Tarih I — sayfa 39

TÜRK TARIH VE MEDENIYETINE UMUMÎ BIR NAZAR 39 bakiyeleri sayesinde mümkün olmaktadır. Bugün medeniyetten mahrum Kırgız - Kazakların oturdukları sahanın birçok yerleri şehir harabeleri, medeniyet enkazı ile doludur. Bu harabelerin bir kısmı tarihen malûm şehirlerin enkazıdır. Meselâ: Otrar, Cent, Yangı Kent, Sağnak harabeleri gibi. Diğerleri, tarihin isimlerini zaptedemediği şehirlerin harabeleridir. Diğer birçok şehirler de vardır ki tarih isimlerini kaydetmiş olduğu halde, yerleri tayin edilememiştir. Atlak, Atbaş, Almahk, Balasagun, Talaş, Kulan, Barshan, Sus[l] Suyap, Nüzket, Sütken, İli Balık, Şelci gibi türk şehirlerinin de bazılarının yerleri bulunamamıştın Bugün vaktile büyük birer türk medeniyeti merkezi olan bu şehirlerden birçoğunun yerinde bugün kum ve rüzgârdan başka bir şey yoktur. Son zamanlarda yapılan hafriyat neticesinde Çin Türkelinde kum altında elliden ziyade şehir harabesi bulunmuştur. Ortaasyada bugüne kadar kurumamış büORTAASYADA ME- y^j. nehirler vardır. Bu nehirlerin etrafınDENİYET MERKEZ- j^rkler türlü isimler altında yüksek medeniyetler kurmuşlardır. İkamet hayatı mümkün olan mümbit sahalar cümlesinden Şimalî Moğolistandaki Selenga - Orhon havalisini, Balkaş Isık Göl arasındaki Yedi Su mmtakası ismini taşıyan İli nehri havalisini, Çin Türkelindeki Tarım nehri vadisini, Garbî Türkistandaki Çu, İnci (Sirderya) ve Öküz (Amuderya) nehirleri havalisini zikretmek lâzımdır. Bu sahaların herbirinde muayyen bir devirde Türkler yüksek medeniyetler tesis etmişlerdir. Milâttan evelki asırlarda Orhon havalisi Türkleri medeniyetçe çok yükselmişlerdi. MILÂTTAN EVEL xnı ÜNCÜ ASIRDAN SORA KURULAN TÜRK DEVLETLERI Türkler, milâttan çok zaman evelki devirlerde Ortaasyadan yayılarak gittikleri muhtelif yerlerde devletler ve medeniyetler kurdukları gibi bunlardan Asyada Anayurtta [1] Bu Sus şehri Sihirdedir. Elamın merkezi olan Sus başkadır; ayni ismi taşıyan hir diğer Sus şehri Tunusun cenubundaki sahil kısmında bulunur.