Tarih I — sayfa 216

216 TARIH O vakit Yunanda, mevkii iktidarı hile ile veya kuvvet ile zaptedenlere Tiran denirdi. Bunlar, doğuş itibarile hükümet eden eski kırallarla zıt idiler. Korent, Atina ve îyonya şehirleri gibi siteler milâttan evel VI ıncı asırda Tiranlar tarafından idare olundu. Soraları pek fena bir şöhret alan bu rejim, bidayette iyi neticeler verdi. Meselâ, Pizistirat Atinada fakir hemşerilere yardım etti; onlara toprak verdi. Diğer taraftan ticaret ve sanayii teşvik etti. Pizistirat zamanında, Atina, güzel binalarla süslendi ve Akropol eteğinde çömlekçiler ve demirciler için yeni bir mahalle yapıldı. Edebiyat muhibbi olan Pizistirat, Omerin şiirlerini bugün elimizde bulunan şekilde yazdırdı. Bu Tiranın ölümü (M. E. 528) bütün milletin teessürünü mucip oldu. PıZıSTıRATLARıN Pizistiratın iki oğlu, evvelâ babalarının itidal SUKUTU ve hayırhahlıklarını taklit ettiler. Fakat, bir suikast neticesinde bunlardan birisi öldü. Bu andan itibaren, diğer kardeşi gaddar ve müvesvis oldu. Bu zamanda Pisiztirat ve oğulları tarafından sürülmüş olan asil bazı Atinalılar, Ispartahlarm yardımile Atığı zapta muvaffak oldular. Atina Akropolünü zaptettiler. Ve Tiranı, ailesile Anadoluya çekilmeye mecbur ettiler. Pizistirat ve oğullarının idaresi yarım asır sürmüştü (561-510). Bu rejim, (Tiranlık), Öpatritlerin aristokrat hükûmetile demokrasi yani halk hükümeti arasında intikalin yumşak olmasını temin etti. Atina halkı kırallık, aristokrasi, tiranlık gibi 'îiS^îsLAHATf'"^"^^®^^^ rejimleri tecrübe ettikten sora, ken(M E 508) kendini idare etmek istiyordu. M. E. VI ıncı asır bidayetinde Küsten adında bir asilzade. Solon kanunlarını demokratik bir tarzda tadil etmekle tavzif olundu. Küsten, evvelâ doğuş ve servet farkı olmaksızın vatandaşları, yeni bir tasnife tâbi kıldı. Her Atinalı, bir şehir mahallesinde veyahut bir köyde tahrire tâbi oldu. 100 kişilik dairelerden 10 kabile teşkil ettiler. Burada fakir, zengin, şehirli köylü bundan sora kanun önünde müsavi, oldu. Bu tarz, yeni bir idarî teşkilâtın azimet noktası olmuştur. Buna göre, jeneraller, senalar, hâkimler tayin olundu. Fazla nüfuzu olduğundan, istibdadı iade edeceğinden korkulan vatandaşlar, on sene için nefye mahkûm olurlardı.