Tarih I — sayfa 60

60 TARİH Türk ana medeniyeti, garp ve cenuba nasıl ve hangi sebepler altında gitmiş ise, şimalî Çine de ayni suretle ve ayni sebepler yüzünden gelmiştir. Şimalî Çinin anayurda en yakın olması ve iklim, toprak ve saire gibi tabiat şartlarının Türklerce şüphesiz iyi bilinmesi dolayisile türk medeniyet tohumunun saçıldığı sahalardan en kıdemlisinin burası olabileceğini söylemek mümkündür. DİN VE FELSEFE En eski din: İptidaî çin dininin esasları gayet sade idi. Bu esaslara göre en mukaddes mevki, ailenin oturduğu evin ocağına verilmiştir. Evin iç ve dış kapıları da mukaddes sayılırdı. Bunlar en kadîm türk an'ane ve itikatlarıdır. Eski çin, din ve medeniyeti, kadîm Türklerde olduğu gibi bilhassa toprak ve ziraat esaslarına müstenitti. Göğe ibadet telâkkisinin menşei de, mevsimler ve yağış ve kuraklık gibi hava hâdiselerile çok alâkadar olan ziraat hayatıdır. Soradan Toprak Tanrısı, Arz Tanrısı olmuş. Gök Tanrısı da bütün kâinat nizamını idare eden yüksek ülûhiyet mertebesine çıkarılmıştır. Daha sora imparatorlar Gökoğlu unvanını takınmağa başlamışlardır. İki büyük Tanrıdan "Gök,, erkek ^'Yer„ dişi telâkki olunur. Kâinatta her şeyin bunlardan olduğuna itikat edilirdi. Çinde bugünkü dinler — Çinin bugünkü resmî dinleri Konfüçyüs, Tao ve Buda dinleridir. Muhammet ve İsa dinleri resmî sayılmazlar. Musa dini yok gibidir. Buda dini Hintten gelmiştir. Konfüçyüs — Bu filozof Şantung havalisinde küçük bir kasabada doğmuştur (M. E. 501). Atalarının kadîm hükümdar sülâlelerinden Yinlere vardığını söylerler. Umumî hayata memurlukla girmiş, biraz sora vazifesinden çekilerek uzun seyahatlere çıkmıştır. O sırada Çinde anarşi her tarafı sarmıştı; umumî ahlâk bozulmuştu. Konfüçyüs eski esaslarda kendi görüşlerine göre yaptığı tadiller ve ıslahlarla yeni bir ahlâk felsefesi kurdu. İşte, ilerde milyonlarca insanın ruhunu teshir eden Konfüçyüs mesleği böyle doğmuştur (Res. 14). Konfüçyüs umumî manasile bir din vücuda getirmekten ziyade devrin ahlâk bozukluklarına galebe çalacak bir