Tarih I — sayfa 55

ÇIN 55 Cenubî Çinin sıcak iklime yakın tatlı bir iklimi vardır. Hava şimaldeki gibi sert değildir. Yağmurlar şimale nispetle daha çok ve muntazam yağışlıdır. Toprak zengindir, çaydan kâfur ağacına kadar hemen her nebat yetişir. Memleketin başlıca servetlerinden biri de pirinçtir. Cenubî Çin denizi sahilleri, hususiyetlerini muhafaza etmiş muhtelif ırk tiplerine mensup ahali ile meskûndur. Cenubî Çinin garbında medeniyete yanaşmaz ve medeniyeti yaklaştırmaz vahşi kabileler barınmaktadır. Bunların, ilk Çin yerlilerinin iptidailiklerini muhafaza etmiş esas tipleri olduklarına ihtimal verilmektedir. Moğolyanın ortası, bir çöldür (Gobi). Fakat MOĞOLYA bu çölün şimal ve şimaligarbî sahalarında yüksek otlu çayırlıklar, ormanlar, sayısız çağhyanlar, tespih gibi yanyana dizilmiş göller vardır. Çölün cenubu da geniş otlaklarla kuşatılmıştır. Moğolya iklimi, gerek sıcağı gerek soğuğu itibarile serttir. Bu payansız sahaları iskân eden halkın çoğu bugün sürülerinin başında çadırlı göçebe hayatı yaşamaktadır (Res.9). Mançurya, ormanlarla kaplıdır. Birçok maMANÇURYA <^enleri vardır. İklimin sertliğine rağmen eyi ve bol mahsul veren güzel vadileri vardır. Cetleri Tunguzlar olan Mançular toprağa bağlanmış dinç ve çalışkan çiftçilerdir (Res. 8). CİN TÜRKELİ Türkeli, Moğolya ile Tibet arasındadır. Ormanları pek seyrektir. Dağları ve vadileri çıplak ve hazindir. Tarım, Çin Türkelinin .yegâne ırmağıdır. Lop gölüne dökülür. Lop gölü Asya içdenizinin bugünkü artığıdır. Umumî manzarası hazin olan Çin Türkeli, şehirlerin kurulduğu sulak vadilerde şenlenir. Kanal açma ve sulama işlerine çok ehemmiyet veren ve bunda usta olan Türkler su boylarını en verimli topraklar derecesinde zenginleştirmişlerdir (Res. 10). «Hotan ve Yarkent ülkelerinin bütün bahçelerinde düzgün sıralı dutluklar vardır. En nefis meyvalar veren armut, elma, şeftali, kayısı ağaçları ve asmalar dallarile kucaklaşarak yeşilliklerini biribirlerine kanşhrırlar. Şehirler, köyler yeşillik içinde sakhdır. Asmaların, sarmaşıkların dolandığı çardaklarla örtülü yollarda çiçekler, yapraklar, meyvalar geçenleri gölgelendirir. Evlerin taraçaları kokulu çiçeklerle, bah