Tarih I — sayfa 230

230 TARIH Ksenofon, bir tarihçi olmaktan ziyade, mükemmel bir hikâyeci idi. IV üncü asrm bidayetinde yunan tarihini ve meşhur Onhinler Ricatı ni pek güzel hikâye etmiştir. Atinada siyasî ve adlî teşkilât sayesinde beB E L A G A T lâgat pek mühimdi. Halk meclisinde ve muhakemede herşeye karar verilmek için söz söylemek lâzımdı. Atina, bilhassa M. E. V inci asrm nihayetinde ve IV üncü asırda birçok hatipler yetiştirmiştir. Bugün, Feriklesin irticalî nutuklarından elimizde bir şey kalmamıştır. Buna mukabil Demostenin siyasî nutukları ve müdafaaları mahfuzdur. Bunlar, Atık belâgatinin mükemmel modelleridir. Atinad.a talebelerine nutuk tertip etmeyi ve söylemeyi öğreten belâgat hocaları vardı. Atina filozoflarında fikir derin ve lisan güF E L S E F E zeldi. Bütün Atina filozoflarının hocası, M. E. V inci asırda fakir bir aileden Sokrat idi. Delf mabudu tarafından insanların en hakimi olarak ilân olunan Sokrat, kendisi hakkında şu kanaati tekrar ederdi: Ben yalnız bir şey bilirim; o da, hiçbir şey bilmediğimdir. Sokrat, talebelerini bir muallim gibi tedris etmezdi. Onlarla umumî meydanlarda teklifsizce konuşur ve meharetle sualler sorardı; o, fazileti yalnız tedrisle iktifa etmez, misal olurdu. Sokrat, muharebe meydanlarında cesareti ve siyasî meclislerde marifetile şöhret kazandı. En meşhur talebesi Platon (Eflatun) idi. Platon, ormanlarda ve Atina kapılarında ders verirdi. Kendi fikirlerini ve hocası Sokratm fikirlerini meşhur Diyalog isimli eserinde serdetmiştir. Platonun talebesi Makedonyalı Aristo idi. Aristo, hoca olduktan sora, Atina civarında bahçelerde gezerken ders verirdi. Aristo, yalnız bir filozof değil, ayni zamanda cihanşümul bir deha olmuştur. Tarihi tabiî kolleksiyonları toplamakla da meşhur olmuştur. 2. GÜZEL SAN'ATLER Grek san'atkârları, güzelliğin en yüksek ESKI S A N ' A T derecesine birdenbire varmadılar. Bunun için birçok asırlar çalıştılar. M. E. V inci asırdan evelki bu hazırlık devresine eski devir denir. Heykeltraşlar bidayette a l •L