{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 0, "side": "single", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 506.4, 681.36], "page_width": 506.4, "page_height": 681.36, "text": "• • •J a\n: - I I\n• ' • • -» • : % ¡t : •\nH.^' vv-.; - H\nS I Ä l\n• . í\n- • - • -. vv. v-THü«", "n_chars": 91, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 1s)", "page_id": "tarih-2-1931-u000s", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 1, "side": "single"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 1, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 460.18, 684.96], "page_width": 918.72, "page_height": 684.96, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 2v)", "page_id": "tarih-2-1931-u001v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 2, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 1, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [460.18, 0.0, 918.72, 684.96], "page_width": 918.72, "page_height": 684.96, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 2r)", "page_id": "tarih-2-1931-u001r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 2, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 2, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 461.6, 685.68], "page_width": 923.04, "page_height": 685.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 3v)", "page_id": "tarih-2-1931-u002v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 3, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 2, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [461.6, 0.0, 923.04, 685.68], "page_width": 923.04, "page_height": 685.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 3r)", "page_id": "tarih-2-1931-u002r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 3, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 3, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 513.31, 657.84], "page_width": 891.84, "page_height": 657.84, "text": "ı", "n_chars": 1, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 4v)", "page_id": "tarih-2-1931-u003v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 4, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 3, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [513.31, 0.0, 891.84, 657.84], "page_width": 891.84, "page_height": 657.84, "text": "J A S\nTARİH", "n_chars": 11, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 4r)", "page_id": "tarih-2-1931-u003r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 4, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 4, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 432.81, 662.88], "page_width": 896.4, "page_height": 662.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 5v)", "page_id": "tarih-2-1931-u004v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 5, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 4, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [432.81, 0.0, 896.4, 662.88], "page_width": 896.4, "page_height": 662.88, "text": "TARİH\nII\nORTAZAMANLAR\n8 renkli tablo — 46 harita — 113 resim J\nX\nI S T A N B U L\nDEVLET MATBAASI\nr ^ -\nV c .", "n_chars": 108, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 5r)", "page_id": "tarih-2-1931-u004r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 5, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 5, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 496.81, 685.44], "page_width": 920.64, "page_height": 685.44, "text": "Maarif Vekâleti Milli Talim ve Terbiye Dairesinin 281 111 1931\ntarih ve 2847 numaralı emrile 25000 nüsha tabedilmiştir.", "n_chars": 119, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 6v)", "page_id": "tarih-2-1931-u005v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 6, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 5, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [496.81, 0.0, 920.64, 685.44], "page_width": 920.64, "page_height": 685.44, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 6r)", "page_id": "tarih-2-1931-u005r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 6, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 6, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 417.05, 672.0], "page_width": 897.12, "page_height": 672.0, "text": "Uygur medeniyeti eserlerinden:\nI . TURFAN CİVARINDA BEZEICLİK MANASTIRI\nDUVAR RESIMLRINDEN BIR PARÇA.", "n_chars": 101, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 7v)", "page_id": "tarih-2-1931-u006v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 7, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 6, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [417.05, 0.0, 897.12, 672.0], "page_width": 897.12, "page_height": 672.0, "text": "MUKADDİME\nSon yıllara gelinceye kadar \"Türk Tarihi,, memleketimizde en az tetkik edilmiş mevzulardan biri halinde idi.\n1000 yıldan fazla süren islâmlık - Hıristiyanlık davalarının doğurduğu husumet duygusile mutaassıp müverrihler\nbu davalarda asırlarca islâmlığın pişdarlığmı yapan Türklerin tarihini kan ve ateş maceralarından ibaret göstermeğe\nsavaştılar. Türk ve islâm müverrihler de Türklüğü ve Türk\nmedeniyetini islâmlık ve islâm medeniyeti ile kaynaştırdılar;\nislâmlığa takaddüm eden binlerce yıla ait devreleri unutturmayı ümmetçilik siyasetinin icabı ve din gayreti vecibesi\nbildiler. Daha yakın zamanlarda Osmanlı İmparatorluğuna\ndahil bütün unsurlardan tek bir milliyet yaratmak hayalini\ngüden osmalılık cereyanı da, Türk adının anılmaması,\nmillî tarihin yalnız ihmal değil, hatta yazılmış olduğu sayıfalardan kazınıp silinmesi yolunda üçüncü bir amil halinde\ndiğerlerine eklendi.\nBütün bu menfi cereyanlar, tabiî olarak, mektep programları ve mektep kitapları üzerinde dahi tesir gösterdi ve\nTürklüğün, çadır, aşiret, at, silâh ve muharebe mefhumlarile\nmüradif tutulması an'anesi mektep kitaplarımıza kadar girdi.\nTürk Tarihinin, inkâr edilmiş ve unutturulmuş simasını\nve mahiyetini, bütün hakikatlerile meydana çıkarabilmek\niçin çalışmakta olan Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti bir kısım\nazasını tarih tedrisatındaki bu boşluğu doldurabilecek bir\nkitap hazırlamağa memur etti.\nEn yeni eserlere ve Anadolu, Mısır, Mezopotamya, Ortaasya, Şimalî Hint, Şimalî Çin ve Cenubî Sibirde hergün daha\nileri götürülmekte olan arkeolojik tetkiklere istinat etmekle\nberaber mevzuun genişliği, zamanın darlığı yanında, önü", "n_chars": 1614, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 7r)", "page_id": "tarih-2-1931-u006r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 7, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 7, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "VI", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 454.73, 663.36], "page_width": 896.16, "page_height": 663.36, "text": "müzdeki ders yılına yetiştirilmesi zaruretinin de hâkim bulunması ilcasile, bu küçük eserin ihtiyaca tam ve mükemmel şekilde tekabül edeceği iddia olunamaz. Noksanları, ilerde, yeni basılışlarda tamamlanacaktır. Kitabın ihtiva ettiği\nmevzular etrafında daha fazla malûmat edinmek istiyenler\nayni heyetin pek yakında bastırılmak üzere hazırladığı\nUmumî Türk Tarihinin Ana Hatları hakkındaki esere müracaat\nedebilirler.\nCemiyet, dört kitap halinde hazırlamış olduğu bu küçük\neseri, mekteplerde okutulmasını kabul eden Türkiye Cümhuriyeti Maarif Vekâletine hediye etmiştir.\nCemiyet, Maarif Vekâleti Neşriyat Müdürü Faik Reşit ve\nDevlet Matbaası Müdürü Hamdi Emin Beylere kitapların\nbasılışmdaki kıymetli yardımları için teşekkürü vecibe bilir.", "n_chars": 740, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. VI", "page_id": "tarih-2-1931-rVI", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 8, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 7, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [454.73, 0.0, 896.16, 663.36], "page_width": 896.16, "page_height": 663.36, "text": "KİTABIN HAZIRLANMASINDA ÇALIŞANLAR\nM. Tevfik Bey\nRiyaseticümhur Umumî Kâtibi ve Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti Reisi\nSamih Rifat Bey\nÇanakkale Meb'usu ve T. T. T. C. Reis Vekili\nAkçuraoğlu Yusuf Bey\nİstanbul Meb usu, Ankara Hukuk Mektebi Siyasî Tarih Profesörü ve T. T. T. C. Reis Vekili\nDr. Reşit Galip Bey\nAydın Meb'usu ve T. T. T. C. Umumî Kâtibi\nHasan Cemil Bey\nBalıkesir Meb'usu ve T. T. T. C. Azası\nAfet Hanımefendi\nMusiki Muallim Mektebi Tarih ve Medenî Bilgiler Muallimi ve T. T. T. C. Azası\nBaki Bey\nErkânıharbiye Miralayı, Büyük Erkânıharbiye Harp Tarihi İkinci Şube Müdürü\nİsmail Hakkı Bey\nBalıkesir Meb'usu ve T. T. T. C. Azası\nReşit Saffet Bey\nKocaeli Meb'usu ve T. T. T. C. Azası", "n_chars": 690, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 8r)", "page_id": "tarih-2-1931-u007r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 8, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 8, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "VIII", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 448.21, 662.88], "page_width": 897.6, "page_height": 662.88, "text": "Sadri Maksudi Bey\nŞarkî Karahisar Meb'usu, Ankara Hukuk Mektebi Profesörlerinden ve T. T. T. C. Azası\nŞemseddin Bey\nSivas Meb'usu ve İstanbul Darülfünunu Türk Tarihi Sabık Profesörü ve T. T. T. C. Azası\nŞemsi Bey\nMiralay, Harita Umum Müdürlüğü Harita Şubesi Müdürü\nYusuf Ziya Bey\nEskişehir Meb'usu, İstanbul Darülfünunu Hukuk Tarihi Sabık Profesörü ve T. T. T. C. Azası", "n_chars": 369, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. VIII", "page_id": "tarih-2-1931-rVIII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 9, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 8, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [448.21, 0.0, 897.6, 662.88], "page_width": 897.6, "page_height": 662.88, "text": "IÇINDEKILER\n- ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN 1-20\nA. Roma âlemi 1 - 1 3\nIII. ASIRDAKİ SİYASÎ BUHRAN, S. 3.\nIV. ASIRDA ROMA İMPARATORLUĞU, DEVLET\nVE KİLİSE, S. 4.\nDevlet ve kilise arasındaki münasebetler, S. 5.\nROMA ÂLEMİNİN İKTİSADÎ İNHİTATI, S. 7.\nHükümet, maliye, umumî ahlâk, S. 9.\nGARBÎ ROMA İMPARATORLUĞUNUN İNHİDAMINDAN SORA ROMA ÂLEMİ, S. 10.\nPapalık ve dinî hayat, S. 11. — Cemiyet hayatı, S. 13.\nB. Müstakil Gol ve Roma Golü 1 4 - 1 8\n1. MÜSTAKİL GOL, S. 14. - Memleket, S. 14. - İlk\nahali, S. 14. — Ligürler ve İberler, S. 15. — Gollüler\nistilâsı, S. 16. — Gollülerin içtimaî ve siyasî hayatları,\nS. 16. — Gollülerin dini, S. 17.\n2. ROMA GALYASI, S. 17. - Germenler ve Roma, :.Y\nS. 17.—Golde hıristiyanlık, S. 18.\nC. Germenler 1 8 - 2 0\nRomalılara göre Germanya, S. 18. — Germenlerin ahlâkları, S. 19. — Germenlerin siyasî teşkilâtları ve dinleri, S. 19.\n- ALANLAR VE AVRUPAYI İSTİLÂLARI 21-22\n- AVRUPADA TÜRK - HUN İMPARATORLUĞU 23-28\nGarbı Hun Devleti, S. 23. — Garba yürüyüş, fc. 23. —\nAvrupa kavimlerinin karışması, S. 23. — Attilâdan", "n_chars": 1050, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 9r)", "page_id": "tarih-2-1931-u008r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 9, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 9, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "X", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 459.13, 660.24], "page_width": 897.36, "page_height": 660.24, "text": "evel idare, S. 24. — Bizans ve Roma ile münasebet,\nS. 24. — Attilâ ve büyük plânı, S. 24. — Margüs Muahedesi, S. 25. — Attilânm icraatı, S. 26. — Orlean\nseferi, S. 26. — Roma üzerine hareket, S. 27. — Attilânm vasıfları, S. 27. — Attilâdan sora Hun Devleti,\nS. 27. — Medeniyet, S. 27. — Askerlik san'ati, S. 28.\nIV - ASYADA AKHUNLAR DEVLETİ . . . 29-30\nDevlet kurdukları mıntaka, S. 29. — Siyaset ve nüfuz,\nS. 29. — İnkıraz, S. 29. — Pencapta Akhunlar, S. 30.\nV — BEŞİNCİ ASIRDA AVRUPA . . . . . 31-37\nKAVİMLER MUHACERETİ, S. 31. - Garp Germenleri : Alamanlar, Franklar, Saksonlar, S. 31. — Şark\nGermenleri: Şark ve garp Gotları,S. 32.— Vizigotlar\n(Garp Gotları), S. 32. — Britanyanın Angıl ve Saksonlar tarafından fethi, S. 33.— Burguntlular ve Frankların Gole girişleri, S. 34. — Merovenj sülâlesinin\nsukutu, S. 35. — Frankların ahlâkları, S. 35.— İspanyada ve Afrikada Vandallar, S. 35. — Ostrogotlar,\nOdoakır - Garbi Roma İmparatorluğunun yıkılması,\nS. 36.\nVI — AVAR İMPARATORLUĞU 38-39\nAvar İmparatorluğunun teessüsü, S. 38. — İslavlar ve\nBizanslılar ile münasebet, S. 38. — Avar Devletinin\ninkırazı ve bugünkü bakiyesi, S. 38. — Medeniyetleri, S. 39.\nVII - VI. ASIRDA ŞARKÎ ROMA İMPARATORLUĞU 40-45\nBİZANS, S. 40. — Garbı Roma, S. 40. — Din ihtilâfları, S. 41. — Jüstiniyen (527 - 565), S. 42. — Hipodrom, S. 42. — VI. Asırda Bizans medeniyeti, S. 43. —\nJüstiniyenin plânı, S. 43. — Garpta taarruz, S. 43. —\nŞarkta müdafaa, S. 44. — Jüstiniyenden sora imparatorluğun gerilemesi, S. 44.\nV I I I - A S Y A D A TÜRK (TUKYU) İMPARATORLUĞU 46-53\nTukyu Devletinin kuruluşu, S. 4 6 — Devletin büyümesi, S. 46. — Şark ve Garp Tukyuları, S. 47. —", "n_chars": 1643, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. X", "page_id": "tarih-2-1931-rX", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 10, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 9, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XI", "running_head": "İÇİNDEKİLER", "page_confidence": null, "clip": [459.13, 0.0, 897.36, 660.24], "page_width": 897.36, "page_height": 660.24, "text": "Devletin inkırazı, S. 47. — Şark Tukyuları Devletinin ihyası (Türk Kutluk Devleti), S. 48. — Tukyuların\numumî tarihteki rolü, S. 48. —Medeniyet: Tukyuların dini, S. 50. —Tukyularda devlet teşkilâtı, S. 50- —\nAhlâk ve âdetleri, S. 51. — Sanayi ve ticaret, S. 51. —\nOrhon kitabeleri, S. 52.\nIX - TÜRKEŞ DEVLETİ 54-56\nTürkeşler ve Uçele Hanedanı, S. 54. — Sulu Kağan\n(718-737), S. 55 — Türkeşlerin siyasî hakimiyetlerinin sonu, S. 55.\nX — KARLUK DEVLETİ 57-58\nKarluklar, S. 57. — Karluk Devleti, S. 57.\nXI — UYGUR DEVLETİ 59-61\nUygurlar, S. 59. — Kırgızlar ve Uygurların cenuba\nmuhaceretleri, S. 59. — Uygurlar arasında Buda ve\nMani dinleri, S. 59. — Şarkî Türkelinde Uygur medeniyeti, S. 60. — Uygur alfabesi ve Uygur edebiyatı, S. 61.\nXII - GARBÎ ASYA VE ŞARKÎ AVRUPA\nTÜRK DEVLETLERİ 62-75\nA. Hazar Devleti (602 -1016) 63-65\nHudut, mühim şehirleri, S. 63. — İran ve Bizansla\nmünasebet, S. 63. — Islâmlarla münasebet, S. 63. —\nRuslarla münasebet, S. 64. — Medeniyetleri, S. 64. —\nSonu, S. 65.\nB. Bulgar Devleti 65*69\nMıntaka, merkez islâm âlemile temas, S. 65. — Ne\nvakte kadar devam etti, S. 65. —Medeniyetleri, S. 65.\nGarbî Bulgar Devleti, Tuna Bulgarları, S. 66. — Tuna\nBulgarlarının medeniyetleri, S. 67. — Eski Bulgar kitabesi: Madara kitabesi, S. 68.\nC. Macarlar 69-71\nMenşeleri ve garba hareketleri, S. 69. — Macaristanda\nyerleşmeleri, S. 70.\nD. Peçenekler 71-73\nPeçeneklerin garba hareketleri, S. 71. — Balkanlara", "n_chars": 1419, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XI", "page_id": "tarih-2-1931-rXI", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 10, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 10, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "XII", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 471.29, 660.72], "page_width": 897.84, "page_height": 660.72, "text": "ve Bizansa akınları, S. 72. - Akıbetleri, S. 72. — Kabarlar ve Çerkezler, S.72.\nE. Oğuzlar 73\nOğuzların garba hareketi, S. 73.\nF. Kumanlar 73-75\nKumanlarm (Kıpçaklar) garba hareketi, S. 73. — Kumanların şarkî Avrupa memleketlerine akınları, S. 74.—\nAkıbetleri, S. 74. — Netice, S. 75.\nX I I I - V . ASIRDAN SORA AVRUPA YA ŞARKTAN GELEN YENİ İSTİLÂLAR. . . . 76-78\nİSLAVLAR, LOMBARTLAR VE ANGILO-SAKSONLAR v. s., S. 76. — Lombartlar, S. 7 6 . — Angılo-Saksonlar Britanya adasında, S. 76. - İslavlar Tuna vadilerinde, S. 77. — Papalık ve istilâcılar, S. 77.\nX I V - İSLÂM TARİHİ 79-184\nA. İslâm dini Arabistanda kuruldu 79-86\nMemleket, S. 79. — Araplar, ahlâk ve âdetleri, S. 80. —\nİslâmiyetten evel Arap devletleri, S. 80. — İslâmiyetten evel Arabistanm dinî vaziyeti, S. 84. — Kâbe ve\nsair mabetler ve kâhinler, S. 84. — Lisan ve edebiyat, S. 86.\nB. İslâmiyetin zuhûru esnasında komşu devletlerin vaziyeti . 86-93\nİran, S. 86. — Bizans, S. 87. — Mısır, S. 8 8 . — Muhammet ve hayatı, S. 88. — Muhammedin daveti, S. 89. —\nKuran ve vahiy, S. 90. — İlk vahiy, S. 91. — Muhammet Medinede, S. 93.\nC. Muhammedin belübaşlı seferleri 94-118\nBedir muharebesi (624), S. 94. — Uhut muharebesi,\nS. 95. — Kureyşlilerin Muhammet tarafından takibi,\nS. 99. —Uhut muharebesinden sora, S. 100. — Medine\nmuhasarası, Hendek, S. 100. — Medine muhasarasında hıyanet eden Yahudileri tenkil, S. 102. — Yıllık\nhaç, S. 102. — Hudeybiye musalâhası, S. 103. — Hayber seferi, S. 105. —Mekkenin zaptı, S. 106. — Huneyn\nmuharebesi, S 108. —Taif seferi ve muhasarası, S.109.\nTebük seferi, S. 109. — Halit bin Velidin Yemene seferi, S. 111. — Arabistanda islâmiyet aleyhinde ilk kıyamlar - Müseyleme, S. 111. —Veda haccı ve Muham", "n_chars": 1696, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XII", "page_id": "tarih-2-1931-rXII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 11, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 10, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XIII", "running_head": "İÇİNDEKİLER", "page_confidence": null, "clip": [471.29, 0.0, 897.84, 660.72], "page_width": 897.84, "page_height": 660.72, "text": "medin ölümü, S. 112. — Muhammedin ölümü ( 8 Haziran 632), S. 112. — Ebubekirin intihabı ( 8 - 9 Haziran 632), S. 113. — Ebubekirin hilâfete intihabının\nertesi günü, S. 116. — Halifeliğin hakikî mahiyeti,\nS. 116.\nD. Hulefairaşidin devri 118-125\nEbubekir (632-634), S. 119. — Kuranın ilk toplanması, S. 119. — Ömer (634-644), S. 120. — Iran seferi, S.\n120. - Mısırın zaptı, S. 120. — Osman (644-656), S.\n121.— Dahilî isyanlar, S. 121. — Ali ( 6 5 6 - 6 6 1 ) , S. 122.\nSıffin muharebesi, S. 122.— Hariciler ve Alinin öldürülmesi, S. 123. — Arapların İran, Şarkî Roma, Türk\nmedeniyetleri ile temaslarının ilk devreleri, S. 124.—\nSiyasî ve içtimaî teşkilât, S. 124.\nE. Emevî Saltanatı 125-149\nMuaviye zamanı (660-680), S. 125. — Yezit zamanı,\nHüseyin (680-683), S. 126. — Mervan zamanı (683685), S. 126.— Abdülmelik zamanı (685-705), S. 127. —\nAbdülmeliğin halefleri S. 128. — Emeviler devrinde\nŞimalî Afrikada müşküllerinyenilmesi, İspanyanın fethi, S. 130. - İspanyanın fethi, S. 133. - Türk ispanyada,\nS. 133. - Kadis muharebesi, S. 134. — Abdürrahmanül\nGafiki (729), S. 138. — İspanyada fena idare, S. 140. —\nTürk-Arap mücadelesi, S. 111. - Arap taarruzuna uğrayan Türk medeniyeti, S. 141. — Abdülmelik zamanında başlıyan mücadele, S. 143. - Arapların Türkler\naleyhinde tatbik ettiği siyaset, S. 146. - Emevî saltanatım yıkan fırkalar, Arap olmıyanların fırkası (şuubiye), S. 147. — Emevî saltanatının yıkılması, S. 148.\nF. Abbasiler 149-167\nİlk halifeler, S. 149. - Harun Reşit (789-809), S. 150.\nHarun Reşidin oğulları: Emin, Memun, Mutasım,\nS. ı s ı . _ Abbasî devletinin sukutu, S. 151. — Abbasî\nhalifelerinin ortadan kaldırılması, S. 152. — Abbasiler devrinde Türkler ve Türklerin müslüman\nolmaları, S. 154. — Abbasî devrinde islâm medeniyeti ve bu medeniyette Türklerin tesiri, S. 1 6 3 — Emevî ve Abbasî devirlerinin idare tarzı, S. 165. — İçtimaî\nhayât, S. 166.\nG. İspanyada Endülüs İslâm Devleti (756-1031)167-184\nAbdürrahmanın memleketi teskin, imar ve idaresi,\nS. 169.— Hişam(788-796), S. 1 6 9 . - H a k e m I. (796-822),\nS. 170.—Abdürrahman II. (822-857), S. 172. - A b d ü r -\nrahman II. ninhalefleri, S. 173. — Abdürrahman III.", "n_chars": 2142, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XIII", "page_id": "tarih-2-1931-rXIII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 11, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 11, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "XIV", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 452.42, 660.96], "page_width": 895.2, "page_height": 660.96, "text": "devri (912-961), S. 175. — Hakem II. devri (961-976),\nS. 178. — Hakem II. den sora Endülüs Emevileri, S.\n180.— Endülüste tavaifi mülûk, S. 181.—Hatırda tutulacak hulâsa, S. 183.\nXV — İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ 185-194\nA. Asyada 185-192\nSAM AN OĞULLARI (874-999). Samanoğulları Devletinin kuruluşu, S. 185. — Samanoğulları Devletinin\ninhitat ve inkırazı, S. 185.— Samanoğullarmda idare\nteşkilâtı, S. 186. — Samanoğulları devrinde mahallî\nhanedanlar, şehir teşkilâtı, iktisadî hayat, S. 186.\nGAZNELİLER DEVLETİ (962-1183). Alp Tekin ve\nGaznenin zaptı, S. 187. — Sevük Tekin ve Gazneliler\nDevletinin büyümesi, S. 187. — Mahmut: zaferleri,\nGazneliler Devletinin yükselmesi, S. 188. — Mahmuttan sora imparatorluğun inhitat ve inkırazı, S. 188.—\nGazneliler devrinde medeniyet, S. 189.\nKARAHANLILAR DEVLETİ (932-1212). Karahanlılar\nDevletinin kuruluşu, S. 190. — Devletin şarkî ve\ngarbî olmak üzere ikiye ayrılması, S. 191. — Karahanlılarda idare ve ordu teşkilâtı, S. 191. - Karahanlılar devrinde medeniyet, S. 192. — Karahanlılar\ndevrinde Türk lisan ve edebiyatı, S. 192.\nB. Mısırda 192-194\nTULUNLULAR DEVLETİ ( 8 6 8 - 9 0 5 ) . Tulunlular\nDevleti, S. 192. — Tulunlularm medenî faaliyetleri,\nS. 193.\nAHŞİTLER DEVLETİ ( 9 3 5 - 9 6 9 ) . Ahşitler Devleti,\nS. 194.\nXVI - KAROLENJ İMPARATORLUĞU . . 195-201\nA. İlk Karolenjler 195-197\nKısa Pepen - Şarlman - Papaların cismanî hükümetleri, S. 196. — Kısa Pepen, Frankların kiralı, S. 197.\nB. Büyük Karl = Şarlman ve harpleri (768-814) 197-199\nİtalya seferi, S. 198.— İspanya seferi, S. 198. — Germanyada Saksonya seferleri, 198 — Şark hudutlarında\nseferler, S. 199.— Büyük Kari (Şarlman)ın ölümü, S.199.\nC. Derebeylik usulünün başlangıcı 200", "n_chars": 1684, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XIV", "page_id": "tarih-2-1931-rXIV", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 12, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 11, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XV", "running_head": "İÇİNDEKİLER", "page_confidence": null, "clip": [452.42, 0.0, 895.2, 660.96], "page_width": 895.2, "page_height": 660.96, "text": "D. Karolenj İmparatorluğunun erimesi. . • • 200-201\nİmparatorluğun kıratlıklara ayrılması, S. 2 0 0 . — Verdön Muahedesi (843), S. 201.\nXVII—NORM ANLAR 202-203\nXVIII—KAPE SÜLÂLESİ 2 0 4\nXIX—ALAMAN DUKALIKLARI VE MUKADDES ROMA - GERMEN İMPARATORLUĞUNUN KURULUŞU • •• 205-206\nXX - PAPALARLA İMPARATORLAR MÜCADELESİ 207-210\nBirinci devir mücadele, S. 207. — İkinci devir mücadele, S. 208.\nXXI — XI-XII. ASIRLARDA HIRİSTİYAN DEREBEYLİKLERİ (FEODALİTE) . . . . 211-213\nDerebeyleri, yaşayış ve âdetleri, Şövaliyeler, S. 211 —\nOrtazamanda halk sınıfları, S. 212.\nXXII — BÜYÜK SELÇUK İMPARATORLUĞU 214-224\nA. Tarih 214-220\nCihan tarihinde Selçuk İmparatorluğunun ehemmiyeti, S. 214. — Oğuz Türkleri, S. 214. — Selçuk ailesi,\nS. 215. — Samanoğulları, Karahanlılar, Gazneliler ve\nSslçuklularm bunlara karşı vaziyeti, S. 215. — Selçuk\nDevletinin kuruluşu, S. 216. — Tuğrulun İran, Harzern, Azerbaycan ve Irak fütuhatı, S. 216. -Alp Aslan\nS. 217. — Melikşah ve Selçuk İmparatorluğunun\nyükselme devri, S. 218. — Sancar devri, S. 218. —\nSelçuk İmparatorluğunun parçalanması, S. 219.\nB. Medeniyet 220-224\nDevlet ve hükümdar, S. 220. — Divan teşkilâtı, S.\n220. — Askerî teşkilât, S. 221. — Melikşah devrinde\nordu, S. 221. — Dinî siyaset, S. 222. — İlim hayatı:\nMedreseler ve kütüphaneler, S. 222. — Selçuk saraylarında acem edebiyatının inkişafı, S. 223. — Selçuk\ndevrinde Türkçe, S. 223. —Güzel san'atler, S. 2 2 4 .", "n_chars": 1401, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XV", "page_id": "tarih-2-1931-rXV", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 12, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 12, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "XVI", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 465.97, 663.12], "page_width": 896.88, "page_height": 663.12, "text": "XXIII—HAÇLILAR SEFERLERİ 2 2 5 - 2 3 0\nHaçlı Harplerinin sebepleri, S. 225, — I inci Haçlı seferi, S. 225. — II inci Haçlı seferi, S. 226. - III üncü\nHaçlı seferi, S. 227. — IV üncü Haçlı seferi, S. 2 2 7 —\nSon Haçlı seferleri, S. 2 2 8 — Haçlı seferlerin neticeleri, S. 229. — Haçlı seferleri cetveli, S. 2 3 0 .\nXXIV—KARAHATA DEVLETİ (1130-1218) . 231-233\nKarahata Devletinin kuruluşu, S. 231. - Karahatalar\nDevletinin yükselişi ve inhitatı, S. 232. — Küçlük ve\nKarahata Devletinin inkırazı, S. 232. — Karahata\nDevletinin dahilî teşkilâtı, S. 233.\nXXV— HARZEMŞAHLAR D E V L E T İ (10771231) 2 3 4 - 2 3 8\nHarzem ve Harzemşahlar sülâleleri, S. 234. — Son\nHarzemşah sülâlesi, S. 234. — Harzemşahlar Devletinin dahilî vaziyeti, Moğollarla harp, S. 235. — Celâleddin; Harzemşah Devletinin inkırazı, S. 2 3 6 . — Harzemşahlarda idare teşkilâtı, S. 237. — Harzemde ilmî\nve edebî hayat; Türk lisan ve edebiyatı, S. 237.\nXXVI— TÜRK-MOĞOL İMPARATORLUĞU 239-247\nTemuçin ve Türk-Moğol Devletinin kuruluşu, S.239.\nCengizin fütuhatı, S. 240. — Türk-Moğol İmparatorluğunun büyümesi ve parçalanması, S. 240. — Kubilây ve Çinde Türk-Moğol İmparatorluğu, S. 241. —Türkistan İmparatorluğu: Çağatay sülâlesi, S. 2 4 2 . —\nKıpçak İmparatorluğu: Altmordu, S. 243. — İran\nTürk - Moğol İmparatorluğu: İlhanlılar, S. 244. —\nTürk-Moğol devrinin cihan tarihindeki ehemmiyeti,\nS. 245. — Türk-Moğol devrinde dinler ve islâmiyetin\ngalebesi, S. 245. — Türk-Moğol devrinde ilmî ve\nedebî hayat, S. 246. — Türk - Moğol devrinde lisan\nve edebiyat, S. 246.\nXXVII—MISIR-SURİYE TÜRK DEVLETLERİ 248-257\nMısır ve Suriyede Türkler, S. 248.\nA. Eyyubiler Devleti (1174-1250) 248-252\nSalâhaddin ve Eyyubiler Devletinin kuruluşu, S. 248.—\nEyyubiler Devletinin yükselişi, S. 249. — Eyyubiler\nDevletinin parçalanması, S. 250.— Eyyubiler Devleti", "n_chars": 1800, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XVI", "page_id": "tarih-2-1931-rXVI", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 13, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 12, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XVII", "running_head": "İÇİNDEKİLER", "page_confidence": null, "clip": [465.97, 0.0, 896.88, 663.12], "page_width": 896.88, "page_height": 663.12, "text": "İÇİNDEKİLER XVII\nnin tarihî rolü, S. 251.— Eyyubiler Devletinde teşkilât,\nmedenî faaliyetler, S. 251.\nB. Memlûkler Devleti (1250-1517) 252-257\nMemlûkler, S. 252. — Memlûkler Devletinin Lâtinlere\nve İlhanlılara karşı zaferleri, S. 253. — Memlûkler\nDevletinin yükselmesi; inkırazı, S. 2 5 4 . — Devlet teşkilâtı, S. 255. — Medenî inkişaf; Memlûk devrinin\nTürk abideleri, S. 256. — Memlûkler devrinde Türk\nlisan ve edebiyatı, S. 257.\nXXVIII—ORTAZAIvlANDA ANADOLU TÜRK\nDEVLETLERİ 258-286\nAbbasiler devrinde Anadoluda Türkler, S. 2 5 8 . —Selçuk Devletinden evel Şarkî Anadoluda Oğuzlar, S. 259.\nA. Selçuklarm Anadoluyu istilâsı 259-260\nMalazgirt harbine kadar Selçuk-Bizans mücadeleleri,\nS. 259. — Malazgirt zaferi ve neticeleri, S. 260.\nB. İlk Selçuk Feodalitesi 261-262\nSaltuklar (1071-1201), S. 261.— Mengüçler(1071-1252),\nS. 261. — Danişmentliler (1071-1177), S. 261.\nC. Anadolu Selçuk İmparatorluğu ( 1 0 7 7 - 1 3 0 8 ) 262-271\nAnadolu Selçuk İmparatorluğunun kuruluşu, S. 262.\nAnadolu Selçuk İmparatorluğunun kuvvetlenmesi,\nHaçlılara ve Bizanslılara karşı zaferler, S. 264. — Anadolu Selçuk İmparatorluğunun yükseliş devresi, S.\n265. — Anadolu Selçuk İmparatorluğunun zayıflaması, dahilî isyanlar, S. 267. — Anadolu Selçuk İmparatorluğunun Cengiz çocuklarının nüfuzu altına\ngirmesi, S. 2 6 8 . — İlhanlıların hakimiyetine karşı\nAnadoluda isyanlar, Selçuk İmparatorluğunun inkırazı, S. 269.\nD. Anadolu Beylikleri (İkinci Selçuk Feodalitesi) 272-276\nAnadolu Beylikleri, S. 272. — Karaman Beyliği, S.\n272. — Germiyan Beyliği, S. 2 7 3 . — Eşrefoğulları\nBeyliği, S. 273. — Hamitoğulları Beyliği, S. 273. —\nMenteşeoğulları, S. 273. — Candaroğulları, S. 2 7 4 . —\nAydınoğulları, S. 274. — Saruhanoğulları, S. 275. —\nKarasi Beyliği, S. 276. — Diğer beylikler, S. 2 7 6 .\nE. Medeniyet 276-286\nDevlet ve hükümdar, S. 276. — İdare teşkilâtı, S. 277.", "n_chars": 1842, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XVII", "page_id": "tarih-2-1931-rXVII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 13, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 13, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "XVIII", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 460.52, 663.84], "page_width": 898.56, "page_height": 663.84, "text": "Ordu teşkilâtı, S. 278. — Maliye: devletin varidat\nmembaları, vergiler, S. 279. - İçtimaî hayat: şehirler,\nköyler, göçebeler, S. 280. — Dinî hayat: din ve mezhepler, tarikatler, S. 282. — İktisadî hayat: ziraat, sanayi, ticaret, S. 283. — Fikir ve san'at hayatı, S. 284.\nTürk lisan ve edebiyatı, S. 285. — Güzel san'atler\nS. 286.\nXXIX—ORTAZAMANDA HİNT ÂLEMİ 287-291\nSaka- Hint ve Kuşhanlılar İmparatorluklarının parçalanması, S. 2 8 7 . — Gupta imparatorluğu, S. 288. —\nHindistanda Akhunlar hakimiyeti, S. 288. — Raçputlar, S. 289. — Gupta İmparatorluğunun parçalanması,\nRaçputlar feodalitesi, S. 290. —• Ortazamanlarda\nDekkan, S. 291.\nXXX — MÜSLÜMAN TÜRKLER İDARESİNDE\nHİNT 292-298\nMüslüman Türkler devri (1001-1857), S. 2 9 2 . — İstilâ,\nteessüs ve mücadele devri: (1001-1256), S. 293. —\nGazneliler devri, S. 293. — Gorlular devri, S. 294. —\nİlk Hint Müslüman Türk İmparatorluğu, S. 295. '—\nKilciler devri, S. 295. — Tuğluklar devri, S. 296. —\nSeyyitler ve Lodiler, S. 297. — İlk müslüman türk\nhakimiyetinin neticeleri, S. 297.\nX X X I - T İ M U R 299-330\nTimurun gençliği, S. 299. — Kazganm öldürülmesi,\nS. 301. — Karışıklık ve Tuğluk Hanın gelişi, S. 301.\nTİMUR DİPLOMAT, S. 302. — Timur, Hanın yanında, S. 302. — Timur, Tümen beyi, S. 302. — Timura\nsuikast teşebbüsü ve anarşi, S. 302. — Timurun Hüseynin yanma gitmesi, S. 303. — Tuğluk Hanın icraati, S. 303. — Timurun isyanı, S. 303.\nTİMURUN İSYAN HAYATI, S. 304. — İlk müşküller,\nS. 304. — Timurun Semerkant şehrine gizli girişi,\nS. 304. — Timur Kandeharda, S. 305. Timurun\ntopal oluşu, S. 3 0 5 .\nİLK MUVAFFAKİYET, S. 305. - Taşköprü Harbi, S.\n305. — Yağmur altında bir meydan muharebesi, S.\n307. Hüseynin fırsattan istifade ile mevki kapması, S.\n309.— Timur ordu kumandanı, S, 309.\nTİMURUN EMÎR OLMASI, S. 310. — Hudutların genişletilmesi, S. 310. — Bu sırada Timur Devletinin et", "n_chars": 1839, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XVIII", "page_id": "tarih-2-1931-rXVIII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 14, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 13, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XIX", "running_head": "İÇİNDEKİLER", "page_confidence": null, "clip": [460.52, 0.0, 898.56, 663.84], "page_width": 898.56, "page_height": 663.84, "text": "rafmdaki vaziyet, S. 311. — Toktamışın iltirası ve\nTimurun yardımile Altmordu Hanı oluşu, S. 311.\nTOKTAMIŞIN NANKÖRLÜĞÜ VE ALTINORDU\nDEVLETİNİN AKIBETİ, S. 312. — Semerkande ilk\ntecavüz, S. 312. — Toktamışın ikinci tecavüzü, S.\n313.— Altmordu yolunda, S. 313.— İki ordu arasında\nmeydan muharebesi, S. 313. - Altmorduya ikinci\nsefer, S. 314. — Kafkaslar üzerinden avdet, S. 315.\nİRANIN ZAPTI, S. 315.\nBAĞDADİN ZAPTI, S. 316. Bağdadin istirdadı, S. 317.\nHİNT SEFERİ, S. 317.\nÜÇ SENE HARBİ, S. 318. — Garpta vaziyet S. 318. —\nTimurun garba hareketi, Bayazıtla muharebe, S. 318.\nGürcüstanın zaptı, S. 319. — Sıvasın zaptı, S. 319. —\nSuriyenin zaptı ve Mısır ordusunun imhası, S. 319. —\nBağdadin tekrar zaptı, S. 3 2 0 — Timur Tebrizde,\nS. 320.\nAVRUPAYA BİR NAZAR, S. 321.\nTİMUR, YILDIRIMIN KARŞISINDA, S. 322.\nTİMUR AVRUPA KAPILARINDA, S. 325.\nÇİN SEFERİ, S. 326.\nBÜYÜK BİR TEŞEBBÜSÜN SONU, S. 327.\n' TİMUR VE TİMURLULAR DEVRİNDE TÜRK MEDENİYETİ, S. 3 2 8 . — Fikir hayatı, S. 328. — Timur\nordusu, S. 329.\nXXXII—HİNDİSTANDA BABÜR İMPARATORLUĞU (BÜYÜK NİNT-TÜRK İMPARATORLUĞU; İSTİKRAR VE ŞEVKET DEVRİ, 1516-1707) 331-340\nBabür, S. 331. — Babürün Afganistana yerleşmesi, S.\n332. — Timur İmparatorluğunun büsbütün inkırazı,\nS. 333. — Babür İmparatorluğu, S. 333. — Babürün\nşahsiyeti, S, 3 3 4 . — Humayun, Ekber, Cihangir, Şahcihan, Evrenkzip, S. 335.\nBÜYÜK HİNT-TÜRK İMPARATORLUĞUNUN İNHİTATI, AVRUPALILARIN BİLHASSA İNGİLİZLERİN HİDİSTANI İSTİLÂLARI (1707-1858), S. 337.\nBüyük Hint-Türk İmparatorluğunun inhitatı, S. 337\nBüyük Hint-Türk İmparatorluğu zamanında Hindistanda Türk medeniyeti, S. 338.\nKRONOLOJİ CETVELİ 341-362\nİNDEKS 363-391", "n_chars": 1634, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XIX", "page_id": "tarih-2-1931-rXIX", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 14, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 14, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 457.6, 666.24], "page_width": 898.8, "page_height": 666.24, "text": "HARİTALAR\nSahife\n1 — Ortazamana girerken Goller, Germenler, Garp Hunları ve\nhareket istikametleri 8\n2 — Beşinci asırda Alanlar ve hareketleri 16\n3 — Avrupada Türk - Hun İmparatorluğu 2 4\n4 — Asyada Akhunlar Devleti 2 4\n5 —• 4 6 7 senesinde Avrupa vaziyeti 3 2\n6 — Avrupada göçler ve istilalar 3 2\n7 — Altıncı asırda Avar İmparatorluğu 3 3\n8 — Altıncı asırda Şarkî Roma İmparatorluğu. Jüsiiyan devri. . 4 0\n9 — Asyada Türk İmparatorluğu 4 0\n10 — Kutluk Devleti 4 9\n11 — Asyada Türkeş, Karluk devletleri 5 6\n12 — Asyada Uyğur devleti 5 6\n13 — Garbî Asya ve Şarkî Avrupada Türk devletleri (Hazarlar,\nPeçenekler, Oğuzlar, Kıpçaklar) 6 4\n14 — Şark ve Garp Bulgarları 6 4\n15 — Tuna Bulgarları 6 8\n16 — İslavlar, Lombartlar, Angılosaksonlar 7 3\n17 — Arap yarımadası 8 0\n18 — Medinenin plânı 8 3\n19 — Mekkenin plânı 83\n2 0 — Bedir muharebesi 9 6\n2 1 — Uhut muharebesi 9 6\n2 2 — İslâm İmparatorluğu 112\n2 3 — Cebelitarık 136\n2 4 — İspanyada İslâm istilâsı 168\n2 5 — İspanyada Endülüs Emevileri devleti 184\n2 6 — İspanyada Tavaifimülûk 184\n27 — Saman oğulları ve Gazneliler 184\n2 8 — Karahanlılar, Karahatalar, Harzem devletleri 192\n2 9 — Karollenjlerin büyük devri 192\n3 0 — Şarlman İmparatorluğu ve Verdön taksimi 2 0 0\n3 1 — Mukaddes Roma - Germen İmparatorluğu 2 0 8\n3 2 — XII ve XIII. asırda İngiltere 2 0 8\n3 3 — Büyük Selçuk İmaratorluğu 2 1 6\n3 4 — Haçlı Ordular seferleri ve yürüyüş yolları 2 2 5", "n_chars": 1395, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 15v)", "page_id": "tarih-2-1931-u014v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 15, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 14, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XXI", "running_head": "HARiTALAR", "page_confidence": null, "clip": [457.6, 0.0, 898.8, 666.24], "page_width": 898.8, "page_height": 666.24, "text": "Sahife\n3 5 — Harzem Devleti\n3 6 — Cengiz İmparatorluğu ve parçalanması *\n36a— Eyyubî ve Memlûkler İmparatorlukları\n37 — Müslüman Türklerin istilâsından evel Hint 2bö\n38 — Hintte Birinci Müslüman Türkler devri\n3 9 — Timur İmparatorluğu ve sefer istikametleri 3 0 4\n4 0 — Timur ve Hüseyinin yağmur altında muharebeleri . . . . 3 0 4\n4 1 — Timurun Altmordu ile muharebesi ^04\n4 2 — Timurun Taşköprü muharebesi 3 0 4\n4 3 _ Yıldırım ve Timurun Ankara muharebesi 3^0\n44a—Hintte ikininci müslüman Türkler devri 3 3 6\n44b—1765 de Hint 3 3 6\nRENKLİ TABLOLAR:\nSahife\nI _ Turfan civarında Bezeklik Manastırı duvar resimlerinden\nbir parça B a ş\nII — Kudüste Kubbetüssahra (Ömer Camii) • 128\nIII — Saray şehri harabelerinde bulunmnş XIV. asır Türk Çini\nişlerinden iki parça 2 4 0\nIV — İmparator Babürün gençliği R- 6 4\nV — İmparator Cihangir Polo oynarken R- 68\nVI — Okuyan bir genç R- 6 8\nVII — Timur ailesinden Sultan Mehmet ve Miranşah R- 68\nVIII — Hintte bir donanma eğlencesi ve hanımlar R. 68\nRESİMLER\nSahife\nHUNLAR :\n1 — Büyük Hun İmparatoru Attilâ 1\n2 — Attilânın bir av esnasında kardeşi Budayı kurtarışı . . . . 2\n3 — Hun süvarileri 3\n4 — Hunlara ait tezyinatlı bir keçe 4\nAVARLAR:\n5 — Avar san'at eserlerinden : Demir kılıç 5\n6 — Kemer tokası • 5\n7 — Tunç küpe \" 5\n8 — Demir bir kılıç 5\n9 — Bel kemeri tezyinatından 6\n10 — Bel kemeri tezyinatından 6\nI I — Kemik tarak 6\n12 — Macaristanda Nag Sent Mikloşta bulunan altın kaplar üzerinde görülen avar yazısı 7", "n_chars": 1455, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XXI", "page_id": "tarih-2-1931-rXXI", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 15, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 15, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "IIXX", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 467.48, 665.52], "page_width": 901.44, "page_height": 665.52, "text": "Sahife\nŞARKÎ ROMA:\n13 — İmparator Jüstiniyen ve sarayı erkânı 8\n14 — İstanbulda Ayasofya camiinin içi 8\n15 — İstanbulda Ayasofya camii 9\n16 — İstanbulda Sent İren Kilisesi 9\nTUKYULAR :\n17 — Tukyu devrinde Türkler tarafından yapılmış bir lâhit . . . 10\n18 — Tukyu devri Türklerine ait bir mezar taşı 10\n19 — Orhon Abidesinin Helsingfor Millî Müzesindeki bir parçası 1 1\n2 0 — Gültekin Abidesi 12\n2 1 — Gültekin Abidesinin Uygur yazısı ile yazılmış kitabesinden\nbir parça 12\n22 — Gültekin Abidesi etrafındaki heykellerden biri 13\n23 — Gültekin Abidesinin eski Türk yazısı ile yazılmış kitabesinden bir parça 13\nUYGURLAR:\n2 4 — Karabalgasunda bir kale harabesi 14\n25 - Bir Kırgız atlısı. 15\n2 6 — Kuça civarında Kumarıkta bulunan bir zırh 16\n27 — Kuça kıral ve kıralıçası 16\n28 — Turfan civarında Murtukta bir duvar resmi 17\n2 9 — Karaşar civarında bir uygur budist mabedinde bulunan\nbir resim 17\n3 0 — Hoça civarında Murtukta Budanm hayatına ait bir duvar resmi 18\nVOLGA BULGARLARI:\n3 1 — Büyük Bulgar şehri harabeleri 19\n3 2 — Aksaray 2 0\n33 — Karasaray yahut Adliye dairesi 2 0\n3 4 — Ulu Minare 2 0\n35 — Bulgar şehrinde \" Plata - Karargâh „ harabesi 21\n3 6 — Bulgar şehri harabesindeki camide bulunmuş bir mozaik yazı 2 2\n37 — Bulgar şehri harabesinden: Küçük Minare 2 2\nTUNA BULGARLARI :\n38 — Şumnu civarında Pliskada saray harabeleri 23\n3 9 — Şumnu civarında Madarada kale harabeleri 2 4\n4 0 — Tuna Bulgarlarına ait keramikler 25\n4 1 - • Madara abidesi 2 6\n42 — Macaristanda Nag Sent Mikloşta bulunan IX. asır Türk\nBulgarlarına ait eserlerden: Altın tepsi 2 7\n43 — Altın ibrik 28\n4 4 — Altın desti 2 8", "n_chars": 1603, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. IIXX", "page_id": "tarih-2-1931-rIIXX", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 16, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 15, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": "XXIII", "running_head": "RESIMLER", "page_confidence": null, "clip": [467.48, 0.0, 901.44, 665.52], "page_width": 901.44, "page_height": 665.52, "text": "Sahife\nİSLÂMLAR:\n4 5 — Mekkenin umumî görünüşü 4 6 — Kurtuba camiinin içi 2 9 3 0\n4 7 _ Tunusta Kayruvan camiinin sırçalı tezyinatından 3 0\n4 8 — Kahirede Kayit Bey Camii 3 ^\n4 9 — Isfahanda bir cami 3 2\n50 Kahirede bir kabul salonu 3 3\n51 — Arap uslubunda İbrik ve kupa . 3 4\n52 — Şeffaf ve renkli nakışlı kandil 3 4\n53 — Sultan Kalavunun şamdanı 3 4\n5 4 — Elhamra sarayının uzaktan görünüşü 35\n55 — Elhamrada aslanlar salonu 3 6\n56 — Elharnrada bir mihrap 3 7\n57 — Elhamramn dahilî tezyinatından 38\nHARZEM:\n58 — Harzemde bir sürgün avı 3 9\nTÜRK —MOĞOL:\n59 — Cengiz Han 4 0\n60 — Karakurumda bir kabul resmi 41\n61 - Kubilay harp kulesinde 4 2\n5 2 — Altmordu hanlığının idare merkezi olan eski saray şehrinde\nkullanılan teshin tarzı «XIV. asır.» ' . . . . 4 3\n63 — Eski kırım şehrinde kâin bir cami kitabesi 4 3\n64 - İlhan - Gazan zevcesile birlikte tahtında 4 4\nMISIR — S U R İ Y E :\n65 — Kahirede Sultan Beybars Camii minaresi 4 5\n6 6 — Kahirede Sultan Kalavun Camii 4 5\n67 — Kahirede Sultan Hasan Camiinin büyük kapısı 4 6\n6 8 — Kahirede Saltan Kayit Bey türbesi 4 6\nANADOLU:\n6 9 — Divriği Camiinin cephe kapısı 47\n7 0 — Selçuklular devrinde akdenizin mühim merkezlerinden\nAlâiye kalesi 48\n7 1 — Alâiyede Selçukluların tersanesi . 4 9\n7 2 — Alâiye tersanesinin içi 4 9\n73 — Konya - Aksaray yolunda Sultan Hanı dış kapısı 50\n7 4 — Sultan Hanında büyük kapı yanındaki hücrelerden biri . . 5 0\n7 5 — Sultan Hanının haricî duvarı 5 1\n7 6 — Sultan Hanının büyük kapısının uzaktan görünüşü . . . . 5 1\n77 — Sultan Hanında dahilî bölmeler 5 1\n78 — Konyada İnce minare ' 52\n7 9 — Konyada İnce minare Medresesinin kapısı 52", "n_chars": 1616, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XXIII", "page_id": "tarih-2-1931-rXXIII", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 16, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 16, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": "XXIV", "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 468.35, 669.36], "page_width": 904.08, "page_height": 669.36, "text": "Sahife\n8 0 — Konyada Alâeddin Sarayı 5 3\n8 1 — Konyada Karatay Medresesi kapısı 5 3\n8 2 — Sıvasta Gökmedrese 5 4\n83 — Sıvasta Çifte minarenin (Darülhadîs) kapısı 55\n8 4 — Sıvasta Gök Medresenin büyük kanısı 5 5\n8 5 — Konyada Karatay Medresesi kubbesi 5 6\n8 6 _ Sivasta Şifaiye Medresesinde İzzeddin türbesi 5 6\n87 — Selçuk eserlerinde kanatlı insan resimlerile tezyinat: melekler 57\n88 — Selçuk eserlerinde kanatlı hayvan resimlerile tezyinat . . . 57\n8 9 _ Konyada Alâeddin camii oyma mimberi 58\n9 0 — Ankarada Aiâeddin Camii mimberinin kapısı 59\n9 ı — Ankarada bir camiin oyma işlemeli pencere kapağı . . . . 5 9\n9 2 — Selçuk ağaç oyma işlerinden: Ceviz ağacından bir rahle . . 6 0\n9 3 — Mevlevi tarikatinin müessisi Celâleddini Ruminin mürşidi\nTebrizli Şemseddinin serpuşu 5 0\n9 4 — Konya Selçuklarma ait bir incili kese 6 0\n9 5 — Selçuk arması 6 0\nHİNT:\n9 6 — Hint-Saka kırallarından birine ait bir heykel 6 1\n9 7 — Acanta yeraltı mabedi freskleri 61\n9 8 — Eski Delhide Kutupminar Camii harabesinin umumî manzarası 6 2\n9 9 — Eski Delhide Kutupminar Camiinin minaresi 63\n100 — Kutupminar minaresinin tezyinatını gösterir bir parçası . . 63\n101 — Eski Delhide Alâeddin türbesi 6 4\nTİMUR DEVRİ:\n102 — İmparator Timur . 6 5\n103 — Semerkantta Timurun sarayı 6 6\n104 — Semerkantta Timurun Türbesinin uzaktan görünüşü. . . . 6 6\n105 — Timurun türbesinin içi 6 6\n106 — Hüseyin Baykaraya ait bir minyatür 67\nHİNT:\n107 — Babür ordusunun başında 68\n108 — Ağrada Taç Mahal Türbesinin uzaktan görünüşü 69\n109 — Taç Mahal Türbesinin içi 7 0\n110 — Fetihpurda Hint-Türk İmparatarlarmın sarayı 7 1\n111 — Delhide İmparator Hümayunun türbesi 7 1\n112 — Hint-Türk padişahlarına ait bir taht 72\n113 — Bir Türk tolgası 7 2", "n_chars": 1703, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. XXIV", "page_id": "tarih-2-1931-rXXIV", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 17, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 16, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [468.35, 0.0, 904.08, 669.36], "page_width": 904.08, "page_height": 669.36, "text": "I\nESKIZAMANDAN ORTAZAMANA\nGIRERKEN\nA. ROMA ÂLEMİ\nOrtazaman tabiri çok eski değildir. Bunu ilk defa olarak\n1688 de Almanyada \"Halle,, Darülfünunu Tarih Profesoru\nKristof Kelner (Christophe Kellner) kullandı. Mektep tedrisatı\nnoktasından büyük bir tasnif kolaylığı temin etmesi itıbarıle o\nzamandanberi yerleşip kalan bu tabirin hakikatte kat'î ve sarih\nbir mahiyet ve delâleti yoktur. Eskizaman ile Sonzaman arasında düz çizgilerle bölünmüş bir fasıl ayırmak kabil değildir.\nTarihi terkip eden unsurlar biribirine çözülmez, kesilmez\nbir tarzda girgindir. Geniş bir tarih devrini, bir yerde\nbütün safhalarile tamamen bitirmek ve diğer bir yerden\nbaşlatmak, bir hükümdarın vefatı, bir şehrin zaptı, bir ihtilâl gibi hadiselerle tahdit edebilmek imkânsızdır. Siyasî,\nfikrî, iktisadî, dinî ve manevî mahiyetlerde muhtelif tarih\nunsurları, muayyen bir mevsimde tarlaya serpilmiş buğday taneleri gibi hep birden hasat bekliyen bir olgunluk\nmanzarası göstermezler. Bir ihtilâl veya inkılâp bütün neticelerini ayni zaman içinde ve ayni ölçüde veremez.\nTarih unsurları içinde asıl ve hâkim olanlar hangileridir?\nBazı alaman müverrihleri siyasî unsuru asıl saymak istiyorlar. Birçok noktalardan tetkik edilebilecek bu görüşe uyarak\nmuhtelif tarih devirlerinden, meselâ Ortazamana bir başlangıç arayalım. Bu devri Roma İmparatorluğunun taksimi\ntarihi olan 395 ten mi, bilfarz 4 0 6 da Avrupayı, yabancı", "n_chars": 1390, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 17r)", "page_id": "tarih-2-1931-u016r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 17, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 17, "side": "verso", "printed_page": 2, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 467.38, 679.68], "page_width": 907.2, "page_height": 679.68, "text": "kavimlerin istilâsından mı, yoksa Ogüstün öldüğü yıldan mı\nbaşlatmalı? Bunlardan herhangi birinin ötekine tercihi için\nsayılabilecek ikna edici sebepler ne olabilir?\nBu Ortazaman nerede bitiyor? Şark İmparatorluğunun\nTürkler tarafından yıkıldığı 1453 temi? Bazı müverrihlerin\ndediği gibi matbaanın icat edildiği 1440 veya Amerikanın\nkeşfolunduğu 1492 yıllarında mı? Bazı iktisatçılar Ortazamanı X. asırda başlatarak XIII. asırda bitiriyorlar. Bunlara\ngöre şehirlerin ve şehir hayatının inkişafı ve o sayede\nmodern iktisadiyatın doğuşu itibarile XIII. asrın sonu Ortazamanm da sonu sayılmak lâzımgeliyor. Bunlar ve daha sayılabilecek birçok fikir ve nazariyeler büyük bir\ntarih devrini bir noktada bütün uçlarından bağlamanın ve\ndiğer bir noktadan yepyeni hadiselerle başlatmanın zorluğunu gösterir. Bazı yeni müverrihler islâmlığın, papalığın\nve derebeyliklerin birer kuvvet halini aldıkları VIIIinci asrı\nOrtazamanın başlangıcı tutuyorlar. Bu esasa göre Eskizaman\nile Ortazaman arasında mütevassıt bir devre kabul etmek\nlâzımgeliyor.\nUzun zamanlar müverrihler tarihi baştan sona bir kül\nhalinde yazmışlar, esaslı durak noktaları bulmağa lüzum\ngörmemişlerdir. Baş tarafta söylediğimiz gibi, Kristof Kelnerin\nteklifile bir Ortazaman durağı fikrinin çıkması daha ancak\n(241) yıllık bir meseledir. Tarihin tedris ve talimi noktasından\namelî faydaları görülüp anlaşılmış olmasaydı, Eskizaman\nile daha soraki asırlar araşma böyle bir Ortazaman yerleştirmek lüzumu belki de gözden büsbütün kaçacaktı.\nTarih, gerçi durmadan akan bir ırmak gibidir; ancak\nbu ırmağın suları herzaman ve mekânda ayni hız ve\nkuvvetle akmaz. Bazı asırlar vardır ki, onlarda hadiseler\ndurgun, umumî hayat dalgasız, hususî ve bariz vasıflardan\nmahrumdur. Böyle asırlarJa tarih, suyunun hareketi, yüzüne\nbakmakla görülmiyen göllere benzer. Zaman yürümemiş\ngibi görünür. Meselâ Septim Sever in hatta Diyoklesiyenin\nmuasırları ile Ogüst devrinde yaşayanların zevk, dil, san'at\ndünya ve hayat hakkındaki telâkki ve bilgileri arasında,\narada geçen 3 0 0 yıla rağmen, hemen hiçbir fark yok gibidir.\nBuna mukabil, bilfarz yine Diyoklesiyen devrinin adamı ile\nKıral Dagober in muasırı arasında çok derin farklar vardır.", "n_chars": 2180, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 2", "page_id": "tarih-2-1931-p0002", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 18, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 17, "side": "recto", "printed_page": 3, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [467.38, 0.0, 907.2, 679.68], "page_width": 907.2, "page_height": 679.68, "text": "Bunun sebebi, dediğimiz gibi tarihin bazı devirlerde durgun\ndenecek kadar ağır, bazı devirlerde ise şimşekler gibi çabuk,\nçağlayanlar gibi müthiş elektrik kuvvetlerile yüklü ve taşkın\nakışlarla yürümesidir. Bundan dolayıdır ki durgun tarih\nasırlarından birçoğunun birkaç sayıfaya sığdırılabilmesi\nmümkün olduğu halde nispeten çok kısa bir zamanda\ngeçmiş bir ihtilâlin tarihini yazabilmek için, birçok müverrihlerin bütün ömürlerini tüketmeleri bile kâfi gelemiyor.\nIII. asırda yaşamış bir Romalının VII. asırda dirilerek\nmuhitine ve Avrupaya baktığını tasavvur edelim. Bu adam\ndünyayı tanınmaz derecede değişmiş bulacaktır. Garbî Roma\nİmparatorluğu ortadan silinmiş; birçok yeni diller, yeni\nkanunlar, yeni nizamlar, âdetler, an'aneler yer tutmuş; ataların sevdiği, mukaddes saydığı, tapındığı putlar kırılmış,\nilâhlar kovulmuş, hepsinin yerine yeni bir Allah gelmiş,\nhayat yeni yollara girmiştir. İnsanlık tarihinin bu devresi\ndaha yakından bir bakışla görülmeğe değer.\nIII. ASIRDAKİ SİYASÎ BUHRAN\nRoma imparatorlarının otoritesi münhasıran milletten\nalınmadır; bazı kırallarm, sultanların, Fir'avunlarm uydurma\nolarak milletlerine kabul ettirmek istedikleri gibi, Allahtan\nalınma ve Allah namına değildir. Böyle olmakla beraber bu\nimparatorların idaresi dünyada misli görülmemiş derecede\nmutlaktı. Otoritenin membaı millet ise de, mesnedi ordu idi.\nMillet imparatora, ayni zamanda, ömrü olduğu müddetçe\norduya kumanda etmek hak ve salâhiyetini vermişti. Ne\nimparator isminde ne de imparatora verilen mutlak kudret\nve salâhiyette bir kırallık, monarşik bir idare delâleti yoktur.\nŞunu da söylemeli ki bu şekil hiçbir meşru teşkilâtı esasiyeye\nmüstenit değildi.\nBütün zevahire rağmen Roma İmparatorluğunda hâkim\nesas, daima zorbalık olmuş; Senato çok zamanlar imparatorların istihfaf ile baktıkları manasız bir teşekkül halinde kalmıştı. Romalılar çok geçmeden imparatorun hakikatte kendileri veya Senato tarafından değil, ordu tarafından intihap\nedildiğinin ve Senatonun ordu karşısında bir gölgeden iba--", "n_chars": 2006, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 3", "page_id": "tarih-2-1931-p0003", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 18, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 18, "side": "verso", "printed_page": 4, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 467.14, 678.72], "page_width": 906.48, "page_height": 678.72, "text": "ret kaldığının farkına varmışlardı. Ancak siyasî kuvvet milletin elinden büsbütün çıkmış bulunduğu için bu sezişin\namelî hiçbir faydası olmamış, memleket yasasız, mefkûresiz:\nve gittikçe nizamını kaybeden bir ordu ile, onun ileri sürdüğü imparatorların mahkûmu kalmakta devam etmişti. Bir\ndevletin bu şerait içinde uzun müddet payidar olabilmesi\nmümkün değildi.\nOrdu, millet ve memleket bu vaziyet içinde bulunduğu\nsıralarda Ren ve Tuna yalılarında yabancıların kaynaşması\nartmağa başlamış, şarkta tehlike büyümüş, Grekler ve Romalılar için uzun zamanlar ağır bir tehlike teşkil etmiş olan\nkadîm Part monarşisi yıkılarak yerine Erdişir tarafından\nyeni bir imparatorluk kurulmuştu. 260 tarihinde de Valeriyen Pers Kiralı Sapora esir düşerek öldürülmüştü. Bundan\nsora Roma İmparatorluğunun paramparça olması neticesine\nvaran ihtilâller başlar. Nihayet muhitte nisbî bir sükûn\ngörünür. Ostrogot 1ar İtalyada, Vizigotlar İspanyada, Frank 1ar\nGalyada, Vandallar Afrikada yerleşerek kıratlıklar kurarlar.\nNihayet İlliryalı imparatorların devamlı gayretleri neticesinde bunlardan Oreliyen zamanında imparatorluğun birliği\nyeniden vücut bulur (274).\nIV. ASIRDA ROMA İMPARATORLUĞU\nDEVLET VE KİLİSE\nHıristiyanlık Romada kolay yerleşmemiştir. Gerek eski\nilâhlarından ayrılmak istemiyen mutaassıp halkın daimî eza\nve cefası, gerek bilhassa Neron ve Diyoklesiyen zamanlarının\nyıllarca süren katliamları hıristiyanlığın kökleşmesine set çekememişti. Nihayet Kostantin, hıristiyanlık hakkında devamlı\nbir müsamaha siyaseti güden ve İsa dinine ilk giren imparator oldu (324). Bazı müverrihler Kostantinin hıristiyanlığı kabul ve himayesinde, bunu kendi idaresine müzahir\nkuvvet haline getirmek istiyen siyasî bir maksat görürler.\nKostantinin hıristiyanlık lehine yaptığı en parlak ve gösterişli hareket, İstanbul şehrini kurması olmuştur. Roma âleminin mihverini değiştirmek neticesine varan bu teşebbüs,.", "n_chars": 1889, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 4", "page_id": "tarih-2-1931-p0004", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 19, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 18, "side": "recto", "printed_page": 5, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [467.14, 0.0, 906.48, 678.72], "page_width": 906.48, "page_height": 678.72, "text": "milâdın 267 ve 340 yılları arasında yaşamış olan Kayserili\nPapaz Ösep (Eusebe) in hikâyesine göre şöyle doğmuştur:\nKostantin, Liçiniyüsle yaptığı muharebelerin sonuncusunda\nsıkışık bir vaziyete düşmüş; haç önünde diz çökerek zafer\n.için dua etmiş; düşmanın bozuluşunu, İsa ile Allahının\nkendisine muzaheretlerine yormuş. Bir şükran mukabelesi\nolmak üzere puta tapan Romadan uzaklaşarak yepyeni bir\nhıristiyanlık merkezi kurmayı ve payitahtını oraya getirmeyi\nvecibe bilmiş...\nKostantin bir kere İstanbulu tesise karar verdikten sora,\nazalarının bir kısmile Romanın birçok yüksek sınıf ailelerini\ngetirterek orada yerleşmeğe icbar etti.\nTarihin hiç beklenmiyen hadiselerinden biri imparatorların İstanbulu dinî bir merkez haline getirmek için çalıştıkları sırada Romanın puta tapıcılığın makarrı olmaktan\nçıkarak kendiliğinden en büyük hıristiyanlık merkezi haline\ngelmesi ve burada en büyük rütbedeki papazın, Isanın vekili sıfatını ve Papa unvanını takınarak imparatorluğun boş\nbırakılmış tahtına kurulmasıdır. Bu suretle Şarkî ve Garbı\ndediğimiz yeni ve eski Romalar arasında siyasî ve dinî ihtilâflar açıldı; mezhep ayrılıkları başgösterdi. Bu ayrılıklar\nnihayet İstanbulun, Romadan büsbütün ayrılması neticesine\nvardı.\nAkdeniz havzasını alâkadar eden büyük siyasî hadiseler\narasında Kostantinin hıristiyanlığı kabul etmesini, en ehemmiyetli vak'alardan biri saymak mümkündür. Tarihi uzun\nzamanlardanberi yürüdüğü bir yoldan birdenbire denecek\nkadar süratle çevirerek beşeriyet için kanlı ve uçurumlu\nsahalara sürükliyen hıristiyanlığın, Avrupada ve Akdeniz\nkıyılarında tutunup derin kökler salabilmesinin hakikî amili\nKostantin olmuştur.\n. . Derin bir tereddi içinde bulunan puta tapıTRASlNDAîd1\"^ C l h k i n s a n l l ğ ı n gittikçe inkişaf eden ruhunu\nNASEBETLER v e yükselen fikrini tatmin edebilecek manevî kuvvet kaynağı olmaktan çıkmış; put,\ncemiyet için toplayıcı ve yürütücü müşterek mefkûre timsali\nsayılmaktan kalmıştı. Hıristiyanlar imparatorlukta küçük bir\nekalliyet olmakla beraber, bunların her türlü tazyikleri ve\nölüm tehlikelerini cefakeş bir metanetle karşılamaları, biribir", "n_chars": 2097, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 5", "page_id": "tarih-2-1931-p0005", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 19, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 19, "side": "verso", "printed_page": 6, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 473.17, 677.28], "page_width": 909.6, "page_height": 677.28, "text": "lerine ölümün bile sökemediği muhabbet ve tesanütle bağlanmaları, politikacıların gözünden kaçmıyordu. Puta tapıcılar,\nkitabı ve propagandacı papazlarile ortaya atılan hıristiyanlığın\nsavletini evvelâ istihfaf, sora tehevvür, daha sora şaşkınlıkla\nkarşıladılar ve V. asırdan itibaren artık ekseriyetten ekalliyete doğru gittiler; VI. asırda büsbütün tükendiler. Puta\ntapıcılığın ortadan çekilmesile hıristiyanlar arasındaki rabıta ve tesanüt te sarsıldı. İsanın, Allahın oğlu olup olmadığı meselesi papazların fikirlerini karıştırdı, hıristiyanlık\nâlemini altüst etti. Kostantinden itibaren hemen bütün imparatorlar siyasî menfaatlerine göre kâh bir tarafı kâh diğer tarafı tutarak bu meseleye müdahale mecburiyetinde kaldılar.\nIsa dini, Muhammet dininin aksine olarak, idare ve siyaset işlerile alâkasızdı. Medenî hayatın nâzımı olacak fert\nve amme hukukuna müteallik esaslardan mahrumdu. Bunun\niçindir ki hıristiyanlık, bu vadilerde Roma hukukundan\nistifade zaruretinde kalmıştır. Hıristiyanlığın islâmlığa nazaran diğer büyük bir eksiği de, askerlik ruh ve teşkilâtına\nmüteallik esasların olmayışıdır. Bu askerlik soradan kilisenin hükümet kuvvetlerine dayanarak veya onları eline\nalarak hıristiyanlığı fetih ve cebir suretile kabul ettirmesi\nşeklinde telâfi edilmiş; buna mukabil hükümetler de irtikâp\nettikleri siyasî cinayetleri kilisenin tasvip ve takdisinden geçirerek örtmek kolaylığını temin etmişlerdir.\nVI. asırdan itibaren hıristiyanlığın doğrudan doğruya\nfertlerin vicdanına, aklına ve ruhuna hulûl suretile yayılışı\ndurmuş; onun yerine hükümdarların, prenslerin ele alınması\nve onlar vasıtasile tebaa ve maiyetlerinin, yani emir ve iradeleri altında bulunanların zorla hıristiyanlaştırılması yolu tutulmuştur. Yalnız prenslerinin tazyiki ile kütle halinde\nhıristiyanlığa girmiş olan kavimler, eski dinlerini epeyce\nuzun bir zaman unutmamışlar ve bu yeni dinde kendilerinin eski âdet ve an'anelerine de yer ayırmışlardı.\nDevletle kilisenin münasebetleri şarkta ve garpta ayrı\nayrı şartlar içinde teessüs ve devam etmiştir.\nŞarkta İmparator, devlet ve memurları kiliseye hâkim\nvaziyette kalabildiler. Garpta ise Papa, mevcut olmıyan imparatorun yerini tuttu. Ancak hıristiyanlık dünyevî bir din\nolmadığından devlet ve hükümet işlerine girmedi; girdiği", "n_chars": 2264, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 6", "page_id": "tarih-2-1931-p0006", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 20, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 19, "side": "recto", "printed_page": 7, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [473.17, 0.0, 909.6, 677.28], "page_width": 909.6, "page_height": 677.28, "text": "zamanlarda da, ezilerek çekilmek mecburiyeti karşısında\nbulundu. İşte hıristiyanlıkla islâmlığın en barız farkı bu\nnoktadadır. İslâmlıkta dinle beraber bir hukuk, bir siyaset te\nvardı. İncilin bu esaslardan mahrum olduğunu söylerken\nşunu da söylemeliyiz ki islâmlığın inhitatında, yeni hayat\nşartlarına uyamamasında bu esasların değişmez iman şartları\nsırasına sokulmuş olmasının büyük tesiri görülmüştür.\nROMA ÂLEMİNİN İKTİSADÎ İNHİTATI\nRoma âleminde iktisadî buhran, III. asırdan hatta II. asır\nortalarından başlar. Bu buhranın birçok siyasî ve içtimaî neticeleri olmuştur.