Tarih II: Ortazamanlar · Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti · İstanbul, 1931 · TARİH
Çagataydan sora halefleri, devletin idaresinde gevşekliğe
vurdular, av ve eğlence ile vakit geçirmek üzere şimale çekilip orada oturdular. Yalnız zaman zaman, bir isyan bastırmak behanesile, halkın elinde ne var ne yok soymak
için cenuba inerlerdi.
Barlas kabilesinden Kazgan namında bir Türk Beyi Çağatay Hanlarından birinin emîri idi; Semerkantte otururdu.
Hanın fena idaresine ve fena gidişine dayanamadı, isyan etti.
Hanın ölümü ile biten uzun mücadeleden sora Kazgan, Semerkant ve havalisine yalnız başına hakikî sahip oldu (1346);
fakat, zâhiri kollamak için, bir kurultay toplıyarak Cengiz sülâlesinden, kendine tâbi olabilecek birini görünüşte Han yaptırdı. Onun namına Maveraünnehirde Kazgan hüküm sürüyordu. Barlas kabilesinin ileri gelenleri Emîr Kazganın
hizmetine giriyorlardı. Timur da babasının nasihati üzerine
ayni suretle hareket etti.
Kazgan, Cengiz kanından olmayıp Timur gibi Barlaslara
mensup bir Türk ailesinden idi.
Moğollara hürmeti yoktu; onların sadakatine emniyet
edemiyordu. Yalnız Türk olan Timuru kendine yardım edebilecek bir adam görüyordu.
Çünkü o , Timurun bütün tanınmış kahramanlar arasında
yüksek tutulduğunu farketmişti. Timur, gayet zeki ve vakur
idi, fazla neşeli değildi. Timurun asıl dikkati celbeden hali
bir tehlike zamanında sakin ve mülâhazalı kalışı idi. Bu,
büyük iş yapabilmek kabiliyetinde olan adamlarda görülebilir.
Timurun, cismanî enerjisi de çok fazla idi. Bu sayede
gecelerce uykusuzluğa ve at sırtında kalmıya dayanabiliyordu. Eyi ata biner ve eyi silâh kullanırdı.
Timurda bir şef vasıfları vardı. Ve o, kumanda etmesini
seviyordu; kendine çok emniyeti vardı.
Timur, Kazgandan, kendisini dağılmış bir halde olan
Barlas kabilesinin başına geçirmesini istedi.
Kazgan, Timurun henüz genç olduğunu düşünerek "bu
bir gün elbette olacaktır. Biraz beklemek lâzımdır,, dedi.
Kazganın yanında, birçok beyler vardı; fakat, Timurla
kimse meşgul değildi. O, kendi kendini yetiştiriyordu. Fırsat
düştükçe kıymetini, cesaretini gösteriyordu. Bu suretle Kazganın muhabbet ve iltifatını kazanıyordu. Kazgan, Timura:
"Sen, büyük Gürgân ailesindensin; fakat Cengizoğullarından
Alıntı: Tarih II (1931), s. 300 Sayfa kimliği:tarih-2-1931-p0300 Kaynak tarama:TTK Kütüphanesi, tarama sayfası 205 (sol)