Tarih I — sayfa 343

1 ESKİ İTALYA VE ETRÜSKLER 343 İmparatorlukta hakikati takdir eden kalmamıştı. Herkesin hatta, imparatorların dikkatlerini din kavgaları boğuyordu. Her tarafta, merkezin iktidarına hürmet lüzumu hissolunmuyordu. Artık bizzat Roma dahi tehdit ediliyordu. Milâdî IVüncü asırda Romanın en eyi jeneralleri Hunlardı. Meşhur J Aetiyüs bir Hundu. Bunlar, ekseriya kendi isimlerini taşır- lardı. Stilikon, ki Teodosun oğulları zamanında imparatorluğun î son siperi olmuştur, bir Vandal idi. IV üncü asırda artık Roma İmparatorluğunun içinde büyük Türk Hun İmparatorluğunun temelleri kurulmuştu. 2. M. V İNCİ ASIR GARBI ROMA İMPARATORLUĞUNUN İNKIRAZI i Yukarda bahsettiğimiz gibi Teodos Roma XvrS ^ma*'^ İmparatorluğunu iki oğlu arasında taksim İMPARATORLUĞU etmişti. 18 yaşında olan Arkadiyüs şarkı, on bir yaşında olan Honoriyüs garbı almıştı (M. S. 395). Garp ve şark imparatorluklarını biribirine bağlıyan bağlar hakikî olmaktan ziyade zahirî idi. Şarkî Roma İmparatorluğu, Osmanlı Türklerinin gelecekleri güne kadar (M. S. 1453) yerinde durabilecektir. Fakat, Garbî Roma İmparatorluğu Teodosun vefatından seksen sene sora yıkılacaktır (M. S. 476). Son Garp İmparatorluğu İmparatorları Honoriyüs (M. 395-423) Valanüniyen III. (M. S. 425455) ve bunların karanlık halefleri, hadiselerin cereyanında hiçbir tesir yapmamış gibidirler. Birinci sırada bulunan şahsiyetler hem devlet adamı, hem de askerî reisler olan jenerallerdir. Bunların bellibaşlıları Honoriyüs zamanında Stilikon ve Valantiniyen III. zamanında Aetiyüstür. Fakat, bunlar da muvaffakiyetleri yüzünden hasetlerini celbettikleri efendileri tarafından kurban edildiler. V inci asırda Romanın akıbetini çizen şahsiyetler : Vizigotlardan Alarik, Vandallar'dan Genserik, ve Türklerden bilhassa Attilâ dır.