\nJül Sezar, altın ve gümüş para bastırmıştı. Neronla\nSeptim Sever ve Antonin paraların altın ve gümüş nispetlerini eksilttiler. Bu teşebbüsler bunların zamanlarında kıymetli madenlerin azalmış olduğuna delil tutulabilir. Eksiklik nispeti III üncü asra doğru o kadar arttı ki, paralar ancak\nkanun ve hükümet zorile sürülebilir oldu. Diyoklesiyen, Oreliyen ve nihayet Kostantinin gerek para ve gerek yiyecek\nkıymetleri üzerinde aldıkları tedbirler de kâfi gelmedi. Para\ngittikçe ortadan çekildi; hükümet, vergileri ekseriya ayniyat\nile tahsile mecbur kaldı. Fakat bu şekil, çok büyük yolsuzluklara ve irtikâplara yol açtı. Vergi olarak halktan toplanan\nmallar, devlet ambarlarına gelinciye kadar üçte iki derecesinde zarara uğruyor; bunları muayyen merkezlere getirip\nteslim etmek mecburiyetinde bulunan mükellefler çektikleri\nzahmetten başka hem mal hem vakit kaybetmiş oluyorlardı.\nBir aralık Valantiniyen'in, emlâk ve arazi sahiplerinin kiracılardan para yerine ayniyat almalarını mecburî kılan bir\nemirnamesile bu sistem çok umumî şekle girdi. Devlet memurları, doktorlar, mimarlar, muallimler ve hatta askerler\nmaaş ve ücret yerine mal almağa başladılar. Bazı yüksek\ndevlet memurlarının tahsisatlarını halktan mal olarak doğrudan doğruya tahsile kalkıştıkları bile görüldü. Bu haller\nhalkı ezdiBir müddet sora devlet hazinesi memurların, mütekaitlerin aylıklarını veremiyecek derecede boşaldı. Devletin\ngittikçe düşen malî kudretine nispetle ücretleri çok yüksek", "n_chars": 2040, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 7", "page_id": "tarih-2-1931-p0007", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 20, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 20, "side": "verso", "printed_page": 8, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 522.61, 679.44], "page_width": 932.16, "page_height": 679.44, "text": "görülen Romalı askerlerin yerine, ucuz hizmet eden muhacir\nkavimlerin askerlik işlerinde kullanılmaları düşünüldü, ve\nbu yabancı kavimlerin reislerile mukaveleler yapıldı. Bu\ntedbir, sonunda, Romanın Romalıların elinden çıkarak yabancılara geçmesi neticesine kadar varmıştır.\nUmumî hizmetlerin ve görülen bütün işlerin ayniyat ile\nve bilhassa büyük hizmetlerin büyük arazi tevziatile tediyesi\nusulü derebeylik sisteminin teessüsüne yol açmıştır.\nRoma ziraati, Sicilya, Mısır ve Şimalî Afrikanin diğer\nkısımlarının rekabeti karşısında geriliyordu. Diğer taraftan\nakın halinde memlekete gelen esir kafilelerinin zanaat işlerinde kullanılmaları, asıl Romalı zanaat sahiplerinin işsiz\nkalmalarına ve geçim darlığına uğramalarına sebep oluyordu.\nEsirlerin zanaat işlerindeki acemiliği, çalışmadıkları zamanlarda dahi karınlarının doyurulması mecburiyeti gibi mahzurlar sebebile soraları bu usulden vazgeçildi.\nŞehirlerde ekmek ve diğer hamur işleri yenilir, et olarak\ndomuz ve keçi etleri istihlâk olunurdu. Yiyecek ihtiyacının\npek basit şekillerde tatmin edilmesi itibarile gıda maddeleri\nticareti çok dardı. Giyecek ticareti de azdı. Halkın giyinişi\ngayet sade idi. Yalnız yüksek tabaka aileleri, dünyanın her\ntarafından getirilen en kıymetli ziynet eşyalarını kullanmağa\ndüşkündü. Orta halli sınıf gayet azlık olup, umumiyet derin\nbir fıkaralık içinde idi. Roma doymak bilmez bir sülük gibi\neyaletlerin kanını emerek yaşıyordu.\nRoma İmparatorluğunda sanayi hayatı yok gibi olduğundan ihracat pek az, ithalât ise ziynet eşyası ve kıymettar\nkumaşlarla ıtriyata münhasır gibi idi. Bu kısım eşyaya iptilâ\ngittikçe arttığından imparatorluğun altınları şarka ve uzakşarka akıp gidiyordu. Büyük mikyasta ithalât ve ihracat hareketlerinin azlığı, denizciliğin inkişafına set çekiyordu. Hiçbir devirde Romanın ticarî bir siyaseti olmamıştır. Romalıların ticarete rağbetsizliği dolayısile bu iş Suriyelilerin ve\nYahudilerin inhisarına geçmiştir. Gemi seferleri de Yunanlılarla İlliryalıların ve Mısırlıların elinde kalmıştır. Ziraat çok\ninkişaf etmiş değildi. Roma, zahiresini Şimalî Afrika ve Sicilyadan çekiyordu.\nRomanın bütün servetini eriten, bilhassa murabahacılık\nolmuştur. Büyükler açık bir soygunculuk mahiyetinde mu", "n_chars": 2213, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 8", "page_id": "tarih-2-1931-p0008", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 21, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 20, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "tleri DENIZI", "page_confidence": null, "clip": [522.61, 0.0, 932.16, 679.44], "page_width": 932.16, "page_height": 679.44, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 21r)", "page_id": "tarih-2-1931-u020r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 21, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 21, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 393.71, 665.04], "page_width": 902.16, "page_height": 665.04, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 22v)", "page_id": "tarih-2-1931-u021v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 22, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 21, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": null, "clip": [393.71, 0.0, 902.16, 665.04], "page_width": 902.16, "page_height": 665.04, "text": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN\nrabahacılık yaparak halkı eziyorlardı. Birçok şekillerde banka müesseseleri bulunmakla beraber, kredinin çok ağır faizlere bağlı olması sâyi, emeği mahkûm ediyordu. Murabaha\nile büyük servetler edinenlerin sefahet yolunda çılgınca israf\nettikleri paralar hep Romadan dışarı akıyordu. Bütün bu\nhaller sıra ile : piyasada paranın azalması, para halitasının\naltın ve gümüş nispeti zararına değiştirilmesi, umumî sefalet,\nsiyası teşevvüşler, dahilî harpler, yabancıların istilâsı gibi\nneticelere varmıştır.\nIII. asır sonlarına doğru Roma Devleti, serveti kâmilen\nbattığı halde evinde hâlâ eski zenginlik zamanlarının\ndebdebesini idame etmek istiyen emlâk sahiplerini andırıyordu. Gittikçe ilerliyen ahlâk çürüklüğü son dereceye\nvarmış, III. asırdanberi gittikçe şiddetini arttıran istibdat,\nKomayı maddî ve manevî sefaletin son hadlerine kadar sürüklemiş ve düşeceği uçurumun kenarına kadar getirmişti.\nMalî yıkım süratle siyasî yıkıma doğru gidiyordu. IV.\nasır Roması ne vatandaş doyurabiliyor, ne idare makinesini\nişletebiliyor, ne de askerini besliyebiliyordu. Yıldan yıla\nnufus azalıyor, yük gittikçe artıyor, takat ve tahammül ise\nmütemadiyen eksiliyordu.\nHÜKÜMET, MALIYE, K o s t a n t i n zamanında hükümet, entrikaUMUMÎ AHLÂK lan > lüzumsuz tevkifleri, elhasıl bütün küçüklüklerile bir saray hükümeti şeklinde\nıdı. Herkes saray ve imparator nazarında şüpheli idi; her\ntaraf casuslarla dolmuştu; rüyada görülen hadiselere istinat\nedilerek birçok adamların tevkif ve en ağır cezalarla tecziye\nedildikleri bile görülmüştü.\nVergiler ağırdı. Tahsil ve cibayetinde müthiş zulümler\nişkenceler ve nihayetsiz irtikâplar yapılıyordu. Vergi zamanı'\ngelince bütün ahaliyi matem kaplıyordu. Tahsildarın zulmünden kurtulmak için anaların çocuklarını sattıkları, babaların kızlarım fuhşa sürükledikleri görülüyordu. Bütün 'bu şiddetlerle toplanan paradan pek az bir kısmı hazineye giriyor\nherkes muktedir olabildiği kadar çalıyordu. Dairelere\niş takibine gidenlerin ellerinde hediyelerile gitmeleri kaide\nhaline gelmişti. İhbarcılık, münafıklık müthiş bir yara halinde işliyordu; bunu san'at, meslek, maişet vasıtası edinmiş\nbir sınıf insan türemişti. Kostantin, bunun önüne geçmek", "n_chars": 2203, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 22r)", "page_id": "tarih-2-1931-u021r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 22, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 22, "side": "verso", "printed_page": 10, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 471.87, 662.16], "page_width": 902.64, "page_height": 662.16, "text": "için 313 te hâkimlerin ihbarlara kulak vermemelerini ve iftiracı muhbirlerin \"zehirli dillerinin kökünden koparılmasını,,\nemreden bir irade çıkarmıştı. Hiçbir şiddet, bir milletin ahlâk hayatı için ağır bir leke olan, bu salgın iftira jurnalciliği\ndenaetini kökünden kaldıramadı. Muhbirlere, jurnalcılara\nihbar ettikleri adamlardan mahkemelerin ceza olarak aldığı\nparanın bir kısmını vermek usul ve nizam iktizası olmuştu.\nGerçi soradan bu usul kaldırıldı ; fakat Romalılar büyüklere\nyaranmak için bedava münafıklık ve jurnalcilik yapmakta\ndevam ettiler.\nŞehirlerde fakir halk sınıfı gittikçe çoğalıyordu; hükümetin en ehemmiyet verdiği siyaset, ruhlarında hoşnutsuzluk\nkaynayan bu fakir ahaliyi ölmiyecek kadar doyurmağa ve\nhalini unutturacak kadar eğlendirmeğe çalışmaktı. Büyük\nmasraflarla sık sık umumî eğlenceler tertip olunuyordu. Gitgide bu eğlence günleri yılın yarısını tutacak kadar arttırıldı.\nCümhuriyet devrinde yılda 65 eğlence ve oyun günü vardı;\nbu sayı Mark Orel zamanında 135 e, daha soraları 175 e\nçıktı. Artık Romalının sinirleri gevşemiş ve uyuşmuştu. O\nkadar ki V. asırda, muhacir kavimler Romaya yürüdükleri zaman, Romalıları umumî sirkte oyun seyrine dalmış\nbulacaklardır.\nAhalinin siyasî hakkı alınmıştı. Aristokrat ve münevver\nsınıf umumî hizmetlerden kaçınarak taşraya, malikânelere\nçekiliyordu. Bu malikâne hayatı, daha evel de söylediğimiz gibi Ortazamana ait hususiyetin, derebeylik hayatının\nbaşlangıcı olacaktır.\nGARBİ ROMA İMPARATORLUĞUNUN\nİNHİDAMINDAN SORA ROMA ÂLEMİ\nV. asırdaki karışıklıklar, yabancı kavimlerin imparatorluk arazisinde yerleşmeleri, imparatorluk zamanında\nteessüs etmiş iktisadî hayat esaslarının umumî çizgilerini\ndeğiştirmiştir. Yalnız toprağa verilen ehemmiyet artmış, toprak adeta yegâne kıymet ve servet haline gelmişti. Umumî\nveya hususî hizmetlerin para yerine arazi ile tediyesi teamül\nolmuştu.", "n_chars": 1855, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 10", "page_id": "tarih-2-1931-p0010", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 23, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 22, "side": "recto", "printed_page": 11, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [471.87, 0.0, 902.64, 662.16], "page_width": 902.64, "page_height": 662.16, "text": "Çiftçilikte, ziraî istihsalde tatbik edilen usuller ipmaratorluk zamanındakilerin ayni idi. Büyük arazi sahipleri arazinin\nbağ, bahçe, orman ve çayırlıkları ile ihtiyaçlarına yetişecek\nküçük bir kısmını kendilerine alıkoyarak üst tarafını ortaklara, yarıcılara verirlerdi.\nİstilâcıların imparatorluk hududunda yerleşu.eleri, sanayi\nve ticaret hayatını sarsıntıya uğratmıştı. Akdeniz şarkla garp\narasında en mühim ticaret yolu olmak vasfını muhafaza ediyordu. Yalnız Araplar ın VII. asır sonlarına doğru Kartacayı, ve VIII. asır başlarında İspanya yı zaptetmeleri ticarete\nbüyük durgunluk vermiş, garpla şarkın iktisadî münasebetini\nasgariye indirmiştir. Buna mukabil islâm istilâsına .uğramış\nveya islâmlaşmış sahalar arasında ticaret çok münkeşif bir\nmertebeye varmıştı.\nSanayi, kuyumculuk, minecilikle silâh imalâtına münhasır\ngibi idi. Kırlarda her malikâne ekmeğini, şarabını kendi yapar; her malikânede doğramacılık, marangozluk, saraçlık,\nve demircilik gibi san'atleri yapacak adamlar bulunurdu.\nBu san'atler o malikâne içinde babadan oğula intikal ederdi.\nKırlarda böylece en küçük tecemmüler içinde muhtelif san'at\nerbabının bulunması, şehirlerde sanayi hayatının inkişafına\nmâni teşkil ediyordu. Şehirlerde kurulan büyük pazar yerlerinin bellibaşlı alımsatım işleri bal, şarap, kökboya gibi\nmaddelerden ibaret gibi idi.\nFranklar ve bütün diğer Avrupa kavimleri hükümdarları, Romanın para sistemini kabul etmişlerdi. VII. asırda\npara işi yeniden çığrından çıktı. Memleketin muhtelif sahaları, hatta hususî fertler bile, diledikleri şekillerde para basmağa başladılar. VIII. asrın sonunda altın azalmağa, gümüş onun yerine geçmeğe yüz tuttu. Biraz daha sora gümüş te ortadan çekilir hale geldi. Bu hal iktisadî vaziyetin\nartık son vahamet mertebelerine erdiğinin delili idi.\nPAPALıK VE DINÎ ^ a l y a n m Jüstiniyen tarafından tekrar zaptı\nHAYAT üzerine papa eskisi gibi imparator tarafından naspedilen bir memur haline geldi. Bir\nmüddet sora İstanbul Kilisesi, Romaya faik bir vaziyet aldı\nve imparatorun nüfuz ve himayesinden istifade ederek Afrika ve Roma kiliselerini kendisine bağladı. Fakat Italyada Şark\nimparatorluğuna karşı uyanan menfi cereyandan istifade et", "n_chars": 2175, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 11", "page_id": "tarih-2-1931-p0011", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 23, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 23, "side": "verso", "printed_page": 12, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 469.11, 660.72], "page_width": 903.36, "page_height": 660.72, "text": "meşini bilen papalar, az zamanda kendilerini bu nüfuzdan\nkurtardılar. O sırada Papalık bütün İtalyada o kadar kuvvet\nve itibar kazandı ki, isteseydi İtalyayı daha o zaman Şark İmparatorluğundan ayırabilirdi. İslâmlığın Afrika, Suriye ve\nİspanyayı istilâsı da hıristiyanların müşterek bir tehlike karşısında birlik ve tesanüt hislerini kamçılaması itibarile papalığın nüfuzunu arttırmıya yaradı.\nBenoa dö Norçiya (Benoît de Norcia) adlı bir papaz en\nhalis hıristiyanlığın inzivada fikir, ruh ve beden riyazeti ile\niştigali istilzam eylediğini ileri sürerek, soradan bütün tenha\ndağ başlarını tutan manastır hayatını tesis etti. Hıristiyanlığı\ncemiyet hayatı dışına çıkarıcı mahiyette olan bu cereyan birçok ruhanilerin hücum ve itirazını davet eyledi ise de papalık bunda müstakbel bir kuvvet görerek hami vaziyet aldı.\nFilhakika bir müddet sora bütün manastırlarda yaşayan papazlar, papaların birer siyasî memurları ve politika vasıtaları\noldular. Kiliseye vakıf olarak verilen akarların çoğalması,\npapanın maddî iktidarını artırdı. Bu maddî zenginlik ve manevi nüfuz sayesinde papalık Roma İmparatorluğunun inhidamından sora, ayakta kalan yegâne müessese oldu.\nYoksulları doyurmak, kimsesizleri koruyup barındırmak\ngibi içtimaî muavenet işlerinden başka yollar, köprüler yapmak, şehirlere sular getirmek, mevcut su yollarını tamir etmek gibi halkın minnet ve şükranını kazandıracak hizmetleri de üzerine aldı. Kırallar, prensler, büyük siyaset adamları,\npapanın nüfuzundan istifade temin edebilmek için kilise ve\nmanastırlara zengin vakıflar bağlamak yolunu tuttular. Bu\nyol, bu adamlara papanın yardımını teminden ziyade, papalığın kuvvet ve itibarını bir kat daha yükseltmiye ve artırmaya yaradı.\nŞu da var ki, para ve politika kilisede birer unsur haline\ngeldiğinden itibaren, dinin safiyeti bozuldu. \"Aizze = azizler,,\nadı verilen ölmüş kilise büyüklerinin şefaatlerini temin için\nkilise ve manastırlara hediyeler verilmesi, maddî fedakârlıklarda bulunulması âdet ve usul oldu. Azizlerin şefaati ruhların\nselâmeti ve her çeşit hastalıkların tedavisi için ücretle satılır\nbir meta haline geldi. Bir müddet sora muhtelif ruh ve beden\nhastalıkları azizler arasında taksim edilerek bunlar adeta bir\nnevi ihtisas zümreleri halinde tasnif olundu. Para ile günah", "n_chars": 2260, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 12", "page_id": "tarih-2-1931-p0012", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 24, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 23, "side": "recto", "printed_page": 13, "printed_roman": null, "running_head": "ESKi ZAMANDAN ORTAZAMANA GIRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [469.11, 0.0, 903.36, 660.72], "page_width": 903.36, "page_height": 660.72, "text": "çıkarılması safsatasının icadı kiliseye yeni bir irat membaı\ntemin etti.\nKilisenin her türlü tahmin ve tasavvur hududunu aşan\nzenginliği, bir kuvvet olduğu kadar, kendisi için bir tehlike\nde teşkil ediyordu. Kasası boşalan devletin, para sıkıntısına\ndüşen kiralın, gözleri kilise servet ve emlâkine dikiliyordu.\nNihayet, kâh rica, kâh şiddet yolile kırallar kilise mallarına\nel attılar. VII. asır ortalarından itibaren kırallarm harplerde yararlık gösterenlere, devlete mühim hizmetlerde bulunanlara kilise mallarından muvakkaten kaydile verilmesini\npapalardan veya muhtelif memleketlerdeki vekillerinden rica.\netmeleri bir teamül halini aldı. Bu muvakkat kaydi bittabi\nyalnız arada teati edilen mektuplar üstünde kaldı.\nCEMIYET HAYATı Eskizaman ile Ortazaman arasındaki intikal asırları esnasında cemiyetin din hayatı\ndışındaki yaşayış şekli hakkında bir fikir verebilecek malûmatı hemen münhasıran Greguar dö Tur un (Grégoire de\nTours) yazılarında buluyoruz. VI. asırda yaşamış olan bu\npapaz müverrihin tasvirine göre, o devirlerin hayatı şu birkaç kelimede mündemiçtir: Riya, hıyanet, sefahet ve alçaklık... İlim ve fen sönüktür. Ailede babanın hakimiyeti mutlak\nolup bu mutlakıyet, babaların yavrularını satmalarını mubah saydıracak mertebededir. Bir erkeğin bilhassa kırallarınve yüksek sınıf mensubu adamların birkaç kadınla evlenebilmeleri, karılarını keyifleri istediği zaman boşayabilmeleri\ncaizdi. Davalarda haktan ziyade şekle, davacıların şahsî mevkilerine ve mensup oldukları sınıflara kıymet veriliyordu.\nFerdî hukuk telâkkisi yok denecek derecede iptidaî idi. Kanunlar zayıflar karşısında kuvvetlilerin zulmünü himayeye\nve tahakkümünü arttırmaya yarayacak şekilde tedvin olunuyordu. En ağır cürümler, hatta adam öldürmek cürmü\npara cezası ile geçiştiriliyordu. Ferdî hukukun mal ve can\nemniyeti dediğimiz ana esasları içtimaî hayatta itibarsız\nmevhumeler sırasına girmişti.\nİşte Ortazaman dediğimiz devir açılırken Roma âlemi\nmuhtelif safhalarını hulâsa ettiğimiz bu umumî vaziyet içinde\nbulunuyordu.", "n_chars": 2015, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 13", "page_id": "tarih-2-1931-p0013", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 24, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 24, "side": "verso", "printed_page": 14, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 467.48, 661.2], "page_width": 901.44, "page_height": 661.2, "text": "B. MÜSTAKİL GOL VE ROMA GOLÜ\nRen ırmağından, Pirene dağlarına kadar uzanan geniş\nmıntaka Gollülerden evel meskûn idi. Bu mıntakanın ilk sakinleri içinde Ligür ler, diğer iptidaî kavimlerin hepsinden\ndaha mühim görünüyorlar.\nKeltler yahut Gollüler Ortaasyadan, Hazar cenubu, Kafkaslar, Karadeniz şimali ve Tuna boyu yolunca (M. E. XIII.\nasır) gelmişlerdir. Bunlardan sora, Beljler gelmiştir. Bu\nkavimlerin gelişi, memleketin manzarasını, tamamen değiştirdi. Keltler bu memleketlere gelmeden evel dahi nispeten\nmedenî idiler; bu memleketlere kendi isimlerini verdiler:\nKellik = Gol = Galya-, orada, muharip ve aristokrat bir\ncemiyet teşkil ettiler. Bu teşekkül bir dereceye kadar medenî\nve kendilerine mahsus bir müstakil devlet idi.\nLâkin, M. E. I. asırdan itibaren, Romalıların fetihleri,\ngol istiklâline nihayet verdi. Dört asırdan ziyade, Gollüler,\nRoma İmparatorluğuna bağlı kaldılar. Gollüler, bu müddet\niçinde Romanın, dilini, medeniyetini ve âdetlerini aldılar;\nhıristiyanlığı kabul ettiler.\nGollüleri, Roma idaresinden çıkaran, III. asırda tekrar\nbaşlıyan, şark kavimlerinin istilâları olmuştur.\nI. MÜSTAKİL GOL\nMEMLEKET G o 1 \" Qalya>cenupta Akdeniz ve Pirene,garpta\nAtlas ve Manş denizleri, şimal ve şarkta Ren\nırmağı ile Alp dağları arasında uzanan mıntaka idi (Harita. 1).\nBu mıntakanın şimalinde otlaklar ve ziraate elverişli\nyerler vardı; ormanları da çoktu. Bununla beraber bu\nmıntaka topraklarının üçte ikisi bataklık idi. Cenup mıntakasmın başlıca üç servet membaı vardı: zeytin, incir ve bilhassa\nüzüm... Umumiyetle Gol ormanlarında da birçok yabani\nhayvanlar yaşıyordu.\nILK AHALI Keltlerin yahut Gollülerin ilk ahali olmadıklarını söylemiştik. Bunlar geldikleri zaman\nbu memlekette uzun asırlardanberi yaşamakta bulunan", "n_chars": 1737, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 14", "page_id": "tarih-2-1931-p0014", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 25, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 24, "side": "recto", "printed_page": 15, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [467.48, 0.0, 901.44, 661.2], "page_width": 901.44, "page_height": 661.2, "text": "iptidaî kabilelere tesadüf ettiler. Tarihtenevelki zamanlarda\nyaşamış olan bu dolikosefal insanların Afrikadan geldikleri tahmin olunmaktadır. Bu iptidaî kabilelerin en eskileri Som, Sen, Marn v. s. gibi ırmaklar boyunda kayalar\noyuklarında yahut mağaralarda yaşarlardı. Yontulmuş taştan\nsilâhlar ve aletler kullanırlardı. Kara ve deniz avcılığı ile\ngeçinirlerdi.\nÇok zamanlar sora Tuna vadisile şarktan gelen kavimler\nsayesinde taşa cilâ verildi ve taştan keskin aletler yapıldı.\nArtık ziraat ve hayvan terbiyesi başladı. Hububattan ekmek\nyapıldı. Bu devrin eserlerine her tarafta, bilhassa Fransanın\ncenubugarbisinde ve Bretanyada tesadüf olunur. Bu eserleri\nGollülere atfederler.\nBu adamlar cidden san'atkâr idiler; mağaralarda onlara\nait hayvan resimleri, kilden yahut fildişinden yapılmış küçük\nheykeller bulunmuştur. Bugün Fransa dediğimiz topraklarda\nilk san'at eserleri bunlar olmuştur.\nBu devirdedir ki Fransada insanlar mağaralardan çıktılar;\nahşap evlerden mürekkep köylere, bilhassa Alp ve Jüra\ndağlarındaki göl beldeleri ne yerleştiler. Ölüleri için taştan ve\ngranitten büyük abideler yaptılar.\nBu abidelerin çoğu da Ligür devrine aittir.\n. .. Ligürler, Gollülerden evel (M. E. 2000) Gol\nLIGÜRLER VE . . . ' , . . . . . . . . . . T . . . , , ..\nIBERLER topraklarında görülmüştür. Lıgurler buğun\ndahi Cenova garbındaki Apenin dağlarında\nve Korsika adasında yaşamakta bulunan Ligürlere benzerlerdi. Ligürler yürümek ve çalışmakta yorulmak bilmezlerdi;\nyerleşir yerleşmez gol memleketlerindeki bataklıkları kurutmaya, ormanları açmıya başlamışlardı. Ligür hakimiyeti,\ngol memleketi hudutları haricine de uzanıyordu. Birçok\nırmak ve dağ isimleri, bunu ispat etmektedir.\nM. E. VII. asrın sonuna doğru îberler, İspanyadan şimale\nyürüdüler, Pirene dağlarını geçtiler ve dağlarla Garon ırmağı\narasında yerleştiler. İberler Hazar Denizi garbında Kafkaslardan kalkarak Suriye ve Afrika şimal sahili ile İspanyaya\ngelmişlerdir.\nBunlar Fransa garbıcenubisindeki Akitenler in ecdadı\nolmuşlardır.", "n_chars": 1995, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 15", "page_id": "tarih-2-1931-p0015", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 25, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 25, "side": "verso", "printed_page": 16, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 524.71, 662.16], "page_width": 902.16, "page_height": 662.16, "text": "İberlerin lisanları ve ırkları hâlâ Bask memleketlerinde\ndevam etmektedir.\nLigür ve İber devri Golde Maden Devrine tesadüf eder.\nEvvelâ bronz aletler kullanıldı. Bunlar şark sanayiinin\ntaklitleri idi. Sora M. E. 1000 tarihinde demir görüldü. Avrupada Demir Devri ligür istilâsını takip eden yeni bir istilâ\nile gelmişti; kelt yahut Gollüler istilâsı.\nrnufİTFuisTİı î a , G o l l ü l e r L i g ü r l e r S i b i Ortaasyadan gelerek\nUULLULLM la 111_iA2»1 . . ^ . • 1 J. ı,..ı\nAvrupayı istila etmiş kavimlerdir. Gollüler\nistilâsı bir hamlede olmamıştır; yavaş yavaş birçok akınlarla\nvukubulmuştur.\nKeltler (M. E. 1000 - 500) arasında Ligür aşiretlerini\ncenubuşarkiye sürerek Gol kıt'asmın büyük kısmını işgal\nettiler. M. E. 300 tarihlerine doğru son bir kelt istilâsı ile\nberaber memleketin şimaline Beljler geldi, Ren ve Sen ırmakları arasına yerleştiler; ondan sora bu mmtakaya Belçika\nGolü dendi.\nŞunu söylemek lâzımdır ki, M. E. IV - V. asırlarda asıl Gol\ndediğimiz memleketler Avrupanın büyük kısmına şamil,\ngeniş Kelt İmparatorluğunun bir parçasından başka bir şey\ndeğildi. Bu devirlerde Macaristandan İspanyaya (Keltiber),\nİngiltereden şimalî İtalyaya kadar (Gol Sizalpin) heryerde\ngördüğümüz Keltler Gollülerin Romayr zaptettiklerini biliriz.\nŞarktan garba geçerken Tuna boylarında kalmış ve oradan\nM. E. III. asırda cenuba Makedonyaya ve Yunan kıt'asına\ninmiş ve yine Tunadan ayrılarak Galatlar namı altında\nAnadoluya gelmiş bir kısım Keltler vardır.\nKeltler yahut Gollüler tamamile Germenlere benziyorlardı. Uzun boylu, açık tenli, mavi gözlü, sarı yahut kumral\nsaçlı idiler.\nGollüler siteler halinde yaşıyorlardı. Siteleri\nGOLLÜLERIN IÇTI- m ü teaddit kabilelerden mürekkep idi. SiteMHAYATLAmSI n i n başında müşterek atadan gelmiş reisler\nvardı. Kabile reisleri müşterek işleri görmek\niçin toplanırlardı. Bu toplanma sitenin senatosu idi. Senatonun\nreisi bir sene için kabile reisleri meyanından intihap olunurdu.\nGörülüyor ki, gol kavimleri aristokratlar tarafından idare\nolunurdu. İlk zamanlarda devlet şekli kırallık idi. Fakat yavaş", "n_chars": 2045, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 16", "page_id": "tarih-2-1931-p0016", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 26, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 25, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [524.71, 0.0, 902.16, 662.16], "page_width": 902.16, "page_height": 662.16, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 26r)", "page_id": "tarih-2-1931-u025r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 26, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 26, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 401.22, 663.6], "page_width": 906.72, "page_height": 663.6, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 27v)", "page_id": "tarih-2-1931-u026v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 27, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 26, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": null, "clip": [401.22, 0.0, 906.72, 663.6], "page_width": 906.72, "page_height": 663.6, "text": "yavaş site reisleri kıralların yerine kaim oldu. M. E. II.\nasırda artık her site reisi kendi başına bir kıral idi.\nVersengetoriJcs in babasını kırallığın tesisine teşebbüs\nettiği için idama mahkûm etmişlerdi.\nGollülerin parası, Foçalıların parasının taklidinden başka\nbir şey değildi. Cenubî Golde Foçalılar tesis ettikleri Massili\n(Marsilya) kolonisi vasıtasile büyük medenî tesir yapmışlardır.\n. . Gollüler başlıca iki türlü allahlara taparlardı :\nGOLLÜLERIN DINI y e r a l l a h l a n v e g ö k a l l a h l a r ı . yer allahlarınm başlıcası Yer-ana idi. Yer-ana hayat ve ölüm ilâhesi idi.\nGollüler bu ilâheye bir allah-baba terfik ederlerdi. Su allahlarının da ehemmiyetli mevkileri vardı.\nGollüler meşe gibi bazı ağaçlara ve bilhassa bazı su kaynaklarına eyilik allahları, meyanında ülûhiyet atfederlerdi.\nBellibaşlı gök allahları gökgürültüsü Allahı Taran ve\nGüneş Allahı Belen ve harp Allahı Esüs idi.\nFakat Gollülerin asıl millî Allahı Tötates idi. Romanın fethinden sora Tötates Merküre ve diğer gol allahları da Roma\nPanteonundaki allahlara çevrildiler. Gollülerin din merkezleri\nOrleana yakın büyük bir ormanda bulunuyordu.\nGollülerin papazlarına Druit 1er derlerdi. Druitler kuvvetli\nbir sınıf (kast) teşkil ediyorlardı. Bu sınıfın bütün Golün büyük\npapazı makamında bir tek reisi vardı. Druitler ayni zamanda\nhem papaz, hem hâkim ve hem de âlim idiler. Âlimler resmî\nmürebbiler idiler; gençlere verdikleri ahlâk terbiyesi şu üç\nemirde hulâsa edilebilir: \"Allahları tazim et, hiçbir fenalık\nyapma, mert ol !.„\n2. ROMA G ALYASİ [l]\nrEDimv.™ «p 1 • a s r a doğru iki tehlike Golü tehdit\nV>C.KIM£.IVLIE.K VJt. . . , _ . _\nROMA ediyordu. Germenler ve Roma.\nKimriler ve Tötonlar Reni geçtiler (M. E.\n109-102). Bu tarihlerde Romalılar da cenubî Gole ayak basmışlardı.\nRomalılar Alp ve Pirene dağları arasında sahil boyunca\nbir vilâyet teşkil ettiler \"Gol Transalpin,,. Bu vilâyetin merkezi Narbon şehri idi.\n[1] Galya = Gol", "n_chars": 1928, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 27r)", "page_id": "tarih-2-1931-u026r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 27, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 27, "side": "verso", "printed_page": 18, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 474.46, 663.36], "page_width": 907.44, "page_height": 663.36, "text": "Bundan sora bütün Golün Sezar tarafından sekiz sene\niçinde nasıl fetholunduğunu birinci kitapta gördük. Gol memleketleri Sezar tarafından birtakım vilâyetlere ayrıldı. Vilâyetlerin başında Roma tarafından tayin olunmuş birer vali bulunuyordu. Romalılar Gollülerin hürriyet ve emniyetlerini temin\nediyorlardı. Buna mukabil onlardan asker ve vergi alıyorlardı.\nVilâyetler birtakım sitelere ayrılıyordu. Her site mahallin\naristokratları içinden intihap olunmuş bir senato tarafından\nidare olunuyordu.\nRomalılar Gollülere hemen hemen müsavi muamelesi yaparlardı. Her sene bütün gol sitelerinin murahhasları Liyon\ncivarında bir meclis kurarlardı; orada dinî bayramlar ve oyunlar yapılır ve memleketin umumî menfaatleri hakkında\ngörüşülürdü. Neticesinde Roma imparatoruna maruzatta bulunulurdu. Mekteplerde tedrisat lâtince idi. Gol şehirlerinde\nroma abideleri taklit olunurdu.\nRomanın sukut devri, Golün de rahatını bozdu. Şarktan\nistilâya uğradı.\nGOLDE KIRIŞTI- R o m a İmparatorluğunun zayıfladığı bir zaYANLiK manda Roma topraklarında hıristiyan kilisesi doğuyordu. Hıristiyanlık Gole Marsilyadan girdi ( I. asırda ). II. asırda artık Liyonda ve Viyanada\nkiliselerin teşekkül ettiği görülür. Romada olduğu gibi Golde\nde kilise teşkilâtı yapıldı. V. asırda artık, papazlar Fransayı\nkurmak için çalışmaya başladılar.\nC. GERMENLER\n, „ , Romalılar, Hazar Denizinden Tuna ve Rene\nROMALıLARA GORE , . . . . . . ,\nGERMANYA kadar butun Avrupanın şimalim içme alan\ngeniş ülkelere Germanya derlerdi. Bu büyük mıntaka ikiye ayrılabilir:\na) Hazar Denizinden Karpatlara kadar olan kısım, gayet\ngeniş istepler, ormanlar, bataklıklardan terekküp ediyordu.\nb) Garpta bulunan diğer kısım, Karpat dağlarından Rene\nkadar uzanıyordu. Bu mıntaka, daha çok dağlıktı.\nGermenler, Gollülerle bir asıldan ve onlar gibi Ortaasya", "n_chars": 1799, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 18", "page_id": "tarih-2-1931-p0018", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 28, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 27, "side": "recto", "printed_page": 19, "printed_roman": null, "running_head": "ESKİZAMANDAN ORTAZAMANA GİRERKEN", "page_confidence": "ocr", "clip": [474.46, 0.0, 907.44, 663.36], "page_width": 907.44, "page_height": 663.36, "text": "dan gelmiş kavimlerdir[l]. Germanyanın Tuna ve Ren taraflarında hudutları tespit olunmuştu; fakat şarka doğru uzanan\ngeniş ovaları, \"Kavimler Kapısı,, yolu ile şarktan gelen turk\ngöçlerine ve muhacemelerine karşı tamamile açıktı; Kavimler Kapısı, Ural dağlarının son cenup eteklerile, Hazar\nDenizi arasıdır.\nGermenler, şayanı hayret bir surette biribiG E R ™f J ™ A H \" rine benziyorlardı. Uzun boylu ve mavi\ngözlü idiler. Saçları sarı veya kızıl idi. Tenleri beyaz, yanakları pembe idi. Sakallı ve uzun saçlı idiler.\nEkserisi elbise olarak sırtlarına sadece bir hayvan postu\natarlardı. Kolları ve bacakları çıplaktı. Erkeklerinin işi gücü\navcılık ve muharebe idi. Misafirperver idiler; fakat çabuk\nkızarlardı ve şedit idiler. Çok içerlerdi. Bir nevi bira ile\nsarhoş olurlardı. Muzafferiyetlerini zevk ve eğlence ile bitirirlerdi. Çocuklarına avcılık ve muhariplikten başka bir şey\nöğretmezlerdi. Gotlar rün denilen işaretlerden mürekkep bir\nalfabe kullanırlardı (rünik). Kadınlar, çok muhteremdi. Hatta\nkendilerine peygamberlik hassaları atfolunurdu. Rahibelerin\nbüyük tesirleri vardı. Esirler, efendilerinin şahsına bağlı köleler idi. İkametgâhları şekilsiz ve intizamsız köyler teşkil\neden ayrı ayrı kulübelerden ibaretti.\nGermenler iptidaî bir demokrasi hayatı yaGERMENLERIN SI- ş a r ı a r dı. Köyce, aşiretçe veya milletçe toplaY A m^mNLERİ A \" n ı r l a r v e reislerini intihap ederlerdi. Temellük hakkı yalnız ev, bahçe, ve sürüye\nait idi. Umumiyetle arazi, cemaat malı sayılırdı. Arazi aileler\nbeyninde muvakkaten taksim olunurdu.\nHarp zamanında teşkilâtları basit idi. Silâhlı insanların\nkurultayında husumet karar altına alındığı zaman, harp artık\nmillî bir vazife olur ve herkes ona iştirak ederdi. Mükemmel süvari oldukları gibi, piyadeleri de daha çok mükemmeldi. Umumiyetle derin kütleler halinde muharebe ederlerdi. Kadınlar\nve çocuklar, öküzlerle çekilen ağır arabalar üzerinde muharebelerde erkeklere refakat ederlerdi. Bu arabalarla, ordugâhlarının etrafını çevirerek bir nevi siper teşkil ederlerdi.\n[1] Bu gün germen camiasına dahil sayılan zümreler arasında asıl\nAvrupanın şimal kısımları sakinlerinden olup soradan Ortaasya muha^\ncirlerine karışmış olanlar da vardır.", "n_chars": 2191, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 19", "page_id": "tarih-2-1931-p0019", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 28, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 28, "side": "verso", "printed_page": 20, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 472.82, 663.12], "page_width": 905.52, "page_height": 663.12, "text": "Baltalar ve kargılarla harbederlerdi. Muharebe şarkısı söyliyerek hücum ederlerdi. Korkaklık çok menfur idi. Korkaklar, ekseriya intihara mecbur edilirlerdi. Dinleri, muharebe\nhırsını ateşliyecek mahiyette idi. Kahramanlara, mes'ut bir\nebediyet mev'ut idi.Tabiatin kuvvetlerine taparlardı. Meşhur\nallahları şunlardı: Odin yahut (Votan) sema ve harp Allahı;\nTor yahut (Donar) yıldırım Allahı; Herta yahut (Erde) yer\nİlâhesi.\nİtikatlarına göre muharebede ölenlerin ruhu valkınlar\n(muharebe kızları) tarafından Allaha götürülürdü; Allah\n(Odin) bu ruhları Valhalla da (cennetinde) kabul eder. Valkırılar bu ruhlara öldürülen düşmanların kafataslarile bal\nşerbeti sunarlardı. Germenlerin din ayin ve merasimi için\nibadethaneleri yoktu. Putları yoktu, yalnız mukaddes ağaçları\nvardı.", "n_chars": 777, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 20", "page_id": "tarih-2-1931-p0020", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 29, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 28, "side": "recto", "printed_page": 21, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [472.82, 0.0, 905.52, 663.12], "page_width": 905.52, "page_height": 663.12, "text": "ıı\nALANLAR VE AVRUPAYı\nISTILÂLARı\nAlanlar, Yayık ırmağının membalarında dağlık mmtakada\nyaşıyan Türklere verilmiş isimdir [1]. Alanlar Hunlardan evel\nKafkas dağlarının şimalindeki ovalara kadar yayılmışlar, bir\nkırallık teşkil etmişlerdi (Harita. 2). Birisi M. E I. asırda ve\ndiğeri M. S. II. asır başlarında olmak üzere Derbent (Demirkapı) boğazından geçerek iki defa Medyaya da girdiler.\nAlanlara, Hintte Ganj ırmağı kaynaklarında dahi tesadüf\nolunur.\nAlanlar Karadeniz şimalinden garba doğru da akınlar yapmışlardır. Hunlar, garba çekilmeye mecbur olduktan sora\nYayık, İtil ve umumiyetle Asya Sarmatyasında tesadüf ettikleri bu Alanları mağlûp ettiler ve kırallarım öldürdüler. Bunun\nüzerine Hunlara tâbi olmıyanlardan bir kısım Alanlar Kafkas dağlarına sığınarak oralarda kaldılar; bir kısmı da garba\nmuhaceret ettiler. Tuna havzasında yerleştiler. III. asırda\nMakedonyada roma ordularını mağlûp ettiler. Daha soraları\nTunadan Germanyaya gittiler, orasını istilâ ettiler (406).\nBundan sora Belçika üzerinden Pirene eteklerine kadar\nbütün Gol kıt'asma yayıldılar. Birçoğu bu kıt'ada kaldılar.\nBir kısmı Pirene dağlarını aşarak İspanyaya girdiler (409).\nAz zamanda bütün İspanya Yarımadasına hâkim oldular (411).\nAlanlar, Tunadan itibaren Süevler ve Vandallar ı beraberlerinde yürütmüşler ve İspanyaya beraber girmişlerdir;\nyarımadanın cenup mıntakasına Vandalları, şimaligarbî kö[1] Alan, dağ veya tepe üzerindeki lüdüzkoedrm veanlar içinaıçlmış düzlük manasına gelir.", "n_chars": 1471, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 21", "page_id": "tarih-2-1931-p0021", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 29, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 29, "side": "verso", "printed_page": 22, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 484.59, 678.24], "page_width": 913.92, "page_height": 678.24, "text": "şeşine de Süevleri yerleştirmişler ve yarımadanın mütebaki\nbütün aksamına kendileri sahip olmuşlardır.\nAlanlar, Ural dağlarından Büyük Atlas Denizi ve Akdeniz sahillerine kadar gayet geniş ülkeleri iki, üç asır zarfında çiğnediler; Fransa ve İspanyada yerleştiler.", "n_chars": 264, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 22", "page_id": "tarih-2-1931-p0022", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 30, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 29, "side": "recto", "printed_page": 23, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [484.59, 0.0, 913.92, 678.24], "page_width": 913.92, "page_height": 678.24, "text": "ııı\nAVRUPADA TÜRK - HUN\nIMPARATORLUĞU\nŞimalî Hun (Hiyung-nu) Devletinin inkıraCARBÎ HUN\nDEVLETI zindan sora garba çekilen Hunlar Hazar\nDenizi, Yayık ve İtil ırmakları arasındaki\ngeniş sahada bir devlet kurdular (M.S. 100-376). Buna Garbi Hun Devleti denir (Harita. 3).\nHunlar, Alanları ve diğer Türk olan ve olmıyan birçok\nkavimleri idareleri altına alarak Avrupa hududunda kurdukları bu Türk Devletini kuvvetlendirdiler.\nGarp Hun Devleti ni teşkil eden Hunlar reisleri\nGARBA YURUYUS D , . , ' T W .,\n- Balamırın idaresinde miladı IV. asrın nihayetlerine doğru (375) Don ırmağım geçerek bugün cenubî Rusyayı teşkil eden sahaya girdiler. Özü (Dinyeper), Turla (Dinyester) ve Prut ırmaklarını aşarak Tuna ırmağının orta kısımlarına\nkadar uzanan vâsi sahadaki bütün kavimleri itaat altına aldılar.\nBu istilâ ve fütuhat hareketlerinde Hunlar yalnız değillerdi; Hunlar kendilerine tâbi olan diğer türk kavimlerini\nve hatta birçok Türk olmıyan kavimleri de beraber sürüklemişlerdi. Fakat hakimiyet Hunlarda idi.\nHunlar, bütün Şarkî Avrupa kavimleri ve bu meyanda\nOstrogotlar (Şark Gotları) üzerinde hakimiyetlerini temin\nettikten sora Yayık ırmağı ile Ural dağlarından Tunaya\nkadar uzanan vâsi arazide hâkim bir millet oldular.\nAVRUPA KAVIMLE- M a & l û P e d i l e n kavimlerin kaçışı diğer kaRININ KARıŞMASı vimlerin de muhaceretlerini intaç etti ve bu\nsuretle bütün Avrupada bir umumî muhaceret cereyanı hasıl oldu. Bunun neticesinde Avrupa kavimleri biribirine karıştı (Harita. 5).", "n_chars": 1479, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 23", "page_id": "tarih-2-1931-p0023", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 30, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 30, "side": "verso", "printed_page": 24, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 531.48, 671.28], "page_width": 910.56, "page_height": 671.28, "text": "Hun orduları süvarilerden mürekkepti. Avrupada hayatları\nat sırtında geçen cesur Hunlardan mürekkep türk süvari ordularına karşı çıkabilecek hiçbir millet yoktu. Avrupa baştan\nbaşa korku ve dehşet içinde idi. Türklerin karşısında hasım\nolarak Garbı Roma İmparatorluğu ve Bizans vardı.\nATTILÂDAN EVEL Tuna havzasına yerleştikten sora\nIDARE reisleri Muncuk (Boncuk) un iki oğlu\nolmuştu: Attilâ ve Bleda (Buda). Attilâ\n395 te doğmuştu. Muncuk ölünce çocukları küçük olduğu\niçin yerine kardeşleri Oktar, Rua ve Aybars geçtiler.\nAybars Hun Devletinin şark kısmım idare ediyordu. Tuna\nhavzasında Oktar ve Rua ayni zamanda hüküm sürüyorlardı.\nBleda zayıf tabiatli idi. Attilâ ise cesur, akıllı, azimkâr\nve milliyetperverdi. Küçük olmasına rağmen devlet işlerine\nkarışmak istemesi amcalarının hoşuna gitmiyordu. Amcalarının, küçük Attilânın müdahalelerinden kurtulmak için onu\nRoma sarayına gönderdikleri söylenir.\nD t T , „ c BIZANS VE ROMA Hunlar Tuna havzasına yerleştikten sora da , , , , _ , A _ ^\nILE MÜNASEBET akınlarına devam ederek Şarkı Roma Devletine ait mıntakalara girmekten geridurmuyorlardı. Şarkî Roma İmparatorluğu siyaset ve para ile Hunlarm taarruzuna mâni olmak ve mümkün olduğu kadar bu\nkuvvetten düşmanlarına karşı istifade etmek yolunu tercih etti.\nOktar bir ordu ile Ren havzasında Burguntlara karşı\nsefere gittiği zaman Bizanslılar Tuna havzasında kalan Rua\nile anlaştılar. Bu anlaşma neticesinde yardım maksadile bir\nHun ordusu İstanbula, diğer bir hun ordusu da Garbî Roraaya gitti. Romaya giden hun ordusu İtalyaya taarruz eden\nİslav ve Germenleri mağlûp ederek (405) Romayı kurtardı.\nŞarkî Roma İmparatoru Teodos kendisine karşı isyan eden\nbir jeneralini tedip için de Hunlara müracaat etmek mecburiyetinde kaldı. Bununla beraber Bizans, kendi emniyeti için\nTuna havzasında Hunlara tâbi bazı kavimleri istiklâllerini istirdada teşvik ediyordu. Bu yüzden Rua ile Bizansın arası\nbozulmuştu.\nATTILÂ VE BÜYÜK e s n a c * a ölmüş ve yerine Muncukun\nPLÂNı oğulları Bleda ve Attilâ (Res. 1,2) geçmişti (437).\nBleda ahmak ve yalnız eğlenceye düşkün olduğundan Attilâ (atacık) devleti idarede serbestti. Attilâ cesur", "n_chars": 2128, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 24", "page_id": "tarih-2-1931-p0024", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 31, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 30, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [531.48, 0.0, 910.56, 671.28], "page_width": 910.56, "page_height": 671.28, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 31r)", "page_id": "tarih-2-1931-u030r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 31, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 31, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 458.78, 682.32], "page_width": 917.52, "page_height": 682.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 32v)", "page_id": "tarih-2-1931-u031v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 32, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 31, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [458.78, 0.0, 917.52, 682.32], "page_width": 917.52, "page_height": 682.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 32r)", "page_id": "tarih-2-1931-u031r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 32, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 32, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 394.95, 664.32], "page_width": 902.88, "page_height": 664.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 33v)", "page_id": "tarih-2-1931-u032v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 33, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 32, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "AVRUPADA TURK-HUN iMPARATORLUGU", "page_confidence": null, "clip": [394.95, 0.0, 902.88, 664.32], "page_width": 902.88, "page_height": 664.32, "text": "ve kahraman olduğu kadar Roma ve Bizans ahvaline de hakkıle vâkıftı. Attilâ Türklerin başına geçtiği zaman yapacağı işlen tamamen kararlaştırmış bulunuyordu.\nAttilânın plânı şu idi: 1) Türk ordularının para mukabilinde düşmanların menfaatlerine hizmet etmelerine mâni olmak, 2) Dağınık bütün türk kabilelerini birleştirerek kuvvetli\nmüttehit bir Türk Devleti kurmak, 3) Bu kuvvetli Türk Devletine istinaden bütün İslav ve Germenleri, 4) Bizans ve\nGarbi Romayı da idaresi altına alarak Avrupada büyük bir\nimparatorluk kurduktan sora, 5) Çin, Hint ve İram da istilâ etmek. Attilâ işte bu suretle bir cihanşümul imparatorluk meydana getirmek azminde idi. Roma ve Bizansın ve bütün Avrupanın fethi bu büyük gayenin bir safhası olacaktı.\nMARGÜS MUAHE- 4 4 1 s e n e s i n d e Attilâ Moesya \"Tuna ile Balkan\nDESI dağları arasındaki arazi,, ve Trakyayı istilâ\netmek için hareket etmiş, Singidon u (bugünkü Belgrat şehri) zaptettikten sora Drava ırmağını geçerek\nPanonya mn eski payitahtı olan Sirmiyum u zaptetmişti. Bundan sora Attilâ orduları cenuba inerek Kostantinin doğduğu\nyer olan Nayissus (Niş) şehrini de aldı.\nBizanslılarla Hunlar arasında Marsiyanopol (Varnanın garbında eski bir şehirdi) duvarları altında vukubulan muharebede Hunlar galip_ gelmiş, Attilâ orduları Hellespont (Çanakkale Boğazı,, ve İstanbul civarından Termopile kadar vâsi\nsahayı ciddî bir mukavemet görmeksizin zaptetmişlerdir. Bütün bu yerlerden Hunlar sayısız esir ve ganaim ile\ngeridönmüşlerdir. Bu müthiş mağlûbiyet karşısında Bizanslılar sulh istemeğe mecbur olmuşlardı. Bizans sefaret heyeti\nşimdiki Belgrat cenubunda Margüs mevkiinde karargâh kurmuş olan Attilânın nezdine gittiler. Bizanslılar burada Attilâ\nile bir muahede aktettiler. Bizans ile yapılan Margüs muahedesi Attilânın parlak bir muvaffakiyetidir. Bu muahedeye\ngöre Bizans, Belgrat havalisinde bir kısım araziyi Hunlara\nterkedecek, Bizanslılar hizmetindeki bütün hun askerlerini\ngeriverecek ve Hunların elindeki bizans esirlerinin beheri\niçin 12 altın fidye ödeyecek idi. Bunlardan daha ağır bir\nşart olarak; Bizans, Hunların düşmanlarile ittifak edemiyecek ve her sene mühim miktarda vergi verecekti. Bu muahede ile Şarkî Roma, Hunların bir tabii derecesine inmişti.", "n_chars": 2211, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 33r)", "page_id": "tarih-2-1931-u032r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 33, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 33, "side": "verso", "printed_page": 26, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 478.32, 674.16], "page_width": 925.2, "page_height": 674.16, "text": "ATTILÂNıN ICRA- Hunlarm Avrupadaki muazzam istilâları AtATİ tilâ zamanında inkişaf etti. Attilâ ; Şarkî Romayı tâbi menzilesine indirdikten sora Avrupadaki muhtelif\nmilletleri itaat altına aldı. İmparatorluğun hudutları Yayık\n\"Ural,, ırmağından Ren ırmağına ve Karadenizden, Tunadan\nİskandinavyaya kadar uzuyordu.\nORLEAN SEFERI Hunların Tuna sahillerinde görünmesi Avrupayı altüst etmişti. Hunlar tarafından\ntazyik edilen Alanlar, Vandallar, Süevler dört senedenberi Gol\nkıt'asını istilâ ve tahrip etmekte idiler. Vizigotlar da (Garp\nGotları) Hunlardan kaçarak Garbî Alplardan ötede Golün\nmahsuldar yerlerinde yerleşmişlerdi. Bundan evel de Roma\nİmparatoru Valantiniyen III. ün hemşiresi Honorya Attilâya\nbir nişan yüzüğü göndermişti. Attilâ senelerden sora Romaya\nelçiler göndererek Prensesin kocası olmak itibarile Roma\nİmparatorluğunun bir parçasını istiyordu. Attilâ ret cevabı\naldı. Diğer cihetten Romalıların Afrika eyaletlerini istilâ ve\ntahrip etmiş olan Vandal Kiralı Genzerik te Attilâyı Galya ve\nİtalya istilâsına teşvik ediyordu.\nAttilâ kurduğu garp istilâsı plânı için zaman ve vaziyeti\nmüsait buldu. 700 bin kişilik bir ordu ile Ren ırmağını geçerek Gol kıt'asma girdi. Strazburg, Meç ve daha bir\nçok şehirleri zaptederek 20 günde Orlean önüne geldi ve bu\nşehri de zaptetti. O zaman bugünkü Paris şehrinin yerinde\nolan Lütes ten (Lutetia) Romaya kadar bütün Cenubî ve\nGarbî Avrupa dehşet içinde kaldı; o sıralarda Avrupada Attilâ\nile karşılaşabilecek bir tek kumandan vardı. Aetyüs ismini\ntaşıyan bu kumandan da aslen Attilâ gibi Hun Türklerindendi. Aetyüs Attilânın tam Orleanı zaptettiği sıralarda Vizigotların, Fıransızların, Gollülerin ve diğer bazı germen kavimlerinin birleşmiş ordularile Orleana gelmişti. Marn ırmağı üzerindeki Şalon şehri yakininde Katalon ovasında iki ordu\nkanlı bir muharebeye girişti. Bütün gün devam eden boğuşmada her iki taraf ta çok ağır zayiat verdi. Ertesi gün iki\ntaraf biribirine taarruz etmedi; Attilâ ordusile çekildi. Aetyüs\nHunları ciddî olarak takibe cesaret edemedi. Böylece Şalon\nmuharebesi galip, mağlûp belli olmaksızın nihayet buldu\n(451) ve bu suretle de Gol kıt'asımn (bugünkü Fransanın)\nistilâsı akim kaldı.", "n_chars": 2171, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 26", "page_id": "tarih-2-1931-p0026", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 34, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 33, "side": "recto", "printed_page": 27, "printed_roman": null, "running_head": "AVRUPADA TURK-HUN iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [478.32, 0.0, 925.2, 674.16], "page_width": 925.2, "page_height": 674.16, "text": "Renin şarkına çekildikten sora Attilâ ordusuRO H1REK!T NE n u t a n z i m ederek Garbî Roma üzerine yürüdü. Alpleri geçerek İzonzo mansabı civarındaki Akiley i muhasara etti. Şehir fazla mukavemet\ngösterdise de Hunların muhasarasına uzun müddet dayanamadı. Bu şehirden ve Venezya kıt'asmdan kaçan halkın bir\nkısmı cenuba, deniz kenarlarına kadar inmişler, buralardaki\nadalara iltica ederek bugünkü Venedik şehrini tesis etmişlerdir. Attilâ orduları bütün Po havzasını istilâ etmiş, Milân\nşehri cenubuna kadar inmişti. Garbî Roma İmparatorluğu\ndehşet ve korku içinde kalmıştı. Hıristiyanlığın merkezi\nolan Roma büyük bir tehlike içinde idi. Bunun üzerine\nPapa Sen- Leon un riyasetinde Romanın istilâ edilmemesini\nistirham için Attilâ nezdine sefaret heyeti gönderilmiş, Attilâ\nda Romaya girmeksizin çekilmişti (452).\nAttilâ yeni fütuhata hazırlanırken bugünkü Buda\nşehrinin eski yerindeki payitahtında \"Etzelburgı„ öldü (453).\n. „ Attilâ orta boylu, geniş göğüslü, esmer,heybetATTıLANıN VASıF- j. v g c e s u r b i r T ü r k t ü - Ecnebilere karşı müteazzım olan Attilâ kendi milletine karşı pek mütevazıydı, debdebe ve servete karşı da kayıtsızdı. Muhteşem sarayları içinde kendisi pek sade ve mütevazı bir hayat geçirirdi.\nMağlûp milletler tarafından Allalıın Kamçısı diye anılan Attilâ\nAlamanlarm millî destanları olan Nibelungen de Etzel ve\nİskandinav efsanelerinden manzum Atla - Mal ve Atla-Kida\nda Atlı diye yadolunan kahramandır.\nATTILÂDAN SORA Attilânın vefatından sora Hun Devleti dağıldı.\nHUN DEVLETI Macaristandan ibaret kalan küçük bir kısmında Attilânın oğullarından Dengiz{Deniz)bir\nmüddet hüküm sürdü. En nihayet dahilî mücadeleler yüzünden Hunlar kısmen Macaristanı terkederek Cenubî Rusyaya,\nVolga ve Ural havalisine çekildiler. Avrupada kalanları ise\nmuhtelif milletlere karıştı.\nMEDENIYET Hunların şiddetli hücumlarının acı hatıralarını unutamıyan Avrupa müverrihleri, onları\nasırlarca medeniyetsiz ve barbar olarak tasvir ve tavsif etmişlerdir. Halbuki Hunların kendilerine mahsus irfan, san'at\nve medeniyetleri vardı.\nHunlar ekseriyetle ahşap evlerde otururlardı. Attilânın", "n_chars": 2094, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 27", "page_id": "tarih-2-1931-p0027", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 34, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 34, "side": "verso", "printed_page": 28, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 475.95, 672.48], "page_width": 927.12, "page_height": 672.48, "text": "muazzam sarayı da ahşaptı. Bu sarayın müzeyyen sütunları\nHun Devletine gelen elçi heyetlerinin dikkatini celbetmiş\nve kaydedilmiştir. Ahşap binaların tercih edilmesi o civarda\ntaşın az ve kerestenin bol olmasından ilerigeliyordu. Attilâ,\nsarayının yanında taşlarını başka yerden getirterek güzel bir\nhamam yaptırmıştı.\nHun kadınları örgü, işleme ve nakış işlerinde mahir idiler (Res.3). Bizans elçilerinden müverrih PrisJcos Attilânın zevcesi Kıralıça Reka nm huzuruna girdiği zaman onun etrafındaki\nkadınları elbiseleri süslemekte kullanılan nakışlar işlemekle\nmeşgul görmüştü.\nHunlar, iskemlelere oturarak masa başında yemek yerler;\nileri gelen aileler gümüş sofra takımları kullanırlardı. Hunlar\nbal şerbeti, şarap ve kımız içerlerdi.\nHunlarda edebiyat müterakki idi. Hun hükümdarları\nbilhassa Attilâ, her seferden dönüşte halk tarafından istikbal\nedilirken halkın önünde hun kızları, hun sanatkârlarının\nyazıp besteledikleri şiirleri terennüm ederlerdi. Harp ve zafer şarkıları pek çok ve pek güzeldi. Tiyatro edebiyatı da\noldukça ileri idi. Orta oyunları tarzında temsil edilen san'at\neserleri ve sahne san'atkârları vardı.\nASKERLIK SAN'ATI H u n l a i\"da ordu teşkilâtı son derece muntazamdı. Hun süvarileri arkaya ok atmakla şöhret\nalmışlardı (Res.4). Harp ederken ansızın geridönerek kaçar gibi\nhareket ederler, düşman ordusu takibe başlar, fakat bu sahte\nricat uzun sürmez, birdenbire tekrar geridönerek hücum\nederlerdi. Bu anî hareketlerle düşmanı şaşkın bir hale getirerek bozarlardı.\nMükemmel muhasara aletleri vardı. Muhasara kuleleri\ninşa ederler, duvarları aletlerle yıkarlardı. Şehirleri fennî\nusullerle muhasara ederlerdi.", "n_chars": 1639, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 28", "page_id": "tarih-2-1931-p0028", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 35, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 34, "side": "recto", "printed_page": 29, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [475.95, 0.0, 927.12, 672.48], "page_width": 927.12, "page_height": 672.48, "text": "ıV\nASYADA AKHUNLAR DEVLETI\nDEVLET KURDUK- B u T ü r k l e r > 4 2 4 tarihinde yurtlarını terkedeLARı MıNTAKA r e k evvelâ Siriderya havalisine daha sora\nGarbî Türkeli ve Şimalî Afganistan mıntakasına gelmiş ve buralarda yerleşmişlerdi (Harita. 4).\nMilâdî V. asır ortalarına doğru Akhunlar, hudutlarını tevsi\nederek Çin Türkelinden İrana kadar uzanan bir Türk Devleti kurmuşlardır [1].\nAkhunlar bilâhare Hindistanın Pençap kıt'asmı da istilâ\netmişlerdir. Akhun Devleti, iki kısımdan terekküp ediyordu:\nŞimalî ve Cenubî.\nŞimalî kısmının merkezi, Şimalî Afganistanda Kunduz civarında idi. Cenubî kısmının merkezi de Pençap kıt'asında idi.\nMilâdî 525 tarihine doğru şimaldeki Akhunlar Hanı Aksungar, cenuptakilerin hükümdarı ise Toraman isimlerini\ntaşıyorlardı.\nCenup hanlarının şimal kısımlarındaki hanlara tâbi oldukları tahmin olunur.\nSIYASET VE Akhun hanları, komşuları İran hükümdarNÜFUZ larile siyasî münasebetlerde bulunuyorlar,\nve Iranın dahilî siyasetine tesir ediyorlardı.\nAkhunlar, Hindistanda da büyük kuvvet kazanmışlardı.\nINKıRAZ Akhunların devleti, uzun müddet payidar\nolmadı. Sebebi VII. asır ortalarında (652)\nOrtaasyada siyasî hakimiyetin Tukyu Türklerinin eline geçmesi ve garp hudutlarında da İran Sasanilerinin kuvvetlenmeleri olmuştur. Bu iki devlet (Tukyular - Sasaniler) ittifak\n[1] Bunlara Çin membalarında Hua: Yunan eserlerinde Akhun ve\nEftalit, arap tarihlerinde ise Heyatile ismi verilmiştir.", "n_chars": 1417, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 29", "page_id": "tarih-2-1931-p0029", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 35, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 35, "side": "verso", "printed_page": 30, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 471.37, 673.44], "page_width": 922.32, "page_height": 673.44, "text": "ederek Akhun Devletini imha ve Pençap kıt'ası hariç olmak\nüzere, memleketlerini aralarında taksim etmişlerdir.\nBu Akhunlar Toramana halef olan Mihira\nAKHUNLÂR K u l a i m a n ı n d a Toramanın başlamış olduğu hint fütuhatına devam ederek parlak\nzaferler kazandılar.\nBu tarihte Hunlardan, bir kısmı Çinde, bir kısmı Avrupada hükümran oldukları gibi Akhunlar da Hindistanda hükümet sürüyorlardı.\nMihira Kula hint tarihinde büyük mevki kazandı.", "n_chars": 441, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 30", "page_id": "tarih-2-1931-p0030", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 36, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 35, "side": "recto", "printed_page": 31, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [471.37, 0.0, 922.32, 673.44], "page_width": 922.32, "page_height": 673.44, "text": "V\nBEŞİNCİ ASIRDA AVRUPA\nKAVİMLER MUHACERETİ\nDördüncü asrın sonuna doğru ve beşinci\nGARP GERMEMLERls a s ı r c [ a Asyaaan Avrupaya ve Avrupanmiçin^FR^KLAI?' d e y e n i k a v i m l e r muhacereti, istilâlar ve muSAKSONLAR harebeler oldu (Harita. 5). Bu hareketler neticesinde Roma İmparatorluğu yıkıldı ve enkazından birçok kırallıklar çıktı. Bunların çoğu görünüşte\nBizans İmparatorluğuna tâbi, hakikatte hemen hemen müstakil idiler.\nBu kırallıklardan başlıcaları şunlardır: 1) Golyada Franklar ve Burguntlular, 2) Afrikada Vandallar; 3) Akitanyada ve\nİspanyada Vizigot (Garbı Got) 1ar; 4) İtalyada Ostrogot (Şarkî\nGot) 1ar; 5) Şimalde Belçikada Franklar Kırallıkları.. Bunlardan başka, Hun İmparatorluğunun yerine kaim olan\nmüstakil Avar Türk İmparatorluğu (Harita. 6).\nBu hadiselerin cereyanı şöyle oldu :\nRoma İmparatorluğunun Küçükasyada Perslere karşı\naçtığı muharebeler milâdın III. asrındanberi devam ediyordu. Persler, Sasanilerin idaresi altında eski Serhas Devletini kurmağa uğraşıyorlardı. Uzun cidaller Roma İmparatorluğunun kuvvetini eyiden eyiye sarsmıştı.\nAyni zamanda Avrupada Germenler in nüfusları gittikçe\nartıyor ve arazi ihtiyaçları gittikçe büyüyordu. Bunlar artık\nRoma hududunun ötesindeki memleketlerine sığamamağa,\narazi ve ganimet aramağa, ve bunun için hududu sıkıştırmağa başladılar. İnhilâle yüz tutan Roma İmparatorluğu\ntoprağı, iklimi, ve yüksek bir medeniyetin mahsulleri ve", "n_chars": 1407, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 31", "page_id": "tarih-2-1931-p0031", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 36, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 36, "side": "verso", "printed_page": 32, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 532.24, 670.8], "page_width": 924.96, "page_height": 670.8, "text": "zevklerile bunların hırsını tahrik ediyordu. Roma İmparatoru\nMark Orel bir aralık bunları durdurmağa muvaffak oldu.\nFakat Garbî Germenler durmadan garba doğru ilerlediler.\nBunlardan Alamanlar Yukarı Ren civarını aldılar (300).\nDaha sora Alsasa ve Şarkî İsviçreye sokuldular. Aşağı Renden tazyik eden Franklar Şimalî Gole girdiler; Frankların\nbaşka bir kısmı Moz ve Mozel ırmakları arasındaki dağlık\nmmtakayı tuttu (400). Franklardan bir diğer kol daha cenupta Palatina ile Şarkî Loreni işgal etti. Ems ve Elbe arasında\noturan Saksonlar Gol ve Britanya kıyılarına akınlar yaptılar.\n„ Garp Germenleri meskenlerini böylece garba doğru uzatırken, Şark Germenleri Elbenin\n\" GOTLARı şarkmdaki yurtlarından büsbütün çıktılar\nve Burguntlularla birlikte cenubu şarkiye\nhicret ettiler. Bunlar Gotlar dı ve Akdeniz memleketlerinin\nzahire ambarlarından biri olan Karadeniz şimal kıyılarına ve\nCenubî Rusyanm geniş mümbit sahalarına yerleştiler. IV.\nasırda Avrupa Rusyasınm en büyük kısmı Got Kiralı Ermanarikın hakimiyeti altında kaldı. Got İmparatorluğunun\ninkırazından sora Gotlar: Ostrogotlar (Şark Gotları) ve Vizigotlar (Garp Gotları) diye ikiye ayrıldılar.\nYine IV. asrın sonlarına doğru yeniden, İçasyadan ayrılan türk kavimlerinin zorlu hareketi dalgalarını Avrupaya attı.\nMilâttan sora IV. asırda Çinliler tarafından geri püskürtülmüş olan Hunlar, Hazardan geçtiler ve Ermanarikin\nŞarkî Got Devletini baskına uğrattılar (375). Böylece germen\nkavimlerinin muhaceretinde yeni bir fasıl açıldı: Şark Germenleri büyük türk kahramanlarından Attilânın Hunları\ntarafından garba sürüldüler ve Roma İmparatorluğunun mirası için muharebeye giriştiler.