Tarih I — sayfa 116

116 TARİH ikesus kırallarının isimlerini tanıyoruz. Bu kırallar on beş, on altı, on yedinci sülâleleri teşkil ettiler. Bu sülâleler, Yukarı Mısırda Tep prenslerinin teşkil ettikleri sülâlelere tekabül eder. Fakat, ikesus kıralları, diğer küçük kıratlıklardan pek çok fazla kuvvetli idiler. Bu kırallardan isimleri Apofis (Apophis) ve Khian diye mazbut kalan iki tanesi tekmil Mısırın büyük bir kısmına mutlak bir hakimiyetle sahip oldu. İkesuslar, mısır âdetine ve Fir'avunların idare ve riyaset sistemine kendilerini çabuk kaptırdılar. Fir'avunlara mahsus saray merasimini ve âdetlerini kabul ettiler. Kendi heyetlerini, resmî stile göre yaptılar. Binlerce levhalar üzerine hiyeroglif yazısile isimlerini yazdırdılar. Mısır allahlarınm mabetlerini dahi ihya ve muhafaza ettiler. Fakat, kendileri Avaris ve Taniste, Mezopotamyada ve Anadoluda tapılan Bele taptılar [1].- Kıral Khian, Bele olduğu gibi Mısırlıların Allahı olan i?a'ya da tapıyordu. Çünkü, Asyayı ve Mısırı kendi idaresi altında birleştirmek gayesini güdüyordu. Khian, ismini "memleketler sahibi,, diye yazdırdı. Maamafih, Asyalı reis manasına olmak üzere (Heqa - Khast) eski unvanı muhafaza etti. Bu vâsi ve şamil saltanat iddiaları, bütün medenî şarkta tasdik olunmuş gibi görünüyordu. Khian ismi Tep ile Birinci Şelâle arasında bir granit parçası üzerinde okunduğu gibi, Delta da bir statü üzerinde de okunur. Onun ismi, Palestinde, Cezer harabelerinde, Bağdatta bulunan kayadan bir küçük aslan üzerinde ve Giritte Cnossos harabesinde, Minos sarayında Arthur Evans tarafından yerden çıkarılan bir mermer kapak üzerinde keşfolunmuştur. Khianın Birinci Şelâleden, Acem körfezine kadar bütün medenî şark dünyasını hakikî olarak hakimiyeti altına almış olması, yahut bütün bu âleme Mısır ile Suriye arasında merkezî bir nokta olan Avaristen ordularile hâkim olmuş bulunması kabul olunabilir. [1] Bel ilâhının Türkistanda Yeniçay havalisinde kadîm Türklerin taptıkları mabutlardan biri olduğunu Barthold söyler.