Tarih II — sayfa 186

danları arasındaki rekabetler, vilâyetlerde biribirine rakip ve yarı müstakil birtakım valilerin türemesi, mezhep mücadeleleri, muhtelif isyanlar, gayrimüslim Türklerle ve Ali Büveyh ile harpler... idare makinesi intizamını kaybediyor,, malî müşkülât ahaliyi ağır vergiler altında eziyordu. En büyük kısmı Türklerden mürekkep olan ordunun türk kumandanı, devletin en nüfuzlu adamıydı; bilhassa "Nuh,, tan sora bütün kuvvet bu kumandanların elinde toplanmıştı. Sipehsalar unvanını alan bu kumandanın rızası olmadan vezirlerin azil ve nasbi bile kabil değildi. Nihayet Şarkî Türkelinde teessüs eden Karalıanlılar Devleti nin Maveraünnehre hücumlara başlaması Samanoğullarını fena halde sarstı. Bu sırada Gazneliler saltanatının kuvvetlenmesi ve Mahmudurı Horasanı zaptetmesi, Samanoğullarını büsbütün zayıf düşürdü Karahanlılar Maveraünnehri ve payitaht olan Buharayı zaptederek Samanoğulları Devletine nihayet verdiler (999). Samanoğulları Devleti, gayet muntazam SAMAN OĞULLA - i d a r e teşkilâtına malikti. Devletin başında RINDAİDARETEŞ- . ... .. KİL,ÂTI hükümdar bulunur, ve bir vezir T , . , . vasıtasıle I •, bütün işleri idare ederdi. Vezir, idare makinesinin en büyük âmiri ve hükümdarın vekili idi. Payitahtta muhtelif işlere mahsus on daire vardı. Maliye, adliye, posta işleri gayet muntazamdı. Vilâyetlerdeki valilerin yanında da merkezdeki gibi muhtelif daireler bulunurdu. Resmî posta teşkilâtı, vilâyetlerdeki her şeyi hükümdara muntazaman bildirirdi. Horasan Valiliği devletin en büyük memuriyeti addolunurdu. SAMANOĞULLARI Samanoğullarmın idare teşkilâtı heryerde DEVRİNDE MAHAL- ayni şekilde tatbik edilemiyordu. Çünkü Lî HANEDANLAR, bazı vilâyetler eski hanedanlar elinde olup ŞEHİR TEŞKİLATI, doğrudan doğruya onlar tarafından idare İKTİSADI HAYAT e d i l i y o r d u . Bunlar Samanoğulları hükümdarına merbut olmakla beraber, mahallî varidatı kâmilen alırlar ve hükümdara her sene hediyeler göndermekle iktifa ederlerdi. Maveraünnehir ve Horasanda daha islâmiyetten evelki zamanlardan kalma muntazam belediye teşkilâtı mevcuttu. Her şehirde bir şehir reisi bulunur ve şehrin umumî hayatını tanzim ve idare ederdi. Samanoğullarınm ilk zamanlarında sükûn ve asayiş temin edildiği cihetle