\n. . Hunların anî hücumu önünde Vizigotlar\nVIZIGOTLAR . , . _ ... . ,\n(GARP GOTLARı) kaçtılar, Tunayı geçtiler ve Romalılara sığındılar. Roma kayseri bunları müttefik olarak\nHunlara karşı kullanmak üzere Daçyaya yerleştirdi (378).\nRoma memurları ittifak muahedesine riayet etmedikleri\niçin Vizigotlar isyan ettiler. Kıralları Alarik kumandasında\nMakedonya ve Yunana yürüdüler.\nKayser Teodosyos Roma İmparatorluğunu Şarkî ve Garbî\nRoma İmparatorluğu diye ikiye ayırmıştı (395). Bu idarî taksim Roma Devletinin vahdetini parçalamıştı. Bu sebeple Şark", "n_chars": 2186, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 32", "page_id": "tarih-2-1931-p0032", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 37, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 36, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [532.24, 0.0, 924.96, 670.8], "page_width": 924.96, "page_height": 670.8, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 37r)", "page_id": "tarih-2-1931-u036r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 37, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 37, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 461.05, 664.08], "page_width": 921.36, "page_height": 664.08, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 38v)", "page_id": "tarih-2-1931-u037v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 38, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 37, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [461.05, 0.0, 921.36, 664.08], "page_width": 921.36, "page_height": 664.08, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 38r)", "page_id": "tarih-2-1931-u037r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 38, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 38, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "AVRUPADA GOCLER", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 495.94, 689.04], "page_width": 966.48, "page_height": 689.04, "text": "A V R U P A D A G Ö Ç L E R\nI I Ostrosotlar 1 I Alanlar\nF \" ~ ! l Vizi*otlar I 1 Hunlar\nI I Vandallar f ~ \"li Macarlar\nZU Mormantar t' • •_:']> Araplar\n• f Anelo saksonlar Yullar ıfr Golların Gctların yolu yolu\nt~ 3 Lombartlar y Vizigotların yolu Vizlgotların yolı\nI I Süevter Vandalların yolu Vandalların yolı\nI I Burguntlar * ) Atilanın Yolu Atilanın Yolu\nI I Franklar Bizans • iskandinavya tioaret yolu Bizans - İskand\nM. 1:23.000,000\nU <>••—\n//fTLEI\n/.KVffcTV DENİZİ\nIROUNT\nrURİNKı\n, -V LORewr V • A e^Tı^ ^ fic l i t r a z b u r g _\nPuvawa\nFiGUNTLAR^y vandalI\nİ S V İ Ç R E J S H34\n^ A - ı ı ^ v\nCeno\nKorsika\nVANDA\nSardinya\n[artaca Sicilya", "n_chars": 644, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 39v)", "page_id": "tarih-2-1931-u038v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 39, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 38, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "iSTiLALAR", "page_confidence": null, "clip": [495.94, 0.0, 966.48, 689.04], "page_width": 966.48, "page_height": 689.04, "text": "vt- İ S T I L A I . A U\nA R A D E N İ\nfortius E it xi nus\nidime*\nAnkara\n'OMaT İM PARAT/", "n_chars": 87, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 39r)", "page_id": "tarih-2-1931-u038r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 39, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 39, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 463.0, 678.0], "page_width": 924.24, "page_height": 678.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 40v)", "page_id": "tarih-2-1931-u039v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 40, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 39, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [463.0, 0.0, 924.24, 678.0], "page_width": 924.24, "page_height": 678.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 40r)", "page_id": "tarih-2-1931-u039r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 40, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 40, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 407.44, 662.4], "page_width": 922.56, "page_height": 662.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 41v)", "page_id": "tarih-2-1931-u040v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 41, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 40, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "BESiNCi ASIRDA AVRUPA", "page_confidence": null, "clip": [407.44, 0.0, 922.56, 662.4], "page_width": 922.56, "page_height": 662.4, "text": "BEŞİNCİ ASIRDA AVRUPA 33\nDevleti, Yunana yürüyen Vizigotları, Garp Devleti aleyhine çevirerek tehlikeyi kendi başından atmağa çalışmakta tereddüt göstermedi. Genç Kıral Alarik vizigot kabilelerini birleştirerek Garbı Roma İmparatorluğu üzerine yürüttü. Maksadı\norada müstakil bir got hakimiyeti tesis etmekti. Roma hizmetindeki Germen kumandanlarından Vandallı Stiliko, İzonzoda ve Varona da Gotlara karşı koymak için askerî bir tedbir olarak, Ren ve Tuna hudutlarını ve Britanyayı boşaltıp\ngeride kuvvetli bir cephe yapmak istedi. Onun bu hareketini\nRoma vatanına ihanet sayan rakipleri bir fesat kurdular ve Stiliko telef oldu. Bunun üzerine Alarik Roma İmparatorluğunun\ngöbeğinde, Romadan ve Romahlıktan müstakil bir Germen\nDevleti kurmak gibi cür'etli bir tecrübeye girdi; İtalyayı istilâ\nve Romayı zaptederek yağma ve harap etti (410). Alarik\nkeskin görüşlü bir devlet adamı idi. Uzun yıllar süren harpler neticesinde çöle dönen ve istilâ ordusunu besliyemiyen\nİtalyanm zahire ambarını da ele geçirmek için, Afrikaya\ngeçmek istiyordu. Hazırladığı donanma daha askerleri almadan fırtınaya tutularak harap oldu ve Alarik iaşesi temin\nedilemiyen ordusu ile İtalya şimalindeki merkezine dönerken ansızın öldü. Bu suretle Garbî Roma inkırazdan muvakkaten kurtuldu. Halefi Atolf, Vizigotları Gole götürdü ve Romalılarla uyuşma yolunu tuttu.\nAtolfun halefi zamanında neticelenen ittifak muahedesi\nile Roma Vizigotlara Akitanya vilâyetini verdi. Tuluz u merkez\nyaptılar. Bu, Roma imparatorluğu içinde teşekkül eden\nilk Germen Kırallığı idi. Kıral Birinci Teodorik (419-451)\nRomalılarla birlikte Attilâya karşı muharebe etti. Oğullan\nİspanyayı fethettiler ve hakimiyetlerini genişlettiler. VI.\nasırda Garbî Got Kırallığı büyük Avrupa Devleti olarak Luar,\nve Rondan İspanyanın cenubuna kadar yayılmıştı. Vizigotlar\nArapların istilâsına kadar İspanyada kaldılar.\nRoma ordularının Britanyadan ricatlerinden\nGÎLTVEYSAAKNSON-\" S O r a P i k t ü e r cenuba doğru Britler i sıkıştırLAR TARAFıNDAN d l l a r - p o p l a r Britanya adasının şimal parFETHI çasını, İskoçyayı işgal ettiler. Britler, Piktieri ve İskoçları kovmak için Angılleri, Yutları,\nSaksonları Britanyaya çağırdılar. Bunlar V. asır zarfında\nküçük müstakil kabile devletleri halinde, orada yerleştiler.", "n_chars": 2257, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 41r)", "page_id": "tarih-2-1931-u040r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 41, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 41, "side": "verso", "printed_page": 34, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 479.57, 660.72], "page_width": 919.92, "page_height": 660.72, "text": "İrlandalılar bu son kavimler muhaceretinden müteessir\nolmıyarak, kabile birlikleri halinde, İrlandada kaldılar.\nBURGUNTLULAR G a l y a d a Roma valisi olan ırkan Hunlara\nVE FRANKLARIN m e n s u P Aetyüs, Paris havzasında, BurGOLE GİRİŞLERİ g u n t l u l a r a v e H u n l a r a karşı, R o m a kudretini müdafaa ve muhafaza etmek gayretinde idi. V. asırda Burguntlular Oder ve Vistül ırmakları arasındaki sahadan Palatinaya inerek Franklarla Alamanlar arasına sokulmuşlardı.\nBu sıralarda Hun Kiralı Attilâ, Avrupayı baştan başa\nvahdetli bir idare altına almak ve ondan sora Büyük Okyanustan Atlas Denizine kadar muazzam bir Asya-Avrupa\nİmparatorluğu kurmak için ilk teşebbüsü yapıyordu.\nFakat Aetyüs Şampanya da Şalon civarında Romalılardan\nve Garbî Gotlardan mürekkep bir ordu ile Attilânın Hunlardan ve Şark Gotlarından mürekkep ordusunu durmağa mecbur edince (451) Attilâ istikametini İtalyaya çevirmişti.\nAlamanlar Leh ile Langır yaylası arasındaki, sahayı ve\nParis havzasının cenup ağızlarını tuttular. Golün şimalinde\nyaşıyan Franklar, bilhassa Sabinler, Son ırmağına kadar yayıldılar. Muhtelif aşiretler halinde idiler; herbirinin bir kiralı vardı. Bu aşiretlerden, Tuna ülkesinde oturanlar Hilderik\nadında birinin kumandasında idi. Hilderik bütün kırallığı\nmüddetince Romaya sadık kaldı (461-481).\nDiğer Franklar Kat denilen bir grupa mensuptular.\nHilderik, Merove namında birinin oğlu idi; onun için bu\nkıralların teşkil ettikleri sülâleye Merovenj Sülâlesi denir.\nHilderikin yerine oğlu Klodvik geçti.\nKlodvik Frankların kiralı oldu, öbür kabile kırallarını\nöldürttü ve şimalden Paris havzasına ilerledi (takriben 480).\nSoason civarında Romalıları ve yukarı Mozelde Alamanları\nmağlûp etti. Loara kadar Gol memleketi Franklaştı. Klodvik,\nOgüst gibi Parise girdi. Alsasta, Badende, ve Vürtembergte\nAlamanlar Frankların hakimiyeti altına geçtiler. Franklar\nMayn ırmağı boyunca Şimalî ve Cenubî Alamanyanın arasına\ngirdiler ve memleketi ayırdılar. Poatu [1] geçitlerinde Vizi[1] Poatu, eski idare taksimatında Fransanın cenubunda bir eyaletti.\nMerkezi Poatiye idi.", "n_chars": 2069, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 34", "page_id": "tarih-2-1931-p0034", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 42, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 41, "side": "recto", "printed_page": 35, "printed_roman": null, "running_head": "BESiNCi ASIRDA AVRUPA", "page_confidence": "ocr", "clip": [479.57, 0.0, 919.92, 660.72], "page_width": 919.92, "page_height": 660.72, "text": "gotları mağlûp ettiler ve frank hakimiyetini Garona kadar\nuzattılar.\n.. - Klodvikin halefleri sefahet ve tembelliğe da«IÎSIT l a r a k b ü t ü n idareyi saray nazırlarına bırakLESININ auii.u ı U t ı i a r > B u k ı r a l l a r a T e m b e l K ı r a ı ı a r adı verildi.\nNazırlardan Şarl Martel, Poatye de arap istilâsını durdurdu\n(732). Onun oğlu Kısa Pepen, Merovenjlerin yerine yeni\nbir sülâle kurdu (Karolenj).\nFranklar, Gol şimalinde yerleştikleri zaman,\nAHLÂKLARı* h â l a menşelerindeki ahlâklarını ve itikatlarını muhafaza ediyorlardı; kıralları kabilelerin en asil ailelerinden intihap olunurdu. Kırallar intihap\nolunduktan sora Ortaasyada türk âdetleri veçhile, kalkan\nüstünde havaya kaldırılıp ordugâhta gezdirilirdi. Kıral her\nşeyden evel bir kumandandı: hazar zamanında onun salâhiyeti kurultayla tahdit olunurdu. Franklar avcı idiler, dinleri\nGermenlerinkinin ayni idi. Frankların millî ilâhlarının\nbaşlıcaları Votan (yahut Odiri), Tor (yahut Donar) idi; bunlardan birincisi güneş diğeri gök görültüsüdür.\nAslen Oder vadisinde meskûn bulunan VanSKAD^1VANDAL- d a l l a r - I V - asırda Macaristana geçtiler ve\nLAR orada, Kostantin tarafından, müttefik olarak yerleştirildiler. Beşinci asrın başlarında\nSüevlerin, Gotlarm ve Alanların serpintilerile birlikte Golü\nyararak, İspanyaya geçtiler. Burası Roma İmparatorluğunun\nen zengin sahalarından biri idi. Süevler İspanyanın şimaligarbisinde, Gotlar ve Alanlar Katalonyada (Barselon havalisi)\nyerleştiler; geriden sıkıştıran Vizigotlar Vandalları sahile\nve cenuba doğru Anadolusyaya. (Vandalusya, Endülüs) sürdüler.\nYalnız Vandalların değil, bütün muhacir kavimlerin o\ndevirdeki kıralları içinde zekâ ve siyasette en ince ve yükseği\nsayılan Genserik, bir zaman Alarikin düşündüğü gibi, Afrika\nüzerinde hakimiyet tesis ederek, Romaya hâkim olmağa teşebbüs etti. Hazırladığı bir filo ile Vandalları Afrikaya geçirdi ve Kartaca civarına yerleştirdi. Vandallar buradan Akdenize hâkim oldular, adaları aldılar ve Romaya girerek san'at\nhazinelerini yağma ettiler (455). Afrika iklimi Vandalları\nçabuk gevşetti ve kırallıkları çok sürmedi.", "n_chars": 2093, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 35", "page_id": "tarih-2-1931-p0035", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 42, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 42, "side": "verso", "printed_page": 36, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 483.37, 661.92], "page_width": 922.32, "page_height": 661.92, "text": "OSTROGOTLAR Muhaceretten sora Dinyeperin şarkındaki\nODOAKIR —GAR- ovaları işgal etmiş olan Ostrogotlar (Şark\nBî ROMA İMPA- Gotları), Içasyadan gelen Türklerden HunRATORLUĞUNUN ı a r ı n istilâsına uğradılar ( 3 7 5 ) . Bunların\nYIKILMASI şiddetli savletile Ostrogot Devleti yıkıldı;\nOstrogotlar Hunların tabiiyeti altına girdiler. Hunlarla birlikte Tunanın şimalinde kalarak Attilânın büyük seferlerine, bilhassa Gol seferine iştirak ettiler; Şalon muharebesinde Hunların safında bulundular (451). Fakat Attilânın ölümünden\nsora yavaş yavaş araları açıldı. Hun nazır ve kumandanlarından Edekon 4 6 3 tarihine doğru Ostrogotlarla yaptığı bir\nmuharebede telef olmuş ve ordusunun başına oğlu Odoakır\ngeçmişti. Hun nazırının oğlu ordusu ile, Roma İmparatorunun\nhizmetine girerek Romada hassa askerinin reisi oldu. Orada\nücretli askerleri arazi tevziatı yapmak vadile ayaklandırdı.\nOrest mağlûp oldu; İmparatorluk tahtına geçirmiş olduğu\noğlu Romülüs Ogüstül tahttan indirilerek Kampanyaya sürüldü. Odoakır, bu hâdise ile, Garbi Roma İmparatorluğuna\nhatime çekti (476). Odoakır, kendi ordusu tarafından kıral\nilân edildi. Şark İmparatoru ona kıral naibi mesnedine muadil olan Patriçiyüs unvanını vermek suretile kırallığını tanımamak istedi ise de, yine İtalyayı hakiki bir kıral gibi idare\netti ve büyük meziyetler gösterdi.\nOdoakır son Roma Kayserini (Romülüs Ogüstül) düşürünce İspanyayı, Golü ve Afrikayı Vizigotlara bıraktı, devlet\nhududunu Tunadan Alplara çekti, fakat Adriyatike hâkim\nkalmak için Dalmaçyayı muhafaza etti. Böylece, Garbî Roma\nCihan İmparatorluğu İtalya Kırallıgı halini aldı. Devlet merkezi Romadan Ravenaya nakledildi. Bir müddet sora, Şarkî\nRomanın müttefiki olarak İstiryada yerleşmiş bulunan\nOstrogotlar Kıralları Teodorik kumandasında Odoakıra hücum\nettiler. Odoakır kat'î bir mağlûbiyete uğramamakla beraber\nİtalyayı paylaşarak müşterek idare etmeği kabul etti. Fakat,\nTeodorik bir ziyafette onu öldürerek yalnız kaldı (493).\nMillî Got Kiralı ve İtalyada Roma Valisi olan Teodorik kendini Roma kayserlerinin yerine geçmiş sayıyordu. Teodorik\ndevrinde İtalya halkı ve Gotlar yanyana sulh içinde yaşamağa başladılar. Romalılar Roma hukukunu, Gotlar kendi\nkabile hukuklarını takip ediyorlardı. Kiralın iradeleri her\nikisince muta idi. İdare memurlukları daha ziyade Romalı", "n_chars": 2294, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 36", "page_id": "tarih-2-1931-p0036", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 43, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 42, "side": "recto", "printed_page": 37, "printed_roman": null, "running_head": "BESiNC ASIRDA AVRUPA", "page_confidence": "ocr", "clip": [483.37, 0.0, 922.32, 661.92], "page_width": 922.32, "page_height": 661.92, "text": "lara verilmişti. Ordu ise Gotlarda idi ve her iki idare kiralın\nelinde toplanıyordu.\nTeodorik roma-bizans medeniyetinin hayranı idi. Bu sebeple kendi Gotlarını Romalılarla kaynaştırmak istiyordu.\nSarayında roma edebiyatının mümessilleri toplanır, edebiyat\nilim ve felsefe mubahaseleri tertip olunurdu.\nİçerde olduğu gibi, dışarıya karşı da Teodorikin hedefi\nbir Roma-Germen millet camiası yapmak, bir Germen Müttehidesi esası üzerine yeni bir Garbî Roma İmparatorluğu\nkurmak idi. Teodorik 524 yılında istediği kaynaşmayı temine muvaffak okunaksızın öldü. Dahilî ve haricî entrikalarla\notuz yıl kadar sarsıldıktan sora Romada Teodorikin kurduğu\ngermen, got hakimiyeti nihayet buldu. Bu hakimiyetin hududu Teodorik zamanında Sicilyadan Tuna kaynaklarına,\nRondan Dalmaçya Alplerine kadar uzanan sahalarda bulunuyordu.", "n_chars": 814, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 37", "page_id": "tarih-2-1931-p0037", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 43, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 43, "side": "verso", "printed_page": 38, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 484.44, 661.92], "page_width": 922.56, "page_height": 661.92, "text": "Vı\nAVAR IMPARATORLUĞU\nAVAR IMPARATOR. V L a S l r b a § l a n n d a Avrupada yeni bir\nLUĞUNUN TEES- k a v i m göründü. Bunlar Ortaasyadan gelen\nSÜSÜ Avar Türkleri idi. Avarlar Garbı Göktürk\ncamiasına dahil iken evvelâ garba yürüyerek Azakdenizi havzasında bir müddet kaldıktan sora Bayan\nHan idaresinde Mesya (Tuna ile Balkan dağları arası) ve\nDaçya dan geçerek bugünkü Macaristanda ve Panonyada\nyerleştiler (562) (Harita 7).\nİSLAVLAR VE BI- B o h e m y a kıt'ası ile civarındaki İslavlar AvarZANSLıLAR ILE l a r a t a b î olmuşlardı. Diğer cihetten Avarlar\nMÜNASEBET Bizans İmparatoru Morisi de vergi vermeğe icbar ettiler; 600 senesinde Bizanslılarla\nAvarlar arasında yapılan bir muahede ile Avarlar Tunayı\ngeçmemeyi taahhüt ettiler. Bizans İmparatorluğu, bunu kâfi\nbir emniyet görmiyerek, Herak-liyüs zamanında Karpatlardan Sırpları ve Hırvatları getirerek Avarlarla kendi arasındaki hudutlara yerleştirmişti (630). Bu kabileler bugünkü\nSırbistan ve Hırvatistan m esasını kurmuşlardır.\nAvarlar Şarkî Roma İmparatorluğu ile birçok defa muharebe ederek Bizansı vergi vermeğe mecbur etmişler ve\nmütemadi hücumlarla sarmışlardı. Bu muharebelerin birinde\nİstanbula kadar da gelmişlerdi.\nAVAR DEVLETININ Avarların Avrupanın ortalarında kurdukları\nINKıRAZı VE BU- k u v v e t l i devlet IX. asra kadar devam etmişGÜNKÜ BAKIYESI VIII . asırda Frank Kiralı Büyük Kari\n(Şarlman) açtığı muharebede Avarları mağlûp ederek Avar Devletinin Avrupadaki hakimiyetine nihayet\nverdi.", "n_chars": 1467, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 38", "page_id": "tarih-2-1931-p0038", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 44, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 43, "side": "recto", "printed_page": 39, "printed_roman": null, "running_head": "AVAR iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [484.44, 0.0, 922.56, 661.92], "page_width": 922.56, "page_height": 661.92, "text": "Büyük Kari Avarlardan yağma ettiği kıymetli eşyayı\nAvrupa pazarlarında sattığı zaman kıymetli taşların ve madenlerin fiyatı düştü. Bu mağlûbiyetten sora Hükümdar olan\nTudun Han ile beraber bir kısım Avarlar Hıristiyan oldu.\nAvarların ismi ve hakimiyeti IX. asırda tarihe gömüldü.\nBundan sora Avarların bir kısmı Macaristanda kalarak\nMacarlarla karışmıştır. Bir kısmı da Transilvanyaya çekilerek Sekel (Çiğil) ismini almıştır. Bugün dahi oralarda ayni\nnam altında yaşamaktadırlar.\nMEDENIYETLERI Avarlar Hunlar gibi muharip bir millet olmakla beraber yüksek bir medeniyete maliktiler. Bir zamanlar Avrupada ve bilhassa Bizansta Avar\ntarzında elbise giymek ve saç uzatmak moda olmuştu.\nSon zamanlarda Panonyada yapılan hafriyatta Avarların\nyüksek medeniyetlerini gösteren birçok tunç, gümüş ve\naltın ziynet eşyası bulunmuştur (Res. 5-12). Macaristan ve\ndiğer Avrupa müzelerinde birçok avar eserleri mevcuttur.\nAvarlar hudutlarının mühim yerlerinde Çin Şeddi gibi\nkale duvarları ve hendekler yapmakla da meşhurdurlar.", "n_chars": 1013, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 39", "page_id": "tarih-2-1931-p0039", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 44, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 44, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 532.68, 662.4], "page_width": 923.28, "page_height": 662.4, "text": "Vıı\nVı. ASıRDA ŞARKÎ ROMA\nIMPARATORLUĞU\nBİZANS\nGARBÎ ROMA G a r b î R o m a İmparatorluğu yıkıldıktan sora,\nŞarkî Roma İmparatorluğu devam etti. Bütün Ortazaman ^ müddetince payidar oldu; VI. asırda nüfuzunu genişletti. İmparatorluğun payitahtı Bizans ta olduğu için\nbu İmparatorluğa Bizans İmparatorluğu derler. İmparatorluğun\naltıncı asırda meşhur hükümdarı Jüstiniyen oldu. Jüstiniyen\nbir defa daha, Garp İmparatorluğunu şarka bağladı. Fakat\nbu çok devam etmedi. VII. asırda İmparatorluk tekrar\nşarka münhasır kaldı. Jüstiniyenin halefleri müşkülât içinde\nşimalden ve şarktan gelen mütemadi türk akınları ve İranlılar ve Araplarla uğraşmaya mecbur kaldılar. Nihayet XV.\nasırda Türkler Bizans İmparatorluğunu, İstanbulu zaptederek, ortadan kaldırdılar [1].\nfi] 3 9 5 ten 610 na kadar Şark İmparatorlarının isimleri\nl — Teodos Sülâlesi: 2 — Jüstiniyen Sülâlesi:\nArkadiyüs Jüsten I.\nTeodos Jüstiniyen I.\nMarsiyen Jüsten II.\nLeon I. Tiber II.\nZenon Moris\nAnastas Fokas (Gasıp)", "n_chars": 975, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 45v)", "page_id": "tarih-2-1931-u044v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 45, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 44, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [532.68, 0.0, 923.28, 662.4], "page_width": 923.28, "page_height": 662.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 45r)", "page_id": "tarih-2-1931-u044r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 45, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 45, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 463.63, 665.52], "page_width": 926.16, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 46v)", "page_id": "tarih-2-1931-u045v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 46, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 45, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [463.63, 0.0, 926.16, 665.52], "page_width": 926.16, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 46r)", "page_id": "tarih-2-1931-u045r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 46, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 46, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 376.68, 666.48], "page_width": 923.28, "page_height": 666.48, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 47v)", "page_id": "tarih-2-1931-u046v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 47, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 46, "side": "recto", "printed_page": 41, "printed_roman": null, "running_head": "ASIRDA SARKI ROMA iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [376.68, 0.0, 923.28, 666.48], "page_width": 923.28, "page_height": 666.48, "text": "• . ... rî\nMalûmdur ki Roma Şark İmparatorluğu, Avrupada Balkan Yarımadasının büyük kısmına; Asyada Anadolu, Suriye\nve Mezopotamyanm bir kısmına; Afrikada Mısır ve Kirenayike (Bingazi havalisi) malik idi. Payitaht olan İstanbulun,\nmevkii itibarile, siyasî, askerî ve ticarî çok ehemmiyeti vardı.\nBizans imparatorlarına \"Bazileus=Vasileüs„ derlerdi. Oturdukları saray Mukaddes saray ismini alırdı. İmparatoriçalara\nVasilisa yahut Avgusta derlerdi.\nKostantaniye şehri surlarla çevrilmişti. Şehirde abideler,\nkiliseler, Senato binası, mektepler, Hipodrom (Atmeydanı)\nyapılmıştı. Kadıköy ve Üsküdar eski iyon beldeleri idi.\nV. asır, Teodosun biribiri ardınca gelen haleflerinin saltanatlarile geçer. Arkadiyüs ve Teodos II. iktidarsız adamlardı.\nBirincisi idareyi karısına, ikincisi kızkardeşine bıraktı.\nTeodosun yakın haleflerinden sora askerler iktidarı ellerine\naldılar. Büyük Leon bir milis ordusu kumandanı sıfatile\nhüküm sürdü. Onun haleflerinden Zenon ve Jüsten I. de\nevvelâ muhafız ordusu kumandanlığı yapmışlardı. Senato\nve halk askerlerin idaresini tercih ediyorlardı- Çünkü bu\nasırlarda şarktan ve garptan gelen türk taarruzları İmparatorluğu tehlikeli vaziyet içinde bırakmıştı. Bu akınların Attilâya kadar olanlarını gördük. Bundan soraki taarruzları da\nsırası geldikçe söyliyeceğiz.\nBizans, kendini korumak için, mütemadiyen etrafındaki\nsurları ziyadeleştirdi ve kuvvetlendirdi. Haliç bir zincirle\nkapandı. Fakat bununla da emniyet hasıl olmuyordu. Bir\ntaraftan da bizans misyonerleri muhacimleri hıristiyan yaparak kazanmıya çalışıyorlardı.\nDİN asırda Mısırda doğan Ariyüs namında\nİHTİLÂFLARI kir İskenderiye Piskoposu İsanm ülûhiyetini inkâr ediyordu. Bu adam Ariyanizm\ndiye bir mezhep icat etti. İznik te ilk defa bir ruhanî meclis\ntoplandı. Ariyanizmi aforoz etti. V. asırda İstanbul Patriği Nestoriyüs İsada, biri ilâhî, diğeri insanî olmak üzere\niki şahsiyet iddia etti ve \"Allahın Anası,, unvanı verilen\nMeryemin İsanm, insanî vücudunun validesi olduğunu ortaya attı. Efeste toplanan ruhanî meclis Nestoriyüsü mahkûm etti. Taraftarları İrana kaçtılar. O zaman meydana çıkıp hâlâ mevcut olan Nestorî (veya Nesturi) ler bunlardandır.", "n_chars": 2149, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 41", "page_id": "tarih-2-1931-p0041", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 47, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 47, "side": "verso", "printed_page": 42, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 486.76, 664.56], "page_width": 923.52, "page_height": 664.56, "text": "Bundan sora Kostantaniyenin büyük papazlarından Ötikes, İsada yalnız ilâhî bir vücut olduğu ve insanî vücudunun onda mündemiç bulunduğu nazariyesini ortaya koydu.\nBu nazariye Kadıköy de (Kalkedon) toplanan 5 3 0 kişilik\nruhanî bir meclis tarafından mahkûm edildi. Bu meclis İsada ilâhî ve insanî iki vücut olduğunu, bu iki vücudun biribirinden ayırt edilmesi caiz olmadığını kabul etti.\nBiribiri ardınca yapılan aforozlar ve mahkûmiyetler muhtelif mezheplerin vücut bulmasına sebep oldu. Bundan da\nağır siyasî neticeler çıktı: Mısırın ayrılması gibi.\nıfrsTİNÎYFN Jüstiniyen, amcasına halef oldu. Jüstiniyen\n(527-565) Makedonyalı köylü bir ailedendir. Fakat\nliyakati ve çalışkanlığı sayesinde büyük İmparator oldu (Res. 13). Jüstiniyen gecelerini büyük plânları\nve onların en derin safhaları üzerinde düşünmekle geçirirdi.\nEtrafındakiler ona \"Asla Uyumaz İmparator,, adını vermişlerdi.\nJüstiniyen, mutlak bir surette, hükümdarlık etti. Kanunlar, maliye, ordu, siyaset, her şey onun şahsına tâbi idi. Ayni zamanda ruhanî reisliği de takındı. Bütün yaptıklarını\ndinî bir sebebe istinat ettirir ve harplerini dinin neşri için\naçtığını ileri sürerdi. Devleti olduğu gibi, kiliseyi de o idare ederdi. Ruhanî memurları tayin ve azleder, ruhanî meclisleri toplar, idare eder ve bu meclislere kendi arzusunu\nkabul ettirirdi.\nJüstiniyen malî, adlî, dahilî ve askerî işler için yanında\nçok muktedir adamlar bulundururdu. Belizer ve Nar ses\nmühim kumandanlarından idi.\nJüstiniyen Roma kanunlarını toplattı, bir taraftan da istifadeli kanunlar yaptırdı. Jüstiniyenden sora büyük şahsiyet\nkarısı Teodora idi. Bu kadm Hipodromda ayıları muhafaza\neden birinin kızı idi. Fakat siyasî görüş ve anlayış kabiliyeti ile cür'etliliği sayesinde İmparatoriçalığa kadar çıktı.\nHİPODROM Payitaht halkının en çok hoşuna giden, Hipodromdaki koşulardı. Umumî hayat hemen orada geçerdi. Halk, koşu yapan arabacıların taşıdıkları\nrenklere göre Yeşiller ve Maviler namile iki meşhur kısma\nayrılmıştı.\nBu kısımlar siyasî, askerî, hatta dinî iki hakikî fırka idi.\nReislerinin kendilerine mahsus teşkilâtları ve varidatları vardı.", "n_chars": 2095, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 42", "page_id": "tarih-2-1931-p0042", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 48, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 47, "side": "recto", "printed_page": 43, "printed_roman": null, "running_head": "ASIRDA SARKI ROMA iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [486.76, 0.0, 923.52, 664.56], "page_width": 923.52, "page_height": 664.56, "text": "Bu fırkaların ehemmiyeti 5 3 0 da aralarında çıkan bir ihtilâf\nmünasebetile çok açık olarak görüldü: Jüstiniyen sirkte halk\ntarafından tahkir olundu, şehir kısmen yakıldı. Korkusundan\nkaçmıya kalkan İmparator, ancak karısı Teodora tarafından\nteşci edilerek alıkondu. Jeneral Belizer sadık kalan askerlerinin başına geçti; 30.000 kişi öldürerek isyanı bastırdı.\nJüstiniyen devrinde bizans medeniyeti çok\nV L ^ r ^ V Z t A N S Parladı. İmparator büyük inşaattan hoşlanı* yordu. Plânlarını tatbik ettirecek muktedir\nsan'atkârlar da bulabilmişti. Bundan başka sanayi ve ticaretin\nilerlemesi sayesinde bol servet te edinmişti. Jüstiniyen 28\nkilise yaptırdı ( Res. 14-16 ) . Bunların en güzeli Ayasofya idi.\nSelânikte, Ravenada ve daha birçok yerlerde kiliseler ve manastırlar yaptırmıştı.\nJüstiniyen edebiyatı da ilerletti. VII. asra gelinciye\nkadar lisan, lâtince idi. Ondan sora grekçe oldu. Yaptırdığı\nkütüphanelerden meşhuru Ayasofya Kütüphanesi idi. Burada\n30.000 cilt kitap vardı. Ayasofya, iki mimar tarafından yapıldı. Bunlardan biri, Miletli idi. Esasen bizans medeniyetinin\nmenşei daha ziyade Anadoludadır.\n. Jüstiniyen, Roma Garp İmparatorluğu memJ U S P L Â N I N leketlerini, tekrar elde etmeyi ve bu suretle\ngarba ve şarka hâkim büyük Roma İmparatorluğunu yeniden teşkil eylemeyi düşünüyordu. Bunun\niçin bir taraftan ordularını kullanıyor, diğer taraftan da siyasî vasıtalara müracaat ediyordu. Birçok paralar vermek suretile kendine taraftar peyda ediyor ve başka milletlerden\nasker tedarik eyliyordu. Bizans ordularına gelince bunlardan\nbizans vatandaşlarından teşekkül eden kısmı o kadar\nmühim değildi. Asıl iş gören bizans orduları, para mukabili\nTürklerden tedarik ettikleri ordulardı.\nBizans filosunu vücuda getiren kuvvet, Ege Denizi adalarının cesur denizcileri idi.\nGARPTA TAARRUZ J ü s t i n i y e n i n Afrikada, İspanyada ve İtalyada\nmuvaffakiyetleri çabuk olmuştur. Bu muvaffakiyetleri kazanmak için çok kuvvet kullanmak ta icap etmedi. Çünkü Afrikada Vandal Kırallığı zaten kendi kendine\ninhilâl etmişti.", "n_chars": 2027, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 43", "page_id": "tarih-2-1931-p0043", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 48, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 48, "side": "verso", "printed_page": 44, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 485.55, 667.2], "page_width": 925.92, "page_height": 667.2, "text": "îstanbuldan Afrikaya giden Jeneral Belizer dört ay içinde orasını zaptetti. İspanyada da Vizigot tacı muhtelif davacılar arasında paylaşılamıyordu. Orası da kısmen zaptolundu. İtalyada bir saray faciası devam ediyor, katiller oluyordu.\nOranın da zaptına teşebbüs olundu. Fakat İtalya Ostrogotlarımn Totilâ namındaki enerjik kumandanı Belizer ve Narsesi\nyirmi sene uğraştırdı. Ondan sora Totilâ öldürüldü ve İtalya,\nmerkezi Ravenada olmak üzere bir Bizans valisile idare\nolundu.\nBu muvaffakiyetler neticesinde Akdeniz tekrar bir Roma\ngölü olmuştu.\n.. Jüstiniyen, garptaki muvaffakiyetlerine muŞARKTA MÜDAFAA k a b ü ş a r k t & p e k f g c i m a & l û b i y e t l e r e uğradı.\nTürk-Avar İmparatorluğu, Bizans ülkelerini İstanbul surlarına kadar çiğnedi. İstanbul Bulgar-Türkleri tarafından muhasara olundu. Ancak ihtiyar Belizerin müdafaası sayesinde\nkurtuldu.\nBizans, Asya cihetinde Perslerin Sasanoğulları sülâlesile\ndaha mühlik bir şekilde muharebelere girdi. İlk harpte Jüstiniyen imzaladığı bir muahede ile Perslere haraçgüzar olmayı\nkabul etti.\nPersler sekiz sene sora tekrar taarruza geçtiler; Suriyeyi çiğnediler, Antakyayı aldılar. Kafkas eteklerinde Kolkit\n(şimdiki Gürcistan) denilen mıntakayı kısmen zaptettiler;\nKaradeniz sahiline vardılar. Jüstiniyen bu memleketleri ancak birçok altın mukabilinde gerialabildi. Bununla beraber\nşark hududunda pers tehlikesi bütün şiddetile devam etti.\nTuna cephesinden gelen türk akınlarının da ardı arası\nkesilmiyordu. Jüstiniyen bunlara karşı yine Türklerden teşkil olunmuş ordular kullanmak ve müstahkem askerî mıntakalar vücuda getirmek suretile İstanbulu müdafaaya çalışıyordu.\nJüstiniyen, yaptığı harpler ve nafıa işlerile\nJÜSTÎNIYENDEN i m p a r a torluğun hazinesini tüketmişti. Diğer\nSORA İMPARATOR-, , ,, . . , , , K o o\nLUĞUN GERİLEMESİ taraftan aristokratlar ve siyası fırkalar baş\nkaldırmak için Jüstiniyenin ölümünü bekliyorlardı. Bu sebeplerle Jüstiniyenden sora yarım asır mağlûbiyetlerle ve anarşi içinde geçti. İmparatorluğun hudutları\nmütemadiyen darlaştı. Garpta Lombartlar İtalyayı istilâ etti", "n_chars": 2062, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 44", "page_id": "tarih-2-1931-p0044", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 49, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 48, "side": "recto", "printed_page": 45, "printed_roman": null, "running_head": "ASIRDAS SARKIE ROMA iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [485.55, 0.0, 925.92, 667.2], "page_width": 925.92, "page_height": 667.2, "text": "ler. Şimalde İslavlar ve Avarlar Tunayı geçtiler, tekrar istanbulu tehdit ettiler. Şarkta Pers Kiralı Nuşirevan Palestın Suriye ve Anadoluyu zaptetti; Kadıköyüne kadar geldi (608).\nİmparatorluğu kurtaran Herakliyüs oldu (610-641). Herakliyüs cesur bir asker idi. Persleri Mezopotamyaya kadar\nçekilmiye mecbur etti. Fakat Herakliyüs az zamanda gevşekliğe düştü. Palestin, Suriye ve Mısır, Arapların eline geçti.\nBulgarlar kat'î olarak Balkanlarda yerleştiler (681).\nBizansın bundan soraki halini, hadiseler temas ettikçe\ntekrar göreceğiz.\nRoma Şark İmparatorluğu on asır devam eden hayatınca\nmuzaffer ve parlak devirler yaşamıştır. İstanbul hiçbir hususî medeniyeti olmamakla beraber en başta şark ve, ikinci\nderecede yine oradan mülhem olmuş bulunan yunan ve roma harslarını esaslı bir surette birleştirmiye hi-met etmiş\nve hukukun, felsefenin, sanayiin işlendiği yer olmuştur.", "n_chars": 877, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 45", "page_id": "tarih-2-1931-p0045", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 49, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 49, "side": "verso", "printed_page": 46, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 481.68, 662.88], "page_width": 923.28, "page_height": 662.88, "text": "Vııı\nASYADA TURK (TUKYU)\nIMPARATORLUĞU\nTUKYU DEVLETİ- 9 r t a a S y a d a k İ b ü y ü k H u n ( H i y o n g - n u )\nNİN KURULUŞU I m P a r atorluğunun inkırazından sora bir kısım Türkler, Altayların kolay geçilmez vadilerine sığınmış, oralarda yerleşmişlerdi. Bunlar, türk an'-\nanesinin Ergenekon dediği bu vadilerde, VI. asra kadar yaşadılar ve çoğaldılar. Bu müddet zarfında demir istihsal ve\nsanayiinde gösterdikleri terakki sayesinde medeniyetçe yükseldiler. V. asır iptidalarında Ortaasyada kuvvetli bir devlet\nkuran Cucenler (Juan-juan) diğer türk boyları gibi Ergenekon Türklerini de hakimiyetleri altına aldılar. VI. asır ortalarına doğru bunların başında bulunan Turnen (Bumin) adlı\nkahraman bir reis Cucenlere karşı isyan (552) ve kendilerini\nmağlûp etti. Ütügen dağı mıntakasındaki Ütügen merkez olmak üzere yeni bir devlet kurdu. Çinliler bu yeni hükümeti\nTukyu Devleti adiyle anıyorlardı. Bu ad, türk kelimesinin çinceleşmiş şeklinden başka bir şey değildir. Demek ki o zamana kadar tarih sahnesinde türlü türlü adlarla görünmüş\nolan Türkler, VI. asırda asıl kendi adlarile meydana çıkmışlardır.\nDEVLETİN *lhan B u m i n » a z zamanda Ortaasyadaki büBÜYÜMESİ t ü n t ü r k boylarını, kurtbaşlı sancağı altına\ntopladı. Kardeşi İstemi (Şe-ti-mi)yi de Yapgu unvanile garp mıntakasındaki Onboy Türkleri üzerine\nHan tayin eyledi.\nOğlu ve ikinci halefi Muhan ( 5 5 3 - 5 7 2 ) Cucenleri büsbü", "n_chars": 1399, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 46", "page_id": "tarih-2-1931-p0046", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 50, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 49, "side": "recto", "printed_page": 47, "printed_roman": null, "running_head": "ASYADA TURK TUKYU iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [481.68, 0.0, 923.28, 662.88], "page_width": 923.28, "page_height": 662.88, "text": "tün ortadan kaldırdı (555). Koradan Hazar Denizine kadar\nuzayan türkellerini hakimiyeti altına aldı. Bu suretle Tukyu\nDevleti büyük bir İmparatorluk oldu.\nMuhan, Çindeki Goey (Vey) ve Çeu İmparatorluklarını\nsarsarak onları kendisine vergi vermeye mecbur etti. 5 6 3 -\n567 seneleri arasında Sasanî Hükümdarı Nuşirevanla birleşti, Eftalit (Akhunlar) Devletine nihayet verdi. Ceyhun ırmağı\nhudut olmak üzere Eftalitler ülkesini aralarında taksim ettiler.\nMuhan, daha sora Sasanilerle Bizanslılar arasında başlıyan devamlı mücadelelerden istifade ederek garp Yabgusu\nİstemi idaresinde gönderdiği ordularla Sasanileri de mağlûp\netti. Eftalitler ülkesinden İranlılara geçen toprakları da aldı.\nBu suretle Çin Türkelinden başka, Afganistan ve Baktriyan mmtakaları yani Ceyhun ile Sint ırmakları arasındaki\nsaha da Tukyuların idaresine geçmiş oldu. Bir aralık İtil\nboylarından Kırıma kadar imtidat eden saha da Tukyuların\nnüfuzları altına girdi.\nVI. asrın son yarısında Asyanın en büyük siyasî ve\naskerî kuvvetini bu İmparatorluk teşkil ediyordu (Harita.9).\nİran Hükümdarı Nuşirevan (531-570) Garp Yabgusu İsteminin kızile evlenmeyi kendisi için en büyük bir şeref bilmişti.\nBüyük Tukyu Devleti, ayrı ayrı reislere tâbi\nŞTUKYULARIP m u h t e l i f t ü r k boylarının birleşmesinden\nvücuda gelmiş feodal bir İmparatorluktu.\nBu İmparatorluk, daha ilk zamanlardanberi şarkî (veya şimalî) ve garbî olmak üzere ikiye ayrılmıştı. Şark Tukyularının\nHakanı, Garp Tukyuları üzerinde de hâkimdi. Fakat Garp\nellerini asıl idare eden ayni hanedana mensup ve Yabgu\nunvanını taşıyan İstemi idi. Muhan Hanın haleflerinden Şapolyo zamanında (581-587) Çinlilerin entrikaları ve hanedana mensup prenslerin ihtirasları ile garp Tukyuları şarklılardan büsbütün ayrıldılar. Bu suretle büyük imparatorluk\nşarkî ve garbî namlarile ikiye bölündü (582). Şarkta Şapolyo, garpta da İsteminin oğlu Tardu (Tateu) hükümet sürmeğe başladılar.\nDEVLETİN ^ a r k T u k y u Devleti bu ayrılıştan yarım asır\nİNKIRAZI s o r a Çinlilerin hücumlarile münkariz oldu\n(630). Garp Tukyularının istiklâli de dahilî\nmücadeleler ve haricî hücumlarla 6 5 9 da nihayet buldu.", "n_chars": 2119, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 47", "page_id": "tarih-2-1931-p0047", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 50, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 50, "side": "verso", "printed_page": 48, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 535.92, 663.36], "page_width": 924.0, "page_height": 663.36, "text": "Şarkî ve Garbî Tukyu Devletlerinin yıkılmasında türk\ntekin lerini biribirlerine düşüren Çinlilerin entrikaları, Çinli\nprenseslerin türk saraylarındaki yıkıcı rolleri mühim bir\namil olmuştur.\nŞARK TUKYULARI f ^ l T ^ ^ T ™ ^ f \" T U k y U \"\nDEVLETİNİN İHYA- n a b u e s a r e t ? o k ağır geldi: Çinlilerden\nSi, (TÜRK KUTLUK r ü t b e l e r , unvanlar, hediyeler alan aristokratDEVLETİ) 1ar, bu vaziyetten memnundular; fakat Çinden\ngelen her şeyi menfur gören, millî ananelerine sadık olan halk, kurtulmak için fırsat bekliyordu. Nihayet\nKutluk Han Çinlileri mağlûp ederek 681 de kendisini Türk Hanı olarak ilâna ve Şarkî Tukyu Devletini tekrar kurmağa muvaffak oldu (Harita. 10); dağınık kabileleri etrafına topladı, mühim zaferler kazandı. 691 de vefatından sora yerine geçen\nkardeşi Moço (691-716) Çinlilerle, garp Türklerile, Karluklarla\nTürkeş Türklerile muhtelif harplerinde büyük muvaffakiyetler kazandı. Onun vefatı üzerine Kutluğun oğlu Gültekin kıyam etti. Moçonun çocuklarını öldürdü; kardeşi \"Bilge Kağan^ tahta çıkardı. 734 te ölen bu Hanın yerine oğlu iclâs\nedildi. Sekiz sene hükümet başında bulundu. Dahilî ve haricî birçok karışıklıklar Devleti temelinden sarsıyordu. 7 4 5 te\nUygurlar Basmil ve Karluklarla birlikte Şark Tukyu Devletine\nnihayet verdiler.\nTUKYULARINUMU-^ k 7 U h De y letİnİ , n A S u y a n l n U m U m î m e d e n İ '\nMî TARİHTEKİ y e t t a n h ı n d e muhım bir mevkii vardır. Şark\nROLÜ Tukyuları Orhon abidesi diye maruf eski\ntürk kitabelerini bırakmak suretile türk\nmedeniyeti tarihine büyük bir hizmette bulunmuşlardır. Garp\nTukyularına gelince, bunlar coğrafî mevkileri icabı olarak\numumî tarihte daha büyük bir rol oynadılar. Yalnız Çinlilerle\ndeğil, Sasaniler ve Bizanslılarla da siyasî ve iktisadî münasebetlerde bulundular. İran ve Bizans saraylarına sefaret heyetleri gönderdiler; oralardan da kendilerine heyetler yollandı.\nTukyular, VI. asrın ikinci yarısında yalnız Çin İmparatorluğunu değil, İran ve Bizans İmparatorluklarını da titretecek bir kudreti haiz bulunuyorlardı. Bizans İmparatoru\nTiberiyüs ( 5 7 8 - 5 8 2 ) ün tahta cülûsunu ihbar ve bir muahede aktetmek üzere garp Yabgusu Tardu nezdine gönderdiği Valantinos adlı elçi, Cenubî Rusya tarikile Tukyular", "n_chars": 2211, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 48", "page_id": "tarih-2-1931-p0048", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 51, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 50, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [535.92, 0.0, 924.0, 663.36], "page_width": 924.0, "page_height": 663.36, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 51r)", "page_id": "tarih-2-1931-u050r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 51, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 51, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 392.03, 665.28], "page_width": 927.36, "page_height": 665.28, "text": "D", "n_chars": 1, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 52v)", "page_id": "tarih-2-1931-u051v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 52, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 51, "side": "recto", "printed_page": 49, "printed_roman": null, "running_head": "ASYADA TURK TUKYU iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [392.03, 0.0, 927.36, 665.28], "page_width": 927.36, "page_height": 665.28, "text": "ASYADA TÜRK (TUKYU) İMPARATORLUĞU 49\nhududuna geldiği zaman kendisini karşılayan Uç Beyi Turkantos (Tarhan)ile olan mülâkatı Tukyularm o zamanlar nekadar kuvvetli olduklarını göstermektedir. Bizanslıların muahedeler ahkâmına riayet etmemelerinden canı sıkılan bu\nUç Beyi Bizans elçisinin hulûskârane sözlerine karşı: \"Siz\nve sizi gönderen, bizi aldatmak istiyorsunuz. Size karşı\nhissiyatımı gizlemiyeceğim; çünki yalan söylemek Türklerin\nâdeti değildir. Hükümdarınızdan intikam alacağız. O, bize\ndaima sulhten, dostluktan bahsettiği halde, kölelerimiz olan\nve bize isyan eden Avarhunitler le bir ittifak yapmaktan\nçekinmedi. Fakat iyice bilmelisiniz ki, süvari alaylarımı üzerinize gönderir isem, yalnız kamçılarının sesi sizi tarumar etmek için kâfi gelecektir. Eğer mukavemet göstermek isterseniz,\nkarıncalar gibi süvarilerimin ayakları altında ezilecek, mahvolacaksınız. Harbi memleketinize götürmemize mâni olmak\niçin Kafkasyadan başka yol olmadığı hakkında beyhude yere\nbeni kandırmak istiyorsunuz. Fakat ben, Dinyeper (Özü),\nİster yollarını bildiğim gibi, kölelerimiz Avarhunitlerin Roma\nİmparatorluğuna girmek için takip ettikleri yolu dahi pek\nâlâ biliyorum. Kuvvetiniz hakkında da kâfi derecede malûmat edindim. Aksayişarktan Aksayigarba kadar bütün memleketler Türklere arzı inkıyat etmişlerdir. Türklerin mağlûp\nolmaz ordularına hiçbir millet karşı duramaz.,,\nTukyularm Uç Beyinin bu tehdidi sözden ibaret değildi.\nValantinos İstanbula döndüğü zaman, Bohan adlı bir türk\nserdarının kuvvetli bir ordu ile Cenubî Rusyaya girerek\nUtigurlar Başbuğu Angay ile birlikte Kırımı istilâ ve Bosforus\nşehrini muhasara ettiğini öğrendi.\nBu derece kuvvetlenen Tukyular bir asır kadar, Altaydan\nVolgaya, Tarbağataydan İndüse kadar, Şarkî Avrupa Bozkırları da dahil olmak üzere dağılmış kabileleri kuvvetli hakimiyetleri altında birleştirdiler. Oralarda nizam ve asayişi muhafaza ettiler. Bu sayede Çin, Hint, İran, Bizans arasında\nmaddî ve manevî mübadeleler icrası kabil oldu. Sasanî medeniyeti mahsullerinin ta Japonyaya kadar gidebilmesi sırf\nbu sayededir. Bundan daha mühim olarak, ticaret mallarından başka, birtakım fikirler ve itikatlar da bu kervan yollarından kolayca geçip gidiyordu. Budist hacılarının Asyanın\nbir ucundan öbür ucuna gidebilmeleri, \"Mazdeizm,, in \"Maniheizm„ in ve hıristiyanlığın İran ve Ortaasyadan geçip\nm", "n_chars": 2332, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 49", "page_id": "tarih-2-1931-p0049", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 52, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 52, "side": "verso", "printed_page": 50, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 480.55, 664.08], "page_width": 925.92, "page_height": 664.08, "text": "Çine girmesi, bilhassa \"Budizm„ in Hintten atlıyarak Çine\nkadar intikali ve Asyanın şark sahalarında kuvvetlenip inkişaf edebilmesi, hep bu sayede oldu. Sasanî Devletinin zayıflamasında ve islâmiyetin zuhûrunu müteakip arap ordularının İranı süratle istilâlarında da Tukyuların rolü vardır.\nEğer Tukyuların mütemadi hücumlarile o kadar sarsılmamış\nolsaydı, arap orduları Sasanî İmparatorluğunu kolaylıkla\nyıkamazlardı.\nMEDENİYET- TUK- T u k y u l a r devrindeki Türklerin dinî itikatları\nYULARIN DİNİ v e ayinleri daha eski devirlerdeki Türklerin\ndinlerinden farksız gibidir: Tukyular, \"yukardaki mavi sema,, ile \" aşağıdaki kara yer,, e kurbanlar keserler,\ncetleri addettikleri Kurdun namına senede bir defa merasim\nyaparlar, yılda bir Göğe ibadet ederlerdi. Orhon kitabelerinde\nTanrı, millî vicdanın teşekkülüne bir alâmet olarak, millî bir\nilâh şeklinde, yani Türk Tanrısı olarak kaydedilmektedir.\nKitabelerde Umay adlı bir ilâhenin de ismi geçmektedir.\nTukyularda defin ayini-ki buna türkçe yuğ derler - bilhassa\ndikkate şayandır: Bir kimse ölünce cesedi çadırın içinde\nyere yatırılır; bütün akrabası birer koyun veya at, yahut\nsığır kurban ederler. Bunlar çadırın haricinde yerlere serilir;\nsora hepsi atları üzerinde feryat ederek çadırın etrafını yedi\ndefa dönerler; ve kapıya gelince yüzlerini bıçakla çizerler;\nkan gözyaşlarına karışır. Cesedi gömmek için uğurlu bir\nzaman intihabı âdettir: bir kimse ilkbaharda veya yazm ölmüşse, yapraklar dökülünceye kadar, sonbaharda veya kışın\nölmüşse yapraklar yeşerinceye kadar beklenir, iptida ölünün\natı yakılır ve külü-ölüye ait diğer eşya ile birlikte- cenaze\nile gömülür. Asıl defin günü tekrar kurbanlar kesilir. Mezarın\netrafı atlarla devrolunur; ve mezarın üstüne ölünün hayatta\niken öldürdüğü düşman sayısınca taşlar veya heykeller dikilir, ki bunlara Balbal derler.\nTUKYULARDA T u k y \" Devletinin teşkilâtı, Hiyong - nuların\nDEVLET TEŞKİTÂTI teşkilâtına çok benzer: bu, merkeziyetçi bir\ndevlet değil, bir nevi feodal devlettir.\nDevletin başında bir hakan bulunmakla beraber, muhtelif\nkabilelerden mürekkep ellerin ayrı reisleri ve onlardan başka da her kabilenin ayrı reisi vardır. Bütün bu mevkiler irsidir; devlet adeta bir konfederasyon mahiyetindedir. Hakan,.", "n_chars": 2223, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 50", "page_id": "tarih-2-1931-p0050", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 53, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 52, "side": "recto", "printed_page": 51, "printed_roman": null, "running_head": "ASYADA TURK TUKYU iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [480.55, 0.0, 925.92, 664.08], "page_width": 925.92, "page_height": 664.08, "text": "devletin umumî reisi olmakla beraber, büyük, ve nüfuzlu\nkabile reisleri hareketlerinde adeta müstakildirler; civar devletler ve aşiretlerle sulh ve harp yapabilirler. Tukyularda\n\"Tekin, Buyuruk, Yabgu, Tarhan, Tudun, Çur, Şat, Pat (Pit)„\ngibi muhtelif unvanlar mevcuttur: Hükümdar ailesine mensup olanlara Şat, Tekin; devletin en büyük memurlarına Buyuruk ; esasen halktan olduğu halde kendilerine asalet unvanı\nverilenlere Tarhan derlerdi. Garp Türklerinde yazı işlerile\nmükellef bir de \"Tamgacı,, vardı. Her halde Tukyularda oldukça muntazam bir idare teşkilâtı olduğu muhakkaktır.\nTukyularda halkın bir kısmı göçebe idi: AvAHLAK VE ADET- c ı h k l a j h a y v a n sürüleri beslemekle geçinirler, deriden çadırlarda otururlardı. Bir kısım\nhalk ise daha ziyade ziraatle iştigal ederler, yazın yaylâlara\nçıkarlardı. Maamafih Tukyuların birçok şehirleri de vardı.\nŞehir halkı ticaret ve sanayi ile meşgul olurlardı. Kervancılık, madencilik gibi işlerle meşgul olanlar da vardı. Çinlilerin zıddına olarak elbiselerini sola iliklerler, saçlarını kesmezlerdi. Binicilikte ve silâh kullanmakta pek mahirdiler. Boynuzlardan yayları, keskin kılıçları, ıslık gibi bir ses çıkaran\nokları vardı. Vücutlarını süslü zırhlarla örterlerdi. Başlıca\niçkileri kısrak sütünden yaptıkları kımız la darı şarabı idi.\nAraziyi sulamak için arklar açmakta mahirdiler. Tukyular\nçok cengâver olmakla beraber, çok ta insaniyetli idiler. Meselâ Asurilerin ve sair bazı cengâver milletlerin zafer kitabelerinde göze çarpan \"Kan dökmek ve çok adam öldürmek\nzevki,, türk kitabelerimde asla mevcut değildi.\nSANAYİ VE Tukyular, ticaret ve sanayide pek ileri gitTİCARET mişlerdi. Bizans, İran, Çin ve hatta Hint\narasındaki ticaret, bunlar zamanında münhasıran Türklerin elinde bulunuyordu. Bilhassa Çin ipeklerinin karadan İran, Hint ve Bizansa nakli, Garp Türklerinin\ninhisarları altında idi. Türklerin şark ve garp medeniyetlerini yekdiğerile temas ettirmek hususundaki rolleri sayesindedir ki, bugün Japonyanm eski Hariuyi mabedinde İran\nSasanilerine ait bazı avani bulunmaktadır.\nTukyular, daha Ergenekonda iken madenlerden demir çıkarmakta, demirden muhtelif aletler ve silâhlar yapmakta büyük meharet gösteriyorlardı. İmparatorluğu kurduktan sora", "n_chars": 2218, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 51", "page_id": "tarih-2-1931-p0051", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 53, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 53, "side": "verso", "printed_page": 52, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 481.87, 664.56], "page_width": 926.88, "page_height": 664.56, "text": "Türkler arasında maden san'atleri daha ziyade inkişaf etti..\nAltından, gümüşten ve başka madenlerden her türlü alet ve\neşya yaparak başka milletlere satmağa başladılar. 5 6 8 - 5 6 9\ntarihinde Bizans İmparatoru Justin II. tarafından Garp Yabgusu İstemi Hana gönderilen Zemark adlı bir sefir, Türkellerinde gördüğü altından yapılmış eşyanın san'at ve zarafet itibarile Roma İmparatorluğu dahilinde yapılan eşyadan\naşağı olmadığını itiraf etmektedir. Bu Bizans sefiri, o zaman\nİstemi Hanın muhtelif otağlarında gördüğü altın eşyanın\nçokluğundan hayretle bahsediyor: İstemi Han, Bizans elçisini, İstanbul saraylarmdaki ziynet ve ihtişamdan gerikalmıyan rengârenk ipekli mensucat ve halılarla müzeyyen\notağında altın bir taht üzerinde oturduğu halde kabul\netmişti. Zemark, İsteminin otağında gördüğü müzeyyen\naltın vazoları, üzerlerine gayet güzel ve san'atkârane resimler yapılmış ipek halıları, altın kaplı sütunları, altından\nmamul dört tavuskuşu üzerine oturtulmuş, muhteşem tahtı,,\naltın avaniyi, kıymetli döşemeleri, altın ve gümüş işlemeli\nhayvan tasvirlerini hayretle temaşa etmişti. Zemark bir kısım Türklerin maden işlettiklerini, muhtelif madenlerden\neşya ve silâh yapmakla meşgul olduklarını ayrıca zikretmektedir [1].\nORHON KİTA- Tukyular devrinde türkçe, inkişaf etmiş bir\nBELERİ edebî dil haline gelmişti. Tukyular devrinden kalan birtakım abideler üzerindeki türkçe kitabeler, bize bu hakikati göstermektedir. Bu abidelerin en mühimlerine Moğolistanda tesadüf olunmuştur. Bunlar arasında tarihî\nve edebî noktadan en mühim olanlar, şimalişarkî Moğolistandaki Orhon kitabeleri le, (Res. 19) Tonyukuk kitabesi dır. Şark\nTukyularına ait olan bu kitabeler, Avrupa âlimleri tarafından\nokunmuş, tetkik edilmiştir.\nOrhon çayının eski mecrası ve Koşoçaydam gölü civarında biribirinden bir kilometre mesafede Gültekin (Res. 20-23) ve\nBilge Hakan abideleri vardır. Bunlardan birincisi 731 de ölen\nkahraman Gültekin namına 7 3 2 de, ikincisi de 734 te ölen\nBilge Hakan namına 735 te dikilmiştir ve üzerlerinde Orhon\nyazısı denilen eski türk alfabesile yazılmış türkçe kitabeler\n[1] Tukyulardan kalma birçok güzel işlenmiş lâhitler ve mezartaşları da bulunmuştur (Res. 17,18).", "n_chars": 2175, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 52", "page_id": "tarih-2-1931-p0052", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 54, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 53, "side": "recto", "printed_page": 53, "printed_roman": null, "running_head": "ASYADA TURK TUKYU iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [481.87, 0.0, 926.88, 664.56], "page_width": 926.88, "page_height": 664.56, "text": "mahkûktur. Bu kitabelerden birtakımının hükümdar Bilge\nHakan ağzından, birtakımının da yine hükümdar ailesinden\nYuluğ Tekin tarafından yazıldığı anlaşılıyor. Kitabelerde\nŞark Tukyuları Devletinin Çinliler tarafından münkariz edildikten soraki mahkûmiyet devresi, o zamanki türk aristokrasisinin halk kütlesine hıyaneti, sora devletin nasıl yeniden\nkurulduğu - çin tarihlerinin malûmatına da mutabık olarakhikâye edilmektedir. Çok canlı, ahenkli, hatta şairane bir\nüslûpla yazılmış olan bu kitabelerin edebî kıymeti de\nbüyüktür.\nBu kitabeleri yazmak için kullanılan alfabe, şimdiye kadar bilinen Türklere mahsus en eski yazılardan birdir. Daha\nziyade taş veya tahta üzerine oymaya mahsus olan bu alfabe,\nsağdan sola ve yukardan aşağıya yazılır. Otuz sekiz harfi vardır. Türk dili için bu alfabenin arap alfabesinden daha uygun\nolduğu muhakkaktır. M. IV. asırdan başlıyarak muhtelif türk şubeleri tarafından kullanıldığı tahmin olunan bu\nyazı VI. asırda Yenisey Kırgızları tarafından da kullanılmıştır. Yeniseyde bulunmuş birçok kitabelerde bu alfabeye\ntesadüf olunur. VIII. asrın ilk nısfında Tukyular arasında\numumiyetle kullanılan bu alfabe, Uygurlar arasında da mahdut bir dairede kullanılmış, ve sora bunun yerine uygur\nalfabesi kaim olmuştur.", "n_chars": 1246, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 53", "page_id": "tarih-2-1931-p0053", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 54, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 54, "side": "verso", "printed_page": 54, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 484.4, 662.4], "page_width": 925.44, "page_height": 662.4, "text": "ıX\nTÜRKEŞ DEVLETI\nTÜRKEŞLER VE Çinlilerin Tu - ki - şe dedikleri Türkeş kabiUÇELE HANEDANı G a r P Tukyuları Müttehidesini teşkil\neden on büyük kabileden biridir. Bunlar\nVII. asrın ortalarında iptida Borotala kenarlarında, daha sora da\nIsığ gölün şark taraflarında oturuyorlardı (Harita 11). Çinliler\nGarp Tukyuları Devletine nihayet verdikten sora, bu on kabile\ndaima anarşi içinde yaşıyorlardı; Çin Devleti bunlar üzerinde\ndaima hâkim olamıyordu. Nihayet, Türkeşlerin reisi olup\n\"Bağa Tarhan,, lâkabile maruf olan Uçele yavaş yavaş büyük\nbir nüfuz kazandı; Garp Tukyuları üzerinde filî bir hakimiyet\nicrasına başladı. İki merkezi vardı: Biri Nu-şe-pi denilen\nbeş kabileye ait sahadaki Çu vadisinde Tokmak ta; diğeri\nTu-lu denilen diğer beş kabileye ait sahada yani İli şimalinde. Çin İmparatorluğu namına Garp Tukyularmı idare eden\nHu-şe-lo bu vaziyet karşısında Çin sarayına ilticaya mecbur oldu.\nTürkeşler, Garp Tukyuları ülkesinde yeni bir Türk Devleti\nkurmaya çalışırken, Asyada büyük tebeddüller oluyordu. Bu\ntebeddüllerin sadmeleri yeni hükümeti şarktan, garptan ve\ncenuptan sarsacak kadar kuvvetli idi.\nŞarkta, Tukyu Hakanlığını ihya eden Kutluk Hanın halefi\nKapağan (Moço) Han, Garbî Tukyular ülkesini ve Türkeşleri\nde hakimiyeti altına almak istiyordu. Kapağan, 699 da garp\nellerini istilâ etti, ve Türkeşlerin idaresini oğluna verdi. Bu suretle Türkeşler dahilî istiklâllerini muhafaza etmekle beraber\nMoço Hanın yüksek hâkimiyetini tanımış oldular.", "n_chars": 1461, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 54", "page_id": "tarih-2-1931-p0054", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 55, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 54, "side": "recto", "printed_page": 55, "printed_roman": null, "running_head": "TURKES DEVLETi", "page_confidence": "ocr", "clip": [484.4, 0.0, 925.44, 662.4], "page_width": 925.44, "page_height": 662.4, "text": "Asyada yeni bir tarih devri açan Araplar, Irandakı Sasam\nİmparatorluğunu yıkmış, Maveraünnehir ve Toharıstandakı\nküçük türk beyliklerini tehdide başlamışlardı. Cenup cihetinden de Çinliler ve Tibetliler Garp Tukyuları ülkesine hakim\nolmak için rekabete girişmişlerdi. Tibetliler, 6 7 0 tarihinde\nKâşgar taraflarına kadar ilerliyerek Çin imparatorluğuna\nkuvvetli bir rakip olmuşlardı.\nTürkeşler Hanı Uçele 7 0 6 da öldü. Yerine oğlu Suoko\ngeçti. Fakat onunla kardeşi Çenu arasındaki rekabet neticesinde metbuları olan Moço, Türkeşleri mağlûp ve Uçelenın\nçocuklarını idam ederek bu ailenin hakimiyetine nihayet\nverdi (711).\nBu hadiseden sora, garp tukyu kabileleri\nSULU KAĞAN a r a s ı n d a vaziyet yine karıştı. Bu aralık Tür(718- 737) keşlerin başına Sulu adlı bir kahraman geçti,\non kabilenin dağılan kuvvetlerini topladı, 716 da Moçonun\nvefatı üzerine istiklâlini ilân etti ve Kağan unvanını aldı.\nSulu Kağan 717 den itibaren Araplar ve Tibetlilerle müştereken Çin aleyhine hareketlerde bulundu. Sulu, Arap istilâsına karşı kendisinden yardım istiyen Maveraünnehir ve\nToharistan Türklerinin imdadına koşmayı da ihmal etmedi.\nBirkaç defa, Maveraünnehir ve Toharistana kadar giderek\nAraplarla çarpıştı. Onları birkaç defa mağlûp etti; bir defasında Horasana kadar girdi.\nSulu, Çin Devleti için epey korkulu bir düşmandı. Çinliler\nbu vaziyet karşısında her vasıtadan istifade ederek onun dostluğunu kazanmaya çalıştılar. Fakat bu dostluğun samimî\nolmadığını bilen Sulu, zahirî bir dostluk perdesi altında, Çinlilere daima müşkülât çıkarmaktan geridurmuyordu. Nihayet Türkeşler arasında ihtilâflar başladı; Sulunun mensup\nolduğu Kara Türkeş kabilelerile Sarı Türkeş denilen diğer\nkabileler arasında zıddiyetler çoğaldı. Sarı Türkeşlerin Reisi\nolan \"Gülçur,, unvanlı Bağa Tarhan 738 de (arap membalarma göre 737) Suluyu öldürdü.