Tarih II — sayfa 229

etmek için Tunus üzerine sevkolundu. Kendisi orada vebadan öldü, bu suretle bu sefer de neticesiz bitti (1270). 1 — Dinî neticeler: Haçlılar, maksatlarına nail olmadıklarından inandıkları Allahın ve NETICELERI î s a n ı n k e n d i l e r i n e y a r d ı m edecek manevî kuvvetten mahrum oldukları kanaatile imanları zayıfladı; papaların nüfuzu azaldı. 2 — Siyasî neticeler: Şarkta ve İstanbulda kurulan devletler çok devam edemediklerinden siyasî neticeler hiç gibidir Yalnız Haçlı Harpleri Türklerin, Avrupaya girmelerini tehir etmiş oldu; çünkü Haçlı Seferler Türkleri bir buçuk asırdan fazla işgal etti. Ondan sora da, şarktan gelen Cengiz ordularile uğraşmak lâzımgeldi. 3 — İçtimaî neticeler : Avrupada derebeylik zayıfladı; çünkü birçok asilzadeler geridönmediler, onların arazileri kadınlara ve çocuklara kalmıştı. Kırallar nüfuz ve arazilerim ziyadelestirmek için bu vaziyetten istifade ettiler. Halk kırallardan daha kıralcı çıktı. Sınıflar arasındaki müsavatsızlık kısmen kalkarak biribirlerine yaklaştılar. Avrupa birçok serserilerden kurtulmuş oldu. 4 — İktisadî neticeler: Şark ile garp arasında ticari münasebetler teessüs etti. Pirinç, şeker kamışı, pamuk, dut ağaçları Avrupanm cenubunda ve şeftali, incir, kayısı gibi birçok meyva ağaçları Fransada ancak Haçlı Seferlerinden sora, yetiştirilmeğe başlandı. Marsilya, Cenova, Venedik gibi Akdenizin büyük limanları çok müreffeh oldular. Bu limanların gemileri Şarktan Avrupaya türlü baharat, meşrubat, kokular, zengin mensucat taşıdılar. . Avrupada o zamana kadar bilinmıyen yeldegırmenlerı Haçlıların, şarkta bunları görmelerinden sora yapıldı. Arbalet (oluklu ok), tambur, trampete şarkta görüldükten sora Avrupada tanındı. Asilzade hanımlar kokular ve pomatlar kullanmıya başladılar. Senyörlerin o zamana kadar çıplak olan şatolarındaki oda duvarları, işlenmiş bakır levhalar ve şark kumaşlarile süslendi. O zamana kadar bilmedikleri silâhlıkları, şarkta, Türklerden görüp öğrendiler. Avrupalılar, büyük icatlardan olan pusulayı, kağıdı ve top barutunu da şarkta Türklerden öğrendiler.