Tarih I — sayfa 27

TÜRK TARIH VE MEDENIYETINE UMUMÎ BIR NAZAR 27 kaldı. Sular azaldı. Gitgide daralan denizlerin yerinde göller,, bataklıklar kaldı. Irmaklar, çaylar cılız derelere döndü; bunlardan birçokları kurudu. Yeni kara parçaları meydana çıktı. Bol yağmurla sulanan yeşil ovalar, kurak ve çorak çöller haline girdi. Diğer bir tabiat hâdisesi kuraklığın doğurduğu hayat güçlüklerini arttırdı. Bu hâdise şimalişarkiden esen rüzgârların çokluğu ve sertliği idi. Bu rüzgârlar Ortaasya sularının tebahhurundan husule gelen su buharlarını Ortaasya cenubundaki ülkelere götürürdü. Buna mukabil rüzgârların Ortaasyaya getirdiği şey yalnız bitmez tükenmez kumlardan ibaretti. İşte böylece Ortaasya kuruduğu nispette kum istilâsı altında kaldı ve milyonlarca insan barındıran ellerde hayat şartları kısırlaştı. Buzların çekilmesi ve geniş içdenizlerin aradan kalkmasile, Ortaasyanın garba kapıları, arkasına kadar açıldı. Ondan sora Ortaasya binlerce yıl zarfında Çine, Hinde, Önasyaya, Şimalî Afrikaya ve Avrupaya dalgalarını taşıran büyük bir insan denizi oldu (Harita. 1). Yük taşıyıcı yaban hayvanlarının işe ahştırılmaları da bu devirde çok büyük ölçüde arttı. Bundan yedi asır eveline kadar en az 9 0 0 0 yıl, kâh önünde durulmaz yıkıcı ve yutucu seller, kâh kumlar altında gizli sular gibi yürüyen büyük türk göçleri ve akınları muhaceret ve temdin faaliyetine devam etmişlerdir. İklim değişikhğinin hangi sebeplerden ileri geldiği hakkındaki tetkikler bugün birçok âlimlerin hâlâ üzerinde çalışmakta oldukları bir mevzudur. İklim tebeddülü Anayurtta kalan Türklerin tarihleri ve içtimaî hayatları üzerinde de başkaca tesirler göstermiştir.. Bu tesirlerin başhcaları şunlardır: a) Türk ırkının bir kısmını göçebe hayatla yaşamağa mecbur etti. Göçebelik türk tarihinde iklim tahavvülü neticesi bir zaruret olmuştur. b) Türk yurtlarının bir kısmının step haline gelmesi türk ırkının hayatî, iktisadî menfaatleri biribirinden farklı,, mütezat iki zümreye bölünmesini mucip oldu. c) Şehirler göçebe Türklerin istilâlarına maruz kaldı..