\nTürkeşler bundan sora Sarı ve Kara TürkeşTÜRKEŞLERıN SI- l e r d i y e m u hasım zümre halinde yaşadıLERıNıN SONU 1ar. Birçok kanlı mücadelelerden sora, Çinli- \" , , , W,«\nlerin de yardımıle Kara Türkeşler mağlup\nedildiler; ve Garp Tukyuları kabilelerinden birçoğu çin", "n_chars": 2095, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 55", "page_id": "tarih-2-1931-p0055", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 55, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 55, "side": "verso", "printed_page": 56, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 530.32, 661.44], "page_width": 925.2, "page_height": 661.44, "text": "hâkimiyetini kabule mecbur oldular (739). Rakiplerinden\nkurtulan \"Bağa Tarhan,, kısa bir müddet Çinin de muzaheretile epeyce bir nüfuz kazandı; lâkin nihayet Çinlilerle arası\nbozuldu; bir çin ordusu onu mağlûp ve esir etti ve idam\nolundu (744). Bu sırada Şark Tukyuları Devleti de Karluk,\nUygur ve Basmillerin müşterek hücumu ile yıkılmış, Uygurlar şarkta, Orhonun sol sahilindeki Kara Balgasunda yerleşmişlerdi. Karluklar da kendilerini garp memleketlerinin\nhâkimi olarak ilân etmişlerdi. Binaenaleyh garp tukyu kabileleri arasındaki anarşiden ve Kara-Sarı Türkeşler mücadelesinden istifade ederek, tedricen Garp Tukyularına ait yerleri zaptettiler ve 7 6 6 ya doğru Garp Tukyuları Yabgularmın\nmerkezi olan Tokmak ve Talaş ta ellerine düştü.", "n_chars": 742, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 56", "page_id": "tarih-2-1931-p0056", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 56, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 55, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [530.32, 0.0, 925.2, 661.44], "page_width": 925.2, "page_height": 661.44, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 56r)", "page_id": "tarih-2-1931-u055r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 56, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 56, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 461.52, 662.88], "page_width": 922.8, "page_height": 662.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 57v)", "page_id": "tarih-2-1931-u056v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 57, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 56, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [461.52, 0.0, 922.8, 662.88], "page_width": 922.8, "page_height": 662.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 57r)", "page_id": "tarih-2-1931-u056r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 57, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 57, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 403.24, 680.4], "page_width": 949.2, "page_height": 680.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 58v)", "page_id": "tarih-2-1931-u057v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 58, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 57, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [403.24, 0.0, 949.2, 680.4], "page_width": 949.2, "page_height": 680.4, "text": "X\nKARLUK DEVLETÎ\nKARLUKLAR Kartuklar Tukyu Müttehidesine mensup bir\nligarbisinde V P ah ^ z ü m r e s i d i r - V I 1 - asırda Beşbalığın şimaHarZu^^a k a T e g a r b \\ n d a î Ç , k a b İ l e h a l İ n d e y a ş a r l a r d l\ncin h a r « X İ w 1 g a r p Î a \" T u k y u I a r I a muhat oldukları\nederlerdi 650 ? \" ^ ^ V e y a z â f l n a ^ ö r e ^yin\na n a r s T ^ n J 2 S ° r a ' T u k ^ u l a r arasında hüküm süren\nasırda t T ^ Ç m m b İ r 6 r 6 y a l e t İ h ü k m ü n e geçtiler. VIII.\ndiler U v l r ^ a V b ) ? d a n g 6 Ç e r e k C 6 n u b a e n e -\ndiler. Uygur ve Basmıller le birlikte Tukyu Devletine nihayet verdiler (745). Bir aralık Otügen dağında sakin Kadukar, Uygurlara; Altay ve Beşbalıktakiler Cine tâbi oldujar; ve Çinlilerle birlikte birtakım hareketlere iştirak ettiler. Zıyat Ibni Salih ile Çin Jenarali Kao-şiyen-çe arasında\nlaras ırmağı civarında vukua gelerek Maveraünnehirden\nçın nufuzunun tardını intaç eden büyük harp, sırf çin ordusundakı Karlukların isyanı sebebile islâmların kat'î <ralebesıle neticelenmiştir. Karluklar 756-757 den sora yavaş\nyavaş kuvvetlendiler, ve o havaliye hâkim olmak için Uygurlarla mücadeleye başladılar ; Türkeşler arasındaki mücadelelerden de istifade ederek, eski Garp Tukyuları sahasında\nk u r d ^ a T a ^ f 3 3 ( T a r a Z ) Ş 6 h İ r I e r İ m i n t a k a s ı n d a bir devlet\nKARLUK DEVLETI İ ş t e b u s u r e t l e VIII. asrın ikinci nısfında\n. , Türkeş Devletine halef olarak yeni bir devlet\nkurulmuş oldu. Yedim vilâyetile Seyhun şarkındaki sahalar bunlara tabi idi. islâmların Maveraünnehirdeki istilâ ha", "n_chars": 1574, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 58r)", "page_id": "tarih-2-1931-u057r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 58, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 58, "side": "verso", "printed_page": 58, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 486.03, 661.68], "page_width": 927.36, "page_height": 661.68, "text": "reketlerine karşı, Karluk Devleti kudreti nispetinde çalıştı;.\nKarluklar Harun Reşit zamanında bir aralık Fergana yı istilâ ettilerse de tekrar çekilmeğe mecbur oldular (792-793).\n8 0 6 da Uygurlar ve Tibetlilerle beraber Abbasiler aleyhine\nkıyam ettiler. Fakat Horasan Valiliğinde bulunan Memun\nTürklerle eyi geçinmek siyasetini takip ettiğinden Karluklarla\nuyuştu. Bu zamandan itibaren islâm dini aralarına girmeye\nbaşladı. IX. aşırda Samanilerle de harplerde bulundular. Coğrafî mevkileri icabı olarak islâmlarla sıkı bir temas halinde\nbulunan Karluklar X. asırda müslüman oldular ve ilerde\ngörüleceği veçhile, sair bazı türk kabilelerile birlikte, Kara\nHanlılar Devletinin kuruluşunda mühim bir rol oynadılar.", "n_chars": 713, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 58", "page_id": "tarih-2-1931-p0058", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 59, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 58, "side": "recto", "printed_page": 59, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [486.03, 0.0, 927.36, 661.68], "page_width": 927.36, "page_height": 661.68, "text": "Xı\nUYGUR DEVLETI\nEski Hiyong-nu Devletine tâbi türk kabileUYGURLAR ı e r inden olan Uygurlar, Tukyu İmparatorluğunun kuruluşundan sora ona tâbi oldular. Şimalî Moğolistanda yaşıyorlardı (Harita.12). Şark Tukyularmın ilk inkırazından sora Çinin hâkimiyetini kabul ettiler. Daha soraları\nTukyularla birçok harpler yaptıktan sora, 7 4 0 ta onların\ndevletini yıkmağa ve birçok türk kabilelerini kendi hâkimiyetleri altına almağa muvaffak oldular. Payitahtları Orhon\nkenarında Karabalgasun (Res. 24) şehri idi.\nBir asır kadar Moğolistana hâkim olan\nGURLARH^CENUBA Uygurlar, Çinlilerle birçok münasebetlerde\nMUHACERETLERİ bulundular. Fakat 8 4 0 ta yine bir turk kabilesinin yani Kırgızların (Res. 25) hücumları\nkarşısında mağlûp oldular ve Moğolistanı terkederek merkezî Gobiye, Tuen-huang, Hami, Barkul, Turfan, Beşbalık,\nKaraşar, Kuça, Almalık taraflarına çekildiler ve buralarda\nbirtakım küçük devletler kurdular. Moğol istilâsına kadar\nbunlar kuvvet ve istiklâllerini az çok muhafaza etmişler ve\nislâmiyeti kabul etmedikleri için islâmiyeti kabul eden sair\ntürk şubelerile birçok mücadelelerde bulunmuşlardır. Maamafih' Uygurlar hiçbir zaman VIII. asırdaki siyasî ve askerî\nnüfuzlarını elde edemediler ve Cengiz istilâsından sora\nise büyük Moğoı İmparatorluğuna karıştılar.\nSiyasî ve askerî noktadan Uygur Devletinin\nUYGURLAR ARA- ehemmiyeti hiçbir suretle Tukyularla muSMANİ DİNLERİ k a Y e s e edilemez. Fakat medeniyet tarihi itibarile Uygurların rolü, diğer türk şubelerinden daha mühimdir. Bunlar arasında VIII. asır ortala", "n_chars": 1527, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 59", "page_id": "tarih-2-1931-p0059", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 59, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 59, "side": "verso", "printed_page": 60, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 480.87, 659.76], "page_width": 926.88, "page_height": 659.76, "text": "rina kadar Buda dini hâkimdi; hükümdar ve ileri gelenler hep\no dine girmişlerdi. Bügüg Han isimli bir Uygur Hanı 762 de\nLoyang şehrini kısa bir müddet için zaptettiği esnada, Mani\ndinine mensup dört rahiple tanıştı ve onları Karabalgasuna\ngetirdi. Kendisi onların telkini ile bu dini kabul ettiği gibi,\nUygurlar arasında da bunun neşir ve tamimine muzaheret etti.\nİşte, Karabalgasundaki uygur abidesi bu vakayii anlatmaktadır. Daha sora kırgız istilâsı karşısında Şarkî Türkeline çekilen Uygurlar arasında da bu din epeyce yaşadı. Fakat, bir taraftan o sahalarda pek kuvvetli olan budizmin tesiri, diğer taraftan bu küçük siyasî heyetlerin her taraftan\nuğradıkları mütemadi istilâlar neticesinde hâkim kavimlerin\nkendi devlet dinlerini öne sürmek istemeleri, maniheizmi\npek çok sarsmış ve moğol istilâsından sora ise bu dinin ismi bile anılmamıştır. M. 981 de buralardan geçen bir çin\nseyyahı, uygur payitahtında elli budist mabedine mukabil\nbir tane mani mabedi görebilmişti. Türklerin büyük kısmı islâm medeniyeti dairesine girdikten sora bile bu sahalarda\nbudizm tesiri devam etti: XIII-XIV. asırda Beşbalık şehrinde\nyaşayan bir Uygur tarafından çinceden türkçeye tercüme\nedilen uygur harflerile yazılı Altın Yaruk adlı bir sutra il]\ntercümesi bunu gösterebilir.\nŞARKÎ TÜRKELIN- $ a r k î Türkeli - veya bugünkü tabirile Çin\nDE UYGUR MEDE- Türkeli-nde eskidenberi birtakım türkzümNIYETI releri yaşıyorlardı. Burada sun'î sulama\nteşkilâtı sayesinde meydana gelen vahalarda birtakım şehirler vücuda gelmiş, ve buradaki Türklerde\nşehir hayatı pek eskiden inkişaf etmişti. Uygurların muhaceretinden evel burada yaşayan Türklere, Araplar \"Dokuz Oğuz,,\nÇinliler de \" Şato Türkleri: Bozkır Türkleri „ derler. Araplar,\ndaha sora buraya yerleşen Uygurlara da yanlış olarak Dokuz\nOğuz namını vermişlerdir. Daha Dokuz Oğuzlar zamanında\nburada inkişaf etmiş olan medenî hayat, Uygurların hakimiyeti devrinde büslütün kuvvetlendi. Şu son yirmi beş sene\nzarfında muhtelif Avrupa heyetleri tarafından o havalide yapılan hafriyat neticesinde bu eski türk medeniyetinin ehemmiyet ve azametini gösteren birçok şeyler meydana çıkarılmıştır. Bunların payitahtı olan \"Hoço„, yahut \"İdikut,, şehri\n[1] Sutra, budistlere mahsus dua kitabı.", "n_chars": 2219, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 60", "page_id": "tarih-2-1931-p0060", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 60, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 59, "side": "recto", "printed_page": 61, "printed_roman": null, "running_head": "UYGUR DEVLETi", "page_confidence": "ocr", "clip": [480.87, 0.0, 926.88, 659.76], "page_width": 926.88, "page_height": 659.76, "text": "harabelerindeki hafriyat çok mühim neticeler vermiştir: yirmi metre irtifaında muazzam surlar, birçok eski binalar, ekserisi budistlere ve maniheistlere, bir kısmı da hıristiyanlara\nait mabetler, budizm ve maniheizme ait efsanevî sahnelerle\nhükümdarları, rahipleri gösteren muazzam duvar resimleri\n(Renkli Res. 1), türkçe muhtelif alfabelerle yazılmış birçok yazma eserler, zarif ipekli kumaşlar, tahta oymaları, alçı tezyinatı,\nUygurların ne yüksek bir medeniyet seviyesine erişmiş olduklarını göstermektedir (Res. 26-30). Kısmen eski yerlerinde\nduran ve kısmen de Avrupa müzelerine nakledilmiş olan bu\neserler hakkında bir alaman âlimi şu mütaleada bulunmakadır: \"İngiltere, Fransa ve Alamanyada böyle şeyler yokken,\ngüzel ve büyük bir medeniyet sahibi olan cetlerile Türkler\nhakkile iftihar edebilirler.,,\nŞarkî Türkeli hafriyatında meydana çıkan\nUYGUR ALFABESI bjj-çok uygurca eserler, uygur lisan ve\nJDEBİYATI edebiyatının yüksek bir inkişafa mazhar olduğunu göstermektedir. Henüz pek az bir\nkısmı tetkik edilebilen bu eserler, gayet itina ile ve muhtelif\nrenkte mürekkeplerle yazılmış, sahife kenarlarına kitabeler\nçizilmiş, sahife başlarına tezyinat ve minyatürler tersim olunmuştur. Bu kitaplar kâğıt veya ince deri üzerine yazılmıştır.\nUygurlar, uygur alfabesi denilen 14 şekilden mürekkep bir\nalfabe kullanıyorlardı. Soğut alfabesinden alınmış olan bu\ntürk yazısı, Orhon alfabesinden sora bütün Türkler arasında\nyayılmış ve islâmiyetin Türkler arasında yerleşmesinden sora bile asırlarca kullanılmıştır. Bugünkü moğol ve mançu\nalfabeleri, uygur yazısından alınmıştır.\nŞimdiye kadar tetkik edilebilen uygur eserleri, mabetlerin\nkütüphanelerinde bulunan eserler olduğu için, daha ziyade dinî mahiyettedir. Bunların en çoğu budizme aittir. Büyük hint\ndestanı Mahabharata dan yapılmış bazı tercümeler de vardır.\nManiheizme ait eserler de çok mühimdir. Uygur hükümdarlarından birinin civar memleketler hakkında malûmat almak\nmaksadile gönderdiği memurlar tarafından yazılmış türkçe bir\nseyahatnamenin aslı değil, fakat tibet lisanına tercümesi meydana çıkmıştır. Tuen-huang mağarasında keşfolunan kütüphanede, uygurca kitaplar basmak için kullanılan müteharrik\ntahta harfler bulunduğundan, Çinlilerde olduğu gibi Uygurlar\narasında da matbaacılık sna'atinin malûm olduğu anlaşılmıştır.", "n_chars": 2289, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 61", "page_id": "tarih-2-1931-p0061", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 60, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 60, "side": "verso", "printed_page": 62, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 478.24, 658.32], "page_width": 924.96, "page_height": 658.32, "text": "Xıı\nGARBÎ ASYA VE ŞARKÎ AVRUPA\nTÜRK DEVLETLERI\nDaha Hunlardan evel türk kabilelerinin garba doğru başlamış olan hareketleri, Hunlar devrinde olduğu gibi\nHunlardan sora da devam etti. Cenubî Rusya bozkırlarında\ndaha üçüncü asırda SjoaUğn adlı bir türk kavmi mevcuttu.\n.Milâdî V-VI. asırlarda Volga kenarlarında ve Hazar Denizinin şimalinde Uğur, Ogur umumî ismini taşıyan birtakım türk\nkavimlerinin mevcudiyetini görüyoruz. Bunların garbında\nAzak Denizi yakınlarında Onogurlar, Don ve Tuna arasında\nise Kutrigurlar veya Kuturgurlar yaşıyorlardı. (Harita. 13) Bunlar evelce îrtiş ırmağı civarında otururlarken, Attilânın vefatını\nmüteakip garba doğru ilerliyerek buralara gelmişlerdi. Bunların, uygur kabilelerinden ayrılmış olmaları muhtemeldir.\nMaamafih bu Yugur- Uğur-Ogur ismi milâdî XII. asırda bile\nHarizm şimalinde Kıpçak ellerindeki bazı kabilelere verilmekte idi. Aşağıda göreceğimiz veçhile Macarlar iptida Onogur kabileleri arasında, Bulgarlar da Kutrigur kabileleri arasında, yaşıyorlardı. Daha milâttan evel Cenubî Rusya bozkırlarında yaşıyan ve hatta İslavlara birtakım ehlî hayvanları\nöğrettikleri için medeniyet itibarile onlardan yüksek oldukları anlaşılan türk kabilelerinin garba doğru hareketleri,\nİlkzamanda olduğu gibi Ortazamanda da kuvvetle devam\netmiştir.", "n_chars": 1278, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 62", "page_id": "tarih-2-1931-p0062", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 61, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 60, "side": "recto", "printed_page": 63, "printed_roman": null, "running_head": "GARBi ASYA VE SARKi AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [478.24, 0.0, 924.96, 658.32], "page_width": 924.96, "page_height": 658.32, "text": "A. HAZAR DEVLETİ\n.. . Hazarlar, Bulgarlar gibi hun istilâsı zamaH T k M , M n m d a § a r b a gelmişlerdi. Evvelâ Hunlara\ndaha sora Garbî Tukyu İmparatorluğuna\ntâbi idiler. Hazar Denizine kendi adlarım vermiş olan bu\nTürkler VII. asır bidayetlerinde Cenubî Rusyada Volga\nile Turla (Dinyester) arasındaki geniş sahada kuvvetli bir\ndevlet kurdular. Sıklet merkezleri İtil boyları idi. Mühim\nşehirleri; Balancar, Semender, İtil ve Sarkal idi. 6 5 0 den\nbiraz evel Don ırmağını geçerek Azak Denizi kenarlarını\nişgal ve oradaki Bulgarları kısmen Kamaya, kısmen de\nTunaya doğru sürdüler. Fakat daha ileri gitmiyerek nüfuz\nsahalarını garba ve şimale doğru genişletmekle iktifa ettiler.\nHazar ülkesinin şimal mıntakalarında doğrudan doğruya\nTürk adiyle tanınmış birçok boylar bulunuyordu. Hazar ülkesinin şimalişarkisinde Bulgarlar yaşıyorlardı. Şarktan\ngelen Peçenekler de Hazarların şarkında Yayık ve îtil\nırmakları arasında yerleştiler. Peçeneklerin de şarkında Oğuzlar bulunuyordu.\n• „ „ • , „„„ . Hazarlar, İranda hüküm süren Sasanilerle\nıRAN VE BıZANSLA . . ' . , , , . XT\nMÜNASEBET birçok muharebeler yaptılar. Nuşırevan,\nHazarların akınlarından kurtulmak için\nDerbentte demir kapılı bir set yaptırmıştı. Hazarlar, İranın\neski düşmanı Bizansın teşvikile Derbent setlerini aşarak\nAzerbaycanı istilâ ettiler (627). İrana karşı Hazarlarla ittifak\neden Şarkî Roma İmparatoru bu ittifakı akrabalık bağlarile\nkuvvetlendirdi [1]. Bu rabıta neticesinde Hazarlardan bir\nkısmı Hıristiyan olmuştu.\nISLÂMLARLA MÜ- ^Hl- asrın ilk nısfında cenuptan KafkasNASEBET yaya giren islâm ordularile yaptıkları harpler\nneticesinde Hazarlar Kafkas dağlarının cenubundaki araziyi bırakmıya ve merkezleri Balancarı İtil şehri[1] Bizans İmparatoru Kostantin Kopronim (741-775) Hazar Hakanının kızı İren ile evlenmişti. Bu izdivaçtan doğan ve babasına halef\nolan Leon IV. Hazar diye malûmdur.", "n_chars": 1863, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 63", "page_id": "tarih-2-1931-p0063", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 61, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 61, "side": "verso", "printed_page": 64, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 484.95, 660.24], "page_width": 927.12, "page_height": 660.24, "text": "ne nakle mecbur oldular. Bu Arap - Hazar mücadelesi Harun\nReşit zamanına kadar devam etti. Hazarlar bu Halife zamanında Kafkasya derbendini geçerek arap ülkesine girmiş\nve Musula kadar istilâ etmiş, hilâfet merkezi olan Bağdadi\nbile tehdit eylemişlerdi.\nHazarlar IX. asırda şimdiki Rusyanın şiRUSLARLA^MUNA- M A L taraflarındaki isıavlarla da çarpışmıya\nbaşladılar. Hakimiyetlerini bunlara da\ntanıttılar. Bir kısım İslavları daha IX. asırdan evel bile\nvergiye bağlamışlardı. Bu zamanlarda Hazarlardan Urus\nadlı bir kabile, özü (Dinyeper) havzasındaki İslavları hakimiyetleri altında toplıyarak bir İslav Devleti kurdular; ve\nbu Devlete kendi adlarını verdiler. Bu İslav Devleti, bir\nmüddet sora Hazarları sarsmağa başladı. Hazarlar, İtile\nkarşı vukubulan bir Rus taarruzunu (913) defettilerse de\nKiyef Rus Prensi Sviatoslaf X. asrın ortasında Hazarları\nmağlûp etti (968-969).\nBu Prens, Bizansı tehdit eden Bulgar - Türklerine karşı\nRumlara yardım için Garbî Tuna boylarına gitti. Bu aralık\nHazarlar rus tazyikından muvakkaten kurtulmuşlardı.\nMvnvMîvrTi n»î MEDENİYETLERİ . Hazarlar, aristokratik ve askerî . , T-N ı . J , bir devlet , „\nkurmuşlardı. Devletin başında kutsi mahiyeti haiz bir Hakan bulunurdu. Hakan, halkla hiç temas\netmez, devlet işleri Hakanbey unvanlı birisi tarafından idare\nolunurdu. Devlet teşkilâtında beylerin ve Tarhanların mevkii pek mühimdi. İrsen intikal eden büyük araziye sahip\nolan Beyler ve Tarhanlar kendi servetlerile mütenasip bir\nsüvari kuvvetile harbe gitmeğe mecburdular.\nHükümdarların maiyetinde ayrıca, Harizm müslümanlarından bir askerî kuvvet bulunurdu.\nHazarların dini sair Türklerin dinlerine benzerdi. Soraları muhtelif siyasî ve iktisadî münasebetler neticesinde\naralarında musevilik, hıristiyanlık ve islâmlık gibi dinler de\nyayıldı. Hıristiyanlık ve islâmlık halk arasında yayılmıştı; Hakanla Beyler ve Tarhanlar ise museviliği kabul etmişlerdi.\nHakaçın maiyetinde iki müslüman, iki hıristiyan, iki musevi ve bir putperestten mürekkep yedi kişilik bir heyet\nvardı. Bu heyet devletin en yüksek idarî ve adlî meclisini\nteşkil ederdi.", "n_chars": 2078, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 64", "page_id": "tarih-2-1931-p0064", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 62, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 61, "side": "recto", "printed_page": 65, "printed_roman": null, "running_head": "GARBi ASYAVE SARKI AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [484.95, 0.0, 927.12, 660.24], "page_width": 927.12, "page_height": 660.24, "text": "Hazarlar birçok şehirler kurmuşlardı. Bu şehirler, bilhassa\nİtil çok işlek bir ticaret merkezi idi. Etrafı surlarla çevrilmişti.\nCenubuşarkî Avrupa ile Asya arasında ticaret merkezi olan bu\nşehirlerde muhtelif dinlere mensup yerli halktan başka ticaret\niçin gelmiş birçok yabancılar da bulunurdu. Heryerden gelen ticaret malları burada mübadele edilir ve satılırdı. Hazar\nDevleti, bu mallardan onda bir nispetinde bir vergi alırdı.\nFakat bu sıralarda (IX. asır) Yayık ve İtil\nSONU arasındaki Peçeneklerin taarruzu ile Hazarların hükümetleri Kırıma münhasır gibi kalmıştı. Peçenekler\nHazarları Kırımda da rahat bırakmadılar. Nihayet Rus ve\nRumlar müştereken XI. asrın ortalarında Kırım ve Taman\nYarımadalarındaki Hazar Devletine nihayet verdiler (1016).\nBugün, Kırımda ve Rusyanın bazı yerlerinde yaşıyan ve\nKarayim denilen Türk Musevileri Hazar Türklerinin ahfadıdır.\nB. BULGAR DEVLETİ\nIV. asırdanberi İtil ve Kama havzasında yaMINT AKA, MERKEZ İSLÂM ÂLEMİLE şıyan Bulgar Türkleri Hazar hakimiyetinden\nTEMAS kurtulduktan sora — her halde VIII. sora —\nbir Bulgar Devleti teşkil ettiler (Harita. 14).\nMerkezleri Bulgar şehri idi (Res. 31-37). Hanlarına Beydoğan\ndenirdi. VII. asırda bir kısım Bulgarlar, diğerlerinden\nayrılarak Karadeniz ve Tuna kenarlarına inmişler ve Bizanslılarla münasebete girişmişlerdir. Bulgarlar, Harzem vasıtasile müslüman âlemile sıkı ticaret münasebetinde bulunduklarından X. asrın bidayetlerinde Elmas Han zamanında\nmüslüman oldular. Daha evel Şamanî idiler. XI. asırda Hazar\nDevletinin zayıflamasından sora Bulgar Devleti kuvvetlendi, ve Ruslarla muvaffakiyetli mücadelelerde bulundu.\nXIII. asırda (1236) Cengizin torunu Batu\nNE VAKTE KADAR gelen Türkler memleketlerini istilâ\nDEVAM ETTİ edinciye kadar Bulgarlar istiklâllerini muhafaza ettiler.\n„ . . Bulgar Türkleri arasında ziraat, ticaret, deMEDENIYETLERI • , , . , . .... ' , , , .' ...\nmırcılık, kuyumculuk, dericilik, tahta işçiliği gibi türlü san'atler çok ilerlemişti. Bilhassa debagatte çok\nmahirdiler. Yaptıkları ayakkabı Ve çizmeler İran ve Irakta", "n_chars": 2037, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 65", "page_id": "tarih-2-1931-p0065", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 62, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 62, "side": "verso", "printed_page": 66, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 486.69, 670.32], "page_width": 932.4, "page_height": 670.32, "text": "mumu\n66 TARİH\npek makbuldü. Bulgarlardan pek çok âlim yetişmiştir. Bulgarlar cenkçi olmaktan ziyade sulhperver idiler.\nBulgar Devleti yerine Cengiz Hanın torunu Batu Han tarafından Altınordu Devleti kuruldu. Bulgar Türklerine moğol\nistilâsından sora yanlış olarak Tatar denmiştir. Eski bulgar şehri harap oldu. Onun 60-70 kilometre şimalinde Kazan şehri kuruldu. Kazan Hanlığı kurulduktan sora da ecnebiler ve Ruslar\nbu havali Türklerini Tatar ismile yadetmekte devam eyled ler.\nİtil boylarında yaşıyan kardeşlerinden ayGARBI BULGAR rılan bir kısım Bulgarlar daha V. asırda TuTUNA BULGARLARI DEVLETİ naya kadar ilerlemişlerdi. İmparator Zenon\n4 8 2 de Gotlara karşı onları yardıma çağırmıştı. Bulgarlar 4 9 9 da da Balkanlara karşı ilk taarruzda\nbulundular VI. asırda Balkanlardaki hareketlere iştirak ettiler, hatta 6 2 6 da İstanbula karşı vaki olan avar taarruzunda da Avarların safında bulundular. 635-641 seneleri\narasında Avarların hakimiyetinden kurtulmağa muvaffak\noldular. Lâkin 6 7 0 senesi iptidalarında şarktan Hazarların\nyeni bir tazyiki onları cenuba çekilmeğe mecbur etti.\nAsparuh (İsperih) isminde bir Hakana tâbi olan bu Bulgarlar\niptida Tuna deltasında bir müddet kaldılar; sora 6 7 9 da\nTunayı geçerek Tuna ile Balkan dağları sahası arasındaki\neski Mezya kıt'asını süratle işgal ettiler ve orada yaşıyan\nİslavları da hakimiyetleri altına aldılar. Fakat asıl bulgar\nkütlesi bugünkü Dobruca sahasında idi.\nBir taraftan Bizansın, diğer taraftan Avarların hücumlarile ezilen Mezya İslavları, bulgar hakimiyetini memnuniyetle\nkarşıladılar. Esasen şimdiye kadar zannolunduğu gibi az\nolmıyan Bulgar-Türkleri, islav kütleleri arasında yavaş yavaş\nlisanlarını unutmağa ve islavlaşmağa başladılar. VIII. asırda\nBulgarlar henüz türklüklerini muhafaza ettikleri halde IX.\nve bilhassa X. asırda İslav ve Bulgar tabirleri müteradif gibi\nkullanılmağa başlandı. Bunun başlıca sebebi, son türk zümrelerile rabıtalarının kesilmiş olması ve aralarında yaşadıkları islâm kütleleri gibi ortodoksluğu kabul etmiş olmalarıdır.\n827 senesinden Macarların istilâsına kadar Şarkî Macaristamn bazı sahalarını da zaptetmiş olan Bulgar Türkleri hakimiyetleri altındaki İslavlar üzerinde birtakım medenî tesirler yapmışlar, hatta diğer islav şubelerinden çok fazla türk\nkanile karışmış olan bugünkü islavlaşmış Bulgarlara bu ismi\niMMHIlHWHÉHMMUMMHHMHHBfli", "n_chars": 2343, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 66", "page_id": "tarih-2-1931-p0066", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 63, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 62, "side": "recto", "printed_page": 67, "printed_roman": null, "running_head": "GARBi IASYAVE SARKi AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [486.69, 0.0, 932.4, 670.32], "page_width": 932.4, "page_height": 670.32, "text": "GARBÎ ASYA VE ŞARKÎ AVRUPA TÜRK DEVLETLERİ 67\nbırakmışlardır. Bulgarlar 8 6 6 da Bizans tesiri altında ortodoksluğu kabul ettiler.\nTuna Bulgarları, daha kardeşleri olan Volga\nKININ MEDENİYET- D»™» » f ü ^ j î ^ ^ \" Bulgarlarile beraber yaşadıkları zamanlarda • T r i , ı ı ı • i i\nLgjjj yanı V. asırdan çok evel göçebelikten çıkarak ziraat ve ticaretle, hayvan yetiştirmekle\nuğraşmağa başlamışlar, şehirler kurmuşlardır. Binaenaleyh\nMezyayı zaptederek birçok islav kabilelerini hakimiyetleri\naltına aldıkları zaman, onlarla mukayese edilmiyecek kadar\nyüksek, müterakki bir medeniyet sahibi idiler. Macarlar\nbu eski türk bulgar medeniyetinin kuvvetli tesiri altında\nkalmış oldukları gibi, cenup islavları da ancak bu medeniyetin nüfuzu sayesinde inkişaf edebildiler.\nMacaristanda, Besarabyada, Dobrucada bugünkü Bulgaristanda yapılan hafriyat neticesinde, (Harita. 15) bu eski türk\nbulgar medeniyeti hakkında sağlam fikirler edinmek kabil\nolmuştur. Bilhassa eski bulgar hanlarına merkez olan Pliska\nve Preslav da ve ahiren Madara da yapılan hafriyat, çok mühim neticeler vermiştir. Buralarda taştan yapılmış muhteşem\nsarayların, (Res. 38) mabetlerin, kalelerinden. 39) harabelerine\ntesadüf olundu. Bunların en mühimleri Han Omurtag zamanına aittir. Ayrıca birtakım heykeller, taş üzerine oyulmuş\nveya kabartma san'at eserleri, altın veya gümüşten yapılmış\nkıymetli avani yüksek bir zevke delâlet eden seramik (Res. 40)\n(çanak çömlek) bakiyeleri bulunmuştur ki, bütün bunlar da\neski türk san'at eserlerine mahsus seciyeler gayet barizdir.\nVe Bizans tesirine hiç tesadüf olunamaz.\nMuntazam devlet teşkilâtına malik olan bu Türk-Bulgarlar, yaşadıkları sahalarda, meselâ ırmaklar ve bataklıklar gibi\ntabiî müdafaa hatlarına malik olmayan hudutlarını müdafaa\niçin yüzlerce kilometre uzunluğunda hendekler, siperler,\nduvarlar, istihkâmlar vücuda getiriyorlardı. Hudutlar okadar iyi muhafaza ediliyordu ki, hanın haberi ve izni olmadan bulgar toprağına girmek ve çıkmak imkânsızdı. Besarabyada, Dobrucada, Macaristanda, bugünkü Bulgaristanda\nbu hudut müdafaa tertibatının bakiyelerine hâlâ tesadüf\nolunmaktadır. Ayrıca, memleket dahilinde askerî ve ticarî\nnoktadan mühim olan mevkilerde de müstahkem ordugâh\nmahiyetinde şehirler vardı. Hükümdar, hükümet memurları;\naskerler bu müstahkem mevkilerde yaşıyorlardı; bu mevki", "n_chars": 2312, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 67", "page_id": "tarih-2-1931-p0067", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 63, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 63, "side": "verso", "printed_page": 68, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 488.36, 675.6], "page_width": 937.44, "page_height": 675.6, "text": "68\nlere avul (Anadolu türkçesinde ağıl) ismi veriliyordu. Hudutlar çok eyi mahfuz olduğu için ahali köylerde ziraatle, çobanlıkla, sanayile, ticaretle meşgul oluyordu. Bu Türk - Bulgarların din ve âdetleri, sair Türklerinkinden farksız gibi idi.\nBüyük ölülerin hatırasını yaşatmak için onun heykelini yaT u n a . B u l g a r l a r ı\nTum» Bulgarlarının hudut Stt/tri\nM. 1: 3,000,000\npıyorlar, kahramanların mezarları civarına — öldürdüğü düşmanlar miktarında — balballar yani başsız heykeller dikiyorlardı. Sair Türkler gibi on iki hayvan isimli eski türk takvimini kullanıyorlardı. Bulgarların orhon harflerine benziyen\nbir alfabeleri de vardı. . Şimdiye kadar bu harflerle yazılmış\nbirtakım küçük kitabeler bulunmuşsa da henüz bu alfabeyi\nlâyıkıyle okumak mümkün olmamıştır.\n. Son zamanlarda yapılan tetkikat neticesinde\n?ABES£L£A£A£A T ü r k • B u l g a r H a n l a r ı zamanına ait yunan\nKİTABESİ alfabesile fakat türkçe kelime ve tabirleri\nmuhtevi bazı mühim kitabeler de meydana\nçıkmıştır. Bunlar arasında Şumnu civarındaki Madara kitabeleri", "n_chars": 1046, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 68", "page_id": "tarih-2-1931-p0068", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 64, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 63, "side": "recto", "printed_page": 69, "printed_roman": null, "running_head": "GARBI ASYAVE SARKi AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [488.36, 0.0, 937.44, 675.6], "page_width": 937.44, "page_height": 675.6, "text": "(Res.41) bilhassa mühimdir. Yukardaki kitabede 804 te tahta\ngeçen Kurmuş Hanın Bizanslıların inhizamı ve Bizans İmparatoru Nikeforos un katlile neticelenen 811 tarihindeki zaferi\ni] e, yine ayni Hanın 813 te Bizans İmparatoru Ermeni Leonu mağlûp ederek Çanakkaleye kadar ilerlemesinden ve\nEdirneyi zaptından bahseder. Bu kitabe Kurmuş Hanın kardeşi Kişin (kelime türkçe olup küçük demektir) Han tarafından vazılmıştır.Aşağıdaki ilk iki sütunda Omurtag Han, babası\nKurmuştan bahsettiği gibi, üçüncü sütundaki yazıda da Melemir Han, Omurtag ailesinden bahsetmektedir. Bu suretle her\nhükümdar kendinden evelki hanın yazdığını tamamlamaktadır. Bu kitabelerde türkçe Eşmedeme yani (içme yeme)\ntabirine tesadüf edilmektedir ki, eski Türklerde ölen hükümdarın matem merasiminde verilmesi mutat olan umumî ziyafet manasına gelir; bu tabire Bulgar-Türklerine ait sair kitabelerde de tesadüf edilmektedir. Kezalik yine bu kitabede\nKurmuşun tahta çıktığı yıl on iki hayvan isimli eski türk\ntakvimine göre ve türkçe Tekü Sektem kelimelerile ifade\nolunmuştur. Macaristanda \"Nagi sent Mikloş,, ta çıkan eski\ntürk san'at eserlerinden (Res. 42 - 44) bazılarının da macar\nistilâsı üzerine oradan çekilen Bulgar-Türklerine ait olduğu\nanlaşılmıştır.\nC. MACARLAR\nMENŞELERİ VE Macarlar, Fino - Uğriyen ve Türk - Uğur\nGARBA kabilelerinin karışmasından doğmuş bir\nHAREKETLERİ kavimdir. Türk - Bulgarların ecdadı olan\n, , , , b u T ü r k Uğurlar, Fino - Uğriyenlerden\nevel daha yüksek bir medeniyet derecesine gelmiş olduklarından, eski Macarlar kültür itibarile daha ziyade Türk sayılabilirler; en eski macar kelimeleri arasında avcılığa ve balıkçılığa ait tabirler Fino - Uğriyen aslına mensup olduğu\nhalde hayvan yetiştirmeğe ve ziraate ait tabirlerin Türk asolması b u n a en büyük delildir. IX. asırdan itibaren\nmüttehit bir kavim manzarasını alan göçebe Macarlar asırarca suren göçebelik devri esnasında, Cenubî Rusya otlaklarına gelmişlerdi. Bütün göçebeler gibi onlar da muhtelif", "n_chars": 1963, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 69", "page_id": "tarih-2-1931-p0069", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 64, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 64, "side": "verso", "printed_page": 70, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 496.04, 677.28], "page_width": 936.48, "page_height": 677.28, "text": "reislere malik muhtelif kabileler halinde yaşıyorlar, yalnız\nakınlar kabile reisleri aralarından birim umumi\nrei \"seçiyorlardı. Don ırmağı kıyılarında yaşadıkları sıralarda\nkendilerinden daha kuvvetli bir türk kavminin\nrin hücumuna uğrayan Macarlar ikiye ayrıldılar. Kuçuk b r\nparça Şarka giderek Volga boyunca ilerledi. D i ğ e r yedi kabile\nÇürklerden Kabar isimli diğer üç kabileyi de beraber surukhy erek bugünkü Moldavya ve Basarabya sahalarında yerleştiler.\nBurada kendilerini daha eyi müdafaa edeMACARİSTANDA b ü m e k v e daha kârlı akınlarda bulunabılYERLEŞMELERî ^ . ç i n u m u m î b i r r e i s seçmeğe lüzum\ngördüler. Kabilelerin en kuvvetlisi olan Macarların reisi Almos\n(Almış) un oğlu Arpada reis seçtiler; ve butun kavme\nMaca smi bundan yadigâr kaldı, ^çeneklerle Bulgarların\nbirlikte icra ettikleri anî bir taarruz n e h c e ^ n d y ^ a r l a r\nbulundukları toprakları terkederek Bugunku Macamiana\np-eldiler İptida Tısa ırmağı boyunca yerleşerek garba ve\nfenubuga b ye doğru bazı akınlarda bulundular. Birkaç\nsene sofa en kuvvetli kabileler, Panonyanm yaşama ve müdafaaya daha kabiliyetli olan s a h a l a r ı n a çekildiler Kabileler\narasında ihtilâflara meydan vermemek için, her kabilenin\narazisi vâsi ormanlıklar ve bataklıklarla biribirinden ayrılmıştı Re'slere mensup olan ve kabilenin esasını.teşkil eden aı eer a s k e r î noktai nazardan ehemmiyeti olan yollara, hakim\nS v k t r e , ırmakların biribirine karıştığı yerlerde yertejnn*\nlerdi- umumî reisin mensup olduğu en kuvvetli kabile de\nmerkezde O r t a T u n a n m iki kenarında mevki almıştı. Şarktan\ngelebilecek tehlikelere karşı Panonya ve Transilvanyada geniş\nsahalar boş bırakılmıştı. Yeni vatanlarında da eskisi gibi göçebe\nhayaü süren macar kabileleri, şarktan gelebilecek ^ « ^ r d «\nkorktukları için garba ve cenuba doğru mutemad. akm arda\nbulundular. Bu sırada Merkezî ve Cenubi Avrupada Macar\ntaarruzlarına karşı koyabilecek kuvvetli siyası t e ş ^ k k u l ^\nartık mevcut olmadığı için, bu akınlar suhulet ve muvafta\nkıvetle yapılıyordu. Fakat bu hal, Macarların siyası vahdetini\nb o ^ a k ! kuvvetlerini yıpratacak bir vaziyett vücuda getirmişti. Nihayet iptida Hanri do Saks sora, oğlu Oton I. (Ot\nhon) 9 5 5 te Macarları müthiş bir mhızama ugrattılan Garp\nyolunun kafi surette kesildiğini gören ve içtimai teşkilatları", "n_chars": 2313, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 70", "page_id": "tarih-2-1931-p0070", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 65, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 64, "side": "recto", "printed_page": 71, "printed_roman": null, "running_head": "GARBI ASYA VE SARKi AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [496.04, 0.0, 936.48, 677.28], "page_width": 936.48, "page_height": 677.28, "text": "sarsılmış bulunan Macarlar için yeni vatanlarında bir devlet\nkurmaktan başka çare kalmamıştı. İmparator Otonun macar\ntaarruzunu kırdıktan ve şark hududunun asayişini temin\nettikten sora daha ileri gitmiyerek İslavlarla uğraşmaya başlaması, Macarlara kendilerini toplamak fırsatını verdi. Arpat\nkabilesinden Geza ( 9 7 2 - 9 9 7 ) kanlı mücadeleler neticesinde\nsair kabile reislerini ezmeğe ve hakimiyetini tesise muvaffak\noldu; Katolikliği kabul etti; oğlu Etyene, Bavyera dükasının\nkızkardeşini aldı. Yerine geçen Etyen (997-1038) de babasının siyasetini takip ederek, bir taraftan putperestliği, diğer\ntaraftan Macaristanm bazı sahalarında yayılmış olan Bizans\nortodoksluğunu kan ve demirle ortadan kaldırdı. Macarları\nayni siyasî teşkilâta ve ayni dine tâbi bir millet haline soktu;\nve buna mükâfat olarak 1000 tarihinde Papadan kırallık tacını aldı. Macarlar bu suretle bir taraftan Katolik Avrupa camiasına giriyorlar, diğer taraftan İslavlar tarafından temsil\nedilmek tehlikesinden kurtuluyorlardı: Çünkü ortodoksluğu\nkabul ederek Bizans camiasına girmiş olsalardı, etraflarındaki kesif islav kütleleri arasında Bulgar-Türklerinin akıbetine uğrıyarak islavlaşacaklardı. Macarlar arasına o zamana\nkadar gelip karışan muhtelif türk kabilelerine mensup kütlelerden başka, moğol istilâsından kaçan oldukça kesif \"Kıpçak-Kuman„ Türkleri de Macarlarla karışmışlardır.\nD. PEÇENEKLER\nPEÇENEKLERİN Tukyu Müttehidesine dahil Oğuz UruklaGARBA HARE- rından Peçenekler, IX. asır başında Yayık\nKETLERİ (Ural) boylarında yerleşmişlerdi.\n... Peçenekler, Hazar Devletinin inhitatında büyük bir amil oldukları gibi, Macarları da Garba doğru muhacerete mecbur ettiler. 915 te Ruslarla başlıyan mücadeleleri\nX. asrın ikinci yarısından itibaren çok şiddetlendi. Oğuzarla Hazarların müşterek tazyiki neticesinde 8 6 3 - 8 8 9 seneleri arasında Yayık Doylarından kalkarak Cenubî Rusya\nbozkırlarına ve Don kenarlarına gelen Peçenekler, IX. asır\nsonlarında bu sahadaki en büyük askerî kuvveti teşkil\nediyorlardı. O devirlerde Tırak namında bir reisleri vardı,\nnakım oldukları saha Don üzerindeki Sarkal şehrinden Kiyef", "n_chars": 2099, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 71", "page_id": "tarih-2-1931-p0071", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 65, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 65, "side": "verso", "printed_page": 72, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 554.07, 669.84], "page_width": 939.6, "page_height": 669.84, "text": "Prensliği arazisine, Azak Denizi kıyılarile Kırımdaki Bizans\nkolonilerinden Karpat eteklerine ve Tunaya kadar ımtıdat\ne d i y peçenekler, cengâverliklerile Hazarları, Macarları, Bulgarları, Rusları, hatta Bizanslıları korkutarak onlardan vergi\nPeçenekler X. asır sonlarında Bizanslıların\nBALKANLARA VE Uz R U S L A R M Torki yani Türk dedikleri\nBIZANSA AKıNLARı 0 £ u z l a r m t a z y i k l neticesinde Tuna boylarında toplandılar. 1018-1019 da Bulgarlar tamamen bızans\nhakimiyeti altına geçtikten sora Peçenekler Balkanlara muhtelif akınlarda bulundular. 1030 senelerinde başlıyan bu\nakınlar Bizansı çok defa müşkül vaziyete duşurdu.\nSelçuk ailesine mensup reislerin idaresinde musluman\nOğuzların Anadoluyu istilâya başlamaları Peçeneklere Bızansa hücum için müsait bir vaziyet temin etti. 1087 de imparator Aleksi Komnen ordusunu Silistire civarında buyuk öır\nhezimete uğrattılar; fakat kendilerine yardım için çağırdıkları Kuman (Kıpçak) Türklerile aralarında çıkan münazaa\nzaferden lâyıkile istifadelerine mâni oldu.\nAleksi Komnen, 1091 de Peçenekleri ezmek\nAKıBETLERI . ç i n K u m a n l a r l a birleşti, onları Enez civarında mağlûp etti. Bizanslıların, Peçeneklerden aldıkları esirleri\nvahşiyane katletmeleri, Kumanların Bizanslılardan ayrılarak\nmemleketlerine dönmelerini intaç etti.\nKatliamdan kurtulan Peçeneklerden bir kısmı Makedonyaya nakledilerek orada yerleştirildi. Bir kısım peçenek askeri de Anadoluda Selçuklulara karşı kullanıldı.\nTuna boylarında kalan Peçeneklere gelince evvela bunların 1123 1152 1154 ve 1161-1171 seneleri arasında Tunayı\ngeçerek ' Bizans topraklarına hücum ettikleri anlaşılıyor, fakat bu asırdan sora artık Peçeneklerden brhseden hiçbir\nkayde tesadüf edilememektedir.\nPeçenekler Hazarları ve Hazar ülkesinin\nKARARLAR VE ÇER- i m a l i n d e k i türk boylarım mağlûp ettikKEZLER f e r i z a m a n , bu türk boyları ikiye ayrılmışlardı. Bir kısmı Kafkas dağlarına çekildiler Derbent\ncivarlarında ve bugün Gürcüstan dediğimiz yerlerde yerleştiler. Hazar boylarından Kabarlar da bunlar meyamnda bulunuyordu. Bugün dahi Kabardiya kıt'asında onlara tesadüf", "n_chars": 2094, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 72", "page_id": "tarih-2-1931-p0072", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 66, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 65, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [554.07, 0.0, 939.6, 669.84], "page_width": 939.6, "page_height": 669.84, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 66r)", "page_id": "tarih-2-1931-u065r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 66, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 66, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 417.86, 664.32], "page_width": 942.0, "page_height": 664.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 67v)", "page_id": "tarih-2-1931-u066v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 67, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 66, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "GARBI ASYA VE SARKI AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": null, "clip": [417.86, 0.0, 942.0, 664.32], "page_width": 942.0, "page_height": 664.32, "text": "olunmaktadır. Kabardiya kıt'asının başka bir adı da Sirkasıja\n(Çerkezistan)dır. Kabardiya kıt'ası halkına verilen Çerkeş ismi\nKerkes yahut Kerkis adını taşıyan bir boy (kırgız) ismidir.\nKerkeslerin asıl yurtları Baykal gölü civarlarıdır. Bunlar diğer\nTürk boyları ile birlikte garba hicret etmiş ve Hazar Türklerinden Kabarlarla birleşerek Kabardiyada yerleşmişlerdir.\nE. OĞUZLAR\nXI. asırda Itıl boylarından Şarkı AvruOGUZLARÎN GAR- BA HAREKETI P a Y a giren Oğuzlar, Peçeneklerı daha garba „ „ i r. ı , • j v. u\nBalkanlara sürmüşler ve kendileri de peşlerinden gitmişlerdir. Kıpçak (Kuman) larm tazyiki önünde\nilerliyen bu Oğuzlar, İtil, Yayık arasında Peçeneklerin eski\nyerlerini işgal etmişlerdi. Bir müddet sora ayni tazyik neticesinde tekrar garba doğru ilerlediler. 1064 te Tunayı geçerek Bizans topraklarına girdiler. Bizans membaları bunları\n600,000 kişi tahmin eder. Bulgar ve Bizans kuvvetleri bunlara karşı hiçbir şey yapamadılar. Oğuzlar Makedonya ve\nhatta Yunana kadar ilerlediler; fakat soğukların erken\nbaşlaması, sari hastalıklar ve Peçeneklerin hücumları buralarda Oğuzları perişan etti. Bakiyeleri Bizanslılar tarafından\nmuhtelif yerlerde iskân edildiler ve Bizans hizmetine girdiler.\nOğuzların garptan İstanbulu tazyik ettikleri bu sıralarda Oğuzlardan. diğer bir kısım, Selçuklar kumandası altında Anadoludan İstanbula doğru ilerliyordu.\nF. KUMANLAR\nKiınTAVî ad™ Peçenekleri ve Uzları takiben Cenubî Rus(KIPÇAKLAK) y a B o z k ı r l a n n a S e l e n Kumanlar, Kıpçak elinGARBA HAREKETİ d e k i Türklerden ayrılmış bir kısımdır. Kıpçaklar, Türklerin en kesif ve kuvvetli bir\nşubesi olup, bilhassa Selçuklar ve Harzemşahlar zamanında\nOrtaasyada ve İranda mühim roller oynamışlardır. Kumanlar XI. asır sonlarında Volga ile Yayık arasında yaşıyorlardı. Uzları takiben yavaş yavaş garba doğru ilerlediler; ve\n1067 de Özü (Dinyeper) kıyılarında göründüler. Irmağın\nsağ sahilinde henüz Peçenekler oturuyorlardı; Rus vakayinamelerinde \"Palovtzi„ yani ova adamları adiyle zikredilen\nKumanların bir kısmı Don ve Doneç kıyılarında diğer bir", "n_chars": 2050, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 67r)", "page_id": "tarih-2-1931-u066r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 67, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 67, "side": "verso", "printed_page": 74, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 490.7, 663.12], "page_width": 941.52, "page_height": 663.12, "text": "kısmı da Özü (Dinyeper) kıyılarında yerleşmişlerdi. Azak Denizinin yukarısındaki Topraklar, bunlar için bir köprü hizmetini görüyordu.\nKumanlar, XI-XII. asırlarda Rusyaya, PoKUMANLARıN ı o n yaya, Moravyaya ve Balkanlara karşı\nj s s £ s s s ^ a k ı n i a r D ^ t û a r 1 0 1 6 d + a \" 1 2 1 0 s e -\nAKıNLARı nesine kadar Ruslara karşı yaptıkları akınlar 56 dan fazladır. Vladimir bunlara karşı\nbazı muvaffakiyetli taarruzlarda bulundu ise de, bu Prensin\nölümünden sora Kumanlar hemen daima muzaffer oldular.\nXII. asır ortasında Karadenize giden bütün ticaret yollarının Kumanlar elinde bulunması; Rus şehirlerinin ve bilhassa \"Kiyef,, in ehemmiyetini büsbütün düşürmüştü.\nKumanlar, Peçeneklere yardım için iptida\nAKıBETLERI 1 7 0 8 d g B a l k a n l a r a indiler; fakat Bizansın\ndessas siyaseti bu iki kardeş kavmi biribirine düşürdü; 1091\nde Peçeneklerin imhasında kat'î bir rol oynayarak, Bizansı\nmuhakkak bir felâketten kurtarmak basiretsizliğinde bulundular. Bundan sora XII-XIII. asırlarda Balkanlarda ve\nTrakyada Kumanların birçok siyasî ve askerî faaliyetleri\ngörülüyor. Nihayet XIII. asırda moğol istilâsı karşısında\nKumanlardan bir kısmı İstanbul Lâtin İmparatorluğunun\nhizmetine giriyorlar ; diğer bir kısmı Romanyaya, Macaristana\ngidip yerleşiyorlar; bir kısmı da yerlerinde kalarak moğol\nhakimiyeti altında diğer türk unsurlarile kaynaşıyorlar.\nHıristiyanlık daha IX. asırdanberi Kumanlar arasında\nyayılmaya başlamıştı; bilhassa XIII. asırda hıristiyan memleketlerine hicret edip yerleşen Kumanlar hıristiyanlığı\nkabul ettiklerinden yerli hıristiyan halk arasında yavaş yavaş eriyip lisanlarını ve milliyetlerini kaybettiler. Macaristana hicret eden Kumanların hatırası bazı mevki isimlerinde\nhâlâ baki kaldığı gibi, Moldavya ve Eflâkta da birtakım izleri\nhâlâ mevcuttur. Tırnova da ve Vidin de Kumanlardan yetişme\nbazı sülâleler bir zaman hüküm sürmüşlerdir. Transilvaayadan başlıyarak Makedonyada, Bulgaristanda olanlardan kalmış birtakım mevki isimleri mevcuttur.\nSulh zamanında gayet sakin ve halim olan Kumanlar,\nçok cengâverdiler. Bütün Türkler gibi gayet eyi ata binerler,\nmahirane ok atarlardı, hayatları çok sade idi. Başları tıraşlı idi.", "n_chars": 2160, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 74", "page_id": "tarih-2-1931-p0074", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 68, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 67, "side": "recto", "printed_page": 75, "printed_roman": null, "running_head": "GARBI ASYA VE SARKI AVRUPA TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [490.7, 0.0, 941.52, 663.12], "page_width": 941.52, "page_height": 663.12, "text": "Dinleri ve dinî âdetleri eski Türklerden farksızdı: Mezarlarının üstüne Balballar dikerlerdi. Altın ve gümüş ziynet eşyası\nkullanırlardı. Hanlarının hayatı oldukça debdebeli idi. Kumanlar diğer türk kavimleri gibi zengin bir halk edebiyatına ve halk musikisine maliktirler.\nMuhtelif türk gruplarının cenubî Rusya tariNETICE k i l e g a r b a ¿ 0 ğ r u hareketlerinin başlıca neticesi dağınık rus kabilelerinin birleşmesi, Macar ve Bulgar\nDevletlerinin teşekkülü olmuştur.\nMacarlar kadar hatta onlardan daha kuvvetli birtakım\ntürk zümrelerinin cenubuşarkî Avrupada devamlı ve sabit bir\nheyet vücuda getirmiyerek, asırlarca harplerden sora eriyip\ngitmeleri elem ve ibretle görülüp tetkik edilecek bir hâdisedir. Bunun en büyük sebebi, bu zümrelerin daima muhtelfi\nreislere tâbi muhtelif kabileler halinde yaşamaları ve muayyen bir saha dahilinde kuvvetli bir teşekkül vücuda getirecekleri yerde, gelişi güzel büyük sahalara dağılmalarıdır. Bizanslılar, bu ahvalden istifade ederek, dessas siyasetlerile bu\nzümreleri biribirlerine kırdırmışlardır.\nBizanslılar biribirlerine kırdırdıkları türk zümrelerinin enkazını ortodoks yaparak kendi hizmetlerine aldılar, Rumelinin hatta Anadolunun bazı sahalarına onları parça parça\nyerleştirdiler; onlardan süvari kıt'aları teşkil ettiler; Romen\nDiyojenin Malazkirt muharebesindeki^ Aslana karşı kullandığı kuvvetler arasında Uz ve peçenek süvarileri de vardı.\nHatta bunlardan bir kısmının Alp Aslan ordusuna iltihak\nettikleri malûmdur. Bizans tarihlerinde daima zikredilen\nVardar Türkleri, Ohri kenarındaki Türkler, sora. Rumelide\nhâlâ mevcut olan Gagavus, Sorguç gibi ana dilleri türkçe\nolan hıristiyan Türkler, XVII. asırda Garbî Trakyada\nmevcut hıristiyan türkler hep, o eski türk zümrelerinin\nbakiyeleridir. Selçuklar Anadoluda bunlardan bazılarına rasgeldikleri gibi, Osmanlılar da Rumeli fütuhatında hiç şüphesiz onlardan istifade etmişlerdir.", "n_chars": 1887, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 75", "page_id": "tarih-2-1931-p0075", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 68, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 68, "side": "verso", "printed_page": 76, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 480.34, 661.68], "page_width": 943.44, "page_height": 661.68, "text": "V- ASıRDAN SORA AVRUPAYA\nŞARKTAN GELEN YENI ISTILÂLAR\nİSLAVLAR, LOMBARTLAR VE\nANGÎLO'SAKSONLAR v. s.\nFrankların, Gotların, Vandalların ve şarktan gelen diğer\nkavimlerin Avrupada Garbi Roma İmparatorluk ülkesinde\nyerleşmelerile şark istilâsı sonuna ermiş olmadı. Bu saydığımız kavimlerin arkasından yeni istilâcılar daha iki asır\n(V. - VII. asra kadar) ayni tarzda Avrupanm garp ve cenup\nmmtakalarma gittiler.\nBu devirlerden sora da Avrupa içinde Türklerin fetihleri\ngörülecektir.\nLOMBARTLAR L O M B A R T L A R , Şimalî İtalyayı zaptettiler, oraya\nkendi isimlerini vererek yerleştiler (Lombardiya). Bunlardan bir kısmı da Toskanada yerleşti. Lombartlar kâfi derecede kalabalık olmadıklarından bütün İtalyayı\nzaptederek bir devlet kuramadılar. Milli birtakım dukalıklara ayrıldılar. İtalya uzun asırlar birliğini kaybetti; Papalık\nve Bizans arasında cereyan eden mücadele sahası oldu.\nBritanya adası İskandinavyadan ve GermanLAR^RSVSTS1\" y a d a n <?lkan Angılo-Saksonlarm hissesine\nADASINDA düştü. Bu kavimler V. asır nihayetinde Yutlant ta (Danimarka) oturan Yutlar la birleştiler. Şimal Denizini geçerek Britanya adasına çıktılar. Adada\nbulunan birçok Keltler ve Bretonlar (Britler) adanın garbında\nGol mmtakası dağlarına iltica ettiler. Bir kısmı da Manş Denizini geçerek Fransada bugün Britanya denilen mıntakaya\nkaçtılar. İstilâcılar ilk zamanda İngilterede müşterek bir dev", "n_chars": 1379, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 76", "page_id": "tarih-2-1931-p0076", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 69, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 68, "side": "recto", "printed_page": 77, "printed_roman": null, "running_head": "V.ASIRDAN SORA AVRUPAYA GELEN YENi iSTiLALAR", "page_confidence": "ocr", "clip": [480.34, 0.0, 943.44, 661.68], "page_width": 943.44, "page_height": 661.68, "text": "let teşkil edemediler. Saksonlar cenupta dört ,Angıllar şimalde üç küçük kırallık halinde kaldılar. Bu yedi kırallıktan,\nsoraları üç kırallık vücut buldu. Bu üç kırallık iki asırdan\nfazla devam etti.\nİSLAVLAR TUNA İslavlar> v - a s r ı n nihayetine kadar TunaVADİLERİNDE d a n E l b e ırmağına kadar Ortaavrupanın\ngeniş ovalarını işgal ettiler. Ondan sora İslavlar Bulgarlarla karışarak Tunayı geçtiler; Balkan Yarımadasını istilâ ettiler. Diğer bir grup İslav da Tunanın orta\ngeçitlerinden geçerek Dalmaçya sahillerine gitti; Yugoislavlar\nbunlardan çıkmıştır. Tunanın şimalinde kalan diğer bazı\nislav kavimleri, Çekler Bohemyayı istilâ ettiler. Bunların\nşarkında ayni kabilelerden Morav 1ar ve Rüten 1er yerleştiler.\nBunların hepsi şimal İslavlarmı teşkil ettiler. Polonezler çoktan Vistül ve Vendes ırmaklarından Elbeye kadar olan büyük\nsahayı işgal etmişlerdi.\nVII. asır nihayetinde şimal ve cenup İslavları Alp dağları\nve Öder ırmağına kadar garba uzanan geniş bir İmparatorluk teşkil ettiler. Başlarında Frank Samoa namında biri\nbulunuyordu. Fakat bu İmparatorluk az zamanda biribirinden\nsiyasî menfaatler ve dinî münakaşalarla ayrılmış birçok küçük\nkabileler halinde dağıldı.\nPAPALIK VE V L . v e v n - asırlarda vukubulduğunu söyİSTİLÂCILAR lediğimiz istilâlar yüzünden hıristiyanlık\ngerilemiş bir hale geldi. Romadaki Papalar, vaziyeti _ ıslah için çok çalıştılar. Romadan gönderilen\nmisyonerler Italyada, İspanyada, İngilterede, Germanyada ve\nislav âleminde faaliyetlerde bulundular. Muhtelif halk tabakalarını ve onların reislerini kandırarak hıristiyan yaptılar\nBuyuk Gregoar denilen Papa, bu yoldaki gayretile şöhret\nbulmuştur. Hatip, politikacı idi.\nVII. asırda Papalık henüz Bizansa tâbi idi. Fakat hakikatte Romada ve bütün İtalyada kuvvetli olan o idi.\nPapalığın varidatı, Roma Kilisesinin İtalyada, Galyada, Dalmaçyada bilhassa Sicilya ve bütün Akdeniz adalarında edindiği birçok malikânelerden geliyordu. Papaların gayretli\nmuavinleri olan birçok keşişler vardı. Bu keşişlerin yaşadıkları manastırlar evvelâ biribirinden ayrı idiler, soraları\nbırıbırıne merbut teşkilâta malik oldular. Papa Sen Benoa", "n_chars": 2118, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 77", "page_id": "tarih-2-1931-p0077", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 69, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 69, "side": "verso", "printed_page": 78, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 479.81, 662.88], "page_width": 944.88, "page_height": 662.88, "text": "yaptığı teşkilâtla geniş bir Kilise İmparatorluğu kurdu; Lombartlar ve Vizigotlar kilise namına kazanıldı. Nihayet İngiltereye giden misyonerler Angılo-Sakson kilisesini tesis ettiler.\nOndan sora yavaş yavaş Germanyada ve Franklar içinde de\nRoma Kilisesi hâkim oldu. Bütün islav âlemi Kiyefe kadar\nayni daireye girdiler. Polonyalılar ancak X. asırda Roma\nKilisesine bağlanabildiler. Bütün bu kavimlerin başlarındaki\nkırallar veya prensler, misyonerler tarafından kandırılarak\nvaftiz edildikten sora onlara tâbi halk küme küme hıristiyan\nyapıldılar.\nRoma Papalarının bütün Avrupa âlemini propaganda ile\nhıristiyan yapmak hususunda aldıkları tedbirler ve gösterdikleri meharet ve faaliyetler hayrete şayandır. Bu suretle\nbirçok kavimlerin hıristiyanlığı kabul etmeleri suretile türk\nâlemi milyonlarca ırkdaşını kaybetmiş oldu.", "n_chars": 824, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 78", "page_id": "tarih-2-1931-p0078", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 70, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 69, "side": "recto", "printed_page": 79, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [479.81, 0.0, 944.88, 662.88], "page_width": 944.88, "page_height": 662.88, "text": "İSLÂM TARİHİ\n\nA. İSLÂM DİNİ ARABİSTANDA KURULDU\n\nMEMLEKET\nArabistan; garpta Kızıldeniz, cenupta Aden körfezi ve Hint Denizi, şarkta Umman Denizi ve Acem körfezi le kuşatılmış büyük bir yarımadadır. Şimalinde Suriye çölü bu yarımadayı Suriye ve Mezopotamyanın aşağı Fırat kısımlarile birleştirir.\n\nArabistanda üç dağ silsilesi vardır: Biri garpta Sinadan Adene kadar uzanan Hicaz ve Yemen dağlarıdır; Hicazda (2750), Yemende (3000) metre yüksekliğine kadar çıkar. Bu silsile ile Kızıldeniz arasındaki alçak kısma Tehame denir. Diğeri cenupta Hadramut kıt'asında Mahra dağlarıdır; bu silsile Ummana kadar uzar. Üçüncü silsile de Ummandan itibaren Fırata kadar yarımadanın şarkını kaplar.\n\nArabistanın bu silsileler ortasında kalan büyük bir kısmı tamamen kumlu çöldür; bu çöl başlıca şimalde Nufut, ortada Yemame ve cenupta Dehna çölleri adını alır (Harita. 17).\n\nArabistan kurak ve bilhassa şark kısmı yakıcı sıcaktır. Bol su ve ırmakları yoktur. Yazın şarktan esen sam yelleri insanları boğar, ve dalgalar halinde kum yığınları sürükler.\n\nArazinin cenup kısmının ve bilhassa Yemen mıntakasının mümbitliği şimal kısmından çok fazladır. Yemende her türlü mahsül yetişir; kahvesi meşhurdur.\n\nŞimalde Hicaz kısmında ise ekinlere çok az raslanır. Gerek şimal ve gerek çöl halkı göçebe olup deve, at, koyun, keçi gibi hayvanlar besliyerek geçinir. Necidin yetiştirdiği at ve develer hızda ve dayanıklılıkta çok ileridir. Deniz kıyıları halkı, balık ve inci avcılığı yaparlar; hurma fidanları yetiştirirler ve ticaretle de uğraşırlar.", "n_chars": 1527, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 79", "page_id": "tarih-2-1931-p0079", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 70, "side": "recto"}, "text_ocr": "ISLÂM TARIHI\nA. İSLÂM DİNİ ARABİSTANDA KURULDU\nMEMLEKET Arabistan; garpta Kızıldeniz, cenupta Aden\nkörfezi ve Hint Denizi, şarkta Umman Denizi\nve Acem körfezi le kuşatılmış büyük bir yarımadadır. Şimalinde Suriye çölü bu yarımadayı Suriye ve Mezopotamyanın\naşağı Fırat kısımlarile birleştirir.\nArabistanda üç dağ silsilesi vardır: Biri garpta Sinadan\nAdene kadar uzanan Hicaz ve Yemen dağlarıdır; Hicazda\n(2750), Yemende (3000) metre yüksekliğine kadar' çıkar. Bu\nsilsile ile Kızıldeniz arasındaki alçak kısma Tehame denir.\nDiğeri cenupta Hadramut kıt'asında Mahra dağlarıdır; bu\nsilsile Ummana kadar uzar. Üçüncü silsile de Ummandan\nitibaren Fırata kadar yarımadanın şarkını kaplar.\nArabistanın bu silsileler ortasında kalan büyük bir kısmı\ntamamen kumlu çöldür; bu çöl başlıca şimalde Nufut, ortada Yemame ve cenupta Dehna çölleri adını alır (Harita. 17).\nArabistan kurak ve bilhassa şark kısmı yakıcı sıcaktır.\nBol su ve ırmakları yoktur. Yazın şarktan esen sam yelleri\ninsanları boğar, ve dalgalar halinde kum yığınları sürükler.\nArazinin cenup kısmının ve bilhassa Yemen mıntakasınm\nmümbitliği şimal kısmından çok fazladır. Yemende her türlü\nmahsûl yetişir; kahvesi meşhurdur.\nŞimalde Hicaz kısmında ise ekinlere çok az raslanır.\nGerek şimal ve gerek çöl halkı göçebe olup deve, at, koyun,\nkeçi gibi hayvanlar besliyerek geçinir. Necidin yetiştirdiği\nat ve develer hızda ve dayanıklılıkta çok ileridir. Deniz kıyıları halkı, balık ve inci avcılığı yaparlar; hurma fidanları\nyetiştirirler ve ticaretle de uğraşırlar.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 70, "side": "verso", "printed_page": 80, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 548.57, 662.4], "page_width": 944.16, "page_height": 662.4, "text": "ARAPLAR, AHLÂK VE ÂDETLERİ\nAraplar Samî ırktandırlar. Büyük kısmı bedevî denilen göçebelerden ibarettir. Arabistanın haşin iklim ve tabiati bu göçebelerin hayat ve âdetlerindeki iptidailiği devam ve muhafaza ettirmiştir. Bedeviler çadırlarda yaşarlar. Süt, bulgur, bulunan yerlerde hurma, külde pişmiş arpa ekmeği ile geçinirler. Kertenkele ve çekirge de yerler.\n\nBütün işleri kadınlar görür. Bedevî Arapların en büyük içtimaî teşekkülü kabiledir. Kabilenin irsî bir reisi bulunur. Bu reis her türlü davalara bakar. Kabileler arasında biribirlerini imhaya kadar varan kavgalar eksik değildir. Birkaç kabilenin harp maksadile birleşerek Kait, Emîr, Seyit namları verilen bir reisin idaresinde yaşadıkları da vakidir; fakat yine her kabile kendi istiklâlini muahafaza eyler. Araplarda kâhinler, şairler ve irsî şerifler vardır.\n\nİSLÂMİYETTENEVEL ARAP DEVLETLERİ\nArabistanın büyük bir kısmı eski zamanlarda (M. E. 2600-2800) Sumere tâbi idi. Sumer hükümdarlarından Gudea Arabistanın her tarafile, deniz tarikile münasebette bulunurdu. Bu tarikle sumer medeniyeti Yemende ve Arabistanın şark ve şimalinde intişar etmiştir. Sumer Devletinin sukutundan sora da Sumer medeniyeti bir taraftan Mezopotamyadan Yemene göçen kabileler, diğer taraftan Sumere halef olan Babil vasıtasile tesirini devam ettirmiştir.