1931 Resmî Tarih Kitabı ile Kur'an: 16 Kart
Tarih ITarih II
1931’de liselerde din hakkında ne öğretildi?
Resmî tarih kitabı ile Kur’an, yan yana
KUR'AN
1931 KİTABI
Allah’tan gelen din
→
insan kökenli din
Vahiy
→
beşerî tefekkür
Peygamberlik
→
din kuruculuğu
Yaratılış
→
tabiat merkezli açıklama
Devlet Matbaası · ilk baskı 30 000 + 25 000 nüsha · liselerde 11 yıl okutuldu
Tarih ITarih II
Dini kim kurdu?
1931 DERS KİTABI
«Görülüyor ki insanlar cemaat halinde yaşamıya başladıktan sora, diğer içtimaî müesseseler gibi din müessesesini de vücuda getirmişlerdir.»
— Tarih I, s. 24
KUR’AN
«(…) Bugün sizin için dininizi kemale erdirdim. Size nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı seçtim. (…)»
— Mâide 3
SONUÇ
Kitapta dini insanlar kurar; Kur’an’da dini koyan, tamamlayan ve ad veren Allah’tır.
SÖZLÜKmüessese kurum·vücuda getirmek meydana getirmek·içtimaî toplumsal
Tarih ITarih II
Allah inancı atadan mı doğdu?
1931 DERS KİTABI
«(…) Bu suretle Allah mefhumunun başlangıç hali olan "ulvileştirilmiş ata" ya, temsilî olarak, muhtelif hayvanlara ait şekiller verildi.»
— Tarih I, s. 21
KUR’AN
«Senden önce gönderdiğimiz bütün peygamberlere, “Şüphesiz, benden başka hiçbir ilâh yoktur. Öyleyse bana ibadet edin” diye vahyetmişizdir.»
— Enbiyâ 25
SONUÇ
Kitapta Allah inancı yüceltilmiş atadan doğar; Kur’an’da tevhid her peygambere baştan vahyedilmiştir.
SÖZLÜKmefhum kavram·ulvileştirilmiş yüceltilmiş
Tarih ITarih II
Görünmeyen âlem uydurma mı?
1931 DERS KİTABI
«(…) tabiatin fevkinde ve haricindeki bütün mefhumların, insan dimağı için kendi tarafından uydurma şeylerden başka bir şey olmıyacağı meydana çıkar.»
— Tarih I, s. 2
KUR’AN
«Onlar gaybe inanırlar, namazı dosdoğru kılarlar, kendilerine rızık olarak verdiğimizden de Allah yolunda harcarlar.»
— Bakara 3
SONUÇ
Kitabın “uydurma” dediği gayb (Allah, ahiret, melekler), Kur’an’da müminin ilk vasfıdır.
SÖZLÜKfevkinde üstünde·haricindeki dışındaki·dimağ beyin·gayb duyularla bilinemeyen âlem
Tarih ITarih II
İnsanı kim yarattı?
1931 DERS KİTABI
«Filhakika, insan, tabiatin mahlûkudur.»
— Tarih I, s. 2
KUR’AN
«Sizi biz yarattık. Hâlâ tasdik etmeyecek misiniz? Attığınız o meniye ne dersiniz?! Onu siz mi yaratıyorsunuz, yoksa yaratan biz miyiz?»
— Vâkıa 57-59
SONUÇ
Ayrılık maddede değil, fâildedir: kitapta insanı var eden tabiat, Kur’an’da Allah.
SÖZLÜKfilhakika gerçekten·mahlûk yaratılmış·fâil işi yapan
Tarih ITarih II
“Bilmiyoruz” ama “kabul etmek lâzım”
1931 DERS KİTABI
«Fakat hayatın, dünya üzerinde nasıl başladığını henüz kat'î surette bilmiyoruz.»
«Her halde, hayatın, herhangi bir tabiat harici amilin müdahalesi olmaksızın dünya üzerinde tabiî, zarurî bir kimya ve fizik seyri neticesi olduğunu kabul etmek lâzımdır.»
