Tarih II — sayfa 314

Timur sabahı beklemedi; ordusuna geceden bütün tertibatı aldırdı. Muharebe iki tarafın biribirine hücumu ile başladı. Herkes kanının son damlasına kadar vuruşuyordu. İki ordu karıştı. Timur ordusunun sol cenahı, adetçe düşmandan dun idi. Bütün gayretlere rağmen bu cenah bozuldu, geriye atıldı. Toktamış bu noktaya atıldı, Timur ordusunun merkezinin gerisine kadar girdi. Merkezin harekâtım takip eden Timur, Toktamışm sancağım farketti; hayvanını o tarafa çevirdi, bütün ihtiyatlarile üzerine atıldı; Toktamışm yanını parçaladı. Toktamış, bir şiddetli çarpışma ile beraber, Timurun muhafız süvarilerinin yaklaşmakta olduğunu görünce, facianın yakın olduğunu hissetti. Yanındaki beylerle beraber arkasına bakmaksızın, henüz muharebe eden ordusunu düşünmeksizin garba doğru kaçtı. Onun firarile, Altınordu Devletinin büyük sancağı yere düştü. Toktamışm garba firarından sora, ordusu I K I Î K S S ? m a & l û p v e p e r i ? a n o l d u ; 1 0 0 - 0 0 0 k i ş i ö l d ü " ' " rüldü. Timur, ordusile Volga aşağısına indi. Altınordu şehirlerinde ordusunu yerleştirdi. Bütün memleket çiğnendi. Rusya içerlerine akınlar yapıldı. Sekiz ay sora Timur, orduyu, başında bir kumandanla orada bırakarak kendisi Semerkande döndü. Timurun avdetinden üç sene sora, Toktamış memleketinin garp vilâyetlerinde kendisini toplıyarak Volgaya dönmüş ve tekrar vaziyete hâkim olmuştu. Toktamış Hazar Denizi şimaline kadar ilerletilmiş olan Timurun hudutları üzerinde tehdidatta bulunuyordu. Timur, Toktamış üzerine ikinci bir sefer yapmaya mecbur oldu. Bu defa Altınordu Devletine nihayet verdi. Toktamış şimal ormanlarına kaçtı. Tebaası parçalandı ve kütleler halinde bir kısmı Kırıma, diğer kısımları Edirneye hatta Macaristana kadar hicret ettiler; birçoğu Timura iltihak etti. Saray şehrinin akıbeti feci oldu. Astrahan (Ejderhan) hücumla zaptolundu. Timur, Don ırmağına indi. Moskova ahalisi heyecan içinde kaldı; fakat Timur daha ileri gitmedi. Bundan sora Cengiz sülâlesinin Gobi çöllerinden başka her tarafta hakimiyetleri mahvolmuş oldu.