\n\nEski zamanlarda Arabistanda teşekkül eden devletler şunlardır:\n\na) Arabistan cenubunda:\n\n1 — Yemende Mina Devleti: Bu devlet, milâttan evel onuncu asırda Yemende kurulmuş, az zamanda bütün Kızıldenizin şark sahillerine hâkim olmuştur. Merkezleri evelce Main, sora da Karna şehri idi; Yemenden Gazzeye kadar olan kervan yolu ile Palestin ve daha şimaldeki memleketlerle münasebette bulunuyordu. Bu yol üzerinde ve Akabenin cenubunde Medyen şehri vardı. Burada Minaların Musran şubesi bulunuyordu. Musa gençliğinde uzun müddet Medyen de bulunmuş ve buradaki telâkkilerden mülhem olarak kendi dininin esaslarını koymuştur. Maka (Mekke) ve Yesrip (Medine) gibi ehemmiyetli kervan durakları da gene bu yol üzerinde bulunuyorlardı.\n\n2 — Seba Devleti: Milâttaan evel sekizinci asırda Seba", "n_chars": 2084, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 80", "page_id": "tarih-2-1931-p0080", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 71, "side": "verso"}, "text_ocr": "„ Araplar Samî ırktandırlar. Büyük kısmı\nbedevi denilen göçebelerden ibarettir. AraV E ADİL 1 L.&K1 . . ., . t . .. 1 ..\nbistanm haşin ıklım ve tabiatı bu göçebelerin hayat ve âdetlerindeki iptidailiği devam ve muhafaza\nettirmiştir. Bedeviler çadırlarda yaşarlar. Süt, bulgur, bulunan yerlerde hurma, külde pişmiş arpa ekmeği ile geçinirler.\nKertenkele ve çekirge de yerler.\nBütün işleri kadınlar görür. Bedevî Arapların en büyük\niçtimaî teşekkülü kabiledir. Kabilenin irsî bir reisi bulunur.\nBu reis her türlü davalara bakar. Kabileler arasında biribirlerini imhaya kadar varan kavgalar eksik değildir. Birkaç\nkabilenin harp maksadile birleşerek Kati, Emir, Seyit namları\nverilen Lir reisin idaresinde yaşadıkları da vakidir; fakat\nyine her kabile kendi istiklâlini muahafaza eyler. Araplarda\nkâhinler, şairler ve irsî şerifler vardır.\nArabistanın büyük bir kısmı eski zamanlarİSLÂMİYETTENE- da(M. E. 2600-2800) Sumer e tâbi idi. Sümer\nV E L IFTLERİ D E V \" hükümdarlarından Gudea Arabistanın her\ntarafile, deniz tarikile münasebette bulunurdu. Bu tarikle sumer medeniyeti Yemende ve Arabistanın\nşark ve şimalinde intişar etmiştir. Sumer Devletinin sukutundan sora da Sumer medeniyeti bir taraftan Mezopotamyadan\nYemene göçen kabileler, diğer taraftan Sumere halef olan Babil vasıtasile tesirini devam ettirmiştir.\nEski zamanlarda Arabistanda teşekkül eden devletler şunlardır :\na) Arabistan cenubunda:\n1 _ Yemende Mina Devleti: Bu devlet, milâttan evel onuncu asırda Yemende kurulmuş, az zamanda bütün Kızıldenizin şark sahillerine hâkim olmuştur. Merkezleri evelce\nMain, sora da Karna şehri idi; Yemenden Gazze ye kadar\nolan kervan yolu ile Palestin ve daha şimaldeki memleketlerle münasebette bulunuyordu. Bu yol üzerinde ve\nAkabe nin cenubunde Medyen şehri vardı. BuradaMinaların\nMusran şubesi bulunuyordu. Musa gençliğinde uzun müddet Medyen de bulunmuş ve buradaki telâkkilerden mülhem olarak kendi dininin esaslarını koymuştur. Maka (Mekke) ve Yesrip (Medine) gibi ehemmiyetli kervan durakları da\ngene bu yol üzerinde bulunuyorlardı.\n2 _ Seba Devleti: Milâttaan evel sekizinci asırda Seba", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 70, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [548.57, 0.0, 944.16, 662.4], "page_width": 944.16, "page_height": 662.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 71r)", "page_id": "tarih-2-1931-u070r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 71, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 71, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 415.52, 667.92], "page_width": 947.04, "page_height": 667.92, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 72v)", "page_id": "tarih-2-1931-u071v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 72, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 71, "side": "recto", "printed_page": 81, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [415.52, 0.0, 947.04, 667.92], "page_width": 947.04, "page_height": 667.92, "text": "da teessüs eden bu devlet Mina Devletini yıkmıştır. İsimleri geçen bu iki devletin idaresi muhtelif kabilelerin birleşmesinden teşekkül etmiş müttehide şeklinde idi; siyasî ve içtimaî teşekkülleri Sumerlilerin ayni idi. Bu devletler Hint ve Afrikadan getirdikleri malları zikredilen kervan yolu ile Akdeniz havzasına sevkederlerdi.\n\nBu devirde İranlılar bütün Önasyaya, Palestin ve Mısıra hâkim olmuşlar ve Sebalılar da İranlılarla temasa girmişlerdir.\n\n3 — Himyeriler Devleti: Himyeriler milâttan evel 115 senesinde Sebalıları mağlûp ederek Reydan ve Ma'rep te Himyeri Devletini kurdular. Roma, cihan siyasetine hâkim olduktan sora evelce Arabistandan geçen Hint ticaret yolu Romalıların eline geçti; bundan sora ticaret deniz yolu ile yapılmağa başlandı.\n\nMinalılar ve Sebalılar zamanında Yemende yapılan büyük setler ve kanallar sayesinde ziraat pek çok inkişaf etmişti. Ticaret ve ziraatin terakkisi sayesinde halk zengin, memleket mamur idi.\n\nHimyeriler devrinde Yemen ziraatini temin eden Ma'rep seddini büyük bir sel yıktı. Ticaret yolunun değişmesi ve Ma'rep seddinin yıkılması yüzünden Yemenliler fakir düştü, birçok halk cenuptan şimale hicrete başladı. Bunlardan Gassaniler Suriyeye, Hazreçler ve Uslar Medineye, Uslardan bir kısmı da Mekkeye gidip yerleştiler. Kendilerine Araplarca Huzaa denildi.\n\nYemenliler milâdî VI. asır sonuna kadar birkaç defa Romalıların Hıristiyan yapıp Yemene saldırdıkları habeşlilerle uğraşmağa mecbur oldular; bu istilâlar karşısında Himyeriler İranlılardan yardım istediler. İranlılar gemilerle bir miktar asker gönderdiler. Habeşliler kovuldu; bundan sora Yemen İrana ilhak olundu; bir vilâyet halinde idare edildi. Müslümanlıktan evel Yemende İran Valisi Bazan idi. Bazan bilâhare Yemenlilerle beraber müslüman oldu.\n\nb) Arabistanın şimalinde:\n\n1 — Amalika Devleti: Bu devlet (M. E. 2000) tarihlerine doğru Şimalî Hicazda kurulmuştur. Sahası Sina Yarımadasına kadar uzayordu.\n\n2 — Nabatlılar Devleti: Bu devlet, Palestinin cenubunda ve Sina Yarımadasında milâdın ikinci asrı iptidasına kadar devam etmiştir, merkezi Petra şehri idi; Nabatlardan bazı kitabeler ve eserler kalmıştır.\n\n3 — Suriye ve Irakta Arap Beylikleri: Bunların başlı", "n_chars": 2180, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 81", "page_id": "tarih-2-1931-p0081", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 72, "side": "recto"}, "text_ocr": "İSLÂM TARİHİ 81\nda teessüs eden bu devlet Mina Devletini yıkmıştır.\nİsimleri geçen bu iki devletin idaresi muhtelif kabilelerin birleşmesinden teşekkül etmiş müttehide şeklinde\nidi; siyasî ve içtimaî teşekkülleri Sumerlilerin ayni idi. Bu\ndevletler Hint ve Afrikadan getirdikleri malları zikredilen\nkervan yolu ile Akdeniz havzasına sevkederlerdi.\nBu devirde İranlılar bütün Önasyaya, Palestin ve Mısıra hâkim olmuşlar ve Sebalılar da İranlılarla temasa girmişlerdir.\n3 — Himyeriler Devleti: Himyeriler milâttan evel 115 senesinde Sebalıları mağlûp ederek Reydanve Ma'rep Himyeri\nDevletini kurdular. Roma, cihan siyasetine hâkim olduktan sora evelce Arabistandan geçen Hint ticaret yolu Romalıların eline geçti; bundan sora ticaret deniz yolu ile yapılmağa başlandı.\nMinalılar ve Sebalılar zamanında Yemende yapılan büyük setler ve kanallar sayesinde ziraat pek çok inkişaf etmişti. Ticaret ve ziraatin terakkisi sayesinde halk zengin,\nmemleket mamur idi.\nHimyeriler devrinde Yemen ziraatini temin eden Ma'rep şeddini büyük bir sel yıktı. Ticaret yolunun değişmesi ve Ma'rep\nşeddinin yıkılması yüzünden Yemenliler fakir düştü, birçok\nhalk cenuptan şimale hicrete başladı. Bunlardan Gassaniler Suriyeye, Hazreçler ve Uslar Medineye, Uslardan bir kısmı da\nMekkeye gidip yerleştiler. Kendilerine Araplarca#wzaa denildi.\nYemenliler milâdî VI. asır sonuna kadar birkaç defa\nRomalıların Hıristiyan yapıp Yemene saldırdıkları habeşlilerle uğraşmağa mecbur oldular ; bu istilâlar karşısında Himyeriler İranlılardan yardım istediler. İranlılar gemilerle bir\nmiktar asker gönderdiler. Habeşliler kovuldu; bundan sora\nYemen İrana ilhak olundu; bir vilâyet halinde idare edildi.\nMüslümanlıktan evel Yemende İran Valisi Bazan idi.\"\nBazan bilâhare Yemenlilerle beraber müslüman oldu.\nb) Arabistanın şimalinde:\n1 — Amalika Devleti: Bu devlet (M. E. 2000) tarihlerine\ndoğru Şimalî Hicazda kurulmuştur. Sahası Sina Yarımadasına\nkadar uzayordu.\n2 — Nabathlar Devleti: Bu devlet, Palestinin cenubunda ve Sina Yarımadasında milâdın ikinci asrı iptidasına kadar\ndevam etmiştir, merkezi Petra şehri idi; Nabatlardarı bazı\nkitabeler ve eserler kalmıştır.\n3 — Suriye ve Irakta Arap Beylikleri: Bunların başlı", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 72, "side": "verso", "printed_page": 82, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 558.22, 662.88], "page_width": 955.2, "page_height": 662.88, "text": "caları Iraktaki Hirelilerle Suriyedeki Gassaniler dir. Hireliler Sasanilere, Gassaniler şarkî Romalılara tâbi idiler. Hireliler VI. asrın sonlarında İranlılar tarafından ortadan kaldırılmıştır.\n\nc) Orta Arabistan ve Hicaz.\n\nOrta Arabistanda ve Hicazda yaşıyan ahalinin hemen hepsi göçebe idi ve kabile teşkilâtı fevkinde bir müesseseleri yoktu. Ancak diğer kavimlerle temaslar neticesinde Mekke, Medine ve Taif şehirlerinin ahalisi az çok medenileşmişlerdi. Medine vahası ziraate müsait idi (Harita. 18). Hurma ağaçları da vardı. Bu vahada çiftçilerle meskûn birkaç köy, mahalle ve Yesrip (Medine) şehri vardı. Medine şehrinin ahalisi on beş bin tahmin edilirdi. Diğer kavimler tarafından tazyik edilen birkaç yahudi kabilesi de Palestinden gelerek burada yerleşmişti. Yemenden hicret eden Hazreç ve Us [1] kabileleri Medine vahasında ziraatle geçinirlerdi. Arap kabileleri Yahudilere düşman oldukları gibi kendi aralarında da adavet ve muharebeler eksik olmazdı. Yahudiler Araplardan ayrı yaşarlardı. Araplaşmış olmak iddialarına rağmen Yahudiler ayrı bir lehçe ile konuşurlardı. Arapların dağınıklığı iktisadî işlerde de tesirini gösterirdi. Yahudiler okumak yazmak bilirlerdi. Şarap, zahire ve hurma ticareti ve kuyumculuk Yahudilere munhasırdı.\n\nYahudiler, Araplara faizle para verirler ve her cihetten arapları istismar ederlerdi. Düşmanlığa rağmen yahudi dininin bir rüknü olan vahdaniyet akidesi Medine vahasında intişar ediyordu. Bazı Araplar yahudiliği bile kabul etmişlerdi.\n\nMekke şehri (Res. 45), ayrı bir ehemmiyeti haizdi (Harita. 19) Mekkede başlıca Kureyş kabilesi yaşardı. Kureyşliler tüccar idiler. Onlar toplu olarak Suriye ve Yemene kervanlar sevketmek suretile Suriye ve Yemen arasındaki ticareti ellerine almışlardı. Mekkede aristokrat bir şehir cümhuriyeti tarzında bir hükûmet teşekkül etmişti. Siyaset ve idare işlerinin başında Kureyşlilerin bir ailesi olan Emeviler bulunuyordu.\n\nAristokratlardan mürekkep bir ekalliyet tarafından idare edilen Mekkenin kendine Mahsus bir müşavere meclisi ve meclis binası (Darünnedve) vardı. Elçilik, kumandanlık, Kâbe muhafızlığı, bayraktarlık gibi vazifeler büyük aileler arasında taksim edilmişti.\n\n[1] Eski devirlerde Mezopotamyadan Yemene inen halktan olan Usların ismi bilâhare Araplarca \"Evs\" şekline konmuştur.", "n_chars": 2279, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 82", "page_id": "tarih-2-1931-p0082", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 73, "side": "verso"}, "text_ocr": "çaları Iraktaki Hirelilerle Suriyedeki G as s aniler dır. Hireliler Sasanilere, Gassaniler şarkî Romalılara tâbi idiler. Hireliler VI.\nasrın sonlarında İranlılar tarafından ortadan kaldırılmıştır.\nc) Orta Arabistan ve Hicaz.\nOrta Arabistanda ve Hicazda yaşıyan ahalinin hemen hepsi göçebe idi ve kabile teşkilâtı fevkinde bir müesseseleri yoktu. Ancak diğer kavimlerle temaslar neticesinde Mekke, Medine ve Taif şehirlerinin ahalisi az çok medenileşmişlerdi.\nMedine vahası ziraate müsait idi (Harita. 18). Hurma ağaçları da vardı. Bu vahada çiftçilerle meskûn birkaç köy, mahalle ve Yesrip (Medine)şehri vardı. Medine şehrinin ahalisi on\nbeş bin tahmin edilirdi. Diğer kavimler tarafından tazyik edilen birkaç yahudi kabilesi de Palestinden gelerek burada yerleşmişti. Yemenden hicret eden Hazreç ve Us [1] kabileleri\nMedine vahasında ziraatle geçinirlerdi. Arap kabileleri Yahudilere düşman oldukları gibi kendi aralarında da adavet ve\nmuharebeler eksik olmazdı. Yahudiler Araplardan ayrı yaşarlardı. Araplaşmış olmak iddialarına rağmen Yahudiler\nayrı bir lehçe ile konuşurlardı. Arapların dağınıklığı iktisadî\nişlerde de tesirini gösterirdi. Yahudiler okumak yazmak bilirlerdi. Şarap, zahire ve hurma ticareti ve kuyumculuk Yahudilere münhasırdı.\nYahudiler, Araplara faizle para verirler ve her cihetten\narapları istismar ederlerdi. Düşmanlığa rağmen yahudi dininin bir rüknü olan vahdaniyet akidesi Medine vahasında intişar ediyordu. Bazı Araplar yahudiliği bile kabul etmişlerdi.\nMekke şehri (Res. 45), ayrı bir ehemmiyeti haizdi (Harita. 19)\nMekkede başlıca Kureyş kabilesi yaşardı. Kureyşliler tüccar idiler. Onlar toplu olarak Suriye ve Yemene kervanlar\nsevketmek suretile Suriye ve Yemen arasındaki ticareti\nellerine almışlardı. Mekkede aristokrat bir şehir cümhuriyeti\ntarzında bir hükümet teşekkül etmişti. Siyaset ve idare işlerinin başında Kureyşlilerin bir ailesi olan Emeviler bulunuyordu.\nAristokratlardan mürekkep bir ekalliyet tarafından idare\nedilen Mekkenin kendine Mahsus bir müşavere meclisi ve\nmeclis binası (Darünnedve) vardı. Elçilik, kumandanlık, Kâbe\nmuhafızlığı, bayraktarlık gibi vazifeler büyük aileler arasında\ntaksim edilmişti.\n[1] Eski devirlerde Mezopotamyadan Yemene inen halktan olan\nUsların ismi bilâhare Araplarca \"Evs„ şekline konmuştur.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 72, "side": "recto", "printed_page": 83, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [558.22, 0.0, 955.2, 662.88], "page_width": 955.2, "page_height": 662.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), s. 83", "page_id": "tarih-2-1931-p0083", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 73, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 73, "side": "verso", "printed_page": 84, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.18, 661.68], "page_width": 967.2, "page_height": 661.68, "text": "İSLÂMİYETTEN EVEL ARABİSTANIN DİNÎ VAZİYETİ\nİslâmiyetten evel Arabistanda intişar eden din, türlü türlü putlara tapmaktan ibaret idi ki buna islâm dini \"müşriklik\" tabir eder. Bu putların en meşhurları Lat, Menat ve Hübel idi. Ata dini de münteşir bulunuyordu. Vaktile Sumerler vasıtasile girmiş olan natürizm yani göke, yıldızlara, yere tapmak dini de mevcudiyetini muhafaza ediyordu. Sumerlerin İL ve BEL mabutları Yemenlilerce de mabut tanılırdı. Yemenlilerin sabah yıldızı olan Astarları, Sumerlerin İştar mabududur. Araplar, bilhassa göçebeleri, din hususunda pek kayıtsız ve alaycı idiler. Pervasızca putlarına söverler, hiddetlenince onları taşlarlardı.\n\nGerçi, Araplar bir Allahütaalâdan bahis ve Allah ismile yemin ederler, ilâhelerine Allahın kızları namını verirlerdi; fakat birçok cinlere, putlara, ağaçlara ve taşlara ibadet eden Araplarda Allahütaalânın manası, o bir sürü ilâhların sıfatı idi; bu tabirle açık surette bütün mabutların fevkinde bir Allah kastolunmıyordu.\n\nDine karşı bu derece kayıtsız olan Araplar içinde, İbrahim dini hakkında müphem bazı fikirleri, nesilden nesile nakleden kimseler vardı; bunlar Hanif unvanını taşırlardı. Haniflerin İbrahim dininden nakledebildikleri Allah lâfzı, ve sünnet olmak; gusletmek, tırnak kesmek gibi bazı âdetlerle, tavaf gibi bazı ayinler idi.\n\nBizans himayesindeki Suriyede, Sina ve Mısırda, Habeşistan vasıtasile Yemende hıristiyanlık az çok intişar etmişti.\n\nArap Yarımadasının birçok yerlerindeki yahudi kolonileri vasıtasile Musa dini de Araplarca bilinmişti. Bir aralık yahudilik Yemende hâkim bir din olmuştu. Irak vasıtasile Araplar Zerdüşt dinini de öğrenmişlerdi.\n\nKÂBE VE SAİR MABETLER VE KÂHİNLER\nArabistanın muhtelif yerlerinde insan heykellerinden ve nebat resim ve suretlerinden ibaret ağaçtan ve taştan putların muhafazasına mahsus yerler vardı. Muhammedin neş'et etmiş olduğu Mekkedeki Kâbe denilen mabet bu yerlerin en büyüklerinden idi. Her mabet kâhinler tarafından idare olunurdu. Kâhinler nezirleri, sadakaları kabul ve ayinler icra ederlerdi: Gûya kayıptan haber verirler, rüyaları tabir ederlerdi.", "n_chars": 2086, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 84", "page_id": "tarih-2-1931-p0084", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 74, "side": "verso"}, "text_ocr": "İslâmiyetten evel Arabistanda intişar eden\nİSLÂMİYETTEN d i r i j t ü r ı ü türlü putlara tapmaktan ibaret:\n«yM^TMt^ilrTÎ idi ki buna islam dini \"müşriklik,, tabir eder.\nNİN U1N1 VAUICİI _ , , T . M .\nBu putların en meşhurları Lat, Menat ve\nHübel idi. Ata dini de münteşir bulunuyordu. Vaktile Sümerler vasıtasile girmiş olan natürizm yani göke, yıldızlara,,\nyere tapmak dini de mevcudiyetim muhafaza ediyordu. Sumerlerin ÎL ve BEL mabutları Yemenlilerce de mabut tanılırdı. Yemenlilerin sabah yıldızı olan Astar lan, Sumerlerin\nIştar mabududur. Araplar, bilhassa göçebeleri, din hususunda pek kayıtsız ve alaycı idiler. Pervasızca putlarına,\nsöverler, hiddetlenince onları taşlarlardı.\nGerçi, Araplar bir Allahütaalâ dan bahis ve Allah ismileyemin ederler, ilâhelerine Allahın kızları namını verirlerdi;\nfakat birçok cinlere, putlara, ağaçlara ve taşlara ibadet eden\nAraplarda Allahütaalâmn manası, o bir sürü ilâhların sıfatı\nidi; bu tabirle açık surette bütün mabutların fevkinde bir\nAllah kastolunmıyordu.\nDine karşı bu derece kayıtsız olan Araplar içinde, ibrahim dini hakkında müphem bazı fikirleri, nesilden n esile\nnakleden kimseler vardı; bunlar Hanif unvanını taşırlardı.\nHaniflerin İbrahim dininden nakledebildikleri Allah lâfzı,,\nve sünnet olmak; gusletmek, tırnak kesmek gibi bazı âdetlerle, tavaf gibi bazı ayinler idi.\nBizans himayesindeki Suriyede, Sina ve Mısırda, Habeşistan vasıtasile Yemende hıristiyanlık az çok intişar etmişti.\nArap Yarımadasının birçok yerlerindeki yahudi kolonileri vasıtasile Musa dini de Araplarca bilinmişti. Bir aralık yahudilik Yemende hâkim bir din olmuştu. Irak vasıtasile Araplar Zerdüşt dinini de öğrenmişlerdi.\nArabistanın muhtelif yerlerinde insan hey« İ ^ o ^ ^ A ı S v \" kellerinden ve nebat resim ve suretlerinden\nüt 1 Lfc.it »t ÜA111IN- . .\nLER ibaret ağaçtan ve taştan putların muhafazasına mahsus yerler vardı. Muhammedin\nneş'et etmiş olduğu Mekkedeki Kabe denilen mabet bu yerlerin en büyüklerinden idi. Her mabet kâhinler tarafından\nidare olunurdu. Kâhinler nezirleri, sadakaları kabul ve\nayinler icra ederlerdi: Güya kayıptan haber verirler, rüyaları\ntabir ederlerdi.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 73, "side": "recto", "printed_page": 85, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.18, 0.0, 967.2, 661.68], "page_width": 967.2, "page_height": 661.68, "text": "Kâbe, mikâp yani tavla zarı şeklinde demektir. Filhakika, kâbe zar şeklinde, insan boyunda dört duvardan ibaretti; duvarlar harçsız, adi taştan yapılmıştı. Binanın çatısı da yoktu; dört köşesinde dört taş vardı; bunların en meşhuru Haceriesvet denilen bir Karataştı. Kâbe çok eskidir. Ne vakit ve kimler tarafından yapıldığı bilinmiyor. Arap an'anesi kâbenin inşasını İbrahim Peygambere atfetmektedir.\n\nBu mukaddes karataş an'anesi aynen Friklerde de vardı. Friklerin mukaddes sayarak ihtiram ve ibadet ettikleri Karataş bugünkü Afyon Karahisar şimalinde kadîm Pessinüs şehrinde bulunuyordu. Bunun kutsiyeti an'anesi bu şehrin Romalılar tarafından zaptına kadar devam etmişti. Demek ki Kâbenin bir köşesindeki Karataşın kutsiyet almasından, ziyaret ve tavaf edilmesinden çok evel Friklerde karataşın mabet ve ziyaretgâh esası olması âdeti teessüs eylemiş bulunuyordu. Kâbe bidayette mahallî bir mabet iken Mekke ahalisi burasını bir millî mabet derecesine yükseltmişlerdi. Mekkeliler Arapları kendi mabetlerine celbedebilmek için Arap Yarımadasının muhtelif yerlerinde mabut tanılan 360 putu Kâbede yerleştirmişlerdi. Kâbenin kutsiyetini yahudi an'anelerine de raptetmişlerdi. Bu uydurmalara göre İbrahim, karısı Hacer ile oğlu İsmaili buraya getirmişti; Zemzem de onlar için fışkırmıştı; İbrahim, oğlu İsmail ile birlikte Kâbeyi bina etmişlerdi. Cebrail kendilerine o zaman beyaz ve mücellâ olan Haceriesvedi getirmişti; bu taş soradan günahkârların ellerini sürmelerinden dolayı kararmıştı. Bunların hepsi, bittabi, soradan uydurulmuş masallardır.\n\nKureyşliler Kâbenin teşkilâtına da ehemmiyet vermişlerdi; ayrı ayrı dinî vazifeler ihdas etmişlerdi; Kâbe kapıcılığı ve hacılara su temin etmek ve fakir hacılara meccanen yemek tevzi eylemek gibi Arapları celbedecek işleri görmeğe mahsus birtakım memuriyetler ihdas edilmişti. Bu itina neticesinde Kâbe bütün Arabistanın dinî ve millî bir merkezi oldu. Bundan başka Mekkede bir panayır tesis edildi. Ticaret Kureyşliler elinde olduğundan bu panayırdan çok istifade ederlerdi. Panayırda şiir ve hitabet müsabakaları açmak suretile de Mekke ve havalisinin ehemmiyeti büyütülmüştü. Ticaretlerinin inkişafı ve Kâbeyi ziyaret etmek üzere hacıların gelmesi için emniyet ve asayişin temini lâzım olduğundan Mekkenin etrafında", "n_chars": 2269, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 85", "page_id": "tarih-2-1931-p0085", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 74, "side": "recto"}, "text_ocr": "Kâbe, mikâp yani tavla zarı şeklinde demektir. Filhakika,\nkâbe zar şeklinde, insan boyunda dört duvardan ibaretti; duvarlar harçsız, adi taştan yapılmıştı. Binanın çatısı da yoktu;\ndört köşesinde dört taş vardı; bunların en meşhuru Haceriesvet denilen bir Karataştı. Kâbe çok eskidir. Ne vakit ve\nkimler tarafından yapıldığı bilinmiyor. Arap an'anesi kâbenin\ninşasını İbrahim Peygambere atfetmektedir.\nBu mukaddes karataş an'anesi aynen Friklerde de vardı.\nFrîklerin mukaddes sayarak ihtiram ve ibadet ettikleri Karataş bugünkü Afyon Karahisar şimalinde kadîm Pessinüsşehrinde bulunuyordu. Bunun kutsiyeti an'anesi bu şehrin\nRomalılar tırafından zaptına kadar devam etmişti. Demek\nki Kâbenin bir köşesindeki Karataşm kutsiyet almasından, ziyaret ve tavaf edilmesinden çok evel Friklerde\nkarataşın mabet ve ziyaretgâh esası olması âdeti teessüs\neylemiş bulunuyordu. Kâbe bidayette mahallî bir mabet iken\nMekke ahalisi burasını bir millî mabet derecesine yükseltmişlerdi. Mekkeliler Arapları kendi mabetlerine celbedebilmek\niçin Arap Yarımadasının muhtelif yerlerinde mabut tanılan\n360 putu Kâbede yerleştirmişlerdi. Kâbenin kutsiyetini yahudi an'anelerine de raptetmişlerdi. Bu uydurmalara göre İbrahim, karısı Hacer ile oğlu îsmaili buraya getirmişti; Zemzem\nde onlar için fışkırmıştı; İbrahim, oğlu İsmail ile birlikte\nKâbeyi bina etmişlerdi. Cebrail kendilerine o zaman beyaz ve\nmücellâ olan Haceriesvedi getirmişti; bu taş soradan günahkârların ellerini sürmelerinden dolayı kararmıştı. Bunların\nhepsi, bittabi, soradan uydurulmuş masallardır.\nKureyşliler Kâbenin teşkilâtına da ehemmiyet vermişlerdi; ayrı ayrı dinî vazifeler ihdas etmişlerdi; Kâbe kapıcılığı ve hacılara su temin etmek ve fakir hacılara meccanen yemek tevzi eylemek gibi Arapları celbedecek işleri görmeğe mahsus birtakım memuriyetler ihdas edilmişti. Bu itina neticesinde Kâbe bütün Arabistanın dinî\nve millî bir merkezi oldu. Bundan başka Mekkede bir\npanayır tesis edildi. Ticaret Kureyşliler elinde olduğundan bu panayırdan çok istifade ederlerdi. Panayırda şiir\nve hitabet müsabakaları açmak suretile de Mekke ve havalisinin ehemmiyeti büyütülmüştü. Ticaretlerinin inkişafı ve\nKâbeyi ziyaret etmek üzere hacıların gelmesi için emniyet\nve asayişin temini lâzım olduğundan Mekkenin etrafında", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 74, "side": "verso", "printed_page": 86, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.36, 662.88], "page_width": 970.8, "page_height": 662.88, "text": "muharebelerin men'i maksadile birtakım kaideler konmuştu. Bunların herbirine dinî şekiller verilmişti. Kâbenin İbrahim tarafından bina edilmiş olduğu söylenerek, dört ay, etrafında muharebe etmek menolunmuştu. Bu tedbirlerin herbiri Mekke ve Kâbenin ehemmiyet ve şerefini arttırmıştı. Arabistanda az çok hıristiyanlar da bulunduğundan diğer putlar arasına elinde çocuğu İsa olduğu halde Meryemin de resmi konulmuştu. İşte bu şerait içinde Kâbe Kureyşliler için iktisadî ve ticarî menfaatler teminine yarıyan bir vasıta oldu.\n\nLİSAN VE EDEBİYAT\n\nArap lisanı, Samî lisanlar grupundandır. Arap lisanı birtakım lehçelere ayrılmıştır. Bu lehçeler arasında epey farklar vardır. Arabistan, Suriye, Elcezire ve Mısır lehçeleri de biribirinden farklıdır. Hali hazırda arap lehçelerile konuşanların adedi çoktur. Lâkin arap lisanile konuşan insanlar, ırk noktai nazarından bir vahdet teşkil etmezler.\n\nArapların yazı lisanı bir türlü, konuşma lisanları başka türlüdür. Arap lisanı, Sami lisanların en zenginidir. Bu da müslüman şairlerin ve hatiplerin bilhassa müslüman Türklerin arap lisanını işlemelerinden ileri gelmiştir. Arap lûgatini yapan bir Türktür. Şairlerin arap hayatı içtimaiyesinde büyük bir mevkileri vardı. Bu şairler Arapların Şamanı ve kâhini idiler. Muvaffakıyet kazanan şairlerin şiirleri ağızdan ağıza nakledilir ve heryerde ezberlenirdi.\n\nŞairler şiirlerini panayırlarda inşat ettikleri zaman en yüksek şairler hakemlik ederler, birinciliği kazanan şiirler Kâbe duvarına asılıp bütün Arabistanda takdir edilirdi. Mualleka denilen bu şiirler yedi, yahut dokuzdur.\n\nMuallekalardan başka Hamase namını taşıyan kahramanlık şarkıları da vardı. Arap edebiyatının Kurandan evelki eserleri bunlardan ibaret idi.\n\nB. İSLÂMİYETİN ZUHÛRU ESNASINDA KOMŞU DEVLETLERİN VAZİYETİ\n\nİRAN\n\nİslâmiyetin zuhûru esnasında İranda Sasaniler hâkim idi. İranlıların şark ve şimaldeki komşuları Türkler ve garptaki komşuları Şarkî Roma", "n_chars": 1920, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 86", "page_id": "tarih-2-1931-p0086", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 75, "side": "verso"}, "text_ocr": "muharebelerin men'i maksadile birtakım kaideler konmuştum\nBunların herbirine dinî şekiller verilmişti. Kâbenin İbrahim\ntarafından bina edilmiş olduğu söylenerek, dört ay, etrafında\nmuharebe etmek menolunmuştu. Bu tedbirlerin herbiri Mekke\nve Kâbenin ehemmiyet ve şerefini arttırmıştı. Arabistanda az\nçok hıristiyanlar da bulunduğundan diğer putlar arasına elinde\nçocuğu İsa olduğu halde Meryemin de resmi konulmuştu. İşte\nbu şerait içinde Kâbe Kureyşliler için iktisadî ve ticarî menfaatler teminine yarıyan bir vasıta oldu.\nLİSAN VE EDEBİ- ^ r a p lisanı, Samî lisanlar grupundandır..\nYAT Arap lisanı birtakım lehçelere ayrılmıştır.\nBu lehçeler arasında epey farklar vardır.\nArabistan, Suriye, Elcezire ve Mısır lehçeleri de biribirinden farklıdır. Hali hazırda arap lehçelerile konuşanların\nadedi çoktur. Lâkin arap lisanile konuşan insanlar, ırk noktainazarından bir vahdet teşkil etmezler.\nArapların yazı lisanı bir türlü, konuşma lisanları başka türlüdür. Arap lisanı, Sami lisanların en zenginidir. Bu da müslüman şairlerin ve hatiplerin bilhassa müslüman Türklerin arap\nlisanını işlemelerinden ileri gelmiştir. Arap lügatini yapan\nbir Türktür. Şairlerin arap hayatı içtimaiyesinde büyük bir\nmevkileri vardı. Bu şairler Arapların Şamanı ve kâhini idiler. Muvaffakiyet kazanan şairlerin şiirleri ağızdan ağıza\nnakledilir ve heryerde ezberlenirdi.\nŞairler şiirlerini panayırlarda inşat ettikleri zaman en\nyüksek şairler hakemlik ederler, birinciliği kazanan şiirler\nKâbe duvarına asılıp bütün Arabistanda takdir edilirdi. Mualleka denilen bu şiirler yedi, yahut dokuzdur.\nMuallekalardan başka Hamase namını taşıyan kahramanlık şarkıları da vardı. Arap edebiyatının Kurandan evelki\neserleri bunlardan ibaret idi.\nB. İSLÂMİYETİN ZUHÜRU ESNASINDA KOMŞU\nDEVLETLERİN VAZİYETİ\nİRAN İslâmiyetin zuhûru esnasında İranda Sasaniler hâkim idi. İranlıların şark ve şimaldeki komşuları Türkler ve garptaki komşuları Şarkî Roma", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 74, "side": "recto", "printed_page": 87, "printed_roman": null, "running_head": "iSLAMTARiHi", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.36, 0.0, 970.8, 662.88], "page_width": 970.8, "page_height": 662.88, "text": "lılardı. Önasyada biribirine rakip olan İran ve Bizans Devletleri arasında temadi eden mücadeleler III. asrın ortalarında hâd bir şekle girmişti. Sasanilerin en şevketli zamanları Nuşirevan devridir: Nüşirevan Bizansı mağlûp etti ve yıllık 30 bin altın vergiye bağladı; Yemeni İrana ilhak etti. Nuşirevanın vefatından sora İranda sukut devri başladı. Husrev Perviz Mısırı ve Suriyeyi zaptetmiş ise de sonunda Kayser Herakliyüse mağlûp oldu; İrana ricat etti. Pervizden sora başlıyan taht kavgaları İranda siyasî bir buhran vücuda getirdi. Bu siyasî buhrana Husrev Pervizin müsrifliği, tebaasının emval ve emlâkini musadere etmesi gibi haller de inzımam etti. İranda içtimaî nizam bozuldu. İslâmiyetin zuhûru esnasında iran ahalisi avam ve zadegân adlarile iki sınıfa ayrılmıştı. Avam sınıfı aristokratlar tarafından istismar edilmekte idi. Şahlığın resmî dini olan Zerdüşt mezhebinin ruhanileri hükümdarlardan ziyade nüfuz sahibi idiler. Hükûmet bunların elinde idi. Vilâyetlerin bazıları, bilhassa merkezden uzak bulunanları adeta müstakil idiler. Araplar İranda tahaddüs eden bu vaziyetten haberdar bulunuyorlardı. Muhammedin zuhûrundan evel Husrev Perviz, Fırat ırmağı havalisinde hüküm süren Hire Hükûmetini kendi nüfuzu altında bulundurduğu zaman bile serhatlerde yaşıyan arap kabileleri, aşağı Fırattaki iran askerini mağlûp etmişti.\n\nBİZANS\n\nVI. asırda Bizans şarkta İranla, Kafkasyada Hazar Türklerile, Balkanlarda ise Bulgar Türklerile komşu idi. Bizans sıhriyet ve birçok hediyeler neticesinde Hazar Türklerile ittifak aktetmemiş olsa idi, daha o zamanlar da İranlılarla Hazar ve Bulgar Türkleri ortasında ezilecek, münkariz olacaktı. Hıristiyanlığı kabulden sora Bizansta, eski zengin edebiyat yerine dinî edebiyat kaim olmuş, neticede maddî manevî sukut başlamıştı. Taht kavgaları da bu sukutu tesri etti. Bu buhranlardan istifade eden Bizansın Afrika Umumî Valisi Herakliyüs kuvvetli bir donanma ile İstanbula geldi. Ve tahta geçti. Herakliyüsün cülûsundan evel Nuşirevan da Kadıköy havalisine kadar ilerlemişti.\n\nHerakliyüs Muhammedin Mekkeden Medineye hicret yılı olan 622 de kuvvetli bir ordu ile İranlıları Ninova civarında dehşetli bir mağlûbiyete uğrattı. Herakliyüs İranlıları yenip", "n_chars": 2202, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 87", "page_id": "tarih-2-1931-p0087", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 75, "side": "recto"}, "text_ocr": "lılardı. Önasyada biribirine rakip olan İran ve Bizans Devletleri arasında temadi eden mücadeleler III. asrın ortalarında\nhâd bir şekle girmişti. Sasanilerin en şevketli zamanları Nuşirevan devridir: Nüşirevan Bizansı mağlûp etti ve yıllık 30\nbin altın vergiye bağladı; Yemeni İrana ilhak etti. Nuşirevamn\nvefatından sora İranda sukut devri başladı. Husrev Perviz Mısırı ve Suriyeyi zaptetmiş ise de sonunda Kayser Herakliyüse\nmağlûp oldu; İrana ricat etti. Pervizden sora başlıyan taht\nkavgaları İranda siyasî bir buhran vücuda getirdi. Bu siyasî\nbuhrana Husrev Pervizin müsrifliği, tebaasının emval ve emlâkini müsadere etmesi gibi hallerde inzimam etti. İranda içtimaî nizam bozuldu. İslâmiyetin zuhûru esnasında iran ahalisi avam ve zadegân adlarile iki sınıfa ayrılmıştı. Avam sınıfı\naristokratlar tarafından istismar edilmekte idi. Şahlığın resmî\ndini olan Zerdüşt mezhebinin ruhanileri hükümdarlardan\nziyade nüfuz sahibi idiler. Hükümet bunların elinde idi. Vilâyetlerin bazıları, bilhassa merkezden uzak bulunanları adeta\nmüstakil idiler. Araplar İranda tahaddüs eden bu vaziyetten haberdar bulunuyorlardı. Muhammedin zuhûrundan evel Husrev Perviz, Fırat ırmağı havalisinde hüküm süren Hire Hükümetini kendi nüfuzu altında bulundurduğu zaman bile serhatlerde yaşıyan arap kabileleri, aşağı Fırattaki iran askerini\nmağlûp etmişti.\nVI. asırda Bizans şarkta İranla, KafkasBIZANS y a d a H a z a r Türklerile, Balkanlarda ise Bulgar Türklerile komşu idi. Bizans sıhriyet ve birçok hediyeler neticesinde Hazar Türklerile ittifak aktetmemiş olsa idi,\ndaha o zamanlar da İranlılarla Hazar ve Bulgar Türkleri ortasında ezilecek, münkariz olacaktı. Hıristiyanlığı kabulden\nsora Bizansta, eski zengin edebiyat yerine dinî edebiyat kaim\nolmuş, neticede maddî manevî sukut başlamıştı. Taht kavgaları da bu sukutu tesri etti. Bu buhranlardan istifade eden\nBizansın Afrika Umumî Valisi Herakliyüs kuvvetli bir donanma ile İstanbula geldi. Ve tahta geçti. Herakliyüsün cülûsundan evel Nüşirevan da Kadıköy havalisine kadar ilerlemişti.\nHerakliyüs Muhammedin Mekkeden Medineye hicret yılı\nolan 6 2 2 de kuvvetli bir ordu ile İranlıları Ninova civarında\ndehşetli bir mağlûbiyete uğrattı. Herakliyüs İranlıları yenip", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 75, "side": "verso", "printed_page": 88, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 492.76, 661.92], "page_width": 972.0, "page_height": 661.92, "text": "istirdat ettiği Kudüse girdiği zaman \"Muhammet\" ten islâm dinine davet mektubu aldı. Fakat bu mektuba hiçbir ehemmiyet atfetmedi. Halbuki Herakliyüsa meçhul olan bu Hicaz Peygamberi tarafından harekete getirilen göçebe Araplar bu tarihten on yıl sora, Ecnadın muharebesinde Herakliyüsü ve ordusunu mağlûp ve perişan edecekler, Herakliyüs ta ağlaya ağlaya Suriyeyi terkedecekti.\n\nMISIR\n\nTarihtenevelki devirlerde Asyadan Mısıra türk kavimlerinin gelmiş olduğu malûmdur. Tarihî devirlerde İkesuslar, İranlılar, İskender ve varisleri ve Romalılar Mısırı istilâ etmişlerdi. Romalılar milâttan 30 yıl evel Mısırı müstemleke edinmişlerdi. Roma valisinin merkezi iskenderiye şehri idi. Romalıların istilâsından sora Mısırda eskisi gibi büyük binalar, mabetler vücuda getirilmedi. Mısır ilim, sınaat ve iktisadî cihetlerden sukut etti. Mısırda gittikçe içtimaî nizam bozulduğundan 172 yılından itibaren bütün Mısır ahalisi Roma idaresine karşı isyanlara başladı. Evelden Yahudilerle Romalılar arasında İskenderiye havalisinde başlıyan kargaşalıklar artık bütün Mısıra sirayet etmişti. Roma zulmü tasavvufî cereyanlara yol açtığından Romalıların şiddetli tazyiklarına rağmen hıristiyanlıkta Mısırda süratle intişar ediyordu. Romalılar buna mâni olmak için hıristiyanları kılıçtan geçirmişler, aslanlar ağzına atmışlar, canavarlara parçalatmışlar ise de hıristiyanlık intişarında devam etmişti. Kostantin devrinden itibaren Roma hıristiyanlığın hamisi kesildikten sora, Mısırda birçok manastırlar yapılmış, rahipler çoğalmış, kiliselere, manastırlara birçok arazi tahsis edilmiş, o nispette devletin varidatı azaldığından vergiler arttırılmıştı. Bunun neticesinde Mısırlılar fakirleşmişlerdi. Mısırda mezhep ihtilâfları ve kavgaları çoktu. Kavmî ve mezhebî bir camia altında toplanmamış ve ağır vergilerden usanmış olan Mısırlılar islâm fatihlerini halâskârlar gibi karşılayacaklardı.\n\nMUHAMMET VE HAYATI\n\nMuhammet, 570 tarihinde dünyaya gelmiştir. Bu devirde, İranda Husrev Nuşirevan ve Bizans İmparatorluğunda Jüstin II. (565-578) hâkin bulunuyordu. Muhammedin babası Abdullah Muhammet doğmadan evel ölmüştür. Muhammet 6 yaşına geldiği zaman annesi Amine de öldü. Muhammet bu suretle baba", "n_chars": 2180, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 88", "page_id": "tarih-2-1931-p0088", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 76, "side": "verso"}, "text_ocr": "istirdat ettiği Kudüse girdiği zaman \"Muhammet,, ten islâm\ndinine davet mektubu aldı. Fakat bu mektuba hiçbir ehemmiyet atfetmedi. Halbuki Herakliyüsa meçhul olan bu Hicaz\nPeygamberi tarafından harekete getirilen göçebe Araplar\nbu tarihten on yıl sora, Ecnadın muharebesinde Herakliyüsü\nve ordusunu mağlûp ve perişan edecekler, Herakliyüs ta\nağlaya ağlaya Suriyeyi terkedecekti.\nMISIR Tarihtenevelki devirlerde Asyadan Mısıra\ntürk kavimlerinin gelmiş olduğu malûmdur. Tarihî devirlerde İkesuslar, İranlılar, İskender ve varisleri ve Romalılar Mısırı istilâ etmişlerdi. Romalılar milâttan\n30 yıl evel Mısırı müstemleke edinmişlerdi. Roma valisinin\nmerkezi iskenderiye şehri idi. Romalıların istilâsından sora\nMısırda eskisi gibi büyük binalar, mabetler vücuda getirilmedi. Mısır ilim, sınaat ve iktisadî cihetlerden sukut etti.\nMısırda gittikçe içtimaî nizam bozulduğundan 172 yılından\nitibaren bütün Mısır ahalisi Roma idaresine karşı isyanlara\nbaşladı. Evelden Yahudilerle Romalılar arasında İskenderiye havalisinde başlıyan kargaşalıklar artık bütün Mısıra\nsirayet etmişti. Roma zulmü tasavvufî cereyanlara yol açtığından Romalıların şiddetli tazyiklarına rağmen hıristiyanlıkta Mısırda süratle intişar ediyordu. Romalılar buna mâni\nolmak için hıristiyanları kılıçtan geçirmişler, aslanlar ağzına\natmışlar, canavarlara parçalatmışlar ise de hıristiyanlık intişarında devam etmişti. Kostantin devrinden itibaren Roma\nhıristiyanlığın hamisi kesildikten sora, Mısırda birçok manastırlar yapılmış, rahipler çoğalmış, kiliselere, manastırlara birçok arazi tahsis edilmiş, o nispette devletin varidatı azaldığından vergiler arttırılmıştı. Bunun neticesinde Mısırlılar\nfakirleşmişlerdi. Mısırda mezhep ihtilâfları ve kavgaları çoktu.\nKavmî ve mezhebî bir camia altında toplanmamış ve ağır\nvergilerden usanmış olan Mısırlılar islâm fatihlerini halâskârlar gibi karşılayacaklardı.\nMUHAMMET VE Muhammet, 5 7 0 tarihinde dünyaya gelmiştir.\nHAYATI ^u devirde, İranda Husrev Nuşirevan ve\nBizans İmparatorluğunda Jüstin II. (565578) hâkin bulunuyordu. Muhammedin babası Abdullah Muhammet doğmadan evel ölmüştür. Muhammet 6 yaşına geldiği\nzaman annesi Amine de öldü. Muhammet bu suretle baba", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 75, "side": "recto", "printed_page": 89, "printed_roman": null, "running_head": "iSLAMTARiHi", "page_confidence": "ocr", "clip": [492.76, 0.0, 972.0, 661.92], "page_width": 972.0, "page_height": 661.92, "text": "sından ve anasından yetim kaldı. Anasının ölümünden sora bu yetim çocuğu Ebutalip himayesine aldı.\n\nMuhammet büyüdükten sora Kureyşlilerin medarı hayatı olan kervan ticaretine başlamıştır. Hatice isminde dul ve zengin bir kadının Suriyeye göndereceği bir kervanın idaresini almakla işe başlamıştı. Muhammedin idaresinden memnun kalan Hatice nihayet Muhammetle evlenmiştir (594).\n\nMuhammedin çocukluğuna ve gençliğine ait malûmata soradan katılmış çok uydurma şeyler vardır; onun vatandaşlarını dine davete başladıktan soraki hayatı daha çok malûmdur.\n\nMUHAMMEDİN DAVETİ\n\nMuhammet Mekkede müşriklik muhitinde ve tesirinde büyümüş olmasına rağmen dinî meseleler ve dinî düşünceler pek derin bir surette, zihnini işgal ediyordu. Muhammet 40 yaşına geldiği zaman vatandaşlarını, kendinin bulduğu ve doğru olduğuna inandığı yeni bir dine davete başladı. Muhammedin davet ettiği bu dine o zamanın haniflerine imtisalen \"İbrahim dini\" yahut inkıyat manasını ifade eden \"islâm\" denilmiştir.\n\nMuhammet, Mekkelileri on iki yıl mütemadiyen bu dine davet etmiş ise de, bu müddet içinde ancak 150 kadar adama isiâmiyeti kabul ettirebilmiştir. Mekke ahalisi tarafından tahkir ve istihza olunduktan başka Kureyşlilerin reisleri tarafından da tazyik edildi. Kureyşlilerin islâm dinini kabul etmemelerindeki iktisadî ve malî sebepler mühimdi. Kureyşlilerin hayatı Kâbe ve Mekke etrafındaki panayırla kaim idi. Eski din terkedildiği takdirde, Mekkelilerin iktisadî menfaatleri haleldar olacaktı.\n\nMuhammedin davetine ilk defa icabet edenler ailesi efradından bazıları ve yakın dostlarıdır. Karısı Hatice, eşraftan ve tüccardan Ebubekir, Ebutalibin oğlu Ali, ilk iman edenler meyanında idiler. Muhammedin müdafaa ettiği içtimaî umdelerden biri içtimaî ve hukukî müsavat olduğundan iman edenler arasında kölelerin, azatlıların ve fakirlerin çokça bulunması tabiî idi. Ebutalip bu dini kabul etmediği halde hayatının son günlerine kadar Muhammedi himaye etmiş ve onu birçok felâketlerden kurtarmıştır. Davetinin beşinci yılında Ömerin islâmiyeti kabul eylemesi islâm tarihi nok", "n_chars": 2056, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 89", "page_id": "tarih-2-1931-p0089", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 76, "side": "recto"}, "text_ocr": "sından ve anasından yetim kaldı. Anasının ölümünden sora\nbu yetim çocuğu Ebutalip himayesine aldı.\nMuhammet büyüdükten sora Kureyşlilerin medarı hayatı\nolan kervan ticaretine başlamıştır. Hatice isminde dul ve\nzengin bir kadının Suriyeye göndereceği bir kervanın idaresini almakla işe başlamıştı. Muhammedin idaresinden memnun kalan Hatice nihayet Muhammetle evlenmiştir (594).\nMuhammedin çocukluğuna ve gençliğine ait malûmata\nsoradan katılmış çok uydurma şeyler vardır; onun vatandaşlarını dine davete başladıktan soraki hayatı daha çok malûmdur.\n. Muhammet Mekkede müşriklik muhitinde\nMUHAMMEDİN DA- , . . , , , v „ ,. A\nVETİ v e tesirinde buyumuş olmasına rağmen dini\nmeseleler ve dinî düşünceler pek derin bir\nsurette, zihnini işgal ediyordu. Muhammet 4 0 yaşına\ngeldiği zaman vatandaşlarını, kendinin bulduğu ve doğru\nolduğuna inandığı yeni bir dine davete başladı. Muhammedin davet ettiği bu dine o zamanın haniflerine imtisalen\n\"İbrahim dini,, yahut inkıyat manasını ifade eden \"islâm„\ndenilmiştir.\nMuhammet, Mekkelileri on iki yıl mütemadiyen bu dine\ndavet etmiş ise de, bu müddet içinde ancak 150 kadar adama isiâmiyeti kabul ettirebilmiştir. Mekke ahalisi tarafından\ntahkir ve istihza olunduktan başka Kureyşlilerin reisleri\ntarafından da tazyik edildi. Kureyşlilerin islâm dinini kabul\netmemelerindeki iktisadî ve malî sebepler mühimdi. Kureyşlilerin hayatı Kâbe ve Mekke etrafındaki panayırla kaim\nidi. Eski din terkedildiği takdirde, Mekkelilerin iktisadî menfaatleri haleldar olacaktı.\nMuhammedin davetine ilk defa icabet edenler ailesi efradından bazıları ve yakın dostlarıdır. Karısı Hatice, eşraftan ve\ntüccardan Ebubekir, Ebutalibin oğlu Ali, ilk iman edenler\nmeyanmda idiler. Muhammedin müdafaa ettiği içtimaî umdelerden biri içtimaî ve hukukî müsavat olduğundan iman\nedenler arasında kölelerin, azatlıların ve fakirlerin çokça bulunması tabiî idi. Ebutalip bu dini kabul etmediği halde\nhayatının son günlerine kadar Muhammedi himaye etmiş ve\nonu birçok felâketlerden kurtarmıştır. Davetinin beşinci\nyılında Ömer in isiâmiyeti kabul eylemesi islâm tarihi nok", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 76, "side": "verso", "printed_page": 90, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 498.92, 662.88], "page_width": 972.48, "page_height": 662.88, "text": "tai nazarından mühim bir vak'a teşkil eder. Ebubekir kuvvetli bir muhakeme sahibi idi. Ömer de pek faal ve cür'etlidi.\n\nMuhammet Mekkelilerin hakaret ve istihzalarını sabırla karşılamış ve bütün muvaffakıyetsizliklere göğüs germiştir. Haticenin ve Ebutalibin vefatile iki büyük hamisini kaybetmiştir. Bunların vefatından sora Muhammet Mekkeyi terkederek yabancı ellere hicret etmek mecburiyetini hissetmiştir. Muhammet Mekkeye gelen arap kabilelerini ve bu meyanda Medinelileri de islâmiyete davet etmişti. Medinelilerin bir kısmı islâmiyeti kabul etti. Medineliler iktisadî cihetten Yahudi tesirinde idiler. Yahudiler ve Hanifler vasıtasile vahdaniyet dininin esaslarını biliyorlardı. Muhammet te bunları vahdaniyete davet ediyordu. Medine Arapları azlık idiler. Bundan başka aralarında bir bağlılık ta yoktu. Kendilerini bir araya toplayacak bir reise muhtaç olduklarını takdir ediyorlardı. Medinelilerle Mekkeliler arasında derin bir düşmanlık ta vardı. Medinelileri, Muhammedin davetine icabet etmiye sevkeden başlıca sebepler işte bunlardır. Şüphesiz en müessir sebep Muhammedin şahsiyetidir. Medineliler Muhammedi ve müslümanları himaye edeceklerine söz verdiler. Muhammet te Mekkeden kalkıp Medineye kaçtı (622); buna hicret denildi ve bu hicret islâm tarihine soradan başlangıç oldu.\n\nKURAN VE VAHİY\n\nMuhammedin koyduğu esasların toplu olduğu kitaba Kuran denir. Bu esasları ihtiva eden cümlelere Ayet, Ayetlerden mürekkep parçalara da Sure derler. İslâm an'anesinde bu ayetlerin Muhammede Cebrail adında bir melek vasıtasile Allah tarafından vahiy, yani ilham edildiği kabul olunur.\n\nTarihî noktai nazardan da mütalea edildiği zaman görülüyor ki: Muhammet birdenbire Allahın Resulüyüm diyerek ortaya çıkmamıştır. O, Arapların ahlâk ve âdetlerinin pek fena ve pek iptidaî ve ıslaha muhtaç olduğunu anlamış, bunları ıslah için tenha yerlere çekilerek senelerce düşünmüş ve yıllarca tefekkürden sora kendisinde vahiy ve ilham fikri doğmuştur. Vahiy, ilham fikri Muhammetten evel de Araplarca meçhul değildi. Bütün iptidaî kavimler gibi, Araplar da, şairlerin, akıl erdiremedikleri kuvvetlerden ilham", "n_chars": 2105, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 90", "page_id": "tarih-2-1931-p0090", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 77, "side": "verso"}, "text_ocr": "tai nazarından mühim bir vak'a teşkil eder. Ebubekir\nkuvvetli bir muhakeme sahibi idi. Ömer de pek faal ve\ncür'etlidi.\nMuhammet Mekkelilerin hakaret ve istihzalarını sabırla\nkarşılamış ve bütün muvaffakıyetsizliklere göğüs germiştir,\nHaticenin ve Ebutalibin vefatile iki büyük hamisini kaybetmiştir. Bunların vefatından sora Muhammet Mekkeyi\nterkederek yabancı ellere hicret etmek mecburiyetini hissetmiştir. Muhammet Mekkeye gelen arap kabilelerini ve\nbu meyanda Medinelileri de islâmiyete davet etmişti. Medinelilerin bir kısmı islâmiyeti kabul etti. Medineliler iktisadî cihetten Yahudi tesirinde idiler. Yahudiler ve Hanifler vasıtasile vahdaniyet dininin esaslarını biliyorlardı.\nMuhammet te bunları vahdaniyete davet ediyordu. Medine\nArapları azlık idiler. Bundan başka aralarında bir bağlılık ta\nyoktu. Kendilerini bir araya toplayacak bir reise muhtaç olduklarını takdir ediyorlardı. Medinelilerle Mekkeliler arasında\nderin bir düşmanlık ta vardı. Medinelileri, Muhammedin\ndavetine icabet etmiye sevkeden başlıca sebepler işte bunlardır. Şüphesiz en müessir sebep Muhammedin şahsiyetidir.\nMedineliler Muhammedi ve müslümanları himaye edeceklerine söz verdiler. Muhammet te Mekkeden kalkıp Medineye\nkaçtı (622); buna hicret denildi ve bu hicret islâm tarihine\nsoradan başlangıç oldu.\nKURAN VE VAHİY Muhammedin koyduğu esasların toplu olduğu kitaba Kuran denir. Bu esasları,\nihtiva eden cümlelere Ayet, Ayetlerden mürekkep parçalara da Sure derler. İslâm an'anesinde bu ayetlerin Muhammede Cebrail adında bir melek vasıtasile Allah tarafından vahiy, yani ilham edildiği kabul olunur.\nTarihî noktai nazardan da mütalea edildiği zaman görülüyor ki: Muhammet birdenbire Allahın Resulüyüm diyerek\nortaya çıkmamıştır. O, Arapların ahlâk ve âdetlerinin pek\nfena ve pek iptidaî ve ıslaha muhtaç olduğunu anlamış,\nbunları ıslah için tenha yerlere çekilerek senelerce düşünmüş ve yıllarca tefekkürden sora kendisinde vahiy ve ilham\nfikri doğmuştur. Vahiy, ilham fikri Muhammetten evel de\nAraplarca meçhul değildi. Bütün iptidaî kavimler gibi, Araplar da, şairlerin, akıl erdiremedikleri kuvvetlerden ilham", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 76, "side": "recto", "printed_page": 91, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [498.92, 0.0, 972.48, 662.88], "page_width": 972.48, "page_height": 662.88, "text": "aldıklarına inanırlardı. Bu kuvvetler Araplar için cinlerdi. Cinler, gûya, kâhinlere kayıptan haber vermek kudretini ilham ederlerdi. Bu nevi itikatlar Arabistanda herzaman o kadar canlı ve derin olmuştur ki Muhammet dahi cinlerin vücuduna samimî olarak inanmıştır. O, hakikaten cinlerin şairlere şiir ilham ettiğine kani idi. Araplar şairleri, bir kâhin gibi telâkki ederlerdi. Muhammedin Musa, İsa, dinlerine dair öğrendikleri de kendisinde bu itikadı kuvvetlendirmiştir. Bu Peygamberler de melekler vasıtasile ilham aldıklarını söylemişlerdi. O dinlerde de cin ve melek telâkkisi vardı. Dinler nazarında cinler, kötü ruhlar olduğundan peygamberler onlardan mülhem olamazlardı. Muhammet te diğer peygamberler gibi kendisine ilham eden kuvvetin insanları iğfal eden bir kuvvet olmayıp, onları hayır ve saadete irşat eden ilâhî bir kuvvet olduğuna samimî olarak inandı.\n\nMuhammet başlangıçta her halde şedit bir heyecana maruz oldu. Birtakım dinî endişeler ve vicdanî mülâhazalarla samimî surette üzüldü. Muhammet namuskâr ve menfaat fikrinden ari olarak ortaya atıldı. Onun gayesi, muhitinin ahlâkını, dinini ve içtimaî hayatını ıslah etmekti.\n\nİLK VAHİY\n\nMuhammedin Peygamberliğinin başlangıcına dair birçok rivayetler vardır. Bunlar pek çok efsanelerle karışmıştır. Hakikatte Peygamberin ilk söylediği Kuran ayetlerinin ne olduğu katî surette malûm değildir. Muhammet uzun bir devirdeki tefekkürlerin mahsulü olan ayetleri lüzum ve ihtiyaçlara göre takrir ediyordu. Bununla beraber kendisini tahrik eden kuvvetin tabiat fevkinde bir mevcudiyet olduğuna samimî surette kani idi. Muhammedi harekete getiren ilk amil bu samimî heyecanlar olmuştur. Muhammet bidayette irticalen dinî hitabette bulunan bir vaiz oldu. Vaizlikten Nebiliğe, Nebilikten nihayet Allahın Resulü haline geçti. Aralarında yaşadığı insanların manevî menfaati için ve büyük bir hakikat namına mücadeleye atıldı. sonunda cihanşümul bir dinin müessisi oldu. Muhammedin neşrettiği din, insanların kalbinde derin bir ihtizaz uyandırdı. O ölüp gittikten on dört asır sora bile islâmiyet, hâlâ kalplerde ihtizaz husule getir", "n_chars": 2089, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 91", "page_id": "tarih-2-1931-p0091", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 77, "side": "recto"}, "text_ocr": "aldıklarına inanırlardı. Bu kuvvetler Araplar için cinlerdi..\nCinler, güya, kâhinlere kayıptan haber vermek kudretini\nilham ederlerdi. Bu nevi itikatlar Arabistanda herzaman\no kadar canlı ve derin olmuştur ki Muhammet dahi cinlerin\nvücuduna samimî olarak inanmıştır. O, hakikaten cinlerin\nşairlere şiir ilham ettiğine kani idi. Araplar şairleri, bir kâhin\ngibi telâkki ederlerdi. Muhammedin Musa, İsa, dinlerine\ndair öğrendikleri de kendisinde bu itikadı kuvvetlendirmiştir. Bu Peygamberler de melekler vasıtasile ilham aldıklarını söylemişlerdi. O dinlerde de cin ve melek telâkkisi\nvardı. Dinler nazarında cinler, kötü ruhlar olduğundan peygamberler onlardan mülhem olamazlardı. Muhammet te\ndiğer peygamberler gibi kendisine ilham eden kuvvetin\ninsanları iğfal eden bir kuvvet olmayıp, onları hayır ve\nsaadete irşat eden ilâhî bir kuvvet olduğuna samimî olarak\ninandı.\nMuhammet başlangıçta her halde şedit bir heyecana\nmaruz oldu. Birtakım dinî endişeler ve vicdanî mülâhazalarla samimî surette üzüldü. Muhammet namuskâr ve menfaat fikrinden ari olarak ortaya atıldı. Onun gayesi, muhitinin\nahlâkını, dinini ve içtimaî hayatını ıslah etmekti.\nİLK VAHİY Muhammedin Peygamberliğinin başlangıcına\ndair birçok rivayetler vardır. Bunlar pek çok\nefsanelerle karışmıştır. Hakikatte Peygamberin ilk söylediği\nKuran ayetlerinin ne olduğu katî surette malûm değildir.\nMuhammet uzun bir devirdeki tefekkürlerin mahsulü\nolan ayetleri lüzum ve ihtiyaçlara göre takrir ediyordu.\nBununla beraber kendisini tahrik eden kuvvetin tabiat\nfevkinde bir mevcudiyet olduğuna samimî surette kani idi.\nMuhammedi harekete getiren ilk amil bu samimî heyecanlar\nolmuştur. Muhammet bidayette irticalen dinî hitabette\nbulunan bir vaiz oldu. Vaizlikten Nebiliğe, Nebilikten nihayet\nAllahın Resulü haline geçti. Aralarında yaşadığı insanların\nmanevî menfaati için ve büyük bir hakikat namına\nmücadeleye atıldı, sonunda cihanşümul bir dinin müessisi oldu. Muhammedin neşrettiği din, insanların kalbinde derin bir ihtizaz uyandırdı. O ölüp gittikten on dört\nasır sora bile islâmiyet, hâlâ kalplerde ihtizaz husule getir", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 77, "side": "verso", "printed_page": 92, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 494.31, 663.6], "page_width": 973.68, "page_height": 663.6, "text": "mektedir. Bununla beraber içtimaî hayat, Muhammedin ilk telkinlerini bati bir tekâmül ile tadil ve tevsi etmektedir.\n\nKuranın içindekiler başlıca üç bahiste mütalea olunabilir.\n\nBirincisi ve en mühimmi Allahın bir olduğuna ve ondan başka Allah olmadığına ve Muhammedin onun Resulü bulunduğuna inanmak;\n\nİkincisi, hukukî hükümler;\n\nÜçüncüsü, tarihe ait malûmattır.\n\nHukukî hükümler zaman ve mekân içinde içtimaî heyetlerin uğradıkları değişikliklere göre değişegeldiğinden on dört asır evelki zaman ve mekânın ihtiyacına göre lüzumlu ve kâfi görülmüş olan esaslar yerine bugün birçok mütenevvi kanunlar ve usuller konulmak zarureti görülmüştür. Bunlar dahi ebedî olmayıp zamanla değişmeğe mahkûmdurlar.\n\nTarihe ait malûmata gelince: yeni fenler sayesinde meydana çıkarılan hakikatler en yakın tarih bilgilerini bile temellerinden sarsmaktadır.\n\nİmana ait olan birinci esas, sadeliği itibarile hakikaten pek mühimdir. Bu esasın, her muhatabın kabiliyetine göre izahında güçlük çekilmez.\n\nMuhammet sağ iken Kuranın ayetleri bazı adamlar tarafından derilere, kemiklere, çömlek parçalarına, hurma dallarına yazılmış ise de bir arada toplanmamış, ayrı ayrı parçalar halinde kalmış idi. Birinci defa Ebubekirin hilâfeti esnasında ve son defa olarak Halife Osman devrinde toplanmıştır. Kuranın bizim elimize vâsıl olanı Halife Osman (644-656) tarafından cemedilmiş nüshasıdır. Kuranın tertibinde yalnız surelerin uzunluğu ve kısalığı gözde tutularak uzun sureler baş tarafa, kısaları en nihayetine konulmuştur. Başlangıç olduğundan yalnız Fatiha Suresi bundan istisna edilmiştir. Kuran sureleri Mekkede ve Medinede söylenmiş olmak itibarile başlıca ikiye ayrılır. Birinci devreye ait ayetler az çok hissî ve edebîdir. Medinede söylenen ayetler ise muhteviyat itibarile daha ciddî olmakla beraber edebiyat noktai nazarından Mekke devri ayetlerinden dundur.\n\nMuhammet davet ettiği dinin, kendinden evel, Musa, İsa ve sair peygamberler tarafından davet edilen İbrahim ve Tevhit dini olduğunu söylemiştir.", "n_chars": 1993, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 92", "page_id": "tarih-2-1931-p0092", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 78, "side": "verso"}, "text_ocr": "mektedir. Bununla beraber içtimaî hayat, Muhammedin ilk\ntelkinlerini bati bir tekâmül ile tadil ve tevsi etmektedir.\nKuranın içindekiler başlıca üç bahiste mütalea olunabilir.\nBirincisi ve en mühimmi Allahın bir olduğuna ve ondan\nbaşka Allah olmadığına ve Muhammedin onun Resulü bulunduğuna inanmak;\nİkincisi, hukukî hükümler;\nÜçüncüsü, tarihe ait malûmattır.\nHukukî hükümler zaman ve mekân içinde içtimaî heyetlerin uğradıkları değişikliklere göre değişegeldiğinden on\ndört asır evelki zaman ve mekânın ihtiyacına göre lüzumlu\nve kâfi görülmüş olan esaslar yerine bugün birçok mütenevvi kanunlar ve usuller konulmak zarureti görülmüştür.\nBunlar dahi ebedî olmayıp zamanla değişmeğe mahkûmdurlar.\nTarihe ait malûmata gelince: yeni fenler sayesinde\nmeydana çıkarılan hakikatler en yakın tarih bilgilerini\nbile temellerinden sarsmaktadır.\nİmana ait olan birinci esas, sadeliği itibarile hakikaten\npek mühimdir. Bu esasın, her muhatabın kabiliyetine\ngöre izahında güçlük çekilmez.\nMuhammet sağ iken Kuranın ayetleri bazı adamlar\ntarafından derilere, kemiklere, çömlek parçalarına, hurma\ndallarına yazılmış ise de bir arada toplanmamış, ayrı ayrı\nparçalar halinde kalmış idi. Birinci defa Ebubekirin hilâfeti esnasında ve son defa olarak Halife Osman devrinde\ntoplanmıştır. Kuranın bizim elimize vâsıl olanı Halife\nOsman ( 6 4 4 - 6 5 6 ) tarafından cemedilmiş nüshasıdır.\nKuranın tertibinde yalnız surelerin uzunluğu ve kısalığı\ngözde tutularak uzun sureler baş tarafa, kısaları en nihayetine konulmuştur. Başlangıç olduğundan yalnız Fatiha Suresi bundan istisna edilmiştir. Kuran sureleri Mekkede ve Medinede söylenmiş olmak itibarile başlıca ikiye\nayrılır. Birinci devreye ait ayetler az çok hissî ve edebîdir.\nMedinede söylenen ayetler ise muhteviyat itibarile daha ciddî\nolmakla beraber edebiyat noktai nazarından Mekke devri\nayetlerinden dundur.\nMuhammet davet ettiği dinin, kendinden evel, Musa,\nİsa ve sair peygamberler tarafından davet edilen İbrahim ve\nTevhit dini olduğunu söylemiştir.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 77, "side": "recto", "printed_page": 93, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [494.31, 0.0, 973.68, 663.6], "page_width": 973.68, "page_height": 663.6, "text": "MUHAMMET MEDİNEDE\n\nMedine denilen yerin adı Yesrip tir. Muhammet oraya hicret ettikten sora onun oturduğu yer olmak itibarile Medine dendi.\n\nMuhammet, islâm teşkilâtına Medinede başladı, orada islâm cemaatinin siyasî ve askerî reisi oldu; Mekke müşriklerine karşı harp ilân etti.\n\nMuhammet Medinede müslümanların ibadet etmeleri için bir cami (islâm cemaatinin toplanacağı yer) yaptı. Bu ilk cami damsız kerpiçten yapılmış dört duvardan ibaret idi. Caminin bir duvarına bitişik olmak üzere Muhammet ile karıları için kerpiçten yatacak odalar yapıldı. Soraları avlunun bir köşesinin üstü de hurma dallarile örtüldü. Caminin kıblesi Kudüs idi. Soraları Mekkeye döndürüldü.\n\nMekkeden gelen muhacirlere, Muhacirin, Medinelilere Ensar (yardımcı) denmiştir. Medinelilerden müslüman olanlar çok çabuk çoğaldı. Yalnız Us kabilesi kolaylıkla islâmiyeti kabul etmedi.\n\nMuhammedin Yahudilerden gördüğü muhalefet daha şedit olmuştur.\n\nMuhammet Arapları tatmin ve Yahudileri bertaraf etmek suretile adım adım muvaffak oldu. Fakat, islâmiyet ancak Arap Yarımadasının hudutlarını aştıktan ve Arap olmıyan kavimler, bilhassa Türkler tarafından kabul edildikten soradır ki, büyük bir din haline geldi.\n\nArap olmıyan kavimler islâmiyeti hırsla benimsediler, halbuki asıl Araplardan olan sınıflar islâmiyeti, tahakküm etmek için bir siyaset vasıtası olarak kullandılar. Nihayet nüfuz ve iktidar Arap olmıyan müslüman kavimlerin ellerine geçti. Araplar adeta çöllerine döndüler.