— Tarih I, s. 5
KUR’AN
«İnkâr edenler, (…) diri olan her şeyi sudan meydana getirdiğimizi görmediler mi? (…)»
— Enbiyâ 30
SONUÇ
Bilinmediği kabul edilen bir mesele, tabiat dışı âmil baştan dışarıda bırakılarak karara bağlanır.
SÖZLÜKkat'î kesin·tabiat harici âmil tabiat dışı etken
Tarih ITarih II
Ayetler düşünce ürünü mü, vahiy mi?
1931 DERS KİTABI
«Muhammet uzun bir devirdeki tefekkürlerin mahsulü olan ayetleri lüzum ve ihtiyaçlara göre takrir ediyordu.»
— Tarih II, s. 91
KUR’AN
«O, nefis arzusu ile konuşmaz. (Size okuduğu) Kur'an ancak kendisine bildirilen bir vahiydir.»
— Necm 3-4
SONUÇ
Kitapta ayetler Peygamber’in düşüncesinin ürünüdür; Kur’an’da ona bildirilen vahiydir.
SÖZLÜKtefekkür derin düşünme·mahsul ürün·takrir etmek söylemek, bildirmek
Tarih ITarih II
Vahiy bir “fikir” olarak mı doğdu?
1931 DERS KİTABI
«(…) tenha yerlere çekilerek senelerce düşünmüş ve yıllarca tefekkürden sora kendisinde vahiy ve ilham fikri doğmuştur.»
— Tarih II, s. 90
KUR’AN
«De ki: “Eğer Allah dileseydi, ben size onu okumazdım, Allah da size onu bildirmezdi. Ben sizin aranızda bundan (Kur’an’ın inişinden) önce (kırk yıllık) bir ömür yaşadım. Hiç düşünmüyor musunuz?”»
— Yûnus 16
SONUÇ
Kitabın “yıllarca tefekkür” iddiasına karşılık Kur’an, vahiyden önce aralarında geçen “bir ömrü” hatırlatır.
SÖZLÜKtefekkür derin düşünme·tenha ıssız
Tarih ITarih II
Aynı paragrafta iki ayrı ses
KİTABIN KENDİ SESİ
«Muhammedin koyduğu esasların toplu olduğu kitaba Kuran denir.»
— Tarih II, s. 90
BAŞKASINA HAVALE
«İslâm an'anesinde bu ayetlerin Muhammede Cebrail adında bir melek vasıtasile Allah tarafından vahiy, yani ilham edildiği kabul olunur.»
— Tarih II, s. 90
SONUÇ
Kitapta vahyin ilâhî kaynağı hiçbir yerde kitabın kendi sesiyle tasdik edilmez.
SÖZLÜKan'ane gelenek
Tarih ITarih II
Kur’an’ın kaynağı insan mı?
İKİ CÜMLENİN TOPLAMI
«Muhammedin koyduğu esaslar» + «tefekkürlerin mahsulü» = insan sözü
— Tarih II, s. 90–91
KUR’AN
«(…) Sonra arkasını döndü ve büyüklük taslayıp şöyle dedi: (…) “Bu, ancak insan sözüdür.” Ben onu “Sekar”a (cehenneme) sokacağım. (…)»
— Müddessir 23-26
SONUÇ
Kur’an, kendi kaynağını beşere veren sözü bir tarih görüşü olarak değil, en ağır azabın bağlandığı bir söz olarak kaydeder.
Tarih ITarih II
Peygamber mi, din kurucusu mu?
1931 DERS KİTABI
«(…) sonunda cihanşümul bir dinin müessisi oldu.» (s. 91)
«Aksi takdirde Muhammedi, her şeyi bir melekten alan ve aynen muhitine tebliğ eden ümmî, cahil, hissiz hareketsiz bir put derekesine indirmek hatasından kurtulmak mümkün olmaz.» (s. 93)
— Tarih II, s. 91 ve 93
KUR’AN
«Ey Peygamber! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Eğer bunu yapmazsan, O’nun verdiği peygamberlik görevini yerine getirmemiş olursun. (…)»
— Mâide 67
SONUÇ
Kitapta Peygamber dinin kurucusudur (müessis); Kur’an’da kendisine indirileni tebliğ eden elçidir (mübelliğ).
