Tarih I — sayfa 232

232 TARIH den çıkan sakin bir güzellik ve basit bir haşmet. Bununla beraber, sütun ve şekillerinin istimalinde oldukça bir değişiklik vardı. Bundan da üç türlü mimarlık usulü çıkmıştır: Torik usulü, İyonik usulü ve Korent usulü. Olemp, Delf mabetlerile Partenon mabetleri gibi büyük mabetler Torik istili üzere yapılmıştır. Bu istil, sade, sert ve azametlidir. Grekler, buna erkek istili derlerdi (Res. 110). îyonik istili ise, daha ziyade kadın vasfındadır. Hakikaten, lâtif ve zarif bir surette süslüdür. Bu istilin vasfı, sütunun başlığıdır. Bu başlık, iki helezon arasına sıkıştırılmıştır. Atinadaki Zafer ve Erekteon mabetleri, bu istil üzeredir. Bu son binanın bir cephesinde sütunlar yerine, kadın heykelleri yapılmıştır. Kornişi, bunlar tutar. Korent istili ise, Korentte bir çiçek sepetini taklit etmek istiyen bir heykeltraş tarafından icat olunmuştur. Bu istil, bilhassa, büyük zenginliğile meşhurdur. Grek binaları taştan veya mermerden sağlam bir surette yapılırdı. Bunun için ancak, insan elile yıkılabilirdi. Maamafih, Roma binalarında olduğu gibi; taş kemerli değil, sadece tahta ve kiremitle örtülürdü. Grek mimarlığının şaheseri, Atinadaki ParPARTENON tenon m2ihed\d\v(Res. 114).'Qn mabet Periklestarafmdan Atine sitesinin hamisi Atenanm şerefine yapılmıştır. Bu eseri, mimar İktinos ve heykeltraş Fidyas yaptılar. Eski Mısır ve Ortazamanın büyük binalarile mukayese edilirse Akropolün en yüksek noktasında yapılmış olan Atena mabedinin küçük eb'atta olduğu görülür. Bununla beraber torik mimarisi tarzındaki sadeliği ve iyon üslûbu üzere zengin tezyinatile göze çok hoş görünür. Partenon mabedi, M. E. V inci asırda Atinanm millî ve dinî zaferlerini hulâsa eden bir eserdir. Partenon mabedi, daha soraları hıristiyan kilisesi ve cami şekline kalbedilmiş ve 1687 de Atinanm Venedikliler tarafından muhasarası esnasında bir infilâk neticesinde harap olmuştur. Grek heykeltraşları, mermer, tunç, altın ve " ^ ^ d y a s ^ " * ^ ' ^^^^^^^ mükemmel maddeleri işlediler. Mabetlerin tezyinatında mimarlara yardım ettiler. Grek heykeltraşlarınin eserleri bizce meçhul