\n\nMuhammedi ve onun nasıl bir din müessisi ve dinî bir devlet reisi olduğunu anlıyabilmek için onun bilhassa askerî faaliyetlerini tetkik etmek lâzımdır. Aksi takdirde Muhammedi, her şeyi bir melekten alan ve aynen muhitine tebliğ eden ümmî, cahil, hissiz hareketsiz bir put derekesine indirmek hatasından kurtulmak mümkün olmaz. Halbuki Muhammet denilen şahsiyet bizatihi mütehassis, mütefekkir, müteşebbis ve muasırlarının en yükseği olduğunu yaptığı işlerle ispat etmiş bir varlıktı.", "n_chars": 1944, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 93", "page_id": "tarih-2-1931-p0093", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 78, "side": "recto"}, "text_ocr": "MUHAMMET ME- M e d İ \" e ^ ^ ^ \" f ? 1 ^ tir\" M u h a m -\nDİNEDE m e t o r a y a h ı c r e t ettikten sora onun oturduğu yer olmak itibarile Medine dendi.\nMuhammet, islâm teşkilâtına Medinede başladı, orada islâm cemaatinin siyasî ve askerî reisi oldu; Mekke müşriklerine karşı harp ilân etti.\nMuhammet Medinede müslümanların ibadet etmeleri için\nbir cami (islâm cemaatinin toplanacağı yer) yaptı. Bu ilk\ncami damsız kerpiçten yapılmış dört duvardan ibaret idi. Caminin bir duvarına bitişik olmak üzere Muhammet ile karıları için kerpiçten yatacak odalar yapıldı. Soraları avlunun\nbir köşesinin üstü de hurma dallarile örtüldü. Caminin kıblesi Kudüs idi. Soraları Mekkeye döndürüldü.\nMekkeden gelen muhacirlere, Muhacirin, Medinelilere\nEnsar (yardımcı) denmiştir. Medinelilerden müslüman olanlar\nçok çabuk çoğaldı. Yalnız Us kabilesi kolaylıkla islâmiyeti\nkabul etmedi.\nMuhammedin Yahudilerden gördüğü muhalefet daha şedit\nolmuştur.\nMuhammet Arapları tatmin ve Yahudileri bertaraf etmek\nsuretile adım adım muvaffak oldu. Fakat, islâmiyet ancak Arap\nYarımadasının hudutlarını aştıktan ve Arap olmıyan kavimler, bilhassa Türkler tarafından kabul edildikten soradır\nki, büyük bir din haline geldi.\nArap olmıyan kavimler islâmiyeti hırsla benimsediler,\nhalbuki asıl Araplardan olan sınıflar islâmiyeti, tahakküm\netmek için bir siyaset vasıtası olarak kullandılar. Nihayet\nnüfuz ve iktidar Arap olmıyan müslüman kavimlerin ellerine geçti. Araplar adeta çöllerine döndüler.\nMuhammedi ve onun nasıl bir din müessisi ve dinî bir\ndevlet reisi < lduğunu anlıyabilmek için onun bilhassa askerî\nfaaliyetlerini tetkik etmek lâzımdır. Aksi takdirde Muhammedi, her seyi bir melekten alan ve aynen muhitine tebliğ\neden ümmî,'cahil, hissiz hareketsiz bir put derekesine indirmek hatasından kurtulmak mümkün olmaz. Halbuki Muhammet denilen sahsiyet bizatihi mütehassis, mütefekkir, müteşebbis ve muasırlarının en yükseği olduğunu yaptığı işlerle\nispat etmiş bir varlıktı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-18"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 78, "side": "verso", "printed_page": 94, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 489.87, 664.32], "page_width": 975.36, "page_height": 664.32, "text": "C. MUHAMMEDİN BELLİBAŞLI SEFERLERİ\n\nBEDİR MUHAREBESİ (624)\nBedir muharebesi islâm tarihinde çok mühim vak'a sayılır. Muhammet Medinede yerleştikten ve az çok teşkilât yaptıktan sora Mekke ile Suriye arasında gelip giden tüccar kervanlarına tecavüzlere başlamıştı. Suriyeye ticaret için gitmiş bir kervan hepsi Kureyş kabilesine mensup 70 kadar süvari ile Mekkeye dönüyordu. Bunların başında Ebusüfyan vardı. Sahil yolu ile yürüyorlardı. Muhammet bunu haber aldı. Kervanın yanında nekadar servet olduğunu ve kuvvetlerinin azlığını da öğrenmişti.\n\nMuhammet müslümanları topladı. Onlara vaziyeti anlattı ve bu kervanı vurmak üzere Medineden hareket olundu. Ebusüfyan Muhammedin kendi üzerine yürümekte olduğunu haber alınca Mekkeye Kureyşlilere adam saldırarak onları mallarını kurtarmağa davet etti. Bunun üzerine Mekke ahalisi silâha sarılarak bir sefer heyeti teşkil ettiler. Muhammet bundan vaktile haberdar olamadı. Ebusüfyan Bedir de pusuya uğramaktan korktuğu için Bedir mevkiinden uzaklaştı. Muhammet geldi. Bedir yakininde durdu (Harita. 20). Yalnız ufak bir müfrezeyi Bedir kuyusuna yolladı. Bu sırada Kureyşliler tarafından bazı kimseler su almak için kuyuya geldiler. Muhammedin adamları bunlardan bir köleyi esir ederek Muhammede gönderdiler. Bu esirin Ebusüfyan kafilesine mensup olduğu zannediliyordu. Halbuki köle Mekkeden gelen sefer heyetine mensuptu. Köle Ebusüfyana dair bir şey bilmiyordu. Fakat kervanı himaye etmek için gelen Kureyşliler hakkında verdiği malûmattan sefer heyetinin 900 den fazla olduğu anlaşıldı. Bunun üzerine Muhammet derhal hareket ederek Kureyşlilerden evel kuyuyu tuttu ve başka su kuyularını doldurttu. Ondan sora Kureyşliler göründüler. Yapılan müsademede Muhammet muvaffak oldu. Muhammedin kuvveti 300 kişi kadar ve 70 deve idi.\n\nBurada Muhammede muvaffakıyet temin eden, askerine eyi tertibat aldırması ve muharebeyi bizzat eyi idare etmesi oldu. Muhammet askerlerine daima birlikte sımsıkı durmalarını, düşman hücumlarına ok atarak mukabele etmeyi emretti. Kılıçlar ancak son dakidaka kullanılacaktı. Müslü", "n_chars": 2053, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 94", "page_id": "tarih-2-1931-p0094", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 79, "side": "verso"}, "text_ocr": "C. MUHAMMEDİN BELLİBAŞLI SEFERLERİ\nBEDIR MUHARE- B e d i r muharebesi islâm tarihinde çok müBESI (624) h i m v a k ' a sayılır. Muhammet Medinede yerleştikten ve az çok teşkilât yaptıktan sora\nMekke ile Suriye arasında gelip giden tüccar kervanlarına\ntecavüzlere başlamıştı. Suriyeye ticaret için gitmiş bir kervan\nhepsi Kureyş kabilesine mensup 70 kadar süvari ile Melekeye dönüyordu. Bunların başında Ebusüfyan vardı. Sahil\nyolu ile yürüyorlardı. Muhammet bunu haber aldı. Kervanın\nyanında nekadar servet olduğunu ve kuvvetlerinin azlığını da öğrenmişti.\nMuhammet müslümanları topladı. Onlara vaziyeti anlattı\nve bu kervanı vurmak üzere Medineden hareket olundu.\nEbusüfyan Muhammedin kendi üzerine yürümekte olduğunu\nhaber alınca Mekkeye Kureyşlilere adam saldırarak onları\nmallarını kurtarmağa davet etti. Bunun üzerine Mekke\nahalisi silâha sarılarak bir sefer heyeti teşkil ettiler. Muhammet bundan vaktile haberdar olamadı. Ebusüfyan Bedir de pusuya uğramaktan korktuğu için Bedir mevkiinden uzaklaştı.\nMuhammet geldi. Bedir yakininde durdu (Harita. 20). Yalnız\nufak bir müfrezeyi Bedir kuyusuna yolladı. Bu sırada Kureyşliler tarafından bazı kimseler su almak için kuyuya geldiler.\nMuhammedin adamları bunlardan bir köleyi esir ederek\nMuhammede gönderdiler. Bu esirin Ebusüfyan kafilesine\nmensup olduğu zannediliyordu. Halbuki köle Mekkeden\ngelen sefer heyetine mensuptu. Köle Ebusüfyana dair bir şey\nbilmiyordu. Fakat kervanı himaye etmek için gelen Kureyşliler hakkında verdiği malûmattan sefer heyetinin 900 den\nfazla olduğu anlaşıldı. Bunun üzerine Muhammet derhal\nhareket ederek Kureyşlilerden evel kuyuyu tuttu ve başka\nsu kuyularını doldurttu. Ondan sora Kureyşliler göründüler.\nYapılan müsademede Muhammet muvaffak oldu. Muhammedin kuvveti 300 kişi kadar ve 70 deve idi.\nBurada Muhammede muvaffakiyet temin eden, askerine\neyi tertibat aldırması ve muharebeyi bizzat eyi idare etmesi\noldu. Muhammet askerlerine daima birlikte sımsıkı durmalarını, düşman hücumlarına ok atarak mukabele etmeyi\nemretti. Kılıçlar ancak son dakidaka kullanılacaktı. Müslü", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 78, "side": "recto", "printed_page": 95, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [489.87, 0.0, 975.36, 664.32], "page_width": 975.36, "page_height": 664.32, "text": "manlar Muhammedin verdiği talimatı dikkatle takip ettiler. Kureyşliler yalınkılıç hücum ettikleri zaman bir ok yağmuru ile karşılandılar. İslâmlar intizamı muhafaza ettiler. Son safhada Muhammedin askerlerinden kılıcı kırılan biri, Muhammedin yanına koşarak kırılmış silâhını gösterdi. Muhammet ona bir sopa vererek \"bununla vuruş\" dedi.\n\nKureyşlilerin bozgunluğu çok seri ve hezimetleri tam oldu. Müsademe esnasında Muhammedin gösterdiği harikulâde cesaret müslümanları dehşet ve hayret içinde bıraktı; hiç kimse onun kadar cesur olmadı, ve düşmana onun kadar yaklaşamadı. Zaferden sora Muhammet yanında Ebubekir olduğu halde bütün muharebe meydanını dolaştı.\n\nBirçok servet ve esir müslümanların eline düştü. Ebusüfyan ancak kafilesinin bir kısmile Mekkeye kaçabildi. Muhammet tarafından, okuyup yazma bilen esirlerin herbiri on Medineliye okuyup yazma gösterme vazifesile mükellef tutuldular.\n\nMedineye dönüldüğü zaman müslümanlar arasında ganimetlerin taksimi yüzünden ihtilâf çıktı. Muhammet bu ihtilâfı teskin için Ganaim denilen ayetleri tebliğ etti.\n\nBu seferden sora Muhammet dinî, siyasî ve askerî mühim teşebbüslerde bulunmuş ve herbirinde muvaffak olarak mevkiini sağlamlaştırmıştır. Yahudiler aleyhinde şedit tatbikata bu zamanda başlamıştır.\n\nUHUT MUHAREBESİ\nBedir hezimeti Kureyşlileri Muhammet ve müslümanlardan esaslı intikam arzusuna sevketti. Bütün müttefikleri olan kabilelere müracaat ettiler, hazırlık için çok para tedarik eylediler. Ebusüfyanın kaçırıp Mekkeye getirdiği servet te başlıca memba oldu. Nihayet Muhammet aleyhine yürümek üzere 3000 kişi topladılar.\n\nMuhammet bir suretle işten haberdar oldu. Kureyşliler, büyük süratle yürümediklerinden müdafaa tertibatı için vakit bulundu.\n\nKureyşliler Mekkeden şimaligarbî yolu ile yürüdüler. Bedir vahasını solda bıraktıktan sora Medinenin garbına döndüler. Oradan itibaren garptan Medinenin etrafını dolaşarak Medinenin şimalinde bulunan Uhut dağının eteklerine kadar ilerlediler (Harita. 21). Bu suretle Medineye cenuptan değil, şimalden yaklaşmış oldular. Bunun sebebi, bütün suları", "n_chars": 2060, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 95", "page_id": "tarih-2-1931-p0095", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 79, "side": "recto"}, "text_ocr": "manlar Muhammedin verdiği talimatı dikkatle takip ettiler.\nKureyşliler yalınkılıç hücum ettikleri zaman bir ok yağmuru\nile karşılandılar. İslâmlar intizamı muhafaza ettiler. Son\nsafhada Muhammedin askerlerinden kılıcı kırılan biri, Muhammedin yanına koşarak kırılmış silâhını gösterdi. Muhammet\nona bir sopa vererek \"bununla vuruş,, dedi.\nKureyşlilerin bozgunluğu çok seri ve hezimetleri tam\noldu. Müsademe esnasında Muhammedin gösterdiği harikulâde cesaret müslümanları dehşet ve hayret içinde bıraktı;\nhiç kimse onun kadar cesur olmadı, ve düşmana onun kadar\nyaklaşamadı. Zaferden sora Muhammet yanında Ebubekir\nolduğu halde bütün muharebe meydanını dolaştı.\nBirçok servet ve esir müslümanlarm eline düştü. Ebusüfyan ancak kafilesinin bir kısmile Mekkeye kaçabildi.\nMuhammet tarafından, okuyup yazma bilen esirlerin herbiri\non Medineliye okuyup yazma gösterme vazifesile mükellef\ntutuldular.\nMedineye dönüldüğü zaman müslümanlar arasında ganimetlerin taksimi yüzünden ihtilâf çıktı. Muhammet bu ihtilâfı\nteskin için Ganaim demlen ayetleri tebliğ etti.\nBu seferden sora Muhammet dinî, siyasî ve askeri mühim\nteşebbüslerde bulunmuş ve herbirinde muvaffak olarak\nmevkiini sağlamlaştırmıştır. Yahudiler aleyhinde şedit tatbikata\nbu zamanda başlamıştır.\nUHUT MUHAREBESI B e d i r hezimeti Kureyşlileri Muhammet ve\nmüslümanlardan esaslı intikam arzusuna\nşevketti. Bütün müttefikleri olan kabilelere müracaat ettiler,\nhazırlık için çok para tedarik eylediler. Ebusüfyanın kaçırıp\nMekkeye getirdiği servet te başlıca memba oldu. Nihayet\nMuhammet aleyhine yürümek üzere 3 0 0 0 kişi topladılar.\nMuhammet bir suretle işten haberdar oldu. Kureyşliler,\nbüyük süratle yürümediklerinden müdafaa tertibatı için\nvakit bulundu.\nKureyşliler Mekkeden şimaligarbî yolu ile yürüdüler.\nBedir vahasını solda bıraktıktan sora Medinenin garbına\ndöndüler. Oradan itibaren garptan Medinenin etrafını dolaşarak Medinenin şimalinde bulunan Uhut dağının eteklerine\nkadar ilerlediler (Harita. 21). Bu suretle Medineye cenuptan değil, şimalden yaklaşmış oldular. Bunun sebebi, bütün suları", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 79, "side": "verso", "printed_page": 96, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 562.87, 664.32], "page_width": 975.36, "page_height": 664.32, "text": "toplıyan büyük ve en zengin vadi orada idi. Kureyşliler bu vadide yerleşerek Medinelilerin kıymettar tarlalarını tahrip etmek suretile onları açık sahrada muharebeyi kabul etmiye mecbur eylemek istiyorlardı.\n\nMekke süvarileri ancak bu surette bütün kabiliyetlerini gösterebilirlerdi. Her halde Kureyşliler, Medinelilerin müstahkem evlerine kapanarak müdafaada kalmalarını kendileri için tehlikeli buluyorlardı.\n\nMedineye cenuptan gelmelerinde bu düşündükleri faydalar temin olunamazdı.\n\nKureyşliler, bu bahsettiğimiz ovaya 10 gün yürüyüşten sora geldiler, orada karargâhlarını kurduktan sora bütün hayvanlarını mezru ve henüz yeşil bulunan tarlalara saldılar. Burada bekledikleri iki üç gün zarfında tahribat mühim oldu. Kureyşliler bu suretle rahat rahat tahribat yaparken, Medinede düşmanın yaklaşmış olması korku ve büyük heyecan uyandırdı. Muhammet kullandığı casuslar vasıtasile düşmanın hareketlerinden haberdar olmuştu. Fakat Kureyşlilerin yürümeleri devam ettiği müddetçe sükûnetini muhafaza ederek kemali ihtiyatla Medinede kalmıştı. Bütün Medineliler, müslüman olanlar ve olmıyanlar ve Yahudiler dahil olduğu halde şehrin evlerinde kalarak düşmanın hücumunu orada beklemek müraccah olduğunda müttefik idiler. Medinede o zaman her ev kümesi adeta küçük bir kale teşkil ediyordu. Sokakların dışarıya doğru olan ağızları da taş duvarlarla kapanmıştı. Bu suretle bütün şehir biribirine bağlı müstahkem evlerden mürekkep bir kale haline konulmuştu.\n\nMuhammet, Medinenin ileri gelenlerini topladı. Onlarla konuştu, ve Medine içinde müdafaada kalmayı teklif etti. Bu teklif kabul olundu. Fakat bazı müfritler bilhassa Bedir muharebesinde bulunmıyan acemiler ne olursa olsun Medineden çıkarak Kureyşliler ile çarpışmak istiyorlardı. Tarlaları tahrip olunanlar da, bunlarla birleşerek yaygarayı ayyuka çıkardılar. Bunlar, camide toplandılar. Kılıçlarını havaya kaldırarak büyük nümayişe başladılar. Muhammet bu nümayişler karşısında Kureyşlilere hücum etmeye mecbur oldu.\n\nMuhammet, tamamile silâhlanmış ve harekete hazır bir halde ortada görüldü. Bu manzara karşısında yaygaracılar,", "n_chars": 2084, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 96", "page_id": "tarih-2-1931-p0096", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 80, "side": "verso"}, "text_ocr": "tophyan büyük ve en zengin vadi orada idi. Kureyşliîer bu\nvadide yerleşerek Medinelilerin kıymettar tarlalarını tahrip\netmek suretile onları açık sahrada muharebeyi kabul etmiye mecbur eylemek istiyorlardı.\nMekke süvarileri ancak bu surette bütün kabiliyetlerini\ngösterebilirlerdi. Her halde Kureyşliîer, Medinelilerin müstahkem evlerine kapanarak müdafaada kalmalarını kendileri için tehlikeli buluyorlardı.\nMedineye cenuptan gelmelerinde bu düşündükleri faydalar temin olunamazdı.\nKureyşliîer, bu bahsettiğimiz ovaya 10 gün yürüyüşten\nsora geldiler, orada karargâhlarını kurduktan sora bütün\nhayvanlarını mezru ve henüz yeşil bulunan tarlalara saldılar. Burada bekledikleri iki üç gün zarfında tahribat mühim\noldu. Kureyşliîer bu suretle rahat rahat tahribat yaparken,\nMedinede düşmanın yaklaşmış olması korku ve büyük heyecan uyandırdı. Muhammet kullandığı casuslar vasıtasile\ndüşmanın hareketlerinden haberdar olmuştu. Fakat Kureyşlilerin yürümeleri devam ettiği müddetçe sükûnetini muhafaza ederek kemali ihtiyatla Medinede kalmıştı. Bütün Medineliler, müslüman olanlar ve olmıyanlar ve Yahudiler dahil olduğu halde şehrin evlerinde kalarak düşmanın hücumunu orada beklemek müraccah olduğunda müttefik idilerMedinede o zaman her ev kümesi adeta küçük bir kale\nteşkil ediyordu. Sokakların dışarıya doğru olan ağızları da\ntaş duvarlarla kapanmıştı. Bu suretle bütün şehir biribirine\nbağlı müstahkem evlerden mürekkep bir kale haline konulmuştu.\nMuhammet, Medinenin ileri gelenlerini topladı. Onlarla\nkonuştu, ve Medine içinde müdafaada kalmayı teklif etti.\nBu teklif kabul olundu. Fakat bazı müfritler bilhassa Bedir\nmuharebesinde bulunmıyan acemiler ne olursa olsun Medineden çıkarak Kureyşliîer ile çarpışmak istiyorlardı. Tarlaları\ntahrip olunanlar da, bunlarla birleşerek yaygarayı ayyuka\nçıkardılar. Bunlar, camide toplandılar. Kılıçlarını havaya\nkaldırarak büyük nümayişe başladılar. Muhammet bu\nnümayişler karşısında Kureyşlilere hücum etmeye mecbur\noldu.\nMuhammet, tamamile silâhlanmış ve harekete hazır bir\nhalde ortada görüldü. Bu manzara karşısında yaygaracılar,.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 79, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [562.87, 0.0, 975.36, 664.32], "page_width": 975.36, "page_height": 664.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 80r)", "page_id": "tarih-2-1931-u079r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 80, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 80, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 414.61, 676.56], "page_width": 980.64, "page_height": 676.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 81v)", "page_id": "tarih-2-1931-u080v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 81, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 80, "side": "recto", "printed_page": 97, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [414.61, 0.0, 980.64, 676.56], "page_width": 980.64, "page_height": 676.56, "text": "pişman olarak her şeyi Muhammede bırakmak teklifinde bulundular. Fakat şimdi de Muhammet fikrini değiştirmedi. Hareket emrini verdi. Kendisi ata bindi. Yayını omuzuna astı, mızrağını aldı ve yürüdü. 1000 kişi kadar olan Muhammedin küçük ordusu onu takip etti. Medineden uzaklaştıktan sora Muhammet, Medine ile Uhut arasında bir yerde durdu; askerini teftiş etti. Askerden bir kısmı ayrılmış, yanında 700 kişi kalmıştı. Bunlarla ilerlemeye devam etti. Gruptan biraz evel düşmanın bulunduğu ovayı kısmen saran volkanik kayalardan mürekkep bir mahalde durup ordugâhını kurdu. 50 kişi ile gece için emniyet tertibatı aldı. Kureyşlilerin keşif için gönderdikleri süvariler Muhammedin bulunduğu kayalıklarda beygirlerinin hareket edememelerinden pek yaklaşamadılar. Ertesi sabah Muhammet, Kureyşlilerle muharebeye hazırlandı ; kuvvetile beraber süratle ilerleyerek Uhut dağında münasip gördüğü noktaya kadar gitti. Kuvvetinin azlığını, yalçın Uhut dağına dayanarak telâfi etmeği düşünüyordu. Muhammet, cephesi Medineye olmak üzere arkasını Uhut dağına verdi. Sol yanını temin için, oraya, yerlerinden kıpırdamamaları emrile, okçu bir müfreze yerleştirdi. Sağ yanında böyle bir ihtiyata lüzum yoktu. Çünkü, bu yanı Uhut dağının ileriye çıkmış bir noktasına dayanıyordu. Muhammet, aldığı tertibatla düşman süvarilerini ehemmiyetsiz bir hale getiriyordu.\n\nKureyşliler, vadide, açıkta tertibat aldılar, arkaları Medineye çevrilmişti. Bu suretle Kureyşliler Medine şehri ile Muhammedin askerleri arasında kalmış bulunuyorlardı.\n\nMuhammet, düşmanın ilerlemesini beklemek ve ona karşı yürümemek emrini verdi. Bu emir birçoklarının hoşuna gitmedi, itiraz olundu. Muhammet, bu itirazlara ehemmiyet vermedi, plânını takip etti. Nihayet Kureyşiler taarruza geçtiler, bunların sağ cenah kuvvetlerini idare eden Halit bin Velit idi (bunun büyük bir kumandan olduğu anlaşılacaktır). Sol cenahlarına Ebucehilin oğlu kumanda ediyordu. Muhammet, bu sırada askerinin safları arasında dolaşarak onları intizama sokuyor ve kısa emirlerle mutlak ve kat'î bir itaat, tam bir birlik istiyordu.\n\nKureyşliler, fasılasız ilerlediler, artık iki asker biribirine pek ziyade yaklaşmış bulunuyordu.\n\nKureyşlilerden biri bir miktar süvari ile daha ileri çıka", "n_chars": 2221, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 97", "page_id": "tarih-2-1931-p0097", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 81, "side": "recto"}, "text_ocr": "İSLÂM TARİHİ\npişman olarak her şeyi Muhammede bırakmak teklifinde bulundular. Fakat şimdi de Muhammet fikrini değiştirmedi.\nHareket emrini verdi. Kendisi ata bindi. Yayını omuzuna\nastı, mızrağını aldı ve yürüdü. 1000 kişi kadar olan Muhammedin küçük ordusu onu takip etti. Medineden uzaklaştıktan\nsora Muhammet, Medine ile Uhut arasında bir yerde durdu;\naskerini teftiş etti. Askerden bir kısmı ayrılmış, yanında 7 0 0\nkişi kalmıştı. Bunlarla ilerlemeye devam etti. Gruptan biraz\nevel düşmanın bulunduğu ovayı kısmen saran volkanik\nkayalardan mürekkep bir mahalde durup ordugâhını kurdu.\n50 kişi ile gece için emniyet tertibatı aldı. Kureyşlilerin keşif\niçin gönderdikleri süvariler Muhammedin bulunduğu kayalıklarda beygirlerinin hareket edememelerinden pek yaklaşamadılar. Ertesi sabah Muhammet, Kureyşlilerle muharebeye\nhazırlandı; kuvvetile beraber süratle ilerleyerek Uhut dağında münasip gördüğü noktaya kadar gitti. Kuvvetinin\nazlığını, yalçın Uhut dağına dayanarak telâfi etmeği düşünüyordu. Muhammet, cephesi Medineye olmak üzere arkasını\nUhut dağına verdi. Sol yanını temin için, oraya, yerlerinden\nkıpırdamamaları emrile, okçu bir müfreze yerleştirdi. Sağ\nyanında böyle bir ihtiyata lüzum yoktu. Çünkü, bu yanı\nUhut dağının ileriye çıkmış bir noktasına dayanıyordu. Muhammet, aldığı tertibatla düşman süvarilerini ehemmiyetsiz\nbir hale getiriyordu.\nKureyşliler, vadide, açıkta tertibat aldılar, arkaları Medineye çevrilmişti. Bu suretle Kureyşliler Medine şehri ile\nMuhammedin askerleri arasında kalmış bulunuyorlardı.\nMuhammet, düşmanın ilerlemesini beklemek ve ona\nkarşı yürümemek emrini verdi. Bu emir birçoklarının hoşuna gitmedi, itiraz olundu. Muhammet, bu itirazlara ehemmiyet vermedi, plânını takip etti. Nihayet Kureyşiler taarruza\ngeçtiler, bunların sağ cenah kuvvetlerini idare eden Halit\nbin Velit idi (bunun büyük bir kumandan olduğu anlaşılacaktır). Sol cenahlarına Ebucehilin oğlu kumanda ediyordu.\nMuhammet, bu sırada askerinin safları arasında dolaşarak\nonları intizama sokuyor ve kısa emirlerle mutlak ve kat'î\nbir itaat, tam bir birlik istiyordu.\nKureyşliler, fasılasız ilerlediler, artık iki asker biribirine\npek ziyade yaklaşmış bulunuyordu.\nKureyşlilerden biri bir miktar süvari ile daha ileri çıka", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 81, "side": "verso", "printed_page": 98, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 489.17, 665.28], "page_width": 982.32, "page_height": 665.28, "text": "rak müsademeden evel Medinelilere muharebeden vazgeçerek Muhammedi terketmelerini teşvik yolunda bağırdı; Müslümanlar buna kulak asmadı. Bilâkis Kureyşlilerin safları üzerine atıldılar ve merkezlerini parçaladılar. Kureyşliler cesurane muharebe etmekle beraber muharebe, Muhammede müsait surette cereyan ediyordu. Kureyşliler gerilemeğe ve kaçmağa başlamışlardı. Kadınlar, kaçanları güçlükle durdurabiliyorlardı.\n\nBu sırada Halit bin Velit, kumanda ettiği süvarilerle müslümanların sol yanını çevirmek üzere hücum etti. Muhammedin o yana yerleştirdiği okçular bu hücumu neticesiz bıraktı. Müslümanların galebesi tam bir hale gelmek üzere iken sol yandaki okçular artık galebenin temin edildiğine zahip olarak yağmaya iştirak etmek üzere yerlerini bıraktılar ve diğer müslümanların arkası sıra koştular.\n\nBu fırsatı kaçırmıyan Halit bin Velit şiddetli bir hücumla Müslümanların sol yanını çevirerek arkalarından hücum etti ve bir an içinde harp talihini değiştirdi. Arkadan hücuma uğrıyan Müslümanlar, gayet büyük bir kargaşalığa düştüler. O kadar karıştılar ki, düşman zannile biribirlerile döğüşüyorlardı. Bu bozgunluk esnasında öyle bir an oldu ki, Muhammet büyük bir tehlikeye maruz kaldı. Kendine birçok ok atılıyordu. Müslümanlar dağılmış, bir kısmı kaçmış bulunuyordu. Muhammedin etrafında 20-30 kişi kadar kalmıştı. Muhammet bunlarla beraber bizzat düşmana ok atarak muharebe etmek suretile yavaş yavaş dağa doğru çekildi. Muhammet müşkül anlar geçiriyordu. Kendisine isabet eden bir taş dişlerinden birini kırdı. Diğer bir taş zırhlı başlığının yüz kısmını parçaladı.\n\nMuhammedin göğsüne kuvvetli bir kılıç darbesi de indirildi. Bu darbe o kadar şiddetli idi ki Muhammet bir hendeğe yuvarlandı. Tekrar ayağa kalktı ; fakat kendinde rahatsızlık hissetti. Ebubekirle Ebuubeydeye dayanmaya mecbur oldu.\n\nMuharebenin en vahim bir anında kimin olduğu bilinmiyen bir ses \"Muhammet öldü!\" diye haykırdı. Bu haberin intişarı üzerine artık bütün müslümanlar her türlü galebe ümidini unutarak Uhut kayalıklarına doğru kaçmıya başladılar. Bu kayalıklar içinde Kureyşlilerin süvarileri kendilerini takip edemiyordu. Muhammedin ölmediği anlaşıldı.", "n_chars": 2142, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 98", "page_id": "tarih-2-1931-p0098", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 82, "side": "verso"}, "text_ocr": "rak müsademeden evel Medinelilere muharebeden vazgeçerek Muhammedi terketmelerini teşvik yolunda bağırdı;\nMüslümanlar buna kulak asmadı. Bilâkis Kureyşlilerin safları\nüzerine atıldılar ve merkezlerini parçaladılar. Kureyşliler\ncesurane muharebe etmekle beraber muharebe, Muhammede müsait surette cereyan ediyordu. Kureyşliler gerilemeğe ve kaçmağa başlamışlardı. Kadınlar, kaçanları güçlükle durdurabiliyorlardı.\nBu sırada Halit bin Velit, kumanda ettiği süvarilerle\nmüslümanlarm sol yanını çevirmek üzere hücum etti.\nMuhammedin o yana yerleştirdiği okçular bu hücumu\nneticesiz bıraktı. Müslümanların galebesi tam bir hale gelmek üzere iken sol yandaki okçular artık galebenin temin\nedildiğine zahip olarak yağmaya iştirak etmek üzere yerlerini bıraktılar ve diğer müslümanlarm arkası sıra koştular.\nBu fırsatı kaçırmıyan Halit bin Velif şiddetli bir hücumla\nMüslümanların sol yanını çevirerek arkalarından hücum\netti ve bir an içinde harp talihini değiştirdi. Arkadan hücuma uğrıyan Müslümanlar, gayet büyük bir kargaşalığa\ndüştüler. O kadar karıştılar ki, düşman zannile biribirlerile\ndönüşüyorlardı. Bu bozgunluk esnasında öyle bir an oldu ki,\nMuhammet büyük bir tehlikeye maruz kaldı. Kendine birçok ok atılıyordu. Müslümanlar dağılmış, bir kısmı kaçmış\nbulunuyordu. Muhammedin etrafında 20-30 kişi kadar\nkalmıştı. Muhammet bunlarla beraber bizzat düşmana ok\natarak muharebe etmek suretile yavaş yavaş dağa doğru\nçekildi. Muhammet müşkül anlar geçiriyordu. Kendisine\nisabet eden bir taş dişlerinden birini kırdı. Diğer bir taş\nzırhlı başlığının yüz kısmını parçaladı.\nMuhammedin göğsüne kuvvetli bir kılıç darbesi de\nindirildi. Bu darbe o kadar şiddetli idi ki Muhammet bir\nhendeğe yuvarlandı. Tekrar ayağa kalktı; fakat kendinde\nrahatsızlık hissetti. Ebubekirle Ebuubeydeye dayanmaya\nmecbur oldu.\nMuharebenin en vahim bir anında kimin olduğu bilinmiyen bir ses \"Muhammet öldü!,, diye haykırdı. Bu haberin intişarı üzerine artık bütün müslümanlar her türlü galebe ümidini unutarak Uhut kayalıklarına doğru kaçmıya\nbaşladılar. Bu kayalıklar içinde Kureyşlilerin süvarileri kendilerini takip edemiyordu. Muhammedin ölmediği anlaşıldı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 81, "side": "recto", "printed_page": 99, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [489.17, 0.0, 982.32, 665.28], "page_width": 982.32, "page_height": 665.28, "text": "Fakat, telâş ve korku içinde kendilerini kaybeden müslümanlar canlarını kurtarmaktan başka bir şey düşünmüyorlardı. Muhammet bizzat firarilere \"buraya geliniz! bana geliniz\" diye bağırdı. Fakat, kendisini dinlemiyorlar, hiç durmadan dağa doğru kaçıyorlardı.\n\nMuhammet te yanındakilerin yardımile Uhut dağı üzerindeki bir boğaza çekildi. Orada kayalara sığınarak müdafaa tertibatı alındı. Kaçan müslümanların birçoğu burada birleşmişlerdi. Fakat bazıları hiç durmaksızın Medineye kadar kaçmışlardı. Bazı Kureyşlileri müsait taraflardan dağa çıkmağa başladılar. Fakat, Muhammedin emrile oraya koşanlar bunları çekilmeğe mecbur etti.\n\nGece yaklaştığı sırada Kureyşliler karargâhlarında bir meclis kurdular.\n\nMedineye hücum etmek münasip olup olmadığını müzakere ettiler, cesaret edemediler. Muhammede karşı kazanılan galebe ile iktifa ederek ertesi günün sabahı eşyalarını topladılar ve Mekke yolunu tuttular.\n\nMuhammet, Medineye ertesi günü gruptan biraz evel döndü. Muharebeden dönenleri karşılamak için Medine haricine çıkanlar Muhammedi perişan bir halde at üzerinde gördüler. Yüzü şişmiş, alt dudağı morarmış, sarkmış ve kanamış idi. Evinin kapısının önünde yardım ile attan indi. İki kişinin omuzuna dayanarak odasına girdi. Medinede bütün müslümanların kuvvei maneviyeleri kırılmış idi. Münafıklar ve Yahudiler ise Muhammedi muaheze ve onunla alay ediyorlardı. Mütecavizane hareket edenler de vardı. Yorgun ve rahatsız olmasına rağmen Muhammet, o gece için icap eden tertip ve tedbirleri aldırdı. Bilhassa Us ve Hazreç reisleri bizzat geceyi Muhammedin kapısı önünde geçirdiler.\n\nKUREYŞLİLERİN MUHAMMET TARAFINDAN TAKİBİ\nHer şeye rağmen bir gecelik istirahat Muhammede yeni ve mühim bir karar almaya kâfi geldi: Galip Kureyşlileri takip…\n\nBu kararın gayesi, müslümanlara cesaret vermek ve Kureyşilerin ricatinden mahirane istifade ederek son tefevvukun müslümanlarda kaldığını göstermek idi. Muhammet, sabah olur olmaz bütün Uhut muhariplerini topladı. Mekkeye doğru yürümekte olduklarını öğrendiği Kureyşlilerin takibine çıkılmasını emretti. İlk harekete", "n_chars": 2059, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 99", "page_id": "tarih-2-1931-p0099", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 82, "side": "recto"}, "text_ocr": "Takat, telâş ve korku içinde kendilerini kaybeden müslümanlar canlarını kurtarmaktan başka bir şey düşünmüyorlardı. Muhammet bizzat firarilere \" buraya geliniz! bana geliniz „ diye bağırdı. Fakat, kendisini dinlemiyorlar, hiç durmadan dağa doğru kaçıyorlardı.\nMuhammet te yanındakilerin yardımile Uhut dağı üzerindeki bir boğaza çekildi. Orada kayalara sığınarak müdafaa tertibatı alındı. Kaçan müslümanlarm birçoğu burada\nbirleşmişlerdi. Fakat bazıları hiç durmaksızın Medineye kadar\nkaçmışlardı. Bazı Kureyşlileri müsait taraflardan dağa çıkmağa\nbaşladılar. Fakat, Muhammedin emrile oraya koşanlar bunları çekilmeğe mecbur etti.\nGece yaklaştığı sırada Kureyşliler karargâhlarında bir\nmeclis kurdular.\nMedineye hücum etmek münasip olup olmadığını müzakere ettiler, cesaret edemediler. Muhammede karşı kazanılan galebe ile iktifa ederek ertesi günün sabahı eşyalarını\ntopladılar ve Mekke yolunu tuttular.\nMuhammet, Medineye ertesi günü gruptan biraz evel döndü. Muharebeden dönenleri karşılamak için Medine haricine\n•çıkanlar Muhammedi perişan bir halde at üzerinde gördüler.\n\"Yüzü şişmiş, alt dudağı morarmış, sarkmış ve kanamış idi.\nEvinin kapısının önünde yardım ile attan indi. İki kişinin\n«muzuna dayanarak odasına girdi. Medinede bütün müslümanlarm kuvvei maneviyeleri kırılmış idi. Münafıklar ve\nYahudiler ise Muhammedi muaheze ve onunla alay ediyorlardı. Mütecavizane hareket edenler de vardı. Yorgun ve\nrahatsız olmasına rağmen Muhammet, o gece için icap\neden tertip ve tedbirleri aldırdı. Bilhassa Us ve Hazreç reisleri bizzat geceyi Muhammedin kapısı önünde geçirdiler.\n. Her şeye rağmen bir gecelik istirahat MuKUREYŞ LıLERıN hammede yeni ve mühim bir karar almaya\nMUHAMMET TARA-, A.. . . . „ JR\nFıNDAN TAKIBI KAFL S e l d l : Galip Kureyşlileri takıp...\nBu kararın gayesi, müslümanlara cesaret\nvermek ve Kureyşilerin ricatinden mahirane istifade ederek son tefevvukun müslümanlarda kaldığını göstermek\nidi. Muhammet, sabah olur olmaz bütün Uhut muhariplerini\ntopladı. Mekkeye doğru yürümekte olduklarını öğrendiği\nKureyşlilerin takibine çıkılmasını emretti. İlk harekete", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 82, "side": "verso", "printed_page": 100, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 493.4, 665.52], "page_width": 983.04, "page_height": 665.52, "text": "geçen Muhammedin kendisi oldu. Yüzündeki yaralar görülüyordu, dizi sarılmıştı, omuzu kımıldamıyordu. Bunlara rağmen atına bindi ve yola çıktı. Onun bu hareketi gayet eyi bir tesir yaptı. Hiç vakit kaybetmeden harekete geçildi. Muhammedin ileri gönderdiği süvariler Kureyşlilerle temasa geldiler. Muhammet bir müddet yürüyüşten sora durdu. Orada dört gün kaldı. Geceleri birçok ateşler yaktırdı. Her tarafa Kureyşlileri takip ettiğini bildirdi. Ebusüfyan Kureyşlileri Muhammede karşı dönüp muharebe etmeğe teşvik etti. Kureyşliler bunu kabul etmedikten başka Mekkeye daha çabuk avdet için yürümekte istical gösterdiler. Muhammet aldığı bir iki esirle Medineye döndü.\n\nUHUT MUHAREBESİNDEN SORA\nBu takibin neticesi, müslümanların vaziyet ve şereflerini oldukça düzeltti. Fakat Uhut mağlûbiyeti Muhammedi karışık dahilî müşküllerle uğraşmak mecburiyetinde bıraktı. Maamafih bütün bu müşkülâta Muhammet yine birtakım tedbirlerle galebe çalmasını bildi. Bilhassa bizzat başına geçtiği veya diğer müslüman reisler emrinde yaptığı birtakım seferlerle vaziyeti idame etti.\n\nMEDİNE MUHASARASI, HENDEK\nMuhammet Uhut muharebesinden sora birtakım Yahudileri Medineden tardetmişti. Bunlardan Haybere iltica edenler Muhammede karşı intikam için bir vesile bulmaya çalışıyorlardı. Bunlar Medineye karşı büyük bir sefer açmak ve yeni doğan islâmiyeti ezmek için Kureyşlilerle Muhammet aleyhinde tecavüzî bir muahede yaptılar. 10,000 kadar asker toplandı. Medine üzerine hareket olundu. Takip ettikleri yol Uhut seferinde takip olunan yolun ayni idi. Yani Medinenin garbından ve şimalinden dolaşarak geniş bir vadiye geldiler. Fakat bu defa müsait mevsim geçmişti. Medineliler mahsüllerini toplamışlardı.\n\nMuhammet, aleyhine hazırlanan bu seferi vaktinde haber almıştı. İleri gelen reislerle istişare etti. Medinede müdafaada kalmaya karar verdiler. Fakat bu kadar çok kuvvete karşı müdafaa kolay değildi. Vakıâ evler bildiğimiz gibi müstahkem olduğundan yolları da duvarlarla kapayarak bir grup yapmak mümkün idi. Fakat şehrin sahraya doğru olan kısmında evler biribirinden uzaktı. Orasını kapatmak güçtü. Selmanı", "n_chars": 2096, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 100", "page_id": "tarih-2-1931-p0100", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 83, "side": "verso"}, "text_ocr": "geçen Muhammedin kendisi oldu. Yüzündeki yaralar görülüyordu, dizi sarılmıştı, omuzu kımıldamıyordu. Bunlara rağmen atma bindi ve yola çıktı. Onun bu hareketi gayet eyi\nbir tesir yaptı. Hiç vakit kaybetmeden harekete geçildi. Muhammedin ileri gönderdiği süvariler Kureyşlilerle temasa\ngeldiler. Muhammet bir müddet yürüyüşten sora durdu.\nOrada dört gün kaldı. Geceleri birçok ateşler yaktırdı. Her\ntarafa Kureyşlileri takip ettiğini bildirdi. Ebusüfyan Kureyşlileri Muhammede karşı dönüp muharebe etmeğe teşvik etti.\nKureyşliler bunu kabul etmedikten başka Mekkeye daha çabuk avdet için yürümekte istical gösterdiler. Muhammet\naldığı bir iki esirle Medineye döndü.\nUHUT MUHAREBE- B U T A K I B I N neticesi, müslümanların vaziyet\nSINDEN SORA \" v e Şereflerini oldukça düzeltti. Fakat Uhut\nmağlûbiyeti Muhammedi karışık dahilî\nmüşküllerle uğraşmak mecburiyetinde bıraktı. Maamafih\nbütün bu müşkülâta Muhammet yine birtakım tedbirlerle\ngalebe çalmasını bildi. Bilhassa bizzat başına geçtiği veya\ndiğer müslürnan reisler emrinde yaptığı birtakım seferlerle\nvaziyeti idame etti.\nMEDINE MUHASA- M U H A M M E T Uhut muharebesinden sora\nRASıS HENDEK birtakım Yahudileri Medineden tardetmişti.\nBunlardan Haybere iltica edenler Muhammede karşı intikam için bir vesile bulmaya çalışıyorlardı.\nBunlar Medineye karşı büyük bir sefer açmak ve yeni doğan islâmiyeti ezmek için Kureyşlilerle Muhammet aleyhinde\ntecavüzî bir muahede yaptılar. 10,000 kadar asker toplandı.\nMedine üzerine hareket olundu. Takip ettikleri yol Uhut\nseferinde takip olunan yolun ayni idi. Yani Medinenin garbından ve şimalinden dolaşarak geniş bir vadiye geldiler.\nFakat bu defa müsait mevsim geçmişti. Medineliler mahsûllerini toplamışlardı.\nMuhammet, aleyhine hazırlanan bu seferi vaktinde haber\nalmıştı. İleri gelen reislerle istişare etti. Medinede müdafaada\nkalmaya karar verdiler. Fakat bu kadar çok kuvvete karşı müdafaa kolay değildi. Vakıâ evler bildiğimiz gibi müstahkem\nolduğundan yolları da duvarlarla kapayarak bir grup yapmak mümkün idi. Fakat şehrin sahraya doğru olan kısmında evler biribirinden uzaktı. Orasını kapatmak güçtü. Selmam", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 82, "side": "recto", "printed_page": 101, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [493.4, 0.0, 983.04, 665.52], "page_width": 983.04, "page_height": 665.52, "text": "Farisî namında İranlı bir zat şehrin açık tarafını bir hendek ile çevirmeyi teklif etti. Muhammet teklifi kabul etti. Bu tedbir, Arapların bilmediği bir yenilik idi. Hendek kazıldı, müdafaa tertibatı alındı. Herkes çalışıyordu. Muhammet te herkesle beraber toprak dolu küfeleri taşıyarak çalıştı. Bazan yorulanların elinden kazmasını alarak bizzat kazıyordu. Altı gün devam eden hendek kazma esnasında Muhammet gece gündüz ameliyat yerinden ayrılmadı.\n\nKureyşliler, Medinenin şimalinde ve şehirden oldukça uzak bir mesafede ordugâhlarını kurmuşlardı. Süvari ve piyade muhariplerini arada sırada seyyar müfrezeler halinde hendeğin karşısına gönderiyorlar ve bazı tahripler yaptırıyorlardı. Bu müfrezeler nereye yaklaştılarsa orada müdafaaya hazır bir kuvvet karşısında bulundular. Kureyşlileri bu tanımadıkları hendek şaşırttı. Oraya hücumdan çekiniyorlardı. İki tarafın biribirine attığı oklar ve taşlar mühlik olmuyordu. Kureyşlilerin başında olan Ebusüfyan hücumun müşkülâtını görünce bir Yahudi vasıtasile Muhammedin müttefiki olan bir yahudi kabilesini Muhammetten ayırmaya muvaffak oldu. Muhammet buna rağmen kendi taraftarlarının şevk ve gayretini idameye ve müslümanlar üzerinde bütün hüküm ve nüfuzunu muhafazaya kadir oldu. Kendisinden ayrılanları da korkutucu vaziyetile rahat durmaya mecbur etti.\n\nMuhammedin en çok ehemmiyet verdiği, düşmanların gece karanlığından istifade ederek hendeğin açık bir noktasından içeriye girmeleri ihtimali idi. Bunun için siperlerde münavebe ile gözcüler bulunduruyordu. Kendisi de bizzat gecenin büyük kısmını siper arkasında geçirerek diğerlerine nümune oluyordu.\n\nKureyşlilerde bir başkumandan yoktu. Mekkelilerin kumandasını her gün münavebe ile Kureyş reislerinden biri üzerine alıyordu. Bu münavebe Kureyş reisleri arasında büyük rekabetler ve şahsî münaferetler olduğunu gösteriyordu.\n\n15, 20 gün kadar devam eden bu muhasara esnasında Kureyşlilerin en büyük taarruzları askerî bir nümayiş mahiyetini geçmemiştir. Hiçbir tehlikeye atılmamışlardır. Nihayet bir gece gayet şiddetli bir fırtına esnasında dağılmışlar ve memleketlerine dönmüşlerdir. Müslümanların tam birliğine mukabil Mekkelilerin birlikten uzak, teşkilâtsız kuvvetleri hiçbir tesir husule getirmemiştir. Bunlar ricat ederken", "n_chars": 2240, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 101", "page_id": "tarih-2-1931-p0101", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 83, "side": "recto"}, "text_ocr": "Farisî namında İranlı bir zat şehrin açık tarafını bir hendek\nile çevirmeyi teklif etti. Muhammet teklifi kabul etti. Bu\ntedbir, Arapların bilmediği bir yenilik idi. Hendek kazıldı,\nmüdafaa tertibatı alındı. Herkes çalışıyordu. Muhammet te\nherkesle beraber toprak dolu küfeleri taşıyarak çalıştı. Bazan\nyorulanların elinden kazmasını alarak bizzat kazıyordu. Altı\ngün devam eden hendek kazma esnasında Muhammet gece\ngündüz ameliyat yerinden ayrılmadı.\nKureyşliler, Medinenin şimalinde ve şehirden oldukça\nuzak bir mesafede ordugâhlarını kurmuşlardı. Süvari ve piyade muhariplerini arada sırada seyyar müfrezeler halinde\nhendeğin karşısına gönderiyorlar ve bazı tahripler yaptırıyorlardı. Bu müfrezeler nereye yaklaştılarsa orada müdafaaya hazır bir kuvvet karşısında bulundular. Kureyşlileri bu\ntanımadıkları hendek şaşırttı. Oraya hücumdan çekmiyorlardı.\nİki tarafın biribirine attığı oklar ve taşlar mühlik olmuyordu.\nKureyşlilerin başında olan Ebusüfyan hücumun müşkülâtım\ngörünce bir Yahudi vasıtasile Muhammedin müttefiki olan\nbir yahudi kabilesini Muhammetten ayırmaya muvaffak oldu.\nMuhammet buna rağmen kendi taraftarlarının şevk ve gayretini idameye ve müslümanlar üzerinde bütün hüküm ve\nnüfuzunu muhafazaya kadir oldu. Kendisinden ayrılanları\nda korkutucu vaziyetile rahat durmaya mecbur etti.\nMuhammedin en çok ehemmiyet verdiği, düşmanların\ngece karanlığından istifade ederek hendeğin açık bir noktasından içeriye girmeleri ihtimali idi. Bunun için siperlerde\nmünavebe ile gözcüler bulunduruyordu. Kendisi de bizzat\ngecenin büyük kısmını siper arkasında geçirerek diğerlerine\nnümune oluyordu.\nKureyşlilerde bir başkumandan yoktu. Mekkelilerin kumandasını her gün münavebe ile Kureyş reislerinden biri\nüzerine alıyordu. Bu münavebe Kureyş reisleri arasında büyük\nrekabetler ve şahsî münaferetler olduğunu gösteriyordu.\n15, 2 0 gün kadar devam eden bu muhasara esnasında\nKureyşlilerin en büyük taarruzları askerî bir nümayiş mahiyetini geçmemiştir. Hiçbir tehlikeye atılmamışlardır. Nihayet\nbir gece gayet şiddetli bir fırtına esnasında dağılmışlar ve\nmemleketlerine dönmüşlerdir. Müslümanların tam birliğine\nmukabil Mekkelilerin birlikten uzak, teşkilâtsız kuvvetleri\nhiçbir tesir husule getirmemiştir. Bunlar ricat ederken", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 83, "side": "verso", "printed_page": 102, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 496.56, 665.76], "page_width": 983.52, "page_height": 665.76, "text": "o kadar istical göstermişlerdir ki kumandanlarından Ebusüfyan devesinin bir dizi bağlı olduğunu farketmeden ona binmişti. Burada da ricati himaye edenlerden biri bir kısım süvari ile Halit bin Velit olmuştur.\n\nKureyşlilerin bu ricatile müslümanların kazandığı vaziyet Muhammedin davasını galip kılmıştır.\n\nMEDİNE MUHASARASINDA HIYANET EDEN YAHUDİLERİ TENKİL\nMekke ordusunun çekildiği gün Muhammet elinden silâhı bırakmadan muharebe esnasında sözünü tutmayıp hıyanet eden Yahudiler üzerine yürüdü. Müslümanlara akşam üzeri Yahudilerin müstahkem ikametgâhları önünde toplanmalarını emretti.\n\nYahudiler müstahkem ikametgâhları önüne gelen müslümanlara türlü türlü fena sözler söylüyorlardı. Hücum eden müslümanların ilk saflarında Usların reisi bulunuyordu.\n\nMuhammet, yakından hücum olunacak yerleri tetkik etti. İki taraf biribirine ok atmıya başladılar. Muhammet at üstünde muharebeyi takip ediyordu. Muharebe geceleyin geç vakte kadar sürdü. Müslümanlar karargâhlarına çekildiler. Ertesi sabah erkenden müslümanlar duvarların altına sokularak şiddetle ok ve taş atmıya başladılar. Akşama kadar bu hal devam etti. Yahudiler yirmi beş gün kadar müdafaada bulunduktan sora nihayet Muhammet tarafından kayıtsız, şartsız teslime mecbur edildiler ve haklarında diğer hainlere ibret teşkil edecek surette şedit ceza tatbik olundu.\n\nYILLIK HAÇ\nMuhammet, bu muvaffakıyet senesindedir ki her müslüman için Mekkede haccın bir mecburiyet olduğunu ilân eylemiştir. Bundan pek güzel anlaşılıyordu ki, Muhammet artık Mekkeyi zaptetmeye, Kureyşileri hükmü altına almıya karar vermişti. Bu bir zaman meselesi idi. Muhammet artık bir kuvvet olmuştu. Ondan korkmıyan kimse kalmamıştı. O, bütün Arap Yarımadasının hayatında pek ciddî mevzu olmuştu. Hendek hâdisesinden sora her taraftan kendisile birleşmiye koşanlar çoğaldı. Geniş mikyasta siyasî muharebeler ve münasebetler başladı. Muhammet her şeyden ziyade daima askerî hareket ve faaliyete ehemmiyet vererek islâm kudret ve nüfuzunu yaymıya ve kökleştirmeye çalıştı.", "n_chars": 2003, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 102", "page_id": "tarih-2-1931-p0102", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 84, "side": "verso"}, "text_ocr": "o kadar istical göstermişlerdir ki kumandanlarından Ebusüfyan\ndevesinin bir dizi bağlı olduğunu farketmeden ona binmişti..\nBurada da ricati himaye edenlerden biri bir kısım süvari ile\nHalit bin Velit olmuştur.\nKureyşlilerin bu ricatile müslümanların kazandığı vaziyet\nMuhammedin davasını galip kılmıştır.\nMEDINE MUHASA- M e k k e b u s u n u n çekildiği gün Muhammet:\nRASıNDAHıYANET e l i n d e n silâhı bırakmadan muharebe esnasmEDENYAHUDILERI d a s ö z ü n ü tutmayıp hıyanet eden YahudiTENKIL 1er üzerine yürüdü. Müslümanlara akşam\nüzeri Yahudilerin müstahkem ikametgâhları\nönünde toplanmalarını emretti.\nYahudiler müstahkem ikametgâhları önüne gelen müslümanlara türlü türlü fena sözler söylüyorlardı. Hücum eden\nmüslümanların ilk saflarında Usların reisi bulunuyordu.\nMuhammet, yakından hücum olunacak yerleri tetkik etti.\niki taraf biribirine ok atmıya başladılar. Muhammet at üstünde muharebeyi takip ediyordu. Muharebe geceleyin geç\nvakte kadar sürdü. Müslümanlar karargâhlarına çekildiler..\nErtesi sabah erkenden müslümanlar duvarların altına sokularak şiddetle ok ve taş atmıya başladılar. Akşama kadar bu hal\ndevam etti. Yahudiler yirmi beş gün kadar müdafaada bulunduktan sora nihayet Muhammet tarafından kayıtsız, şartsız\nteslime mecbur edildiler ve haklarında diğer hainlere ibret\nteşkil edecek surette şedit ceza tatbik olundu.\nYıLLıK HAÇ Muhammet, bu muvaffakiyet senesindedir kî\nher müslüman için Mekkede haccın bir\nmecburiyet olduğunu ilân eylemiştir. Bundan pek güzel anlaşılıyordu ki, Muhammet artık Mekkeyi zaptetmeye, Kureyşileri hükmü altına almıya karar vermişti. Bu bir zaman\nmeselesi idi. Muhammet artık bir kuvvet olmuştu. Ondan\nkorkmıyan kimse kalmamıştı. O, bütün Arap Yarımadasının\nhayatında pek ciddî mevzu olmuştu. Hendek hâdisesinden\nsora her taraftan kendisile birleşmiye koşanlar çoğaldı. Geniş\nmikyasta siyasî muharebeler ve münasebetler başladı. Muhammet her şeyden ziyade daima askerî hareket ve faaliyete\nehemmiyet vererek islâm kudret ve nüfuzunu yaymıya ve\nkökleştirmeye çalıştı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 83, "side": "recto", "printed_page": 103, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [496.56, 0.0, 983.52, 665.76], "page_width": 983.52, "page_height": 665.76, "text": "HUDEYBİYE MUSALÂHASI\nMuhammet, hicretin VI. senesi Kâbeyi ziyarete, yani haç etmiye karar verdi. Kureyşlilerin düşmanlığına ehemmiyet vermiyordu. Haç aylarında herkesin riayet ettiği mukaddes mütareke sayesinde, muharebesiz, Kâbeyi ziyaret edebileceğini ümit ediyordu.\n\nMuhammet 1500 kişilik bir kafile ile Mekkeye hareket etti. Bundan haberdar olan Mekkeliler büyük heyecana kapıldılar. Muhammedin şehre hücum edeceğine hükmettiler; şehri muhafaza için tertibat aldılar. Bütün Mekkeliler şehir haricinde ordugâha çıktılar. Halit bin Velit bir süvari kuvvetile Mekke yolunu kapadı. Kureyşlilerin bu düşmanca vaziyetleri, Muhammedi cür'etli bir hareketle Mekkeye daha ziyade yaklaşmaya sevketti. Güneş batar batmaz, gece yürüyüşü ile, Mekkeden bir gün uzakta Hudeybiye kuyusuna kadar ilerledi, orada kondu. Muhammet, bu hareketle kureyş süvarilerinin bulunduğu yeri çevirmiş ve Mekkeye yaklaşmıştı. Muhammet, daha ziyade yaklaşarak, muharebeye girişmiyerek, maksadını siyasî vasıtalarla temin etmeyi tercih etti.\n\nMekke süvarileri geri çekilerek, yeni bir müdafaa hattı tutmaya mecbur oldu.\n\nBu vaziyette iki taraf arasında, müteaddit elçilerle, günlerce devam eden bir müzakere başladı.\n\nKureyşliler, kâmilen silâhlanmış ve bütün müttefik kabileleri çağırmışlardı; Muhammet, şehre girmiye kalkışırsa silâhla mukabeleye karar vermişlerdi.\n\nMuhammet, maksadının gayet sulhperverane olduğunu, Kâbeyi ziyaret esnasında iki tarafın emniyeti için hususî bir mütareke yapmıya hazır bulunduğunu bildirdi.\n\nMekkeliler, müslümanların arkasını çevirmek için bir süvari müfrezesi göndermişlerdi. Bunu sezen Muhammet, derhal bir pusu kurdu ve düşman süvari müfrezesini tamamen esir etti. Fakat, maksadının, nekadar sulhperverane olduğunu göstermek için, esirleri bıraktı. Tekrar müzakere çaresini aradı.\n\nNihayet Kureyşliler bir itilâf yapmak münasip olacağına kani oldular. Süheyl namında birini, Muhammetle kat'î bir muahede yapmıya memur ettiler. Uzun ve münakaşalı müzakerelerden sora bir sulh muahedesi yazıldı.", "n_chars": 2003, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 103", "page_id": "tarih-2-1931-p0103", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 84, "side": "recto"}, "text_ocr": "Muhammet, hicretin VI. senesi Kâbeyi\nHUDEYBIYE MU- z i y a r e t e ı y a n i LU- h a ç e tmiye karar verdi. KuSALÂHASı reyşlilerin düşmanlığına ehemmiyet vermiyordu. Haç aylarında herkesin riayet ettiği mukaddes mütareke sayesinde, muharebesiz, Kâbeyi ziyaret edebileceğini\nümit ediyordu.\nMuhammet 1500 kişilik bir kafile ile Mekkeye hareket\netti. Bundan haberdar olan Mekkeliler büyük heyecana kapıldılar. Muhammedin şehre hücum edeceğine hükmettiler;\nşehri muhafaza için tertibat aldılar. Bütün Mekkeliler şehir\nharicinde ordugâha çıktılar. Halit bin Velit bir süvari kuvvetile Mekke yolunu kapadı. Kureyşlilerin bu düşmanca\nvaziyetleri, Muhammedi cür'etli bir hareketle Mekkeye daha\nziyade yaklaşmaya şevketti. Güneş batar batmaz, gece yürüyüşü ile, Mekkeden bir gün uzakta Hudeybiye kuyusuna\nkadar ilerledi, orada kondu. Muhammet, bu hareketle kureyş\nsüvarilerinin bulunduğu yeri çevirmiş ve Mekkeye yaklaşmıştı. Muhammet, daha ziyade yaklaşarak, muharebeye girişmiyerek, maksadını siyasî vasıtalarla temin etmeyi tercih\netti.\nMekke süvarileri geri çekilerek, yeni bir müdafaa hattı\ntutmaya mecbur oldu.\nBu vaziyette iki taraf arasında, müteaddit elçilerle, günlerce devam eden bir müzakere başladı.\nKureyşliler, kâmilen silâhlanmış ve bütün müttefik kabileleri çağırmışlardı; Muhammet, şehre girmiye kalkışırsa silâhla mukabeleye karar vermişlerdi.\nMuhammet, maksadının gayet sulhperverane olduğunu,\nKâbeyi ziyaret esnasında iki tarafın emniyeti için hususî bir\nmütareke yapmıya hazır bulunduğunu bildirdi.\nMekkeliler, müslümanların arkasını çevirmek için bir\nsüvari müfrezesi göndermişlerdi. Bunu sezen Muhammet,\nderhal bir pusu kurdu ve düşman süvari müfrezesini tamamen esir etti. Fakat, maksadının, nekadar sulhperverane\nolduğunu göstermek için, esirleri bıraktı. Tekrar müzakere\nçaresini aradı.\nNihayet Kureyşliler bir itilâf yapmak münasip olacağına\nkani oldular. Süheyl namında birini, Muhammetle kat'î bir\nmuahede yapmıya memur ettiler. Uzun ve münakaşalı müzakerelerden sora bir sulh muahedesi yazıldı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 84, "side": "verso", "printed_page": 104, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 494.48, 665.76], "page_width": 983.28, "page_height": 665.76, "text": "Müzakere açıkta, herkesin önünde oluyordu. Muhammet yere bağdaş kurarak oturmuştu. Mekke Sefiri Süheyl Muhammedin karşısına diz çökerek oturdu ; yüksek sesle konuşuyordu.\n\nMuhammet damadı Aliyi çağırdı, muahedeyi yazmasını ve \"besmele\" ile başlamasını söyledi; Süheyl de bunu kabul etmedi, değiştirtti. Süheyl \"Allahın Resulü Muhammet\" ibaresine de itiraz etti ve \"kendi adını yazdır!\" dedi. Muhammet, bunda da ısrar etmedi. Yazılan muahede şöyle oldu:\n\n\"Bu, Abdullahın oğlu Muhammet ile Amrin oğlu Süheyl arasında aktolunan sulh muahedenamesidir: On sene müddetle biribirlerine karşı silâh kullanmamaya karar verdiler…\"\n\n\"Kureyşlilerden bazıları, velilerinin izni olmaksızın Muhammet tarafına geçecek olursa, Muhammet onları geriverecektir; fakat müslümanlar, Muhammedin tarafını bırakırlarsa, Kureyşliler tarafından geriverilmiyeceklerdir.\n\nHerkes, Muhammet ile bir ittifak muahedesi aktetmekte serbesttir. Kezalik, Kureyşliler de her istediklerile bir ittifak muahedesi yapabilirler.\n\nMuhammet bu sene, Mekkeye girmemeyi kabul eder. Fakat, gelecek sene, Kureyşliler şehri terkedecekler ve Muhammede şehirde üç gün kalmıya müsaade edeceklerdir.\n\nMuhammedin yanında yalnız bir kılıç bulunacak başka silâh olmıyacaktır.\"\n\nBu muahedenamedeki ağır şartlardan müslümanlar, hiç memnun olmadılar; en yakın sahabeler Muhammede itiraz ettiler ve ondan istizahta bulundular. Hakları vardı. Çünkü bu muahedenin inceliğini anlıyabilmek için, insanlar ve hadiseler hakkında yalnız uzun bir hayat tecrübesile kazanılabilecek nüfuzu nazar sahibi olmak lâzımdı. Hakikatte, islâmiyetin, o zamana kadar hiçbir zaferi; Hudeybiye Muahedesi kadar mühim olmamıştır.\n\nBu muahededen sora, Kureyşlilerle yakından ve samimî temas mümkün oldu; islâm telkinatı daha kolay ve daha tesirli yapılabildi. Mekke reislerinden Halit bin Velit ve Amr İbnülas gibi büyük kumandanlar, Muhammedin tarafına geçtiler. Yirmi iki ay içinde, yani muahede Mekkeliler tarafından bozuluncaya kadar, islâmiyete dahil olanların miktarı, Hudeybiyeden evel müslüman olanların miktarından fazla oldu.", "n_chars": 2050, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 104", "page_id": "tarih-2-1931-p0104", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 85, "side": "verso"}, "text_ocr": "Müzakere açıkta, herkesin önünde oluyordu. Muhammet\nyere bağdaş kurarak oturmuştu. Mekke Sefiri Süheyl Muhammedin karşısına diz çökerek oturdu ; yüksek sesle konuşuyordu.\nMuhammet damadı Aliyi çağırdı, muahedeyi yazmasını\nve besmele,, ile başlamasını söyledi; Süheyl de bunu kabul\netmedi, değiştirtti. Süheyl \"Allahın Resulü Muhammet\nibaresine de itiraz etti ve\"kendi adını yazdır!,, dedi. Muhammet^ bunda da ısrar etmedi. Yazılan muahede söyle oldu:\n\"Bu, Abdullahm oğlu Muhammet ile Amrin oğlu Süheyl\narasında aktolunan sulh muahedenamesidir: On sene müddetle biribirlerine karşı silâh kullanmamaya karar verdiler...,,\n\"Kureyşlilerden bazıları, velilerinin izni olmaksızın Muhammet tarafına geçecek olursa, Muhammet onları geriverecektır; fakat müslümanlar, Muhammedin tarafını bırakırlarsa, Kureyşlıler tarafından geriverilmiyeceklerdir\nHerkes, Muhammet ile bir ittifak muahedesi aktetmekte\nserbesttir. Kezalik, Kureyşliler de her istediklerile bir ittifak\nmuahedesi yapabilirler.\nMuhammet bu sene, Mekkeye girmemeyi kabul eder\nFakat,gelecek sene, Kureyşliler şehri terkedecekler ve Muhammede şehirde üç gün kalmıya müsaade edeceklerdir\nMuhammedin yanında yalnız bir kılıç bulunacak başka\nsilah olmıyacaktır.,,\nBu muahedenamedeki ağır şartlardan müslümanlar hiç\nmemnun olmadılar; en yakın sahabe ler Muhammede itiraz\nettiler ve ondan istizahta bulundular. Hakları vardı. Çünkü\nbu muahedenin inceliğini anlıyabilmek için, insanlar ve hadiseler hakkında yalnız uzun bir hayat tecrübesile kazanılabilecek nüfuzu nazar sahibi olmak lâzımdı. Hakikatte, islâmıyetm o zamana kadar hiçbir zaferi; Hudeybiye Muahedesi kadar mühim olmamıştır.\nBu muahededen sora, Kureyşlilerle yakından ve samimî\ntemas mümkün oldu; islâm telkinatı daha kolay ve daha\ntesirli yapılabildi. Mekke reislerinden Halit bin Velit ve\nAmr Ibnulas gibi büyük kumandanlar, Muhammedin tarafına\ngeçtiler. Yirmi ıkı ay içinde, yani muahede Mekkeliler tarafından bozuluncaya kadar, islâmiyete dahil olanların miktarı Hudeybıyeden evel müslüman olanların miktarından fazla oldu", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 84, "side": "recto", "printed_page": 105, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [494.48, 0.0, 983.28, 665.76], "page_width": 983.28, "page_height": 665.76, "text": "Hudeybiyede Muhammedin yanında 1500 kişi vardı; bundan iki sene sora, Muhammet, Mekkenin fethine 10,000 kişi ile yürüdü.\n\nHAYBER SEFERİ\nHayber, \"Medine-Suriye\" yolu üzerinde, Medineden takriben 150 kilometre uzakta bir havalinin ismidir. Bu havalide yedi hisar, birçok ekilmiş tarlalar ve pek çok hurmalıklar vardı. Mahsullerinin mebzuliyetile meşhur idi. Munhasıran Yahudilerle meskûn bulunuyordu. Bunların nüfusları 5,000 den fazla tahmin olunur. Bu Yahudiler biribirlerile itilâf halinde yaşamadıkları gibi bazan da biribirlerile kanlı kavgalar yaparlardı. Hiçbir siyasî teşkilâtları yoktu. Her aile yahut kabile kendi hesabına hareket ederdi.\n\nMuhammet, Hayber ve ahalisi hakkında kâfi malûmat edinmişti. Yalnız 1600 kişi kadar küçük bir kuvvetle Haybere hareket etti. O kadar anî surette karar vermiş ve seri yürümüştü ki Yahudilerin haber almalarına vakit kalmadan müslümanlar Hayber hisarlarının önünde göründüler.\n\nYahudiler, vaziyetin farkında olmaksızın hergünkü gibi tarlalarına gitmek üzere hisarlarından çıktıkları zaman, birdenbire müslüman askerlerile karşılaştılar. Derhal içeri kaçtılar, ortalığı telâşa verdiler.\n\nMuhammet, münasip bir yerde karargâhını kurduktan sora, muntazam bir usul dairesinde işe başladı. Yahudilerin müstahkem evlerine birer birer hücum etti. Bu hücumları gündüzleri yapıyor, geceleri karargâhına dönüyordu. Civardaki tarlaları tahrip ettiriyor, içilecek suları kestiriyor, Yahudilere, hayatı gayrimümkün bir hale getiriyordu. Oraya vâsıl olduktan sora başlıyan muharebeler bir buçuk ay kadar sürmüştü. Yahudiler, Muhammedin azim ve şiddeti karşısında birleşememişler ve tamamen atalet içinde kalmışlardır. İşte bu suretle Muhammet, Hayber hisarlarını birer birer zaptetti. Ahalinin bir kısmı, kendiliğinden teslim oldu, mukavemete yeltenenler muharebe ile esir edildiler. Neticede bütün Hayber hisarları, kadınları, çocukları ve servetleri ile bütün Yahudiler müslümanların eline geçti.\n\nYahudiler, Hayberde sadece çiftçi gibi oturmak ve buna mukabil sureti daimede mahsullerinin yarısını vermek teklifinde bulundular.", "n_chars": 2061, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 105", "page_id": "tarih-2-1931-p0105", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 85, "side": "recto"}, "text_ocr": "Hudeybiyede Muhammedin yanında 1500 kişi vardı;\nbundan iki sene sora, Muhammet, Mekkenin fethine 10,000\nkişi ile yürüdü.\nHayber, \"Medine-Suriye,, yolu üzerinde, MeHAYBER SEFERİ Mineden takriben 150 kilometre uzakta bir\nhavalinin ismidir. Bu havalide yedi hisar,\nbirçok ekilmiş tarlalar ve pek çok hurmalıklar vardı. Mahsullerinin mebzuliyetile meşhur idi. Münhasıran Yahudilerle\nmeskûn bulunuyordu. Bunların nüfusları 5,000 den fazla\ntahmin olunur. Bu Yahudiler biribirlerile itilâf halinde yaşamadıkları gibi bazan da biribirlerile kanlı kavgalar yaparlardı. Hiçbir siyasî teşkilâtları yoktu. Her aile yahut kabile\nkendi hesabına hareket ederdi.\nMuhammet, Hayber ve ahalisi hakkında kâfi malûmat\nedinmişti. Yalnız 1600 kişi kadar küçük bir kuvvetle Haybere hareket etti. O kadar anî surette karar vermiş ve seri\nyürümüştü ki Yahudilerin haber almalarına vakit kalmadan\nmüslümanlar Hayber hisarlarının önünde göründüler.\nYahudiler, vaziyetin farkında olmaksızın hergünkü gibi\ntarlalarına gitmek üzere hisarlarından çıktıkları zaman, birdenbire müslüman askerlerde karşılaştılar. Derhal içeri kaçtılar, ortalığı telâşa verdiler.