SÖZLÜKcihanşümul evrensel·müessis kurucu·muhit çevre·dereke seviye·tebliğ iletme
Tarih ITarih II
Hz. Musa da dinini kendisi mi kurdu?
1931 DERS KİTABI
«Musa gençliğinde uzun müddet Medyen de bulunmuş ve buradaki telâkkilerden mülhem olarak kendi dininin esaslarını koymuştur.»
— Tarih II, s. 80
KUR’AN
«“Ben seni (peygamber olarak) seçtim. Şimdi vahyolunacak şeyleri dinle.” (…)»
— Tâhâ 13
SONUÇ
Musa dinini kuran değil, seçilen ve kendisine vahyedilendir.
SÖZLÜKtelâkki anlayış·mülhem olmak ilham almak
Tarih ITarih II
Cin ve melek inancı nereden geldi?
1931 DERS KİTABI
«Bu nevi itikatlar Arabistanda herzaman o kadar canlı ve derin olmuştur ki Muhammet dahi cinlerin vücuduna samimî olarak inanmıştır.»
«Muhammedin Musa, İsa, dinlerine dair öğrendikleri de kendisinde bu itikadı kuvvetlendirmiştir.»
— Tarih II, s. 91
KUR’AN
«“Cin”i de yalın bir ateşten yarattı.»
«Andolsun ki biz onların, “Kur’an’ı ona bir insan öğretiyor” dediklerini biliyoruz. (…)»
— Rahmân 15 · Nahl 103
SONUÇ
Kitapta cin ve melek inancının kaynağı çevre ve öğrenmedir; Kur’an’da vahiydir.
SÖZLÜKitikat inanç·vücut varlık
Tarih ITarih II
Kâbe’yi İbrahim ile İsmail mi yaptı?
1931 DERS KİTABI
«Ne vakit ve kimler tarafından yapıldığı bilinmiyor.»
«Bu uydurmalara göre (…) İbrahim, oğlu İsmail ile birlikte Kâbeyi bina etmişlerdi. (…) Bunların hepsi, bittabi, soradan uydurulmuş masallardır.»
— Tarih II, s. 85
KUR’AN
«Hani İbrahim, İsmail ile birlikte evin (Kâbe’nin) temellerini yükseltiyor, “Ey Rabbimiz! Bizden kabul buyur! Şüphesiz sen hakkıyla işitensin, hakkıyla bilensin” diyorlardı.»
— Bakara 127
SONUÇ
Kat’î nassla sabit bir haberi masal saymak, doğrudan nass çatışmasıdır.
SÖZLÜKbina etmek inşa etmek·bittabi elbette·nass Kur'an'ın açık bildirimi
Tarih ITarih II
Kur’an’ın hükümleri eskidi mi?
1931 DERS KİTABI
Kur’an’daki hukukî hükümler hakkında:
«(…) on dört asır evelki zaman ve mekânın ihtiyacına göre lüzumlu ve kâfi görülmüş olan esaslar yerine bugün birçok mütenevvi kanunlar ve usuller konulmak zarureti görülmüştür.»
— Tarih II, s. 92
KUR’AN
«Rabbinin kelimesi (Kur’an) doğruluk ve adalet bakımından tamdır. Onun kelimelerini değiştirebilecek yoktur. (…)»
— En’âm 115
SONUÇ
Kitapta hükmü zaman değiştirir; Kur’an’da hükmün değişmesi zamanın değil, vahyin işidir.
SÖZLÜKasır yüzyıl·mütenevvi çeşitli·zaruret zorunluluk
tarih1931.github.io/incelemeTarih ITarih II
Ayrılık ayrıntıda değil, temelde.
1931 kitapları şunları söyler:
DİN
insanların kurduğu bir müessese
ULÛHİYET
insan zekâsının bulduğu bir mefhum
VAHİY
Peygamber’in tefekkürünün mahsulü
GAYB
beşerî bir yakıştırma
Bu çerçeve, devletin resmî öğretisi olarak liselerde 11 yıl okutuldu.
İncelemenin tamamı (46 alıntı · 38 ayet · 19 bulgu):
tarih1931.github.io/inceleme