\nMuhammet, münasip bir yerde karargâhını kurduktan\nsora, muntazam bir usul dairesinde işe başladı. Yahudilerin\nmüstahkem evlerine birer birer hücum etti. Bu hücumları\ngündüzleri yapıyor, geceleri karargâhına dönüyordu. Civardaki tarlaları tahrip ettiriyor, içilecek suları kestiriyor, Yahudilere, hayatı gayrimümkün bir hale getiriyordu. Oraya vâsıl\nolduktan sora başlıyan muharebeler bir buçuk ay kadar\nsürmüştü. Yahudiler, Muhammedin azim ve şiddeti karşısında birleşememişler ve tamamen atalet içinde kalmışlardır.\nİşte bu suretle Muhammet, Hayber hisarlarını birer birer\nzaptetti. Ahalinin bir kısmı, kendiliğinden teslim oldu, mukavemete yeltenenler muharebe ile esir edildiler. Neticede\nbütün Hayber hisarları, kadınları, çocukları ve servetleri ile\nbütün Yahudiler müslümanlarm eline geçti.\nYahudiler, Hayberde sadece çiftçi gibi oturmak ve buna\nmukabil sureti daimede mahsullerinin yarısını vermek teklifinde bulundular.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 85, "side": "verso", "printed_page": 106, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 495.48, 665.52], "page_width": 983.28, "page_height": 665.52, "text": "Muhammet, Hayber arazisini beytülmal namına zaptetti. Yahudilerin, müstecir ve işçi sıfatını haiz olmak üzere Hayberde oturmalarına müsaade ve başlarına adamlarından bir vali tayin etti.\n\nBilâhare Arabistan havalisinde fethedilen yerlerde tatbik olunan malî ve siyasî idarenin bazı esaslı mefhumları bu Hayber fethinde konulan ahkâmdan çıkmıştır.\n\nMuhammet, Hayberden Medineye avdetinden sora daha birtakım seferler icrasile meşgul olduktan başka bir sene evel Hudeybiye muahedesi mucibince kararlaştırılmış olan şerait dairesinde 2000 kişi ile, Mekkeye gidip haccetti ve döndü.\n\nMEKKENİN ZAPTI\nMekkenin zaptı, iki kabile arasında ehemmiyetsiz bir kavga yüzünden vukua gelmiştir. Bu kabilelerin biri (Huzzalar) Muhammedin diğeri (Beni Bekir) Kureyşlilerin müttefiki idi. Muhammet kendi müttefikine, Kureyşlilerin müttefikinin tecavüzünü ve Kureyşlilerin onlara muavenet etmelerini, Hudeybiye muahedesinin ihlâli mahiyetinde telâkki etti. Mekkeliler Muhammedin kudret ve satveti karşısında kendilerini artık âciz görüyorlardı; kendilerinin haksız olmadıklarını ve vaziyetin nasıl cereyan ettiğini izah için Ebusüfyanı Muhammet nezdine memur ettiler. Muhammedin müttefiki olan kabilelerin reisleri ise daha evel gelerek ondan imdat istemişlerdi. Muhammet, bunlara hiçbir teminat vermek istemedi; ne karar vereceğini belli etmemek için birdenbire evine çekildi.\n\nEbusüfyana gelince, o, Medineye geldi, Muhammetle görüştü, fakat hiçbir şey kararlaştırmaya muvaffak olamadı. Ebusüfyan Muhammedin karısı olan kendi kızını, Ebubekiri, Ömeri, Osmanı ve Ali ile Muhammedin kızı Fatmayı gördü, hiçbir semere temin edemedi; Muhammedin ne düşündüğü malûm olmadan evel, kimse bir harekette bulunmaya ve bir şey söylemiye cesaret gösteremedi.\n\nEbusüfyan muvaffakıyetsizlikten müteessir bir halde Mekkeye döndü ; Kureyşliler ise Muhammet ile Ebusüfyan arasında gizli bir itilâftan şüphelenmişlerdi.\n\nEbusüfyan Mekkeye döner dönmez, Muhammet, Mekke üzerine sefer hazırlığına başladı, fakat maksadını gizli tuttu. Bu sırra pek az kişi vâkıf idi.", "n_chars": 2028, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 106", "page_id": "tarih-2-1931-p0106", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 86, "side": "verso"}, "text_ocr": "Muhammet, Hayber arazisini beytülmal namına zaptetti\nYahudilerin, müstecir ve işçi sıfatını haiz olmak üzere Hayberde oturmalarına müsaade ve başlarına adamlarından bir\nvali. tayın etti.\nBilâhare Arabistan havalisinde fethedilen yerlerde tatbik\nolunan malı ve siyasî idarenin bazı esaslı mefhumları bu\nHayber fethinde konulan ahkâmdan çıkmıştır.\nMuhammet, Hayberden Medineye avdetinden sora daha\nbirtakım seferler icrasile meşgul olduktan başka bir sene\nevel Hudeybiye muahedesi mucibince kararlaştırılmış olan\nşerait dairesinde 2 0 0 0 kişi ile, Mekkeye gidip haccetti ve\ndöndü.\nMEKKFMİM 7 4 P T , M e k k e n i n z a P ü ' i k i kabile arasında ehemMEKKENIN ZAPTı m ı y e tsiz bir kavga yüzünden vukua gelmiştir. Bu kabilelerin biri (Huzzalar) Muhammedm diğeri (Beni Bekir) Kureyşlilerin müttefiki idi Muhammet kendi müttefikine, Kureyşlilerin müttefikinin tecavüzünü ve Kureyşlilerin onlara muavenet etmelerini, Hudeybiye muahedesinin ihlâli mahiyetinde telâkki etti. Mekkeliler\nMuhammedin kudret ve satveti karşısında kendilerini artık\naciz görüyorlardı; kendilerinin haksız olmadıklarını ve vaziyetin nasıl cereyan ettiğini izah için Ebusüfyanı Muhammet\nnezdıne memur ettiler. Muhammedin müttefiki olan kabilelerin reisleri ise daha evel gelerek ondan imdat istemişlerdi. Muhammet, bunlara hiçbir teminat vermek istemediJlküdi a r V e r e C e ğ i n i b e l I İ etmemek için birdenbire evine\nEbusüfyana gelince, o, Medineye geldi, Muhammetle görüştü, fakat hiçbir şey kararlaştırmaya muvaffak olamadı\nEbusüfyan Muhammedin karısı olan kendi kızını, Ebubekırı, Ömeri, Osmanı ve Ali ile Muhammedin kızı Fatma yı\ngördü, hiçbir semere temin edemedi; Muhammedin ne düşündüğü malûm olmadan evel, kimse bir harekette bulunmaya ve bir şey söylemiye cesaret gösteremedi.\nEbusüfyan muvaffakıyetsizlikten müteessir bir halde\nMekkeye döndü ; Kureyşliler ise Muhammet ile Ebusüfyan\narasında gizli bir itilâftan şüphelenmişlerdi.\nEbusüfyan Mekkeye döner dönmez, Muhammet, Mekke\nüzerine sefer hazırlığına başladı, fakat maksadını gizli tuttu.\nBu sırra pek az kişi vâkıf idi.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 85, "side": "recto", "printed_page": 107, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [495.48, 0.0, 983.28, 665.52], "page_width": 983.28, "page_height": 665.52, "text": "Ömer, Medinedeki hazırlıktan Mekkeye hiçbir haber gidememesi için Mekkeye giden bütün yolları nezaret altında tutmaya memur oldu; şüpheli hiç kimsenin geçmesine müsaade etmemek emrini aldı. Bir sefere hazırlık emri verilmişti. Fakat, hiç kimse ne tarafa gidileceğini bilmiyordu. Muhammet hakikî maksadını gizliyebilmek için küçük bir müfrezeyi Suriye istikametine gönderdi. Bütün bu ihtiyatlara rağmen çok geçmeden Mekkede, Muhammedin Mekkeye taarruz etmek fikrinde olduğu kanaati yayılmaya başladı. Muhammedin maksadı, Kureyşlilere müdafaayı düşünmiye vakit bırakmıyacak kadar bir süratle, büyük bir kuvveti apansız Mekkenin önünde bulundurmaktı. Müslüman olmuş bütün kabileleri Medineye davet etti. Nihayet Muhammet 10,000 kişilik bir ordu başında olduğu halde yola çıktı. Ramazan ayı idi. Sıcaktı. Muztarip oldu. Bizzat orucunu bozdu, ve hiçbir kimsenin oruç tutmamasını emretti. Artık Muhammedin Mekke üzerine ilerlemekte olduğu anlaşıldı. Yolda kendisine her taraftan ve hatta Mekkeden bile birtakım adamlar iltihak için geliyorlardı. Muhammet, ilerden yürüttüğü öncü kuvvetini ziyadeleştirerek onu Halit bin Velidin kumandasına verdi. Muhammet, Mekkeye yaklaştığı zaman birçok membalardan ve bilhassa Mekkelilerin gönderdiği sefirlerden Kureyşilerin zâf ve tereddüdünü anlamış olduğundan derhal muharebe tertibatı aldırdı ve Mekke üzerine yürümek emrini verdi. Ayni zamanda Kureyşlilerin Sefiri Ebusüfyan ile Mekkelilere teslim şartlarını bildirdi. Mekkelilerin bir kısmı teslim oldular. Bazıları evlerine kapandı, kimisi Ebusüfyanın evine iltica etti, bazıları Kâbenin etrafına toplandılar. Âciz bir ekalliyet te, mukavemet hazırlamaya kalktı. Bunların başında Hüdeybiye Muahedesini imzalıyan Süheyl ile Ebu Cehlin oğlu İkrime ve Safvan bulunuyordu. Fakat artık hiçbir şey Muhammedin keyfine münkat bir halde kalmış olan Mekkenin mukadderatını değiştiremezdi.\n\nMuhammet, ertesi sabah arzu ettiği kansız muzafferiyeti temin etmek üzere icap eden emirlerini verdikten sora bütün ordusile ilerlemeğe başladı. Ordu dört kola ayrılmıştı. Herbiri bir noktadan Mekkeye girecekti. Bu kolların birine bizzat Muhammet kumanda ediyordu. Hiçbir mukavemete tesadüf olunmadı, yollar boştu. Yalnız bazı müfritler bir noktada mukavemet için toplanmışlardı. Bunlara tesadüf eden", "n_chars": 2268, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 107", "page_id": "tarih-2-1931-p0107", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 86, "side": "recto"}, "text_ocr": "Ömer, Medinedeki hazırlıktan Mekkeye hiçbir haber gidememesi için Mekkeye giden bütün yolları nezaret altında\ntutmaya memur oldu; şüpheli hiç kimsenin geçmesine müsaade etmemek emrini aldı. Bir sefere hazırlık emri verilmişti. Fakat, hiç kimse ne tarafa gidileceğini bilmiyordu.\nMuhammet hakikî maksadını gizliyebilmek için küçük bir\nmüfrezeyi Suriye istikametine gönderdi. Bütün bu ihtiyatlara\nrağmen çok geçmeden Mekkede, Muhammedin Mekkeye taarruz etmek fikrinde olduğu kanaati yayılmaya başladı. Muhammedin maksadı, Kureyşlilere müdafaayı düşünmiye vakit\nbırakmıyacak kadar bir süratle, büyük bir kuvveti apansız\nMekkenin önünde bulundurmaktı. Müslüman olmuş bütün\nkabileleri Medineye davet etti. Nihayet Muhammet 10,000\nkişilik bir ordu başında olduğu halde yola çıktı. Ramazan\nayı idi. Sıcaktı. Muztarip oldu. Bizzat orucunu bozdu, ve hiçbir kimsenin oruç tutmamasını emretti. Artık Muhammedin\nMekke üzerine ilerlemekte olduğu anlaşıldı. Yolda kendisine\nher taraftan ve hatta Mekkeden bile birtakım adamlar iltihak\niçin geliyorlardı. Muhammet, ilerden yürüttüğü öncü kuvvetini ziyadeleştirerek onu Halit bin Velidin kumandasına\nverdi. Muhammet, Mekkeye yaklaştığı zaman birçok membalardan ve bilhassa Mekkelilerin gönderdiği sefirlerden Kureyşilerin zâf ve tereddüdünü anlamış olduğundan derhal\nmuharebe tertibatı aldırdı ve Mekke üzerine yürümek emrini verdi. Ayni zamanda Kureyşlilerin Sefiri Ebusüfyan ile\nMekkelilere teslim şartlarını bildirdi. Mekkelilerin bir kısmı\nteslim oldular. Bazıları evlerine kapandı, kimisi Ebusüfyamn evine iltica etti, bazıları Kâbenin etrafına toplandılar.\nÂciz bir ekalliyet te, mukavemet hazırlamaya kalktı. Bunların\nbaşında Hüdeybiye Muahedesini imzalıyan Süheyl ile Ebu\nCehlin oğlu İkrime ve Safvan bulunuyordu. Fakat artık hiçbir şey Muhammedin keyfine münkat bir halde kalmış olan\nMekkenin mukadderatını değiştiremezdi.\nMuhammet, ertesi sabah arzu ettiği kansız muzafferiyeti\ntemin etmek üzere icap eden emirlerini verdikten sora bütün ordusile ilerlemeğe başladı. Ordu dört kola ayrılmıştı.\nHerbiri bir noktadan Mekkeye girecekti. Bu kolların birine\nbizzat Muhammet kumanda ediyordu. Hiçbir mukavemete\ntesadüf olunmadı, yollar boştu. Yalnız bazı müfritler bir noktada mukavemet için toplanmışlardı. Bunlara tesadüf eden", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 86, "side": "verso", "printed_page": 108, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 494.56, 666.0], "page_width": 983.52, "page_height": 666.0, "text": "Halit bin Velit, bir kısmını öldürdükten sora hepsi perişan oldular. Nihayet silâhlarını atarak evlerine kapandılar.\n\nMuhammet, Mekkeye bir hâkimi mutlak halinde girmiş ve orada deri çadırını kurdurmuş bulunuyordu.\n\nBundan sora Muhammet, baştan ayağa kadar silâhlanmış olduğu halde bir deveye bindi ve Kâbeye doğru ilerledi. Her taraf Muhammedin askerlerile dolu idi. Muhammet, Kâbenin yanına gelince devesinden inmeden elindeki uzun sopasile işaret ederek Kâbedeki bütün putları biribiri ardınca kırdırdı. Ondan sora Kâbenin anahtarlarını aldı, cebine koydu. Müteakıben de umum halka uzun bir hitabede bulundu. Bu beyanatile Mekkelileri affettiğini de bildirdi. Hitabesi bittikten sora bir kaya üzerine oturan Muhammede bütün Mekkeliler gelip hürmet ve itaatlerini arzettiler. Muhammet, Mekkede kaldığı günler zarfında şehirde ve havalisinde bazı icraat ve yeni esaslar koymakla meşgul oldu.\n\nHUNEYN MUHAREBESİ\nMuhammet, fetih senesinde Mekkede pek az kaldı. Bu esnada, Mekke şarkındaki kabileler Huneyn vadisinde toplanarak Muhammede karşı vaziyet aldılar. Muhammet 12000 kişilik bir ordu ile bunların üzerine yürüdü ; bu orduda Mekke müşrikleri de vardı.\n\nDört gün yürüyüşten sora, Muhammet ordusu ile sabahleyin dar Huneyn vadisine daldı; henüz ortalık tamam aydınlanmamıştı. Öncü kuvvetler, pusu kurmuş düşman süvarilerinin şiddetli bir hücumuna uğradı; perişan oldu; karmakarışık geriden gelen ordunun büyük kısmı üzerine düştü; bütün orduda büyük karışıklık oldu ve kaçış başladı. Kaçanları takip eden düşman Muhammet üzerinde kolay ve tam muvaffakıyet kazanmak üzere idi. Vaziyetin fenalığını gören Muhammet, derhal hayvanını telâş içinde kaçan bu insan nehrinin haricinde bir noktaya sürdü ve orada durdu; yanında amcası Abbas vardı; Abbasın sesi çok gürdü; Muhammet, Abbası bağırtarak kaçanları yanına çağırdı; bir aralık Muhammet te bağırmıya başladı. Evvelâ 100 kişi kadar toplandı. Bu bir avuç kahramanın durup mukavemet etmesi sayesinde bütün kaçanlar geridöndüler ve Muhammedin etrafında toplandılar. Neticede düşman mağlûp olarak perişan bir surette kaçtı, şiddetle takip olundu, zafer tam ve kat'î olmuştu.", "n_chars": 2123, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 108", "page_id": "tarih-2-1931-p0108", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 87, "side": "verso"}, "text_ocr": "Halit bin Velit, bir kısmını öldürdükten sora hepsi perişan\noldular. Nihayet silâhlarını atarak evlerine kapandılar.\nMuhammet, Mekkeye bir hâkimi mutlak halinde girmiş\nve orada deri çadırını kurdurmuş bulunuyordu.\nBundan sora Muhammet, baştan ayağa kadar silâhlanmış\nolduğu halde bir deveye bindi ve Kâbeye doğru ilerledi.\nHer taraf Muhammedın askerlerile dolu idi. Muhammet, Kâbemn yanma gelince devesinden inmeden elindeki uzun\nsopasile işaret ederek Kâbedeki bütün putları biribiri ardınca kırdırdı. Ondan sora Kâbenin anahtarlarını aldı, cebine\nkoydu. Müteakiben de umum halka uzun bir hitabede bulundu. Bu beyanatile Mekkelileri affettiğini de bildirdi. Hitabesi bittikten sora bir kaya üzerine oturan Muhammede bütün Mekkeliler gelip hürmet ve itaatlerini arzettiler. Muhammet, Mekkede kaldığı günler zarfında şehirde ve havalisinde bazı icraat ve yeni esaslar koymakla meşgul oldu.\nH U N E Y N Muhammet, fetih senesinde Mekkede pek az\nMUHAREBESİ kaldı. Bu esnada, Mekke şarkındaki kabileler Huneyn vadisinde toplanarak Muhammede Karşı vaziyet aldılar. Muhammet 12000 kişilik bir orferide vaîdT m Ü Z e \" n e y ü r ü d ü î b u orduda Mekke müşrikDört gün yürüyüşten sora, Muhammet ordusu ile sabahleyin dar Huneyn vadisine daldı; henüz ortalık tamam aydmlanmamıştı. öncü kuvvetler, pusu kurmuş düşman süvarilerinin şiddetli bir hücumuna uğradı; perişan oldu; karmakarışık geriden gelen ordunun büyük kısmı üzerine düştübutun orduda büyük karışıklık oldu ve kaçış başladı Kaçanları takıp eden düşman Muhammet üzerinde kolay ve\ntam muvaffakiyet kazanmak üzere idi. Vaziyetin fenalığını\ngören Muhammet, derhal hayvanını telâş içinde kaçan bu\ninsan nehrinin haricinde bir noktaya sürdü ve orada durduyanında amcası Abbas vardı; Abbasın sesi çok gürdü- Muhammet, Abbasi bağırtarak kaçanları yanma çağırdı; bir' aralık Muhammet te bağırmıya başladı. Evvelâ 100 kişi kadar\ntoplandı. Bu bir avuç kahramanın durup mukavemet etmesi sayesinde bütün kaçanlar geridöndüler ve Muhammedin\netrafında toplandılar. Neticede düşman mağlûp olarak perişan bir surette kaçtı, şiddetle takip olundu, zafer tam ve kat'î", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 86, "side": "recto", "printed_page": 109, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [494.56, 0.0, 983.52, 666.0], "page_width": 983.52, "page_height": 666.0, "text": "TAİF SEFERİ VE MUHASARASI\nMuhammet, Huneyn muharebesini müteakıp ordusu ile Taif şehri üzerine yürüdü. Muhammet hicret etmeden evel yaya olarak bu şehre gitmiş, Taiflileri kendi inandığı hakikat yoluna sevketmeği düşünmüştü. Orada bazı yakınları da vardı. Fakat Taifliler Muhammedi eyi kabul etmemişlerdi. Şu sözlerle kendisini Taiften çekilip gitmeğe mecbur etmişlerdi: \"Sen iddia ettiğin gibi Allahın bir Resulü isen bizim böyle bir zatla görüşmek haddimiz değildir. Sen iddia ettiğin adam değilsen, yalancısın, seninle görüşmeğe tenezzül etmeyiz.\" Fakat Taiflilerin Muhammede muamelesi bu kadarla kalmamıştı. Bütün çoluk ve çocukla beraber nekadar köle varsa üzerine göndermiş, kendisini onlara tahkir ettirmişlerdi. Muhammet bu masumların ve bedbahtların taş hücumuna maruz kalarak zedelenmiş, yaralanmış ve bin müşkülâtla Mekkeye dönebilmişti. Muhammet Huneyn muvaffakıyetinden sora Taife yürümek için şüphesiz bu acı hatıranın da tesirinde bulunuyordu.\n\nTaif şehri bir kale ile çevrilmişti. Taif ahalisi muhasara makinalarına, muhasara kulelerine, mancınıklara malik olduktan başka, bir sene muhasaraya dayanacak kadar erzak ta toplamışlardı. Muhammet yaklaştı, surların yakininde ordugâhını kurdu. Kaleyi muhasara etti, şiddetli muharebeler oldu; Muhammet te mancınık kullandı; fakat surun metaneti, Taiflilerin ısrarla mukavemetleri, muvaffakıyetin az zamanda mümkün olamıyacağını gösteriyordu. 15-20 gün sora muhasarayı kaldırarak oradan çekilmeyi tercih etti.\n\nBundan sora Muhammet, İran Devleti hududunda yaşıyan kabilelerle ve Yemenle sıkı münasebetlere girişti ve o mıntakalarda yaşıyanlardan çoğu islâmiyete dahil oldu.\n\nMekke zaptolunduktan ve Kâbedeki putlar parçalandıktan sora da yıllık haccın müşrikler tarafından da eski müşriklik âdetleri dairesinde yapılmasına müsaade olundu. Onun için müslümanlarla müşrikler ayni zamanda haç ve ayni şenliklere iştirak ederlerdi. Bundan anlıyoruz ki, o zaman haç, dinî maksatla yapılan bir içtimadan ziyade her yıl kurulan büyük bir panayırdı.\n\nTEBÜK SEFERİ\nIX. hicret senesinde Suriye hudutları üzerinde Tebük seferi yapıldı. Artık ihtiyarlamış olan Muhammedin iştirak ettiği son sefer budur. Bu", "n_chars": 2154, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 109", "page_id": "tarih-2-1931-p0109", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 87, "side": "recto"}, "text_ocr": "Muhammet, Huneyn muharebesini müteakıP ordusu ile Taif şehri üzerine yürüdü.\nMUHASARASI , ı\nMuhammet hicret etmeden evel yaya olarak bu şehre gitmiş, Taiflileri kendi inandığı hakikat yoluna sevketmeği düşünmüştü. Orada bazı yakınları da vardı. Fakat Taifliler Muhammedi eyi kabul etmemişlerdi. Şu\nsözlerle kendisini Taiften çekilip gitmeğe mecbur etmişlerdi:\n\"Sen iddia ettiğin gibi Allahm bir Resulü isen bizim böyle bir\nzatla görüşmek haddimiz değildir. Sen iddia ettiğin adam\ndeğilsen, yalancısın, seninle görüşmeğe tenezzül etmeyiz.,,\nFakat Taiflilerin Muhammede muamelesi bu kadarla kalmamıştı. Bütün çoluk ve çocukla beraber nekadarköle varsa üzerine göndermiş, kendisini onlara tahkir ettirmişlerdi. Muhammet bu masumların ve bedbahtların taş hücumuna maruz\nkalarak zedelenmiş, yaralanmış ve bin müşkülâtla Mekkeye\ndönebilmişti. Muhammet Huneyn muvaffakiyetinden sora\nTaife yürümek için şüphesiz bu acı hatıranın da tesirinde\nbulunuyordu.\nTaif şehri bir kale ile çevrilmişti. Taif ahalisi muhasara\nmakinalarma, muhasara kulelerine, mancınıklara malik olduktan başka, bir sene muhasaraya dayanacak kadar erzak ta\ntoplamışlardı. Muhammet yaklaştı, surların yakininde ordugâhını kurdu. Kaleyi muhasara etti, şiddetli muharebeler\noldu; Muhammet te mancınık kullandı; fakat surun metaneti, Taiflilerin ısrarla mukavemetleri, muvaffakiyetin az\nzamanda mümkün olamıyacağım gösteriyordu. 15-20 gün\nsora muhasarayı kaldırarak oradan çekilmeyi tercih etti.\nBundan sora Muhammet, İran Devleti hududunda yaşıyan kabilelerle ve Yemenle sıkı münasebetlere girişti ve\no mıntakalarda yaşıyanlardan çoğu islâmiyete dahil oldu.\nMekke zaptolunduktan ve Kâbedeki putlar parçalandıktan sora da yıllık haccın müşrikler tarafından da eski müşriklik âdetleri dairesinde yapılmasına müsaade olundu. Onun\niçin müslümanlarla müşrikler ayni zamanda haç ve\nayni şenliklere iştirak ederlerdi. Bundan anlıyoruz ki, o\nzaman haç, dinî maksatla yapılan bir içtimadan ziyade her\nyıl kurulan büyük bir panayırdı.\nIX. hicret senesinde Suriye hudutları\nTEBUK SEFERİ ü z e r i n d e Tebük seferi yapıldı. Artık ihtiyarlamış olan Muhammedin iştirak ettiği son sefer budur. Bu", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 87, "side": "verso", "printed_page": 110, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 493.64, 665.76], "page_width": 983.76, "page_height": 665.76, "text": "seferin sebebi şöyle izah olunuyor: Bizans İmparatoru Herakliyüs İranlıları mağlûp ettikten sora bir müddet Humusta kaldı. Bu hal, tacirlerin ve serserilerin merakını tahrik ediyordu. Suriye ile Medine arasında ticaret yapan birtakım tacirler Humusta bulunan İmparator Herakliyüsün Arabistana karşı büyük bir sefer kuvveti hazırlamakta olduğuna, bir yıllık erzak toplandığına, İmparatorluğa tâbi bütün arap kabilelerinin toplanmakta olduğuna dair Medineye mubalâğalı haberler götürdüler. Gûya bütün bu kuvvetler arap çölü hududunda toplanıyorlardı. Bu haberleri duyanlar Herakliyüsün Muhammedi ezmek fikrinde olduğuna hükmediyorlardı.\n\nMuhammet bu sözlere inandı. Herakliyüsün gelmesini beklemektense onun hazırlığını bitirmesine zaman bırakmadan harekete geçip üzerine taarruz etmeyi tercih etti.\n\nMuhammede bu kararı verdiren başka bir sebep te vardı. O sebep şu idi: Muhammet, Mekkenin fethinden evel Suriye hudutlarına 3000 kişilik bir ordu göndermişti. Bu kuvvet Muta havalisinde vukubulan bir muharebede Bizansın himayesinde olan Gassanî kuvvetleri tarafından mağlûp ve perişan edilmişti.\n\nİşte Muhammet, bu Muta felâketinin bu vesile ile intikamını almağı da düşündü. Muhammet, sefere karar verince yalnız düşman kuvveti mülâhazasile değil, mesafenin çokluğundan dolayı da büyük hazırlık görmek lüzumunu hissetti. Bu sebeple seferin gayesi ne olduğunu açıkça söyliyerek bütün müslümanları yalnız bedenen değil, malen de sefere davet etti. Bu davet, müslümanların bir kısmı tarafından büyük hoşnutsuzlukla karşılandı, Tebük seferinin şöhreti bu yüzdendir. Çünkü askerlik noktasından seferin bir tesiri ve bir ehemmiyeti olmamıştır. Muhammet, tasavvuratını tatbik için çok müşküllerle karşılaştı. Birçok kimseler bu sefere iştirak etmediler. Ali de bu meyandadır. Maamafih Muhammet, kararında ısrar etti; tedarikât bitti. 30000 den fazla bir ordu toplandı, bunun bini süvari idi. Suriye hududu istikametinde herekete geçildi. Yollarda sıcaktan, susuzluktan ve yorgunluktan usananlar, dedikoduya başladılar. Orduda birçok münafık ta vardı. Bunların muhalefeti şedit bir dereceyi buldu. Bunlar bu sefer aleyhinde durmaksızın tenkitler yapıyorlardı. Nihayet, Medineden 400 kilometre kadar uzak Tebük mevkiine varıldı, ora", "n_chars": 2223, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 110", "page_id": "tarih-2-1931-p0110", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 88, "side": "verso"}, "text_ocr": "seferin sebebi şöyle izah olunuyor: Bizans İmparatoru Herakhyüs iranlıları mağlûp ettikten sora bir müddet Humus ta\nkaldı. Bu hal, tacirlerin ve serserilerin merakını tahrik ediyordu. Suriye ile Medine arasında ticaret yapan birtakım\ntacirler Humusta bulunan İmparator Herakliyüsün Arabistana karşı büyük bir sefer kuvveti hazırlamakta olduğuna bir\nyıllık erzak toplandığına, İmparatorluğa tâbi bütün arap' kaoılelennm toplanmakta olduğuna dair Medineye mübalâğalı\nhaberler götürdüler. Güya bütün bu kuvvetler arap çölü\nhududunda toplanıyorlardı. Bu haberleri duyanlar Herakliyüsün Muhammedi ezmek fikrinde olduğuna hükmediyorlardı.\nMuhammet bu sözlere inandı. Herakliyüsün gelmesini\nbeklemektense onun hazırlığını bitirmesine zaman bırakmadan harekete geçip üzerine taarruz etmeyi tercih etti.\nMuhammede bu kararı verdiren başka bir sebep te vardı\nO sebep şu idi: Muhammet, Mekkenin fethinden evel Suriye hudutlarına 3 0 0 0 kişilik bir ordu göndermişti. Bu kuvvet Muta havalisinde vukubulan bir muharebede Bizansın\nperişJfedümişS\" ° a S S a n î k u v v e t l e r i tarafından mağlûp ve\nİşte Muhammet, bu Muta felâketinin bu vesile ile intikamını almağı da düşündü. Muhammet, sefere karar verince\nyalnız düşman kuvveti mülâhazasile değil, mesafenin çokluğundan dolayı da büyük hazırlık görmek lüzumunu\nhissetti. Bu sebeple seferin gayesi ne olduğunu açıkça\nsoylıyerek bütün müslümanları yalnız bedenen değil, malen\nde sefere davet etti. Bu davet, müslümanların bir kısmı\ntarafından büyük hoşnutsuzlukla karşılandı, Tebük seferinin\nşöhreti bu yüzdendir. Çünkü askerlik noktasından seferin\nbir tesiri ve bir ehemmiyeti olmamıştır. Muhammet, tasavvuratını tatbik için çok müşküllerle karşılaştı. Birçok kimseler bu sefere iştirak etmediler. Ali de bu meyandadır.\nÎ M u h a m m e t > kararında ısrar etti; tedarikât bitti.\n3 0 0 0 0 den fazla bir ordu toplandı, bunun bini süvari idi\nSuriye hududu istikametinde herekete geçildi. Yollarda\nsıcaktan, susuzluktan ve yorgunluktan usananlar, dedikoduya başladılar. Orduda birçok münafık ta vardı. Bunların\nmuhalefeti şedit bir dereceyi buldu. Bunlar bu sefer aleyhinde durmaksızın tenkitler yapıyorlardı. Nihayet, Medineden 4 0 0 kilometre kadar uzak Tebük mevkiine varıldı ora", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 87, "side": "recto", "printed_page": 111, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [493.64, 0.0, 983.76, 665.76], "page_width": 983.76, "page_height": 665.76, "text": "da Herakliyüsün asker topladığı rivayetinin yanlış olduğu anlaşıldı. Muhammet Tebükte 10 gün kaldı, daha ileri gitmedi, ordusu ile Medineye döndü.\n\nMuhammedin fikrinde Suriye hudutlarına kadar gitmek tasavvuru vardı. Fakat ortada düşman ordusunun bulunmadığı anlaşılınca, Ömer daha ileri gitmenin lüzumsuzluğunu izah etti ve dönmek teklifinde bulundu.\n\nMuhammet, ordusundan yalnız küçük bir sefer heyeti ayırarak Şimalî Arabistan meliklerile anlaşmaya memur etti.\n\nHerakliyüse gelince Muhammede karşı harbe girişmek onun hatırına hiç gelmemişti.\n\nMuhammet Medineye döndükten sora bazı muhalif münafıklara karşı şedit tedbirler almak mecburiyetinde kaldı.\n\nTebük seferinden sora Muhammet, Yemenlilerden gelen birtakım sefaret heyetlerini kabul etti.\n\nO zamana kadar islâmlığa yaklaşmıyan yakın, uzak birtakım kabileler de islâmiyeti kabul ettiler.\n\nHALİT BİN VELİDİN YEMENE SEFERİ\nX. hicret senesinde Muhammet 400 kişi ile Halit bin Velidi Yemende bazı kabileler nezdine gönderdi. Ona verdiği talimat: evvelâ islâmiyete davet etmesi, kabul etmedikleri takdirde silâh kullanması yolunda idi. Halit aldığı talimatı muvaffakıyetle tatbik etti.\n\nMuhammet, ayni sene içinde diğer birtakım zevatı da Cenubî Arabistanda islâmiyeti yaymak üzere Yemene gönderdi. Onlara verdiği talimatta başlıca şu noktaları zikretti: \"Ahaliye karşı hasmane değil, dostane hissiyat besleyiniz; eyi yenilikler yapınız.\"\n\nMuhammet, Aliyi de bir sefer heyetile Yemene gönderdi. Muhammet, Aliye verdiği talimatta, Yemende vaziyet tehlikeli bir şekil alırsa, Halit bin Velit ile birleşmesini ve bütün müslüman askerlerinin kumandasını Halidin almasını emretti.\n\nARABİSTANDA İSLÂMİYET ALEYHİNDE İLK KIYAMLAR - MÜSEYLEME\nMuhammet, ölmeden evel X. hicret senesi içinde Arabistanda ilk ayrılık hareketleri başlamıştır. Böyle bir harekete ilk kalkışan Müseyleme namında biri olmuştur. Müseyleme Yemenli bir kabilenin reisi idi. Bu adam, Muhammet gibi kendisinin de peygamber olduğunu ilân etmiş ve kabilesini arkası sıra sürüklemiştir.", "n_chars": 1999, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 111", "page_id": "tarih-2-1931-p0111", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 88, "side": "recto"}, "text_ocr": "da Herakliyüsün asker topladığı rivayetinin yanlış olduğu\nanlaşıldı. Muhammet Tebükte 10 gün kaldı, daha ileri gitmedi, ordusu ile Medineye döndü.\nMuhammedin fikrinde Suriye hudutlarına kadar gitmek\ntasavvuru vardı. Fakat ortada düşman ordusunun bulunmadığı anlaşılınca, Ömer daha ileri gitmenin lüzumsuzluğunu\nizah etti ve dönmek teklifinde bulundu.\nMuhammet, ordusundan yalnız küçük bir sefer heyeti\nayırarak Şimalî Arabistan meliklerile anlaşmaya memur etti.\nHerakliyüse gelince Muhammede karşı harbe girişmek\nonun hatırına hiç gelmemişti.\nMuhammet Medineye döndükten sora bazı muhalif münafıklara karşı şedit tedbirler almak mecburiyetinde kaldı.\nTebük seferinden sora Muhammet, Yemenlilerden gelen\nbirtakım sefaret heyetlerini kabul etti.\nO zamana kadar islâmlığa yaklaşmıyan yakın, uzak\nbirtakım kabileler de islâmiyeti kabul ettiler.\n. X. hicret senesinde Muhammet 4 0 0 kişi\nHAİÎTt DÎN YEMENE üe Halit bin Velidi Yemende bazı kabileSEFERİ n e z dine gönderdi. Ona verdiği talimat:\nevvelâ islâmiyete davet etmesi, kabul etmedikleri takdirde silâh kullanması yolunda idi. Halit aldığı talimatı muvaffakiyetle tatbik etti.\nMuhammet, ayni sene içinde diğer birtakım zevatı da Cenubî Arabistanda islâmiyeti yaymak üzere Yemene gönderdi.\nOnlara verdiği talimatta başlıca şu noktaları zikretti: \"Ahaliye\nkarşı hasmane değil, dostane hissiyat besleyiniz; eyi yenilikler yapınız.,,\nMuhammet, Aliyi de bir sefer heyetile Yemene gönderdi. Muhammet, Aliye verdiği talimatta, Yemende vaziyet tehlikeli bir şekil alırsa, Halit bin Velit ile birleşmesini ve bütün\nmüslüman askerlerinin kumandasını Halidin almasını emretti.\nMuhammet, ölmeden evel X. hicret senesi\nARABİSTANDA IS- i ç i n c } e Arabistanda ilk ayrılık hareketleri\nLAMI YET ALEY- , v , , . , . , , , ... . ..\nHİNDE İLK KIYAM- başlamıştır. Böyle bir harekete ilk kalkıLAR -MÜSEYLEME § a n Müseyleme namında biri olmuştur. Müseyleme Yemenli bir kabilenin reisi idi. Bu\nadam, Muhammet gibi kendisinin de peygamber olduğunu\nilân etmiş ve kabilesini arkası sıra sürüklemiştir.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 88, "side": "verso", "printed_page": 112, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 565.48, 665.76], "page_width": 983.28, "page_height": 665.76, "text": "Müseyleme, taraftarlarının şarap içmelerine müsaade gösterdi. Müseylemeye imtisal eden başka adamlar da olmuştur. Müseyleme, başlangıçta muvaffak olur gibi oldu. Muhammede gönderdiği bir mektupta Araplar üzerinde hüküm ve nüfuzun paylaşılmasını teklif etti. Hakikatte Müseyleme de kıymetsiz sayılmıyacak ahlâkî ve dinî bir mezhep ortaya koymuştu, fakat bu mezhep islâmiyet seviyesinden pek aşağı idi. Nihayet Müseyleme ve onun gibiler birer suretle bertaraf edilmişlerdir.\n\nVEDA HACCI VE MUHAMMEDİN ÖLÜMÜ\nMuhammet, hicretin IX. senesinde muhiti tetkik ve hacca gelen kalabalığın mizaç ve ahvali hakkında müşahedatta bulunmak üzere Ebubekiri Mekkeye göndermişti.\n\nO günden sora artık hiçbir müşrikin Kâbeyi ziyaret edemiyeceği ilân edilmişti. Bu suretle Kâbe munhasıran bir müslüman ziyaretgâhı olmuştu.\n\nHicretin X. senesi içinde Muhammet, Mekkede büyük haçta bizzat bulunmak istedi. Bu haber, şayi olunca o sene hacca iştirak edenlerin miktarı herzamankinden fazla olmuştur. Birçokları Muhammet ile birlikte gitmek üzere Medineye geldiler. Bütün hazırlıklar ikmal olunduktan sora Medineden hareket edildi (22 Şubat 632).\n\nMuhammet, deve üstünde en uzak yerlerden gelmiş birçok kalabalık arasında tantanalı ve muzaffer bir surette Mekkeye girdi.\n\nMuhammet, Mekkede üç nutuk verdi, bu nutuklarda birçok nasihatlerde bulundu ve bu seneden sora haç münasebetile \"sizi bir daha görüp görmiyeceğimi bilemem\" dedi. Filhakika bu haç Muhammedin son veda haccı oldu. Muhammet, Medineye avdetinden üç ay sora 63 yaşında öldü.\n\nMUHAMMEDİN ÖLÜMÜ (8 Haziran 632)\nMuhammet, Muta felâketini bir türlü unutamıyordu. Onun hatırası kendisini daima müteessir ediyordu. Bizanslılara anî bir taarruz yapmak için bir sefer heyeti teşkilini emretti. Muhammet, bu sefer heyetinin hazırlandığı sırada hastalandı. Hastalık şiddetlendi. Karılarından Ayşenin odasında yattı. Bu yüzden sefer heyetinin hazırlıkları gerikaldı. Bu heyet hazırlandıktan sora da Muhammedin ölümü üzerine hareketi tehir edildi.", "n_chars": 1976, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 112", "page_id": "tarih-2-1931-p0112", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 89, "side": "verso"}, "text_ocr": "Museyleme, taraftarlarının şarap içmelerine müsaade gösterdi. Müseylemeye imtisal eden başka adamlar da olmuştur\nMuseyleme, başlangıçta muvaffak olur gibi oldu. Muhammede gönderdiği bir mektupta Araplar üzerinde hüküm ve\nnufuzun paylaşılmasını teklif etti. Hakikatte Müseyleme de\nkıymetsiz sayılmıyacak ahlâkî ve dinî bir mezhep ortaya\nkoymuştu, fakat bu mezhep islâmiyet seviyesinden pek aşağı\nıdı. Nihayet Müseyleme ve onun gibiler birer suretle bertaraf edilmişlerdir.\nVEDA HACCı VE f ^ m m e t hicretin IX. senesinde muhiti\nMUHAMMEDIN TETKLK V E H A C C A selen kalabalığın mizaç\nÖLÜMÜ V E ahvali hakkında müşahedatta bulunmak\nüzere Ebubekiri Mekkeye göndermişti\nO günden sora artık hiçbir müşrikin Kâbeyi ziyaret\nedemıyeceği ilân edilmişti. Bu suretle Kâbe münhasıran bir\nmusluman ziyaretgâhı olmuştu.\nHicretin X. senesi içinde Muhammet, Mekkede büyük\nhaçta bizzat bulunmak istedi. Bu haber, sayi olunca o\nsene hacca iştirak edenlerin miktarı herzamankinden\nfazla olmuştur. Birçokları Muhammet ile birlikte gitmek\nüzere Medineye geldiler. Bütün hazırlıklar ikmal olunduktan\nsora Medıneden hareket edildi (22 Şubat 632).\nMuhammet, deve üstünde en uzak yerlerden gelmiş bir^\nçok kalabalık arasında tantanalı ve muzaffer bir surette\nMekkeye girdi.\nMuhammet, Mekkede üç nutuk verdi, bu nutuklarda\nbirçok nasihatlerde bulundu ve bu seneden sora haç münasebetıle sızı bir daha görüp görmiyeceğimi bilemem,, dedi\nFilhakika bu haç Muhammedin son veda haccı oldu Muhammet, Medineye avdetinden üç ay sora 63 yaşında öldü.\nMUHAMMEDIN Muhammet, Muta felâketini bir türlü unuÖLÜMÜ tamıyordu. Onun hatırası kendisini daima\n(8 Haziran 632) müteessir ediyordu. Bizanslılara anî bir ta, , , a r m Z y a p m a k İÇ*\" b i r sefer heyeti teşkilini\nemre tı. Muhammet, bu sefer heyetinin hazırlandığı sırada\nhastalandı. Hastalık şiddetlendi. Karılarından Ayşe nin odasında yattı. Bu yüzden sefer heyetinin hazırlıkları gerikaldı\nBu heyet hazırlandıktan sora da Muhammedin ölümü üzerine hareketi tehir edildi.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 88, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [565.48, 0.0, 983.28, 665.76], "page_width": 983.28, "page_height": 665.76, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 89r)", "page_id": "tarih-2-1931-u088r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 89, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 89, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 490.8, 678.72], "page_width": 981.6, "page_height": 678.72, "text": "İ s l â m i m p a r a t o r l u ğ u n t\nTÜOHEMVAY/rf'\n•í i Tolos»\n•KWastoiií c a-—'\nv »V,. Mfrboi\nMorid« T'uleytule\nKUB7UBE\nAmorvum'\nTraoiusugarp\n•^^TOaxza\nM/1 Menlisi «>•'\ni Kahire) 'A SİNA\nl'JSUt/\nEND0i_0s EMev.j ifssf S Ta'nsus, HALEP\nSAMAN .\n»DRISİ DEVLETİ 7 > W TA Hl «11. ER \" 't\nBağdat: syhİSAFFABÎLE I868 W8) »HUMUS\n, o N Ó O UAAK9IT o o ı/ı A-' Jßfi« 905\n\\ fV35 * '•Kerbel\nKJFE,<\ni • 108,000,000", "n_chars": 404, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 90v)", "page_id": "tarih-2-1931-u089v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 90, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 89, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [490.8, 0.0, 981.6, 678.72], "page_width": 981.6, "page_height": 678.72, "text": "* 1 } u m u m i h a r i t a s ı\n'Taşkent\nSOGOİYAN\n) M A V E 8 * JJ\nBuhara \"\"SemérUnnt\ni'baycán Nişapur .\n, 723 r.\nHalep,\n• Hamedan \"MIHavent ' Kafjd ¡\n(<X2; x/ Isfahan ^ÁRÍLj\n«tüivo BaBîl •\nyNEB'ATl.iUR^ «X /¿25J [»Muía ¡ 10 Ecnadtn Petra\nV Tebúk\nm . •Hayner UMM AN OüISlXt\n-»MEDİNE ciag. Vemama çölü KafhS)\n, 9 KUREyŞLILER *> Hurteyn\nTaif *\nMuh»mm»t Dcvloti 632\nEbubekirin fatihleri (632-634)\nSABA DEVLETİ M E VIII • Mam Saba (Martp) Olmanın Omerin MuavWe „ (644-656) (661-660' <63t-644)\nAbdilmelik <S85-70$j\nVeüt (705-714)\nSüleyman (714-717)\ni: 26,000,00ü", "n_chars": 557, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 90r)", "page_id": "tarih-2-1931-u089r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 90, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 90, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 420.38, 669.36], "page_width": 989.04, "page_height": 669.36, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 91v)", "page_id": "tarih-2-1931-u090v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 91, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 90, "side": "recto", "printed_page": 113, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [420.38, 0.0, 989.04, 669.36], "page_width": 989.04, "page_height": 669.36, "text": "Muhammet, hastalığı şiddet kespettikten sora namazda islâm cemaatine imamlık etmesi için, Ebubekire emir vermişti.\n\nMuhammet, son nefesinde yanında bulunanlardan yazı yazmak üzere levazım istemişti; fakat talep ettiği şeyler kendisine verilmedi.\n\nMuhammedin öldüğü haberi şehirde büyük bir hayret uyandırdı; bazıları buna inanmak istemiyorlardı. Ömer de büyük hayret ve heyecan içinde bu habere inanmak istemiyordu. Ölüm haberini işiten Ebubekir, Ayşenin odasına koştu. Muhammedin bir harmaniye ile örtülmüş olduğu halde yerde yattığını gördü; odada kimse yoktu; Ayşe Muhammedin yaşamadığını farkeder etmez öteki kadınlara haber vermeğe koşmuştu. Ebubekir naşa yaklaşarak harmaniyenin bir köşesini kaldırdı, Muhammedin yüzünü öptükten sora tekrar harmaniye ile örterek ağır ağır odadan çıktı. Ömer, teessür ve heyecan içinde halka nutuk veriyordu. Ebubekir \"yavaş! Ömer! beni dinle!\" diyerek Ömerden sükûnet bulmasını rica etti. Ömer susmak ve dinlemek istemiyordu, Ebubekir hiç kendini bozmadı. O da söz söylemek istediğine dair işaret etti. Halk hürmetkâr bir halde ona döndüler, artık Ömere ehemmiyet vermediler. Bunun üzerine Ömer, nutuktan vazgeçti, sözü Ebubekire bıraktı. Ebubekir umumun sükût ve dikkati içinde nutka başladı ve dedi ki: \"Ey insanlar, kim Muhammede tapıyorsa bilsin ki, Muhammet ölmüştür. Kim Allaha tapıyorsa bilsin ki, Allah daimdir.\" Ondan sora dinliyenler üzerinde matlup tesiri yapan güzel sözler söyledi.\n\nEBUBEKİRİN İNTİHABI (8-9 Haziran 632)\nMuhammet, son nefesini verince Medineli müslümanlar (Ensar) bir evin avlusunda toplandılar. Bu sırada Ali, Talha ve Zübeyir Ayşenin odasına gittiler. Mekkeli muhacir müslümanlar (Muhacirin) yukarda söylediğimiz gibi halka nutuk vermekte olan Ebubekirin yanına geldiler. Bu sırada bir adam Ebubekir ile Ömerin yanına yaklaşarak Medinelilerin Saad ibni Ubade etrafında toplandıklarını ve onunla birleştiklerini haber verdi ve dedi ki, eğer iktidar makamını istiyorsanız iş daha ciddiyet kespetmeden evel onların yanına gidiniz.", "n_chars": 1999, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 113", "page_id": "tarih-2-1931-p0113", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 91, "side": "recto"}, "text_ocr": "ISLÂM TARIHI 113\nMuhammet, hastalığı şiddet kespettikten sora namazda\nislâm cemaatine imamlık etmesi için, Ebubekire emir vermişti.\nMuhammet, son nefesinde yanında bulunanlardan yazı\nyazmak üzere levazım istemişti; fakat talep ettiği şeyler\nkendisine verilmedi.\nMuhammedin öldüğü haberi şehirde büyük bir hayret\nuyandırdı; bazıları buna inanmak istemiyorlardı. Ömer de\nbüyük hayret ve heyecan içinde bu habere inanmak istemiyordu. Ölüm haberini işiten Ebubekir, Ayşenin odasına\nkoştu. Muhammedin bir harmaniye ile örtülmüş olduğu\nhalde yerde yattığını gördü; odada kimse yoktu ; Ayşe Muhammedin yaşamadığım farkeder etmez öteki kadınlara haber\nvermeğe koşmuştu. Ebubekir naşa yaklaşarak harmaniyenin\nbir köşesini kaldırdı, Muhammedin yüzünü öptükten sora\ntekrar harmaniye ile örterek ağır ağır odadan çıktı. Ömer,\nteessür ve heyecan içinde halka nutuk veriyordu. Ebubekir\n\"yavaş! Ömer! beni dinle!,, diyerek Ömerden sükûnet bulmasını rica etti. Ömer susmak ve dinlemek istemiyordu,\nEbubekir hiç kendini bozmadı. O da söz söylemek istediğine\ndair işaret etti. Halk hürmetkâr bir halde ona döndüler,\nartık Ömere ehemmiyet vermediler. Bunun üzerine Ömer,\nnutuktan vazgeçti, sözü Ebubekire bıraktı. Ebubekir umumun sükût ve dikkati içinde nutka başladı ve dedi ki: \"Ey\ninsanlar, kim Muhammede tapıyorsa bilsin ki, Muhammet\nölmüştür. Kim Allaha tapıyorsa bilsin ki, Allah daimdir.,,\nOndan sora dinliyenler üzerinde matlup tesiri yapan güzel\nsözler söyledi.\n. . . . Muhammet, son nefesini verince Medineli\nE B U B ™ I N T I \" m ü s l ü m a n l a r (Ensar) bir evin avlusunda\n(8-9 Haziran 632) toplandılar. Bu sırada Ali, Talha ve Zübeyir\nAyşenin odasına gittiler. Mekkeli muhacir\nmüslümanlar (Muhacirin) yukarda söylediğimiz gibi halka\nnutuk vermekte olan Ebubekirin yanma geldiler. Bu sırada\nbir adam Ebubekir ile Ömerin yanına yaklaşarak Medinelilerin Saad ibni Ubade etrafında toplandıklarını ve onunla birleştiklerini haber verdi ve dedi ki, eğer iktidar makamını\nistiyorsanız iş daha ciddiyet kespetmeden evel onların yanma\ngidiniz.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 91, "side": "verso", "printed_page": 114, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 498.02, 668.64], "page_width": 990.96, "page_height": 668.64, "text": "Muhammet, henüz defnolunmamış bir halde evinde duruyordu. Ömer ile Ebubekir Ebu Ubeydeyi de alarak Medinelilerin içtima ettikleri avluya doğru koştular. Bir münazaa çıkar korkusuyle, yolda kendilerini vazgeçirmeye çalışanlar oldu. Fakat onlar avluya gittiler ve orada toplanmış olanların ortasına cesurane girdiler, cemaatin ortasında bir harmaniyeye sarılmış gayet muztarip gibi görünen bir adam nazarı dikkatlerini celbetti. Bu güç anda hasta bulunan bu adam Medinelilerin namzedi Hazreçlilerden Saad ibni Ubade idi.\n\nEbubekir ile Ömer geldikleri zaman Medineli bir hatip söz söylüyordu. Saad hasta olduğundan ve sesi çıkmadığından hafif söylüyor ve bu Medineli hatip onun söylediklerini gür sesile tekrar ediyordu. Bu hatip çok şeyler arasında Mekke muhacirlerinin aleyhinde bulunuyor ve onları ittiham ediyordu. Daima ateşli olan Ömer hatibe cevap vermek ve ittihamatı şiddetle reddetmek istedi. Ebubekir Ömeri menetti. İhtiyatkâr ve mülâhazalı olan Ebubekir sakin ve itilâf arayan bir tarzda söze başladı. Medinelileri bol bol methetti. Galeyanda olan ruhları teskin etti. Sarih ve eyi fikirleri olan bir adam, yalnız bağıran, düşünmekten âciz, akıldan ziyade hissiyata tâbi bulunan kalabalığa ekseriya hâkim olur. Ebubekir baş intihabında yalnız Medinelileri veya muhacirini düşünmek kâfi olmadığı, bütün Arapların yalnız Kureyşilerden birinin hüküm ve nüfuzunu kabul ve teslim edebilecekleri fikri üzerinde metîn bir surette ısrar etti. Hazır olanları, o sırada yanında bulunan Ömer veya Ebuubeyde bin Cerrahtan birisine sadakat yemini etmeğe davet ederek nutkuna nihayet verdi.\n\nMedinelilerden bir adam, biri Kureyşlilerden diğeri Medinelilerden olmak üzere iki reis intihap olunması teklifinde bulundu. Bunun üzerine şiddetli bir münakaşa başladı, hepsi birden bağrışıyorlardı. Ömer, gürültünün büyük bir kavgaya dönmesinden korktu, ileri atıldı; Ebubekirin elini tuttu; kendisine teklif olunan şereften vazgeçti ve Ebubekire ilk olarak sadakat ve itaat yemini etti. Onu Peygamberin halefi ilân etti. Hazır olanlardan birçoğu Ömer gibi yaptı; birçok Medineliler de başlarında Usların reisi Üseyyit olduğu halde onlarla birleşti. Bunun üzerine Ebubekir halife intihap edilmiştir diye ilân edildi.\n\nİnsanlar gayet şedit bir heyecan halinde bulundukları", "n_chars": 2259, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 114", "page_id": "tarih-2-1931-p0114", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 92, "side": "verso"}, "text_ocr": "Muhammet, henüz defnolunmamış bir halde evinde duruyordu. Ömer ile Ebubekir Ebu Ubeyde yi de alarak Medinelılerın içtima ettikleri avluya doğru koştular. Bir münazaa\no S u \" F ^ U S T l e ' r 1 ^ k e n d İ l e r İ n i vazgeçirmeye ç a l ı ş a n ^\noldu. Fakat onlar avluya gittiler ve orada toplanmış olanların\nortasına cesurane girdiler, cemaatin ortasında bir harman\"\nyeye sarılmış gayet muztarip gibi görünen bir adam nazarı\ndikkatlerini celbetti. Bu güç anda hasta bulunan bu adam\nMedınelılerın namzedi Hazreçlilerden Saad ibni Ubade idi\nEbubekir ile Ömer geldikleri zaman Medineli bir hatip\nsoz söylüyordu. Saad hasta olduğundan ve sesi çıkmadığın\ndan hafif söylüyor ve bu Medineli hatip onun söylediklerini\ngur sesıle tekrar ediyordu. Bu hatip çok şeyler arasında Mekke muhacirlerinin aleyhinde bulunuyor ve onları ittiham\nediyordu. Daima ateşli olan Ömer hatibe cevap vermek Ve\nıttıhamatı şiddetle reddetmek istedi. Ebubekir ömeri menettf\nIhtıyatkar ve mülâhazalı olan Ebubekir sakin ve itilâf'rayan\nbir tarzda söze başladı. Medinelileri bol bol methetti. Galeyanda olan ruhları teskin etti. Sarih ve eyi fikirleri olan b t\nv f ^ K k Z , g l T ' d Ü Ş Ü n m e k t e n Ç a k ı l d a n ziyade hissiS î ' r î K T k a l a b a h & a ekseriya hâkim olur. Ebubekir\nbaş intihabında yalnız Medinelileri veya muhacirini düşüimek kafi olmadığı, bütün Arapların yalnız Kureyşilerden\nbirinin hüküm ve nüfuzunu kabul ve teslim e d e b i l e l e r \"\nfikri üzerinde metîn bir surette ısrar etti. Hazır olanları o\nsırada yanında bulunan Ömer veya Ebuubeyde bin Cerrahtan\nbirisine sadakat yemini etmeğe davet ederek nutkuna nihayet\nHW^? d İ w e l İ l e î* d e r Î b İ r a d a m ' b İ r İ ^ureyşlilerden diğeri Meri nehlerden olmak üzere iki reis intihap olunması teklifinde\nbulundu. Bunun üzerine şiddetli bir münakaşa başladı, hepsi\nbirden bağrışıyorlardı. Ömer, gürültünün büyük bir k a v «\nya dönmesinden korktu, ileri atıldı; Ebubekirin elini tuttu\nkendisine teklif olunan şereften vazgeçti ve EbubekiÎe ük'\nolarak sadakat ve itaat vemini etti n«,, d C D U D e ^ r e jik\nilân etti Ha7,r « ı a „ Y / t n u P e y g a m b e r i n halefi\nedilmiştik diye ilâı^ edildi ^ ^ ^ ^ İ n t İ h a P\ninsanlar gayet şedit bir heyecan halinde bulundukları", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 91, "side": "recto", "printed_page": 115, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [498.02, 0.0, 990.96, 668.64], "page_width": 990.96, "page_height": 668.64, "text": "sırada evelden tahmini kabil olmıyan nagehanî bir harekete ekseriya derhal iştirak ederler. Ömerin hareketi tam böyle bir anda vukubulmuştu.\n\nGörülüyor ki, Ebubekirin intihabı, pek fırtınalı bir surette cereyan etmiştir; bu intihap, bütün müslümanların reylerine müracaat suretile vukua gelmemiş, bilâkis hususî bir evin avlusunda tesadüfen toplanmış küçük bir ekalliyetin gürültülü ve acele bir teşebbüsü neticesinde olmuştur. Bu intihabın muntazam ve meşru sayılamıyacağı hakkında ve hiçbir vekâlet sıfatını haiz olmıyan bir avuç adamın böyle bir şey yapmıya hakları olmıyacağı tarzında iddialar serdolunmuştur.\n\nİntihapta hazır bulunmamış Mekkeli muhacirlerden bir kısmı ve bunlar arasında birinci derecede Ali, Zübeyir ve saire gibi nüfuz ve iktidar sahibi olanlar şiddetli bir teessür duydular.\n\nEbubekirin muvaffakıyeti, bilhassa Uslarla Hazreçlerin arasındaki eski husumetten ileri gelmiştir. Medineliler, Hazreçlilerin reisini namzet gösterdiklerinden, Uslar, buna karşı Kureyşlileri tercih ettiler; Ebubekir ve Ömer, içtima mahalline giderken, Usların reisi onlara kendilerine güvenebileceklerini söylemiş ve onlarla birlikte hareket etmiştir. Binaenaleyh Ebubekirin intihabı, ne Kureyşlilere, ne Medinelilere mensup olmıyan Us müslümanlarının eseridir.\n\nAyşenin evinde Muhammedin naşı yanında kapanıp kalmış olan Ali ile Talha ve Zübeyrin hareketleri dikkate şayandı. Bunlar siyasî dirayet ve metîn seciye gösteremediler. Zıyaın büyüklüğü altında ezildiler: Halbuki Ömer ve Ebubekir evlerine çekilip kapanmadılar, bilâkis fırtınaya cesurane göğüs verdiler, ve ona galebe çaldılar.\n\nNekadar ibrete şayan bir vaziyettir ki, daha Muhammedin öldüğü anda bütün eski nifaklar, ihtiraslar, hırsıcahlar, zincirden boşandılar; o derecede ki hakkında korku ve hürmet beslenen Peygamberin henüz ılık cesedi, son nefesini verdiği basit odada unutulmuş ve ihmal edilmişti.\n\nAli ve yakın akrabaları, Muhammedi terki hayat ettiği kerpiç odada kimseye haber vermeksizin açtıkları bir mezara acele gömdüler. Peygamberin karıları bile bundan haberdar edilmedi; onlar yalnız bitişik odada kazma sesleri işiterek az çok ne yapılmakta olduğunu anlamışlardı. Bu hareket", "n_chars": 2157, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 115", "page_id": "tarih-2-1931-p0115", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 92, "side": "recto"}, "text_ocr": "sırada evelden tahmini kabil olmıyan nagehanî bir harekete\nekseriya derhal iştirak ederler. Ömerin hareketi tam böyle bir\nanda vukubulmuştu.\nGörülüyor ki, Ebubekirin intihabı, pek fırtınalı bir surette\ncereyan etmiştir; bu intihap, bütün müslümanların reylerine\nmüracaat suretile vukua gelmemiş, bilâkis hususî bir evin\navlusunda tesadüfen toplanmış küçük bir ekalliyetin gürültülü ve acele bir teşebbüsü neticesinde olmuştur. Bu intihabın muntazam ve meşru sayılamıyacağı hakkında ve hiçbir\nvekâlet sıfatını haiz olmıyan bir avuç adamın böyle bir şey\nyapmıya hakları olmıyacağı tarzında iddialar serdolunmuşİntihapta hazır bulunmamış Mekkeli muhacirlerden bir\nkısmı ve bunlar arasında birinci derecede Ali, Zübeyir ve\nsaire gibi nüfuz ve iktidar sahibi olanlar şiddetli bir teessür\nduydular.\nEbubekirin muvaffakiyeti, bilhassa Uslarla Hazreçlerin\narasındaki eski husumetten ileri gelmiştir. Medineliler, Hazreçlilerin reisini namzet gösterdiklerinden, Uslar, buna karşı\nKureyşlileri tercih ettiler; Ebubekir ve Ömer, içtima mahalline giderken, Usların reisi onlara kendilerine güvenebileceklerini söylemiş ve onlarla birlikte hareket etmiştir. Binaenaleyh Ebubekirin intihabı, ne Kureyşlilere, ne Medinelilere\nmensup olmıyan Us müslümanlarınm eseridir.\nAyşenin evinde Muhammedin naşı yanında kapanıp kalmış olan Ali ile Talha ve Zübeyrin hareketleri dikkate\n•şayandı. Bunlar siyasî dirayet ve metîn seciye gösteremediler.\nZıyaın büyüklüğü altında ezildiler: Halbuki Ömer ve Ebubekir evlerine çekilip kapanmadılar, bilâkis fırtınaya cesurane\ngöğüs verdiler, ve ona galebe çaldılar.\nNekadar ibrete şayan bir vaziyettir ki, daha Muhammedin öldüğü anda bütün eski nifaklar, ihtiraslar, hırsıcahlar,\nzincirden boşandılar; o derecede ki hakkında korku ve\nhürmet beslenen Peygamberin henüz ılık cesedi, son nefesini verdiği basit odada unutulmuş ve ihmal edilmişti.\nAli ve yakın akrabaları, Muhammedi terki hayat ettiği\nkerpiç odada kimseye haber vermeksizin açtıkları bir mezara acele gömdüler. Peygamberin karıları bile bundan haberdar edilmedi ; onlar yalnız bitişik odada kazma sesleri işiterek az çok ne yapılmakta olduğunu anlamışlardı. Bu hareket", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 92, "side": "verso", "printed_page": 116, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.54, 665.04], "page_width": 989.52, "page_height": 665.04, "text": "o zamana kadar kabul olunan itiyadın hilâfında bir şeydi. Bunu Muhammet lehinde bir hürmet eseri olarak kabul etmeğe imkân yoktur. Çünkü hürmet gösterilmesi büyük Peygamberi mutat veçhile şehrin mezarlığına büyük merasimle gömmek suretile olmak lâzımdı.\n\nEbubekir ve Ömer de cenaze merasiminde bulunamamışlardı. Anlaşılıyor ki, o anda siyasî meşguliyetler o kadar mühim ve mücbir idi ki, kimse Arabistanın kudretli hâkim ve sahibinin cenazesile uğraşmıya ne vakit bulmuş ve ne de arzu duymuştur.\n\nEBUBEKİRİN HİLÂFETE İNTİHABININ ERTESİ GÜNÜ\nEbubekirin hilâfete intihabının ertesi günü müslümanlar mesçitte büyük bir içtima aktettiler; Ebubekir mimbere çıktı; orada söze başlamadan evel oturdu. Ömer aşağıda cemaat arasında ayağa kalkarak cemaate bir nutuk verdi. Onları Ebubekire biate davet etti. Herkes biat etti; ondan sora Ebubekir mimberde ayağa kalkarak, o da cemaate kısa bir nutuk verdi; halkın kendisine muzaharetini istedi; mücahede etmekten vazgeçmiş olan bütün kavimlerin umumî istihkara maruz kalmış olduklarını hatırlattı. İşte bu suretle Ebubekir, işe başlamış oldu.\n\nHALİFELİĞİN HAKİKÎ MAHİYETİ\nMuhammedin tesis ettiği cemaatin birçok içtimaî, dinî ve siyasî ihtiyaçları vardı. Muhammet, hayatta olduğu müddetçe ashaptan hiçbiri Muhammedin ölümünü göz önüne alarak uzak istikbali ve onun tedbirlerini düşünmedi; bu husus, yalnız Allaha ve onun Resulüne terettüp eder bir iş telâkki olundu. Halbuki Medineye karşı siyasî bir inkıyat halinde yaşıyan kabilelerce iş böyle değildi. Çünkü bunlar dinî hislerden ziyade Muhammedin siyasî ve askerî satvetinden korktukları için ona tâbi olmuşlardı ve bu tebaiyeti esaret sayıyorlar ve bundan kurtulacakları günü bekliyorlardı. Bu sebeple Muhammedin birdenbire ve müslümanlara hiçbir şey nasihat etmeksizin ortadan kaybolması Medinede ashabın büyük şaşkınlığını mucip oldu. Bütün ruhlar derin bir surette sarsıldı; derhal niza zuhûr etti. Medinede başlıca üç fırkanın mevcudiyetini meydana çıkardı. Peygamber zamanında biribirlerile eyi geçinmiş olan bu fırkalar, şimdi yalnız kendi maddî ve manevî menfaatlerini muhafaza etmekten başka bir şey düşünmüyorlardı.", "n_chars": 2118, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 116", "page_id": "tarih-2-1931-p0116", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 93, "side": "verso"}, "text_ocr": "o zamana kadar kabul olunan itiyadın hilâfında bir şeydi\nBunu Muhammet lehinde bir hürmet eseri olarak kabul\"\netmeğe imkân yoktur. Çünkü hürmet gösterilmesi büyük\nPeygamberi mutat veçhile şehrin mezarlığına büyük merasimle gömmek suretile olmak lâzımdı.\nEbubekir ve Ömer de cenaze merasiminde bulunamamışlardı. Anlaşılıyor ki, o anda siyasî meşguliyetler o kadar\nmuhım ve mücbir idi ki, kimse Arabistanın kudretli hâkim\ni r z u a 5 L y S C ş î S r a Z e S İ l e U ğ r a Ş m i ^ a n e v a k i t bulmuş ve ne de\nEBUBEKİRİN HİLÂ- E b u b e k i r i n hilâfete intihabının ertesi günü\nFETE İNTİHABININ m u s l u r n a n l a r mesçitte büyük bir içtima\nERTESİ GÜNÜ aktettıler; Ebubekir mimbere çıktı; orada\nsöze başlamadan evel oturdu. Ömer aşağıda\ncemaat arasında ayağa kalkarak cemaate bir nutuk verdi\nOnları Ebubekire biate davet etti. Herkes biat etti; ondan\nsora Ebubekir mimberde ayağa kalkarak, o da cemaate kısa\nbir nutuk verdi; halkın kendisine muzaharetini istedi; mücahede etmekten vazgeçmiş olan bütün kavimlerin umumî\nh a Ü r l a t Ü - suretleHALİFELİĞİN H A - M u h a m m e d i n t e s i s ettiği cemaatin birçok\nKİKÎ MAHİYETİ içtimaî, dinî ve siyasî ihtiyaçları vardı. Muhammet, hayatta olduğu müddetçe ashaptan\nhiçbiri Muhammedin ölümünü göz önüne alarak uzak istikbali ve onun tedbirlerini düşünmedi; bu husus, yalnız Allaha\nve onun Resulüne terettüp eder bir iş telâkki olundu. Halbuki\nMedıneye karşı siyasî bir inkıyat halinde yaşıyan kabilelerce\nış böyle değildi. Çünkü bunlar dinî hislerden ziyade Muhammedin siyasî ve askerî satvetinden korktukları için ona\ntabı o muş ardı ve bu tebaiyeti esaret sayıyorlar ve bundan\nkurtulacakları günü bekliyorlardı. Bu sebeple Muhammedin\n; Î \" b l r f Müslümanlara hiçbir şey nasihat etmeksizin\nortadan kaybolması Medinede ashabın büyük şaşkınlığını\nmucip oldu. Bütün ruhlar derin bir surette sarsıldı; derha\nniza zuhur etti. Medinede başhca üç fırkanın mevcudiyetin\nmeydana çıkardı. Peygamber zamanında biribirlerile ey\ngeçinmiş olan bu fırkalar, şimdi yalnız kendi maddî ve mamüyoHarS ™hafaza etmekten başka bir şey düşün", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 92, "side": "recto", "printed_page": 117, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.54, 0.0, 989.52, 665.04], "page_width": 989.52, "page_height": 665.04, "text": "Bu fırkalardan birincisi Muhacirin Fırkası. İkincisi Ensar Fırkası. Üçüncüsü de Arabistanın her tarafından gelip Muhammedin etrafında toplanmış olanların fırkası idi.\n\nBu fırkaların en eyi teşkilâtlısı Ensar Fırkası idi; en süratli hareket kabiliyeti bu fırkada idi. Diğer iki fırkada böyle kuvvetli teşkilât yoktu.\n\nBunların yegâne istinat ettikleri kuvvet Muhammedin şahsı idi; bu sebeple kendilerini bir arada tutan zat ortadan kalkınca teşkilâtsız, başsız, fikirsiz kaldılar; biribirlerinden şüphe ederek, biribirlerini kıskanarak evlerine kapandılar.\n\nMuhammedin ölümünden Ebubekirin ölümüne kadar geçen kısa bir müddet zarfında bunlardan hiçbiri mevcudiyetini ihsas edemedi; bunlar tamamen alıklaşmışlardı.\n\nMuhammedin ölümile derhal başgösteren buhranın mühim ve güç dakikasında kendilerini kaybetmiyen yalnız iki zat olmuştur: Ömer ve Ebubekir.\n\nBüyük tarihî ameliyelerin meziyetlerini fertlere atfetmekten nekadar içtinap olunursa olunsun, neticesi itibarile o zaman müslüman cemaatini, acele bir felâketten kurtaran, bu iki zatin siyasî faziletleri olmuştur.\n\nMuhammedin eserini muhafaza etmiş olan bunlardır. Ömer ile Ebubekirin iffetleri, maksatlarındaki mutlak namuskârlık, yalnız umumun menfaatinden mülhem olarak hareketleri, ayrılık ihtiraslarına ve hasis menfaatlere galebe çalmıştır.\n\nEbubekir, mahza ahlâkî meziyetleri ve liyakati hasebile Medinedeki müslümanlar tarafından müslüman cemaatinin reisi ve peygamberin halefi olarak kabul edilmişti. Bu intihapla Medine müslümanları Ebubekire verdikleri nüfuz ve salâhiyetle, farkına varmaksızın, tarihte Roma İmparatorluğu ve Papalık müessesesi gibi büyük bir siyasî ve dinî müessese vücuda getirmiş oldular.\n\nHakikatte, müntehipler bir kabilenin efradından birine sair efrada nispetle daha yüksek bir nüfuz ve salâhiyet vermiş oldukları zehabında idiler; yani Ebubekiri basit bir kabile reisi telâkki etmişlerdi. Halbuki, Ebubekir Arabistanın mühim bir havalisinin hükümdarı makamına oturmuştu. O ayni zamanda bir başkumandan, hükümleri itiraz kabul etmez bir hâkim ve yeni bir dinin en yüksek ruhanî reisi olmuştu. Müntehipler bunun asla farkında değillerdi. Ebu", "n_chars": 2130, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 117", "page_id": "tarih-2-1931-p0117", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 93, "side": "recto"}, "text_ocr": "Bu fırkalardan birincisi Muhacirin Fırkası. İkincisi Ensar\nFırkası. Üçüncüsü de Arabistanın her tarafından gelip Muhammedin etrafında toplanmış olanların fırkası idi.\nBu fırkaların en eyi teşkilâtlısı Ensar Fırkası idi; en süratli hareket kabiliyeti bu fırkada idi. Diğer iki fırkada böyle\nkuvvetli teşkilât yoktu.\nBunların yegâne istinat ettikleri kuvvet Muhammedin\nşahsı idi; bu sebeple kendilerini bir arada tutan zat ortadan\nkalkınca teşkilâtsız, başsız, fikirsiz kaldılar; biribirlerinden\nşüphe ederek, biribirlerini kıskanarak evlerine kapandılar.\nMuhammedin ölümünden Ebubekirin ölümüne kadar\ngeçen kısa bir müddet zarfında bunlardan hiçbiri mevcudiyetini ihsas edemedi; bunlar tamamen alıklaşmışlardı.\nMuhammedin ölümile derhal başgösteren buhranın mühim ve güç dakikasında kendilerini kaybetmiyen yalnız\niki zat olmuştur: Ömer ve Ebubekir.\nBüyük tarihî ameliyelerin meziyetlerini fertlere atfetmekten nekadar içtinap olunursa olunsun, neticesi itibarile o\nzaman müslüman cemaatini, acele bir felâketten kurtaran,\nbu iki zatin siyasî faziletleri olmuştur.\nMuhammedin eserini muhafaza etmiş olan bunlardır.\nÖmer ile Ebubekirin iffetleri, maksatlarmdaki mutlak namuskârlık, yalnız umumun menfaatinden mülhem olarak\nhareketleri, ayrılık ihtiraslarına ve hasis menfaatlere galebe\nçalmıştır.\nEbubekir, mahza ahlâkî meziyetleri ve liyakati hasebile\nMedinedeki müslümanlar tarafından müslüman cemaatinin\nreisi ve peygamberin halefi olarak kabul edilmişti. Bu intihapla Medine müslümanları Ebubekire verdikleri nüfuz ve\nsalâhiyetle, farkına varmaksızın, tarihte Roma İmparatorluğu\nve Papalık müessesesi gibi büyük bir siyasî ve dinî müessese\nvücuda getirmiş oldular.\nHakikatte, müntehipler bir kabilenin efradından birine\nsair efrada nispetle daha yüksek bir nüfuz ve salâhiyet vermiş oldukları zehabında idiler; yani Ebubekiri basit bir kabile reisi telâkki etmişlerdi. Halbuki, Ebubekir Arabistanın\nmühim bir havalisinin hükümdarı makamına oturmuştu.\nO ayni zamanda bir başkumandan, hükümleri itiraz kabul\netmez bir hâkim ve yeni bir dinin en yüksek ruhanî reisi\nolmuştu. Müntehipler bunun asla farkında değillerdi. Ebu", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 93, "side": "verso", "printed_page": 118, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.7, 666.48], "page_width": 990.0, "page_height": 666.48, "text": "bekir, vazifelerinin mahiyeti, nüfuz ve salâhiyetlerinin hududu hiçbir suretle tayin edilmeden müslümanların reisi ilân olundu. Hilâfetin haklarını ve vazifelerini daha eyi tanzim eden vak'alar soradan olmuştur. Maamafih halifeliğin hakları ve vaziyeti, ihdas olunduğu günden altı asır sora Hulâgû tarafından halife çuvala sokulup süvarilerin nalları altında ezildiği güne kadar ve ondan sora da hiçbir zaman ayni halde kalmamıştır.\n\nEbubekir, idare umurunu deruhde ederken, yalnız bir vazifeye ehemmiyet verdi; o da her şeyde Muhammedin misalini takip etmek, onun koyduğu kanunları tatbik eylemek ve nihayet onun askerî ve siyasî düşüncelerini mevkii file koymaktı.\n\nEbubekir, bu hususları sadıkane ve şiddetle takip etti. İlk zamanlarda bu tarzı hareket müessir ve müfit olsa da, soraları islâmiyet sisteminin tekâmülüne karşı bir mania teşkil edebilirdi. Çünkü, Muhammet hayatında hergünün icabatına göre muvafık çare ve tedbirler tatbik ederek islâm cemaatini muvaffakıyetle idare ederdi. Eğer o Arabistan haricindeki kavimlerle temasa girseydi ihtimalki birçok yenilikler ve değişiklikler yapacaktı. Çünkü o, son derecede terakkiperver bir ruha malikti; sistemini daima muhitin icaplarına göre ıslah ve tatbik etmeye amade idi.\n\nMuhammet, gerek dinî meselelerde, gerek içtimaî hususlarda bir ıslah yapmak lâzımgeldiği zaman, kendini hiçbir şeyle bağlı görmemiştir. Daima tekâmüle doğru yürümüştür. Ölüm, bu tekâmülü birdenbire kesti. Muhammetten sora islâm âleminde görülen durgunluk ve tedenni sebebi Muhammette değil, onun haleflerinin Muhammedin mesleğinin ruhunu değil, metnini almalarında aramalıdır. Bu büyük hakikat ancak Türkiye Cümhuriyeti devrinde hakkile idrak edilmiş ve icabatı yapılmıştır.\n\nD. HULEFAİRAŞİDİN DEVRİ\n\nHalife unvanı ile müslümanların ilk Emîri Ebubekir oldu. Ondan sora sıra ile Ömer, Osman ve Ali hilâfet makamına geçtiler. Bunların emîrlikleri bir nevi intihapla oldu. Bunlardan hiçbiri, devleti irsen elinde tutan sülâleler teşkil etmemişlerdir. Bu dört zat, Hulefairaşidin unvanı ile maruftur.", "n_chars": 2030, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 118", "page_id": "tarih-2-1931-p0118", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 94, "side": "verso"}, "text_ocr": "\" T ? mahiyeti, nüfuz ve salâhiyetlerinin hududu hiçbir suretle tayın edilmeden müslümanlarm reisi ilân\nolundu, m afetin haklarını ve vazifelerini daha eyı anzim\nv f v a z l ^ f ihd a °: a d , a n H 0 l m U Ş t U r - halifeliğin haktan\nve vazıyeti ihdas olunduğu günden altı asır sora Hulâgû\ntarafından halife çuvala sokulup süvarilerin nalları alt X\n; Â m a m İ t ı ? a r ™ ^ ^ ^ ^ - n i\nV.^f b U b e Î İ r ' İ d a r e u m u r u n u deruhde ederken, yalnız bir\ns a l S ^ t e k i n T f salini takıp etmek, onun koyduğu kanunları tatbik eylemek V e r d İ '' ° ^ h e r Ş e y d e M ^ a m m e d n mikoyrrmkü ^ V C S İ y a S Î ^ „ e d e r i n i m e «\nEbubekir, bu hususları sadıkane ve şiddetle takin etti\nilk zamanlarda bu tarzı hareket müessir ve müfit o sa da\nsoraları islâmiyet sisteminin tekâmülüne karşı bir manta\nteşkil edebilirdi. Çünkü, Muhammet hayatında hergününicâ\nbatına gore muvafık çare ve tedbirler tatbik ederek is âm\ncemaatını muvaffakiyetle idare ederdi. Eğer o A r İ ?\nnemdeki kavimlerle temasa girseydi ihümalki b ^ k y e n i \"\nhkler ve değişiklikler yapacaktı. Çünkü o, son derecede\nterakkiperver bir ruha malikti; sistemini daima muhitinican\nlarına gore ıslah ve tatbik etmeye amade idi P \"\nMuhammet, gerek dinî meselelerde, gerek içtimaî husus\narda bir ıslah yapmak lâzımgeldiği zaman, kendTn h f c b £\nür e ö i ? m u m r a . g b u ou tekamülü m t e e ? Ş birdenbire t İ r i - ' d o ğ r u yirüıSu - ^\nZ i L T Z / ^ r \" ' aramalıdan Bu^büyük\nÄ ^ R Ä « DEVRINDE HAKKIIE\nD. HULEFAİRAŞİDİN DEVRİ\ndu H o ! İ f r n V a m İ I e m ü s l ü m a n l a r ı n ilk Emîri Ebubekir ols s m m m ş", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 93, "side": "recto", "printed_page": 119, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.7, 0.0, 990.0, 666.48], "page_width": 990.0, "page_height": 666.48, "text": "EBUBEKİR (632—634)\nMuhammet ölür ölmez bütün Arabistanda Araplar isyan ettiler. Yahudilik ve hıristiyanlık baş kaldırdı. Münafıklar kendilerini meydana vurdular. Mekkede ahalinin çoğu islâmiyeti ret ve inkâr etmek istedi. Hiç kimse Ebubekire vergi vermek istemedi.\n\nEbubekir, bütün bu isyanları ve kıyamları bastırdı. Arabistanı tekrar islâm hakimiyetine aldı. Halit bin Velit bu mücadelelerde asileri dehşetli bir surette ezerek temayüz etti. Kendine, Allahın Kılıcı (Seyfullah) unvanı verildi.\n\nEbubekir, Arap Yarımadasında hakimiyetini tesis ettikten sora Bizans ve İran Devletlerine karşı seferler açtı.\n\nMuhammedin son günlerinde hazırlanan Suriye sefer kuvvetini Üsamenin kumandasında Suriye hudutlarına sevketti. Bu kuvvet 3000 kişi ile 1000 beygirden ibaretti. Üsame, Suriye hudutlarında bazı muvaffakıyetli muharebeler yaptı. Birçok ganimetle Medineye döndü.\n\nEbubekir, bir sene sora iki ordu teşkil etti. Bunlardan birini Halit bin Velit kumandasında Iraka, İran Devleti aleyhine; diğerini Ebuubeyde bin Cerrah kumandasında Suriyeye gönderdi. İranda Sasaniler hüküm sürüyordu. Suriyeye hâkim olan Bizans İmparatoru Herakliyüs idi. Halit, Basra civarında vukua gelen bir muharebede (633) Sasanileri mağlûp ettikten sora müslümanlar Irakta yerleştiler.\n\nHalit, Irakta muvaffak olduktan sora Ebuubeyde bin Cerrah ordusuna yardım etmek üzere Suriyeye döndü.\n\nHerakliyüs kuvvetleri Şeria ırmağına dökülen Yermük çayı civarında vukubulan muharebede (634) büyük inhizama uğratıldı.\n\nBu muvaffakıyetten sora Gassaniler kâmilen müslüman oldular.\n\nEbubekir, bu sıralarda öldü. Hilâfeti, iki seneden biraz fazla sürdü.\n\nKURANIN İLK TOPLANMASI\nKuran ayetlerini bir cilt halinde toplıyarak Kuran denilen kitabı ilk vücuda getiren Ebubekirdir. Kullanılan yazının esası Summer Çivi yazısından alınmış hususî bir alfabe idi. Bu alfabe soraları muhtelif yerlerde yapılan şekillere göre muhtelif isimler almıştır.", "n_chars": 1905, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 119", "page_id": "tarih-2-1931-p0119", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 94, "side": "recto"}, "text_ocr": "Muhammet ölür ölmez bütün Arabistanda\nE B U B E ^ f Araplar isyan ettiler. Yahudilik ve hıristi(63: } yanlık baş kaldırdı. Münafıklar kendilerini\nmeydana vurdular. Mekkede ahalinin çoğu islâmiyeti ret\nve inkâr etmek istedi. Hiç kimse Ebubekire vergi vermek\nistemedi.\nEbubekir, bütün bu isyanları ve kıyamları bastırdı. Arabistanı tekrar islâm hakimiyetine aldı. Halit bin Velit bu\nmücadelelerde asileri dehşetli bir surette ezerek temayüz\netti. Kendine, Allahın Kılıcı (Seyfullah) unvanı verildi.\nEbubekir, Arap Yarımadasında hakimiyetini tesis ettikten\nsora Bizans ve İran Devletlerine karşı seferler açtı.\nMuhammedin son günlerinde hazırlanan Suriye sefer\nkuvvetini Üsame nin kumandasında Suriye hudutlarına şevketti. Bu kuvvet 3 0 0 0 kişi ile 1000 beygirden ibaretti.\nÜsame, Suriye hudutlarında bazı muvaffakiyetli muharebeler yaptı. Birçok ganimetle Medineye döndü.\nEbubekir, bir sene sora iki ordu teşkil etti. Bunlardan\nbirini Halit bin Velit kumandasında Iraka, İran Devleti aleyhine; diğerini Ebuubeyde bin Cerrah kumandasında Suriyeye gönderdi. İranda Sasaniler hüküm sürüyordu. Suriyeye\nhâkim olan Bizans İmparatoru Herakliyüs idi. Halit, Basra\ncivarında vukua gelen bir muharebede (633) Sasanilerı\nmağlûp ettikten sora müslümanlar Irakta yerleştiler.\nHalit, Irakta muvaffak olduktan sora Ebuubeyde bin\nCerrah ordusuna yardım etmek üzere Suriyeye döndü.\nHerakliyüs kuvvetleri Şeria ırmağına dökülen Yermük\nçayı civarında vukubulan muharebede (634) büyük inhizama uğratıldı.\nBu muvaffakiyetten sora Gassaniler kâmilen müslüman\noldular.\nEbubekir, bu sıralarda öldü. Hilâfeti, iki seneden biraz\nfazla sürdü.\nKuran ayetlerini bir cilt halinde toplıyaTOPİ AÎÎIIASI r a k K u r a n d e n i l e n k i t a b l i l k v ü c u d a getiren\nEbubekirdir. Kullanılan yazının esası Summer Çivi yazısından alınmış hususî bir alfabe idi. Bu alfabe\nsoraları muhtelif yerlerde yapılan şekillere göre muhtelif\nisimler almıştır.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 94, "side": "verso", "printed_page": 120, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 495.94, 663.36], "page_width": 990.72, "page_height": 663.36, "text": "ÖMER (634-644)\nÖmer, Ebubekirin Suriye ve Mezopotamyada başladığı istilâları devam ettirdi. Suriye Ordusu Kumandanı Ebuubeyde Şam, Humus, Balebek, Halep ve Antakyayı zaptettikten sora Kudüsü muhasara etti. Kudüs Patriki \"Sofranyüs\" bizzat Ömerin kendisile müzakere etmek şartile şehrin teslim olunacağını bildirdi. Ömer, Medineden Kudüs pişgâhına geldi. Kan dökmeden şehre girdi (638), Hıristiyanları dinlerinde serbest bıraktı. Kiliselerine tecavüz etmedi. Süleyman mabedinin yerinde kendi adını verdiği camiyi yaptırdı (Camii Ömer: Renkli Res. 2). Ondan sora tekrar Medineye döndü.\n\nİRAN SEFERİ\nİranın Sasanî Hükümdarı Yezdicert Arapları Mezopotamyadan çıkarmak üzere oraya bir ordu gönderdi. Arap Ordusu kumandanı Saad İbni Ebivakkas İran ordusu ile Kadisiye (Bugünkü Kûfenin garbinde) civarında karşılaştı. Verilen muharebede İranlılar mağlûp oldu (635).\n\nAraplar, Irakı kâmilen istilâ ederek İran içerilerine girmeğe başladılar. Yezdicert son mukavemetini Nihavent şehrinde göstermek istedi. Verilen muharebede (642) İranlıların inhizamı büyük oldu.\n\nYezdicert Türkler nezdine kaçtı. Ve Mervde onlara iltica etti. Bu suretle İranda Sasanî Devletine nihayet verilmiş ve Araplar Türkeline kadar şarkta ilerlemiş oldular.\n\nAraplar, şimalde Kafkaslara doğru da ilerlediler. Fakat bu istikamette Türklerden Hazarların mukavemeti karşısında durmıya mecbur oldular.\n\nMISIRIN ZAPTI\nÖmer, Amr İbnülası 4000 kişi ile Mısırın zaptına memur etti. Mısır, Roma Şark İmparatorluğunun bir eyaleti idi. Hiç mukavemet görülmeden Mısıra girildi. Bizans askerlerile yerli ahali tarafından işgal olunan Menfis şehrini kuşattılar. Yerli ahaliyi dinlerinde serbest bırakmak ve yalnız vergi almak vaitleri ile kazanarak şehri aldılar. Amir, Fustat adlı yeni bir şehir kurdu ve hükûmet merkezi yaptı. Ondan sora sahilde İskenderiyeyi zaptettiler. Bu suretle bütün Mısır fethedilmiş oldu (641).\n\nBundan sora Amr İbnülas, Bingaziye kadar Afrika Şimalindeki Berberler ülkesini istilâ etti. Fakat, Berberlere hâkim olmak, İranın Sasanilerini Suriye ve Mısırın Rumlarını mağ", "n_chars": 2049, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 120", "page_id": "tarih-2-1931-p0120", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 95, "side": "verso"}, "text_ocr": "ÖMER (634-644) Ömer, Ebubekirin Suriye ve Mezopotamyada başladığı istilâları devam ettirdi. Suriye\nOrdusu Kumandanı Ebuubeyde Şam, Humus, Balebek, Halep\nve Antakya yı zaptettikten sora Kudüsü muhasara etti. Kudüs\nPatrıkıY'Sofranyüs,, bizzat Ömerin kendisile müzakere etmek\nşartile şehrin teslim olunacağını bildirdi. Ömer, Medineden\nKudüs pişgâhına geldi. Kan dökmeden şehre girdi (638)\nHırıstiyanları dinlerinde serbest bıraktı. Kiliselerine tecavüz\netmedi. Süleyman mabedinin yerinde kendi adını verdiği\ncamiyi yaptırdı (Camii Ömer:Renkli Res. 2). Ondan sora tekrar Medineye döndü.\nİRAN SEFERİ Iranın Sasanî Hükümdarı Yezdîcert Arapları\nMezopotamyadan çıkarmak üzere oraya bir\nordu gönderdi. Arap Ordusu kumandanı Saad İbni Ebivakkas\nIran ordusu ile Kadisiye ( Bugünkü Küfenin garbinde) civarında karşılaştı. Verilen muharebede İranlılar mağlûp oldu\nAraplar, Irakı kâmilen istilâ ederek İran içerilerine girmeğe başladılar. Yezdicert son mukavemetini Nihavent şehrinde göstermek istedi. Verilen muharebede (642) İranlıların\ninhizamı büyük oldu.\nYezdicert Türkler nezdine kaçtı. Ve Mervde onlara iltica\netti. Bu suretle İranda Sasanî Devletine nihayet verilmiş ve\nAraplar Turkeline kadar şarkta ilerlemiş oldular.\nAraplar, şimalde Kafkaslara doğru da ilerlediler. Fakat bu\nistikamette Türklerden Hazarların mukavemeti karşısında\ndurmıya mecbur oldular.\nMISIRIN ZAPTI Ömer, Amr İbnülası 4 0 0 0 kişi ile Mısırın\nzaptına memur etti. Mısır, Roma Sark İmparatorluğunun bir eyaleti idi. Hiç mukavemet görülmeden\nMısıra girildi. Bizans askerlerile yerli ahali tarafından işgal\nolunan Menfis şehrini kuşattılar. Yerli ahaliyi dinlerinde serbest bırakmak ve yalnız vergi almak vaitleri ile kazanarak\nşehri aldılar. Amir, Fustat adlı yeni bir şehir kurdu ve hükümet merkezi yaptı. Ondan sora sahilde İskenderiye, yi zaptetB u suretle bütün Mısır fethedilmiş oldu (641)\nBundan sora Amr İbnülas, Bingazi y e kadar Afrika Şimalındekı _ Berberler ülkesini istilâ etti. Fakat, Berberlere hâkim\nolmak, Iranın Sasanilerini Suriye ve Mısırın Rumlarını mağ", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 94, "side": "recto", "printed_page": 121, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [495.94, 0.0, 990.72, 663.36], "page_width": 990.72, "page_height": 663.36, "text": "lûp etmek kadar kolay olmadı. Çünkü, Berberler cesur ve muhariptiler. Arapları çok uğraştırdılar.\n\nArap kumandanları Suriye, Irak, Mısır ve İran kıt'alarında büyük zaferlerle Arap ismini ve hükmünü yerleştirirken Halife Ömer Medinede sade bir hayat yaşıyordu. Esir bir İran kumandanı Medineye getirildiği zaman Ömeri mesçidin merdivenlerinde uyurken görmüştü.\n\nÖmerin hilâfeti on sene sürdü. Vergisinin azaltılmasını istiyen İranlı bir hıristiyan köle tarafından hançerle vuruldu. Aldığı yaradan öldü.\n\nOSMAN (644-656)\nÖmer, son nefeslerinde hilâfet meselesinin hallini intihap ettiği altı kişilik bir heyete bıraktı. Bu heyet, Emevî ailesinden Muhammedin damadı Osmanı halife intihap etti. Emeviler, nüfusça en kuvvetli bir kabile idi. Fakat Mekkenin fethinden sora müslüman oldukları için Ebubekir bunların müslümanlığını zayıf görürdü. Onları mühim memuriyetlerden uzak bulundururdu. Emevilerden olan Osmanın Halife olması, Emevilerin iktidar mevkiine gelmesi demekti. Filhakika 80 yaşında bir ihtiyar olan halim, selim Osman bütün valilikleri ve ordu kumandanlıklarını, rütbe ve mansıpları meziyet aramaksızın hep mensuplarına verdi. Bu hal Emevilerle Kureyşlilerin diğer bir kolu olan Haşimiler arasında islâmiyetten evel mevcut olan derin adavetin uyanmasına sebep oldu.\n\nOsman devrinde islâm hududu Afrika cihetinde Trabulusgarba kadar dayandı (647). Kafkaslar cihetinde hudut, Aras ırmağında idi. Şarkta da Horasan Türklerinin öncü kuvvetlerile karşılaşılmış ve Ceyhun boylarına dayanılmıştı (Harita. 22). Artık, arap-türk mücadelesi başlamış oluyordu. İrana gelince O, on, on beş yıl içinde tamamen islâmlaştı.\n\nDAHİLÎ İSYANLAR\nEmevilerle Haşimiler arasında yeniden başgösteren eski düşmanlıktan yukarda bahsetmiştik. Bu düşmanlık dahilî bir isyanın için için kaynamasına sebep oldu. Her tarafta halk, Emevi valiler ve kumandanların zulmünden Halife Osmana şikâyetlere başladılar. Osman bu şikâyetler üzerine hiçbir tedbir almıyordu. Nihayet yapılan haksızlıklardan şikâyet etmek üzere Mısır, Kûfe ve Basra taraflarından ve daha birçok yerlerden halk namına toplanan", "n_chars": 2075, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 121", "page_id": "tarih-2-1931-p0121", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 95, "side": "recto"}, "text_ocr": "lûp etmek kadar kolay olmadı. Çünkü, Berberler cesur ve\nmuhariptiler. Arapları çok uğraştırdılar.\nArap kumandanları Suriye, Irak, Mısır ve İran kıt'alarında\nbüyük zaferlerle Arap ismini ve hükmünü yerleştirirken Halife Ömer Medinede sade bir hayat yaşıyordu. Esir bir Iran\nkumandanı Medineye getirildiği zaman Ömeri mesçidin\nmerdivenlerinde uyurken görmüştü.\nÖmerin hilâfeti on sene sürdü. Vergisinin azaltılmasını\nistiyen İranlı bir hıristiyan köle tarafından hançerle vuruldu.\nAldığı yaradan öldü.\nÖmer, son nefeslerinde hilâfet meselesinin\nOSMAN (644-656) h a l l i n i i n t ihap ettiği altı kişilik bir heyete\nbıraktı. Bu heyet, Emevî ailesinden Muhammedin damadı\nOsmanı halife intihap etti. Emeviler, nüfusça en kuvvetli bir\nkabile idi. Fakat Mekkenin fethinden sora müslüman oldukları için Ebubekir bunların müslümanlığmı zayıf görürdü.\nOnları mühim memuriyetlerden uzak bulundururdu. Emevilerden olan Osmanın Halife olması, Emevilerin iktidar mevkiine gelmesi demekti. Filhakika 80 yaşında bir ihtiyar olan\nhalim, selim Osman bütün valilikleri ve ordu kumandanlıklarını, rütbe ve mansıpları meziyet aramaksızın hep mensuplarına verdi. Bu hal Emevilerle Kureyşlilerin diğer bir\nkolu olan Haşimiler arasında islâmiyetten evel mevcut olan\nderin adavetin uyanmasına sebep oldu.\nOsman devrinde islâm hududu Afrika cihetinde Trabulusgarba kadar dayandı (647). Kafkaslar cihetinde hudut,\nAras ırmağında idi. Şarkta da Horasan Türklerinin öncü\nkuvvetlerile karşılaşılmış ve Ceyhun boylarına dayanılmıştı\n(Harita. 22). Artık, arap-türk mücadelesi başlamış oluyordu.\nİrana gelince O, on, on beş yıl içinde tamamen islâmlaştı.\nEmevilerle Haşimiler arasında yeniden başDAHILÎ İSYANLAR ç ö s t e r e n e s k i düşmanlıktan yukarda bahsetmiştik. Bu düşmanlık dahilî bir isyanın için için kaynamasına\nsebep oldu. Her tarafta halk, Emevi valiler ve kumandanların zulmünden Halife Osmana şikâyetlere başladılar. Osman\nbu şikâyetler üzerine hiçbir tedbir almıyordu. Nihayet yapılan haksızlıklardan şikâyet etmek üzere Mısır, Küfe ve Basra\ntaraflarından ve daha birçok yerlerden halk namına toplanan", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 95, "side": "verso", "printed_page": 122, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 497.18, 664.08], "page_width": 991.44, "page_height": 664.08, "text": "birtakım heyetler Medineye geldiler. Medine şehrinde büyük bir galeyan oldu. Osmanın evi sarıldı, nihayet evin içine girdiler. Osmanın üzerine atılarak, onu hançerle öldürdüler.\n\nEbubekirin ilk defa olarak Kuran ayetlerini topladığını biliyoruz. Kuranın bize vâsıl olan şekilde tertip ve tanzimini Osman yaptı.\n\nALİ (656 - 661)\nAlinin zamanı dahilî ihtilâflarla geçti. O sırada Emevilerden Suriye Valisi bulunan Muaviye, Alinin hilâfetini tanımadı. Bilâkis onu Osmanı katlettirmekle itham etti. Bundan başka, Muhammedin ilk arkadaşlarından Zübeyir Kûfelilerden ve Talha Basralılardan mürekkep birer siyasî fırka teşkil etmişlerdi. Bunlar da hilâfet davasında idiler. Peygamberin zevcelerinden Ayşe, Muhammedin sağlığında Alinin, kendi iffeti aleyhinde şüphe ettiğini öğrenmiş olduğundan onun müthiş düşmanı idi. Ayşe onu bir türlü affetmiyordu. Bu karışıklıktan istifade ederek Alinin aleyhinde çalışıyordu. Ayşe, taraftarlarını toplıyarak Talha ile birleşmek üzere Basraya gitti. Basrada, Ayşenin etrafında muhalefet kuvvetleri gittikçe büyüyordu; bunlar, Zübeyir kuvvetleri de dahil olduğu halde Kûfe civarında toplandılar. Ali, büyük bir kuvvet topladı ve düşmanları üzerine yürüdü. Aralarında vukua gelen muharebede Zübeyir ve Talha öldürüldü. Ayşe esir edildi ve bunların taraftarları mağlûp ve tamamen perişan oldu. Ayşe, deve üstünde bizzat muharebeye iştirak etmişti. Muharebenin en kanlı safhası onun devesi etrafında cereyan etti. Bu sebeple bu muharebeye Cemel yani Deve vak'ası adı verildi.\n\nAli, devlet merkezini Medinden Kûfeye getirmiştir.\n\nSİFFİN MUHAREBESİ\nAlinin Kûfe civarındaki muvaffakıyetine rağmen Şam Valisi Muaviye, birçok paralar sarfederek bütün Emevileri etrafında topladı ve Ali aleyhinde şiddetli propagandaya başlıyarak hilâfet iddiasına kalkıştı. Mısır fatihi Amr İbnülası da elde etti. Nihayet iki tarafın orduları Fıratın sağ sahilinde Raka yakınlarında Sıffin ovasında karşılaştı (657). Şiddetli bir muharebe başladı ve günlerce devam etti. Ali muzaffer olmak üzere idi. Amr İbnülas, firara kalkışmış olan Muaviyeyi tuttu ve Alinin kuvvetlerine karşı bir hileye müracaat etti. Bu hile, askerlere", "n_chars": 2130, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 122", "page_id": "tarih-2-1931-p0122", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 96, "side": "verso"}, "text_ocr": "birtakım heyetler Medineye geldiler. Medine şehrinde büyük bir galeyan oldu. Osmanın evi sarıldı, nihayet evin içine\ngirdiler. Osmanın üzerine atılarak, onu hançerle öldürdüler.\nEbubekirin ilk defa olarak Kuran ayetlerini topladığım\nbiliyoruz. Kuranın bize vâsıl olan şekilde tertip ve tanzimini Osman yaptı.\nALİ (656 - 661) A I İ n i n zamanı dahilî ihtilâflarla geçti. O sırada Emevilerden Suriye Valisi bulunan Muaviye, Alının hilâfetini tanımadı. Bilâkis onu Osmanı katlettirmeme itham etti. Bundan başka, Muhammedin ilk arkadaşarından Zübeyir Kûfelilerden ve Talha Basralılardan mürekkep birer siyasî fırka teşkil etmişlerdi. Bunlar da hilâfet davasında idiler. Peygamberin zevcelerinden Ayşe, Muhammedın sağlığında Alinin, kendi iffeti aleyhinde şüphe ettiğini\nöğrenmiş olduğundan onun müthiş düşmanı idi. Ayşe onu\nbir türlü affetmiyordu. Bu karışıklıktan istifade ederek Alinin\naleyhinde çalışıyordu. Ayşe, taraftarlarını toplıyarak Talha\nile birleşmek üzere Basraya gitti. Basrada, Ayşenin etrafında\nmuhalefet kuvvetleri gittikçe büyüyordu; bunlar, Zübeyir\nkuvvetleri de dahil olduğu halde Küfe civarında toplandılar.\nAlı, büyük bir kuvvet topladı ve düşmanları üzerine yürüdü. Aralarında vukua gelen muharebede Zübeyir ve Talha\nöldürüldü. Ayşe esir edildi ve bunların taraftarları mağlûp\nve tamamen perişan oldu. Ayşe, deve üstünde bizzat muharebeye iştirak etmişti. Muharebenin en kanlı safhası onun devesi etrafında cereyan etti. Bu sebeple bu muharebeye Cemel\nyanı Deve vak'ası adı verildi.\nAli, devlet merkezini Medinden Küfeye getirmiştir.\nSİFFİN MUHARE- A l m i n K û f e civarındaki muvaffakiyetine rağBESİ men Şam Valisi Muaviye, birçok paralar\nve AH iv / a r f e d e r e k bütün Emevileri etrafında topladı\nve Ah aleyhinde şiddetli propagandaya başlıyarak hilâfet\niddiasına kalkıştı. Mısır fatihi Amr ibnülası da elde etti. NıhaV V ? , o r d u l a r ı F ı r a t l \" sağ sahilinde Raka yakınlannda bıffın ovasında karşılaştı (657). Şiddetli bir muharebe\nbaşladı ve günlerce devam etti. Ali muzaffer olmak üzere idi\nAmr Ibnu as, firara kalkışmış olan Muaviyeyi tuttu ve Alinin\nkuvvetlerine karşı bir hileye müracaat etti. Bu hile, askerlere", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 95, "side": "recto", "printed_page": 123, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [497.18, 0.0, 991.44, 664.08], "page_width": 991.44, "page_height": 664.08, "text": "mızraklarının ucuna Kuran nüshaları asarak ihtilâfın halli için Kuranın hakem olmasını teklif etmek oldu.\n\nAli, mızrakların ucunda Kuranı görünce muharebeyi durdurdu. İki taraf ihtilâfı halletmek için birer hakem tayin ettiler. Muaviyenin hakemi Amr İbnülas oldu. Ali de gayet sâf ve ihtiyar bir adam olan Ebumusel Eş'arinin kendi hakemi olmasına muvafakat etti. İki hakem arasında uzun müzakere oldu. Amr İbnülas Ebumusel Eş'ariyi şu karara ikna etti.\n\nHem Aliyi hem Muaviyeyi haletmek, islâmları yeniden bir halife intihap etmekte serbest bırakmak.\n\nBu kararlarını ordular muvacehesinde alenen söyliyeceklerdi; ve evvelâ Ebumusel Eş'ari, ondan sora Amr İbnülas söyliyecekti.\n\nEbumusel Eş'ari alenen Aliyi halettiğini söyledi. Fakat Amr İbnülas, bilâkis Muaviyeyi Halife intihap ettim, dedi.\n\nAmr İbnülas, Alinin vekilini aldatmış, hilekârlık etmişti. Bu hile büyük bir velveleyi mucip oldu. Alinin taraftarları bu kararı kabul etmedi. Nihayet Muaviye Şamda halifeliğini yaparken, Ali de Kûfede Halife sıfatını taşıyordu.\n\nHARİCİLER VE ALİNİN ÖLDÜRÜLMESİ\nSıffin muharebesinde hakeme müracaat teklifi karşısında Alinin taraftarlarından çoğu buna razı olmamıştı. Galibiyetin kendilerinde olduğunu, hakeme müracaatin lüzumsuz bulunduğunu ileri sürmüşlerdi. Hakem oyununun neticesinden müteessir olan bu zümre, Aliye gücendi. Bunlar, ne Muaviyenin ve ne de Alinin hilâfetlerini tanımadılar. Bunlara tarihte Aliden hariç kalmış olmaları itibarile \"Hariciler\" denir. Aliye sadık kalanlara da \"Şiiler\" denirdi. Bu suretle ilk din ve mezhep ihtilâfları başlamış oldu.\n\nAli, Haricileri yatıştırmak istedi. Muvaffak olamadı. Nihayet onlarla muharebe etmeğe mecbur oldu; ve onları mağlûp etti. Bundan sora Hariciler ayni zamanda ve ayni günde Aliyi, Muaviyeyi ve Amr İbnülası öldürmeğe karar verdiler. İçlerinden üç kişiyi memur ettiler. Şama giden haricî, Muaviyeyi ancak yaralıyabildi. Amr İbnülas hasta olduğundan evinden çıkmamış ve kurtulmuştur. Ali, Kûfede camide namaz kılarken vahim surette yaralandı ve öldü (661).", "n_chars": 2013, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 123", "page_id": "tarih-2-1931-p0123", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 96, "side": "recto"}, "text_ocr": "mızraklarının ucuna Kuran nüshaları asarak ihtilâfın halli\niçin Kuranın hakem olmasını teklif etmek oldu.\nAli mızrakların ucunda Kuranı görünce muharebeyi\ndurdurdu. İki taraf ihtilâfı halletmek için birer hakem tayin\nettiler. Muaviyenin hakemi Amr İbnülas oldu. Ali de gayet saf\nve ihtiyar bir adam olan Ebumusel Eş'ari nin kendi hakemi\nolmasına muvafakat etti. İki hakem arasında uzun müzakere\noldu. Amr İbnülas Ebumusel Eş'ariyi şu karara ikna etti.\nHem Aliyi hem Muaviyeyi haletmek, islâmları yeniden\nbir halife intihap etmekte serbest bırakmak.\nBu kararlarını ordular muvacehesinde alenen söyleyeceklerdi; ve evvelâ Ebumusel Eş'ari, ondan sora Amr ibnülas\nsöyliyecekti.\nEbumusel Eş'ari alenen Aliyi halettiğini söyledi. Fakat\nAmr İbnülas, bilâkis Muaviyeyi Halife intihap ettim, dedi.\nAmr İbnülas, Alinin vekilini aldatmış, hilekârlık etmişti.\nBu hile büyük bir velveleyi mucip oldu. Alinin taraftarları\nbu kararı kabul etmedi. Nihayet Muaviye Şamda halifeliğini\nyaparken, Ali de Küfede Halife sıfatını taşıyordu.\n. Sıffin muharebesinde hakeme müracaat teklifi karşısında Alinin taraftarlarından çoğu\nNİN ÖLDÜRÜLMESİ ^ ^ ^ o l m a m l ş ü < G a ii b i y etin kendilerinde olduğunu, hakeme müracaatin lüzumsuz bulunduğunu\nileri sürmüşlerdi. Hakem oyununun neticesinden müteessir\nolan bu zümre, Aliye gücendi. Bunlar, ne Muaviyenin ve ne\nde Alinin hilâfetlerini tanımadılar. Bunlara tarihte Aliden\nhariç kalmış olmaları itibarile \"Hariciler„ denir. Aliye sadık\nkalanlara da \"Şiiler,, denirdi. Bu suretle ilk din ve mezhep\nihtilâfları başlamış oldu.\nAli, Haricileri yatıştırmak istedi. Muvaffak olamadı. Nihayet onlarla muharebe etmeğe mecbur oldu; ve onları mağlûp etti. Bundan sora Hariciler ayni zamanda ve aynı günde\nAliyi, Muaviyeyi ve Amr İbnülası öldürmeğe karar verdiler.\nİçlerinden üç kişiyi memur ettiler. Şama giden haricî, Muaviyeyi ancak yaralıyabildi. Amr İbnülas hasta olduğundan\nevinden çıkmamış ve kurtulmuştur. Ali, Küfede camide namaz kılarken vahim surette yaralandı ve öldü (661).", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 96, "side": "verso", "printed_page": 124, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 494.78, 663.6], "page_width": 990.24, "page_height": 663.6, "text": "ARAPLARIN İRAN, ŞARKÎ ROMA, TÜRK MEDENİYETLERİ İLE TEMASLARININ İLK DEVRELERİ\nAraplar, Hülefairaşidin devrinde türk, iran ve bizans medeniyetleri ile temas ettikleri halde bu medeniyetlerden pek az istifade etmişlerdir. Bunun sebebi şu idi: O devirde Araplar (İslâmiyet kendinden evel teessüs eden herşeyi iptal etmiştir. Kurandan başka şey okumak caiz değildir,) akidesinde idiler. İşte bu itikat saikasile İranı, Suriyeyi, Mısırı ve soradan Türkellerini istilâ ettikleri zaman dinî asar ve abidelerile birlikte türk, fars ve yunan lisanları ile yazılan eserleri yakmak ve tahrip etmekte bir beis görmemişlerdir.\n\nSİYASÎ VE İÇTİMAÎ TEŞKİLÂT\nMuhammet zamanında pek sade olan devlet teşkilâtı dört halife devrinde ihtiyaç nispetinde genişletilmiş, yeni yeni müesseseler vücuda getirmeğe zaruret duyulmuştur. Muhammedin vefatından 29 yıl sora, hilâfet Emevilere geçtiği esnalarda devlet teşkilâtı şu tarzda idi: 1 — Devlet reisi olan halife, Arapların ruhanî ve cismanî reisi idi. Halifelik alâmetleri Muhammedin hırkası, mühür, hutpe idi. 2 — Vilâyetleri idare eden valiler vardı. Bunlar ayni zamanda imamlık vazifesini de görürlerdi. 3 — Davalara bakan kadılar: Ömer zamanına kadar halkın davalarını halife görürdü. Fakat memleket büyüyünce buna imkân kalmadı. İlk kadıyı Ömer tayin etti 4 — Devlet hazinesi: Osman zamanına kadar araplarda para nadirdi. Hazine yoktu. Paranın ehemmiyetini anlıyan ve para toplıyan Emeviler olmuştur. 5 — Ordu ve donanma: istilâ ordularının mühim kısmı arap ırkından gayrı ırktan müslüman olan kavimlerdi. Orduda kılıç, kargı, yay, ok ve muhasaralarda mancınık, koçbaşı ve müteharrik kuleler kullanılırdı. Araplar müslümanlıktan evel denizden ürkerlerdi; ilk deniz seferi Ömer zamanında yapıldı. Osman zamanında da Kıbrıs adası haraca bağlandı.\n\nBu devirde halifeler ve onlar tarafından tayin edilen kadılar, Kurana göre hükmederlerdi. Kuranı anlamakta, bir güçlüğe uğradıkları zaman, Peygamberin sözlerini ve işlerini örnek tutarlardı. Dört halife devrinde kabile sistemine dayanan içtimaî hayat yerine, arap ittihadı şekli teessüs etmeğe başladı. Muhtelif siyasî ve mezhebî hadiselerde hizmet derecelerine göre birtakım imtiyazlı sınıflar türedi. Ömer", "n_chars": 2185, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 124", "page_id": "tarih-2-1931-p0124", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 97, "side": "verso"}, "text_ocr": "ARAPLARIN TI?AN A r a ı p l a r ' Hülefairaşidin devrinde türk, iran\nŞARKÎROMA, TÜRK T , , T * m e d e n i y e t l e \" «e temas ettikleri\nMEDENIYETLERI h a l d e b u medeniyetlerden pek az istifade\nILE TEMASLARıNıN etmişlerdir. Bunun sebebi su idi: O devirıLK DEVRELERI de Araplar (İslâmiyet kendinden evel te, , , e s s ü s e d e n herşeyi iptal etmiştir. Kurandan\nbaşka şey okumak caiz değildir,) akidesinde idiler. İşte bu\nitikat saıkasile Iranı, Suriyeyi, Mısırı ve soradan Türkellerini\nistila ettikleri zaman dinî asar ve abidelerile birlikte türk\netmekte bir beis görmemişlerdir. T n a K 1 İ S a n I a n Ü e y a Z l I a n e S 6 r l e r İ y a k m a k v e tahrip\nSIYASÎ VE IÇTIMAÎ M u h a m m e t zamanında pek sade olan devTEŞKİLÂT I e t teşkilâtı dört halife devrinde ihtiyaç\nnispetinde genişletilmiş, yeni yeni müessese™ t g e l r m e g e z a r u r e t duyulmuştur. Muhammedin vefaZ Î u l y+ \" T ' h İ l â f Î E m e v i l e r e geçtiği esnalarda devlet\nteşkilatı şu tarzda ıdı: 1 - Devlet reisi olan halife, Arapların ruhani ve cismanî reisi idi. Halifelik alâmetleri Muhammedin hırkası, mühür, hutpe idi. 2 - Vilâyetleri idare\neden valiler vardı. Bunlar ayni zamanda imamlık vazifesini de görürlerdi. 3 - Davalara bakan kadılar: Ömer\nzamanına kadar halkın davalarını halife görürdü. Fakat\nbüyüyünce buna imkân kalmadı, ilk kadıyı Ömer\ntayın etti 4 - Devlet hazinesi: Osman zamanına kadar araparda para nadirdi. Hazine yoktu. Paranın ehemmiyetini andonanma• donanma. }st la ordularının mühim kısmı arap ırkından gayrı iSr ' T ^ \" EmSVİIer olmu?tur\" 5 ~ Ordu ve\nırktan musluman olan kavimlerdi. Orduda kılıç, kargı, yay\nok ve muhasaralarda mancınık, koçbaşı ve müteharrik\nkuleler kullanılırdı. Araplar müslümanhktan evel denizden\nürkerlerdi; ilk deniz seferi Ömer zamanında yapıldı. Osman\nzamanında da Kıbrıs adası haraca bağlandı.\nd , ] , ? 1 1 / ^ ^ 6 h a l İ f 6 İ e r V e ° n l a r ^rafından tayin edilen ka. K u r a n a S ° r e hükmederlerdi. Kuram anlamakta bir\nguçluge uğradıkları zaman, Peygamberin sözlerini ve işlerini örnek tutarlardı. Dört halife devrinde kabile sistemîne\nÎ 7 h Z n J Ç Z ^ Z ^ y e r İ n e ' a r a p İ t t İ h a d l ? e k l i t e e s s ü s etmeğe başladı. Muhtelif siyasî ve mezhebi hadiselerde hizmet\nderecelerine göre birtakım imtiyazlı sınıflar türedi. Ömer", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 96, "side": "recto", "printed_page": 125, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [494.78, 0.0, 990.24, 663.6], "page_width": 990.24, "page_height": 663.6, "text": "devrinde defterhane tesis edildiği zaman bu sınıflara göre müslümanlara maaşlar bağlandı. Bu devirde muharebelerde esir edilenlerden ayrı bir köle sınıfı meydana çıktı.\n\nE. EMEVİ SALTANATI\n\nSıffin muharebesinden sora Şama çekilen Muaviye, filen halifeliğe başlamıştı. Fakat, Irak ahalisi, onu tanımıyarak Aliye tâbi kalmışlardı. Ali öldürüldükten sora da, Iraklılar Alinin oğullarından Hasana biat ettiler. Hasan, Muaviye ile başa çıkamıyacağını anladığından, onunla bazı şartlarla anlaşarak, halifelikten vazgeçmeyi tercih etti. O şartlar, şunlardı:\n\nKûfe hazinesindeki paralarla İrandan alınan verginin kendisine bırakılması; Muaviyenin kendisine bir veliaht tayin etmemesi ve ondan sora halife intihabının umumun reyine konulması.\n\nMuaviye bu şartları kabul eder göründü. Bunun üzerine Hasan hukukan halifelikten vazgeçerek Medineye çekildi. Fakat, Muaviye Hasanın peşini bırakmadı. Onu kendi karısı vasıtasile zehirleterek ortadan kaldırdı. Bununla da iktifa etmiyerek ahaliyi Ali sülâlesinden ve umumiyetle Haşimilerden nefret ettirmek için her türlü hile ve tedbire müracaat etti. Taraftarlarını çoğalttı; Emevileri kuvvetlendirdi: oğlu Yezidi veliaht yaptı. Bu suretle, Muaviye, mensup olduğu Emevilere nispetle kendi sülâlesine verasetle intikal eder bir saltanat kurdu. Emevî saltanatı bir asır kadar sürdü (660 - 750).\n\nMUAVİYE ZAMANI (660 - 680)\nMuaviye daha Suriyede vali iken iki defa Kıbrısa donanma göndermişti. Halifeliği zamanında da, Rodos ve Girit adaları sahillerini vurdurdu. Muaviye donanması, Ege Denizinden İstanbul üzerine yürüdü. Araplar Bizans kalesini denizden ve karadan kuşattılar. Fakat muvaffak olunamadı. Haliçte adına nispetle cami yapılmış olan Eyyup (Ebueyyubülensari - Halit) bu muhasara esnasında şehit olmuştur.\n\nMuaviye 20 sene kadar hükûmet sürdükten sora öldü. Yerine oğlu Yezit Şamda halifeliğini ilân etti.", "n_chars": 1850, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 125", "page_id": "tarih-2-1931-p0125", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 97, "side": "recto"}, "text_ocr": "devrinde defterhane tesis edildiği zaman bu sınıflara göre\nmüslümanlara maaşlar bağlandı. Bu devirde muharebelerde\nesir edilenlerden ayrı bir köle sınıfı meydana çıktı.\nE. EMEVİ SALTANATI\nSıffin muharebesinden sora Şama çekilen Muaviye, filen\nhalifeliğe başlamıştı. Fakat, Irak ahalisi, onu tanımıyarak\nAliye tâbi kalmışlardı. Ali öldürüldükten sora da, Iraklılar\nAlinin oğullarından Hasan a biat ettiler. Hasan, Muaviye ile\nbaşa çıkamıyacağını anladığından, onunla bazı şartlarla anlaşarak, halifelikten vazgeçmeyi tercih etti. O şartlar, şunlardı :\nKüfe hazinesindeki paralarla İrandan alınan verginin\nkendisine bırakılması; Muaviyenin kendisine bir veliaht\ntayin etmemesi ve ondan sora halife intihabının umumun\nreyine konulması.\nMuaviye bu şartları kabul eder göründü. Bunun üzerine\nHasan hukukan halifelikten vazgeçerek Medineye çekildiFakat, Muaviye Hasanın peşini bırakmadı. Onu kendi karısı\nvasıta'sile zehirleterek ortadan kaldırdı. Bununla da iktifa\netmiyerek ahaliyi Ali sülâlesinden ve umumiyetle Haşimilerden nefret ettirmek için her türlü hile ve tedbire müracaat\netti. Taraftarlarını çoğalttı; Emevileri kuvvetlendirdi: oğlu\nYezidi veliaht yaptı. Bu suretle, Muaviye, mensup olduğu\nEmevilere nispetle kendi sülâlesine verasetle intikal eder\nbir saltanat kurdu. Emevî saltanatı bir asır kadar sürdü\n( 6 6 0 - 7 5 0 ) .\nMuaviye daha Suriyede vali iken iki defa\nMUAVIYE ZAMANı K l b n s a d o n a n m a göndermişti. Halifeliği\n(660-680) zamanında da, Rodos ve Girit adaları sahillerini vurdurdu. Muaviye donanması, Ege Denizinden İstanbul üzerine yürüdü. Araplar Bizans kalesini denizden ve\nkaradan kuşattılar. Fakat muvaffak olunamadı. Haliçte adına\nnispetle cami yapılmış olan Eyyup (Ebueyyubülensarı - Halıt)\nbu muhasara esnasında şehit olmuştur.\nMuaviye 20 sene kadar hükümet sürdükten sora oldu.\nYerine oğlu Yezit Samda halifeliğini ilân etti.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 97, "side": "verso", "printed_page": 126, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 493.18, 663.84], "page_width": 991.44, "page_height": 663.84, "text": "YEZİT ZAMANI HÜSEYİN (680 - 683)\nYezidin halifeliği, Iraklılar ve Hicazlılar tarafından tasdik olunmak istenmedi. Kûfeliler Medinede bulunan Alininin diğer oğlu Hüseyini, kendisine biat etmek üzere, Kûfeye davet ettiler. Hüseyin ailesi efradı ve taraftarları ile Iraka hareket etti. Bundan haberdar olan Yezit, Kûfe valisini değiştirerek yerine emniyet ettiği yakınlarından Ubeydullahı tayin etti ve onunla beraber Iraka mühim bir kuvvet gönderdi, Ubeydullah kuvvetleri Fırat sahillerinde Kerbela civarında Hüseyine tesadüf etti ve onu derhal kuşattılar. Hüseyin hilâfet hukukundan vazgeçtiğini bildirerek serbestçe Medineye dönmesine müsaade ricasında bulundu. Fakat Yezidin askerleri, Hüseyinin şartsız ve kayıtsız teslim olmasını istediler. Hüseyin bunu kabul etmedi; maiyetile beraber bütün bir gün mukavemet gösterdi; akşam üzeri yorgun bir halde su içmek için Fırat kenarına ilerlediği sırada üzerine hücum edilerek öldürüldü (10 Muharrem). Kerbela vak'ası islâm âleminde hâlâ devam etmekte olan büyük bir tefrikaya sebep oldu. 10 muharrem günü Alinin taraftarları için matem günü ittihaz edildi.\n\nHüseyin öldürüldükten sora Yezidin ve Emevi saltanatının mühim düşmanı Abdullah ibni Zübeyir oldu. Hicaz ahalisi umumiyetle bu adama biat etti. Yezit bu isyanı bastırmak için Hicaza asker gönderdi; Mekkeyi muhasara altına aldı; fakat muvaffak olamadı.\n\nYezit, bir taraftan da Ukbe ibni Nafii Afrikada fütuhata memur etmişti. Bu adam, Büyük Atlas Denizi sahillerine kadar ilerledi; fakat sora Berberler bu yerlerin çoğunu gerialdılar.\n\nYezit, ne Berberlere ve ne de Hicaza karşı muvaffak olamadan üç senelik saltanattan sora öldü.\n\nYezidin yerine oğlu Muaviye II. halife oldu. Bu zat üç ay sora kendiliğinden halifeliği terketti, yerine, Osmanın Kâtibi Mervan geçti.\n\nMERVAN ZAMANI (683-685)\nBu sırada Abdullah ibni Zübeyir Hicaza tamamen hâkim bulunuyordu. Yemen, Irak ve Mısır da onun hilâfetini tanımıştı. İhtiyar Mervan iktidar mevkiine geldiği zaman Muaviye taraftarlarını da kazanmak için Yezidin küçük oğlunu veliaht ilân", "n_chars": 2031, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 126", "page_id": "tarih-2-1931-p0126", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 98, "side": "verso"}, "text_ocr": "YEZIT ZAMANı Yezidin halifeliği, Iraklılar ve Hicazlılar taraHÜSEYIN fından tasdik olunmak istenmedi. Kûfeliler\n(680 - 683) Medinede bulunan Alininin diğer oğlu Hüşeyini, kendisine biat etmek üzere, Küfeye\ndavet ettiler. Hüseyin ailesi efradı ve taraftarları ile Iraka\nhareket etti. Bundan haberdar olan Yezit, Küfe valisini\ndeğiştirerek yerine emniyet ettiği yakınlarından Ubeydullahı\ntayın etti ve onunla beraber Iraka mühim bir kuvvet gönderdi, Ubeydullah kuvvetleri Fırat sahillerinde Kerbela civarında\nHuseyıne tesadüf etti ve onu derhal kuşattılar. Hüseyin hilafet hukukundan vazgeçtiğini bildirerek serbestçe Medineye\ndönmesine müsaade ricasında bulundu. Fakat Yezidin askerleri, Hüseyinin şartsız ve kayıtsız teslim olmasını istediler.\nHüseyin bunu kabul etmedi; maiyetile beraber bütün bir\ngun mukavemet gösterdi; akşam üzeri yorgun bir halde\nsu içmek için Fırat kenarına ilerlediği sırada üzerine hücum\nedilerek öldürüldü (10 Muharrem). Kerbela vak'ası islâm âleminde hala devam etmekte olan büyük bir tefrikaya sebep\nittihaz edüdi A H n İ n t a r a f t a r I a r ı i(?in m a t e m günü\nHüseyin öldürüldükten sora Yezidin ve Fmevi saltanatının muhım düşmanı Abdullah ibni Zübeyir oldu. Hicaz\nahalisi umumiyetle bu adama biat etti. Yezit bu isyanı bastırmak ıçm Hicaza asker gönderdi; Mekkeyi muhasara altına\naldı; fakat muvaffak olamadı.\nYezit, bir taraftan da Ukbe ibni Nafii Afrikada fütuhata\n^ H T 1 1 \", e î m J ? t İ ; 1 B U a d a m ' B ü y ü k A t l a s D ^ i z i sahillerine\naldılar ^ B e r b e r l e r b u y e r l e r i n Çoğunu geriYezit, ne Berberlere ve ne de Hicaza karşı muvaffak olamadan uç senelik saltanattan sora öldü.\n.. Y e z i d i \" Yerine oğlu Muaviye II. halife oldu. Bu zat\nKâtîbi h a l İ f e l İ & İ t e r k e t t İ '\nMERVAN ZAMANı B u s ı r a d a Abdullah ibni Zübeyir Hicaza ta(683-685) mamen hâkim bulunuyordu. Yemen Irak\nM .. v e M ı s ı r d a o n u n hilâfetini tanımıştı. İhtiyar\nMervan iktidar mevkiine geldiği zaman Muaviye taraftarlarını da kazanmak için Yezidin küçük oğlunu veliaht ilân", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 97, "side": "recto", "printed_page": 127, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [493.18, 0.0, 991.44, 663.84], "page_width": 991.44, "page_height": 663.84, "text": "etmiş, Yezidin bu oğlunun anası ile de evlenmişti. Mervan Mısırda ve Suriye hudutlarında Abdullah ibni Zübeyirin tarafını tutan kuvvetlerle muvaffakıyetli muharebeler yaptı; fakat kat'î netice alacağı sırada Yezitten olan oğlunun veliahtlıktan ıskat edilmiş olmasından müteessir olan karısı tarafından yatağında boğuldu. Yerine oğlu Abdülmelik geçti.\n\nABDÜLMELİK ZAMANI (685-705)\nAbdülmelik halife olduğu zaman yalnız Mısır ve Suriye halkı tarafından tanınmıştı; Hicaz Abdullah ibni Zübeyrin, Irakta Hüseyinin kan davasını güden Muhtarı Sakafinin idaresi altında bulunuyordu. Biribirine rakip olan bu iki adam Emevileri yıkmak için çalışıyorlardı. Bunlardan Abdullah, Muhtar aleyhine bir ordu göndermiş ve Kûfede Muhtarı muhasara etmişti. Muhtar, muhasarayı yarıp dışarı çıkmak istediği sırada telef oldu. Bu sayede Abdülmelikin karşısında yalnız Abdullah ibni Zübeyir kalmış bulunuyordu. Abdülmelik buna karşı bir ordu teşkil etti; bu orduya Zalim Haccaç diye meşhur olan bir adamı kumandan yaptı. Haccaç, Hicaza gitti; Mekkeyi muhasara etti; muhasara aylarca sürdü; Mekke ahalisi aç kaldı. Abdullah askerlerinden çoğu Haccaç tarafına kaçtı. Nihayet Haccaç Mekkeye hücum etti ve girdi. Bu esnada Kâbeye iltica eden Abdullah ibni Zübeyir kılıçla yaralandı; başı kesildi ve Abdülmelike gönderildi.\n\nBu muvaffakıyetten sora, artık Abdülmelik Emevi İmparatorluğuna tamamile sahip oldu. Mekke ve Medinenin siyasî hiçbir ehemmiyeti kalmadı. Bundan sora İslâm tarihinin siyasî ve medenî hayatı Arap Yarımadasının haricinde cereyan etti. Haccacın Horasan ve Seistana gönderdiği kumandanlar Türkellerinde birçok fütuhatta bulundular; garpta Kilikya mıntakasına sokulan Bizanslılar tenkil edildi. Afrikada Berberiler kıralıçası Elkâhine mağlûp edilerek Kayruvan istirdat, Kartaca tahrip edildi. Hudut Fasa kadar dayandı; Sicilya ve Sardinya adalarına akınlar yapıldı.\n\nAbdülmelik, mühim bir sima oldu. Onun zamanına kadar zaptolunan memleketlerde resmî lisan yerli halkın lisanı idi. Bu sebepten idare de, yerli halk elinde idi. Abdülmelik, arapçayı bütün İslâm İmparatorluğunda zorla resmî dil yaptı. Gitgide muhtelif memleketlerin yerli ahalisinden bir kısmı ana", "n_chars": 2155, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 127", "page_id": "tarih-2-1931-p0127", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 98, "side": "recto"}, "text_ocr": "etmiş,c Yezidin bu oğlunun anası ile de evlenmişti. Mervan\nMısırda ve Suriye hudutlarında Abdullah ibni Zübeyirin\ntarafını tutan kuvvetlerle muvaffakiyetli muharebeler yaptı;\nfakat kat'î netice alacağı sırada Yezitten olan oğlunun veliahtlıktan ıskat edilmiş olmasından müteessir olan karısı\ntarafından yatağında boğuldu. Yerine oğlu Abdülmelik\ngeçti.\nAbdülmelik halife olduğu zaman yalnız MıA\" sır ve Suriye halkı tarafından tanınmıştı;\nMANI (685-705) ^ ^ A b d u U a h i b n i Zübeyrin, Irakta Hüseyinin kan davasını güden Muhtarı Sakafi nin idaresi altında\nbulunuyordu. Biribirine rakip olan bu iki adam Emevileri\nyıkmak için çalışıyorlardı. Bunlardan Abdullah, Muhtar aleyhine bir ordu göndermiş ve Küfede Muhtarı muhasara etmişti. Muhtar, muhasarayı yarıp dışarı çıkmak istediği sırada\ntelef oldu. Bu sayede Abdülmelikin karşısında yalnız Abdullah ibni Zübeyir kalmış bulunuyordu. Abdülmelik buna karşı\nbir ordu teşkil etti; bu orduya Zalim Haccaç diye meşhur\nolan bir adamı kumandan yaptı. Haccaç, Hicaza gitti; Mekkeyi muhasara etti; muhasara aylarca sürdü; Mekke ahalisi\naç kaldı. Abdullah askerlerinden çoğu Haccaç tarafına kaçtı.\nNihayet Haccaç Mekkeye hücum etti ve girdi. Bu esnada\nKâbeye iltica eden Abdullah ibni Zübeyir kılıçla yaralandı;\nbaşı kesildi ve Abdülmelike gönderildi.\nBu muvaffakiyetten sora, artık Abdülmelik Emevi İmparatorluğuna tamamile sahip oldu. Mekke ve Medinenin siyasî\nhiçbir ehemmiyeti kalmadı. Bundan sora İslâm tarihinin siyasî\nve medenî hayatı Arap Yarımadasının haricinde cereyan etti.\nHaccacın Horasan ve Seistana gönderdiği kumandanlar\nTürkellerinde birçok fütuhatta bulundular; garpta Kilikya\nmıntakasına sokulan Bizanslılar tenkil edildi. Afrikada Berberiler kıralıçası Elkâhine mağlûp edilerek Kayruvan istirdat,\nKartaca tahrip edildi. Hudut Fasa kadar dayandı; Sicilya ve\nSardinya adalarına akınlar yapıldı.\nAbdülmelik, mühim bir sima oldu. Onun zamanına kadar\nzaptolunan memleketlerde resmî lisan yerli halkın lisanı idi.\nBu sebepten idare de, yerli halk elinde idi. Abdülmelik, arapçayı bütün İslâm İmparatorluğunda zorla resmî dil yaptı. Gitgide muhtelif memleketlerin yerli ahalisinden bir kısmı ana", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 98, "side": "verso", "printed_page": 128, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 569.57, 665.04], "page_width": 992.64, "page_height": 665.04, "text": "dillerini unutarak araplaştılar; bir kısmı da dillerine birçok arapça kelimeler karıştırdılar.\n\nAbdülmelik zamanına kadar Arapların kullandıkları altın ve gümüş paralar Bizans ve İran paraları idi; bir tarafı arapça, bir tarafı rumca para da bastırmışlardı. Üzerinde sırf arapça yazılı parayı ilk defa Abdülmelik bastırdı.\n\nAbdülmelik, siyasî hayatında gayet maddî düşünürdü: din ve ahlâk hükümlerile kendini mukayyet tutmazdı.\n\nAbdülmelik Haccacın muavenetinden çok istifade etti. Şarkta başlıyan Türk akınlarını Haccacın zalimane ve katilâne tedbirlerile durdurmıya çalıştı. Fakat muvaffak olamadı. Nihayet 20 senelik hilâfetten sora öldü.\n\nABDÜLMELİĞİN HALEFLERİ\nAbdülmelikten sora Emevi Saltanatının sukutuna kadar geçen 45 yıl içinde (705-750) Emevi Sülâlesinden 9 halife geldi. Gerek bunlar, gerek bunlardan evel gelen Emevi halifelerinden hemen hiçbiri islâmlığa karşı hürmet bilmezlerdi. Bunlar islâmlığı tahtlarını muhafaza edebilmek için ellerinde bir vasıta olarak kullanmışlardır. İçlerinde cemaate namaz kıldırmak üzere Muhammedin hırkasını cariyelere giydirerek camiye gönderenler ve Kuranla alay edenler eksik değildi. Böyle olmakla beraber Abdülmeliğin ilk halefleri zamanı, kazanılan zaferlerle tarihte parlak bir devir olmuştur.\n\nAbdülmelikten sora yerine geçen oğlu Velit I. (705-715) zekâsız, irfansız bir adamdı. Fakat babası kendisine, rakipsiz bir taht, kuvvetli bir ordu, zengin bir hazine, kıymetli ve cebbar, devlet adamları bırakmış, ölürken, başta Haccaç olmak üzere, bu adamları vazifelerinden ayırmamasını ehemmiyetle vasiyet etmişti.\n\nVelit babasının bu vasiyetini tuttu. Haccaç ve emsali ümera aleyhinde vukubulan şikâyet ve tezvirlere kulak asmadı. Büyük İmparatorluğu bu demir pençelerle tutabildi. Zamanında, Emevilerden hiçbirine nasip olmıyan büyük zaferler kazanıldı.\n\nHorasan Valisi Kuteybe bin Müslim Türklerle giriştiği kanlı mücadelelere daha büyük bir şiddetle devam etti. Bir taraftan Seyhun boylarına, diğer taraflardan Sint kıyılarına, Efganistan içerlerine, Kâşgar hudutlarına kadar akınlar yaptı.", "n_chars": 2044, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 128", "page_id": "tarih-2-1931-p0128", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 99, "side": "verso"}, "text_ocr": "dillerini unutarak araplaştılar; bir kısmı da dillerine birçok\narapça kelimeler karıştırdılar.\nAbdülmelik zamanına kadar Arapların kullandıkları altın\nve gümüş paralar Bizans ve İran paraları idi; bir tarafı arapça, bir tarafı rumca para da bastırmışlardı. Üzerinde sırf\narapça yazılı parayı ilk defa Abdülmelik bastırdı.\nAbdülmelik, siyasî hayatında gayet maddî düşünürdü:\ndin ve ahlâk hükümlerim kendini mukayyet tutmazdı.\nAbdülmelik Haccacın muavenetinden çok istifade etti.\nŞarkta başlıyan Türk akınlarını Haccacın zalimane ve katilâne tedbirlerile durdurmıya çalıştı. Fakat muvaffak olamadı.\nNihayet 20 senelik hilâfetten sora öldü.\nAbdülmelikten sora Emevi Saltanatının - suA B D Ü ~ N kutuna kadar geçen 4 5 yıl içinde (705-750)\nEmevi Sülâlesinden 9 halife geldi. Gerek\nbunlar, gerek bunlardan evel gelen Emevi halifelerinden\nhemen' hiçbiri islâmlığa karşı hürmet bilmezlerdi. Bunlar\nislâmlığı tahtlarını muhafaza edebilmek için ellerinde bir\nvasıta olarak kullanmışlardır. İçlerinde cemaate namaz kıldırmak üzere Muhammedin hırkasını cariyelere giydirerek\ncamiye gönderenler ve Kuranla alay edenler eksik değildi.\nBöyle olmakla beraber Abdülmeliğin ilk halefleri zamanı, kazanılan zaferlerle tarihte parlak bir devir olmuştur.\nAbdülmelikten sora yerine geçen oğlu Velit I. ( 705715) zekâsız, irfansız bir adamdı. Fakat babası kendisine,\nrakipsiz bir taht, kuvvetli bir ordu, zengin bir hazine, kıymetli ve cebbar, devlet adamları bırakmış, ölürken, başta Haccaç\nolmak üzere, bu adamları vazifelerinden ayırmamasını ehemmiyetle vasiyet etmişti.\nVelit babasının bu vasiyetini tuttu. Haccaç ve emsali\nümera aleyhinde vukubulan şikâyet ve tezvirlere kulak asmadı. Büyük İmparatorluğu bu demir pençelerle tutabildi.\nZamanında, Emevilerden hiçbirine nasip olmıyan büyük\nzaferler kazanıldı.\nHorasan Valisi Kuteybe bin Müslim Türklerle giriştiği kanlı mücadelelere daha büyük bir şiddetle devam etti. Bir taraftan Seyhun boylarına, diğer taraflardan Sint kıyılarına, Efganistan içerlerine, Kâşgar hudutlarına kadar akınlar yaptı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 98, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [569.57, 0.0, 992.64, 665.04], "page_width": 992.64, "page_height": 665.04, "text": "O < en H ^ M '2\nâ ° m «» PQ 8\nO O W S H S cn a", "n_chars": 46, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 99r)", "page_id": "tarih-2-1931-u098r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 99, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 99, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 495.54, 672.0], "page_width": 989.52, "page_height": 672.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 100v)", "page_id": "tarih-2-1931-u099v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 100, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 99, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [495.54, 0.0, 989.52, 672.0], "page_width": 989.52, "page_height": 672.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 100r)", "page_id": "tarih-2-1931-u099r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 100, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 100, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 424.39, 672.72], "page_width": 998.16, "page_height": 672.72, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 101v)", "page_id": "tarih-2-1931-u100v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 101, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 100, "side": "recto", "printed_page": 129, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [424.39, 0.0, 998.16, 672.72], "page_width": 998.16, "page_height": 672.72, "text": "Fakat bütün bu kanlı maceralara rağmen Türkellerini kat'î surette arap hakimiyeti altına alamadı.\n\nCezair ve Fas kıt'alarında Emevi hakimiyeti kat'î surette yerleşti. Buradan İberik Yarımadasına geçen ordular, İspanyayı fethettiler.\n\nBizans idaresinde bulunan, Anadoluya gönderilen bir ordu, Ankara civarına kadar yürüdü; buradan Amasya, Trabzon ve Üsküdara kadar giden akıncı kolları, geçtikleri yerleri talan ederek döndüler; Anadoluda yerleşilemedi.\n\nVelitten sora halife olan kardeşi Süleyman (715-717) devrinde Bizans üzerine karadan ve denizden kuvvetler sevkolundu ve Bizans muhasara edildi. Bu defa da muvaffak olunamadı. Bundan sora halife olan Ömerin (717-720) pek az süren hilâfetini takip eden Yezit II. nin (720-724) halifeliği zamanında, Hazar Devleti orduları Kafkasların cenubuna geçerek Azerbaycanı istilâ ettiler (723). Bu halife zamanında Emeviler aleyhine her tarafta gizli faaliyet başladı. Haşimiler, biri Ali taraftarları, diğeri Muhammedin amcası Abbas sülâlesi taraftarları olmak üzere iki koldan çalışmıya ve propagandalarını genişletmiye ve Iraka, İrana, Horasana adamlar göndererek bir ihtilâl hazırlamıya başladılar. Her tarafta anarşi emareleri görülüyordu.\n\nHişam (724-743) böyle bir zamanda halife oldu. Şark hudutlarında Türklerin şiddetli darbeleri Arapları mağlûbiyetten mağlûbiyete uğratıyordu. Bu hudutlardaki türk - arap mücadelesi Hişamın bütün halifeliği zamanında devam etti. Kafkaslardan Azerbaycana inen Hazar orduları da Musula kadar geldiler. Arap kuvvetlerini tarumar ettiler.\n\nHişam, Hazar Türkleri çekildikten sora Anadoluya bir ordu gönderdi. Bu orduya iştirak eden Antakyalı meşhur Battalgazi muharebelerin birinde öldü, Seyitgazi kasabasında gömüldü.\n\nHişam bu Anadolu seferini dahildeki propagandacıları durdurmak için yapıyordu. Netice aksi oldu. Hariciler şimalî Afrikaya kadar yayılarak orada büyük ihtilâl çıkardılar. Bu ihtilâl Endülüse de sirayet etti. Çok kanlar döküldü. Irakta da birçok isyanlar oldu. Hişamdan sora halife olan Velit II. (743-744) zamanında, yeni ihtilâller, isyanlar her tarafı kan ve ateş içinde bıraktı. Velit I. in oğlu Yezit III.", "n_chars": 2112, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 129", "page_id": "tarih-2-1931-p0129", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 101, "side": "recto"}, "text_ocr": "ISLÂM TARIHI 129\nFakat bütün bu kanlı maceralara rağmen Türkellerini kat'î\nsurette arap hakimiyeti altına alamadı.\nCezair ve Fas kıt'alarında Emevi hakimiyeti kat'î surette\nyerleşti. Buradan İberik Yarımadasına geçen ordular, İspanyayı fethettiler.\nBizans idaresinde bulunan, Anadoluya gönderilen bir ordu, Ankara civarına kadar yürüdü ; buradan Amasya, Trabzon\nve Üsküdar a. kadar giden akıncı kolları, geçtikleri yerleri\ntalan ederek döndüler; Anadoluda yerleşilemedi.\nVelitten sora halife olan kardeşi Süleyman (715-717) devrinde Bizans üzerine karadan ve denizden kuvvetler sevkolundu ve Bizans muhasara edildi. Bu defa da muvaffak olunamadı. Bundan sora halife olan Ömer in (717-720) pek az\nsüren hilâfetini takip eden Yezit II. nin (720-724) halifeliği\nzamanında, Hazar Devleti orduları Kafkasların cenubuna geçerek Azerbaycanı istilâ ettiler (723). Bu halife zamanında\nEmeviler aleyhine her tarafta gizli faaliyet başladı. Haşimiler,\nbiri Ali taraftarları, diğeri Muhammedin amcası Abbas sülâlesi\ntaraftarları olmak üzere iki koldan çalışmıya ve propagandalarını genişletmiye ve Iraka, İrana, Horasana adamlar göndererek bir ihtilâl hazırlamıya başladılar. Her tarafta anarşi\nemareleri görülüyordu.\nHişam (724-743) böyle bir zamanda halife oldu. Şark\nhudutlarında Türklerin şiddetli darbeleri Arapları mağlûbiyetten mağlûbiyete uğratıyordu. Bu hudutlardaki türk - arap\nmücadelesi Hişamın bütün halifeliği zamanında devam etti.\nKafkaslardan Azerbaycana inen Hazar orduları da Musula\nkadar geldiler. Arap kuvvetlerini tarumar ettiler.\nHişam, Hazar Türkleri çekildikten sora Anadoluya bir\nordu gönderdi. Bu orduya iştirak eden Antakyalı meşhur\nBattalgazi muharebelerin birinde öldü, Seyitgazi kasabasında\ngömüldü.\nHişam bu Anadolu seferini dahildeki propagandacıları\ndurdurmak için yapıyordu. Netice aksi oldu. Hariciler şimalî Afrikaya kadar yayılarak orada büyük ihtilâl çıkardılar.\nBu ihtilâl Endülüse de sirayet etti. Çok kanlar döküldü.\nIrakta da birçok isyanlar oldu. Hişamdan sora halife olan\nVelit II. (743-744) zamanında, yeni ihtilâller, isyanlar her\ntarafı kan ve ateş içinde bıraktı. Velit I. in oğlu Yezit III.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 101, "side": "verso", "printed_page": 130, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 503.65, 664.08], "page_width": 992.88, "page_height": 664.08, "text": "Velit II. yi öldürttü ve onun yerine halife oldu. Fakat kendisi de altı ay sora öldü. Bunun yerine geçen, kardeşi İbrahimi ordu kumandanlığında bulunan Mervan II. tanımadı, mağlûp etti. Şam tahtına kendi oturdu (744-750).\n\nŞiiler, Hariciler, Emevi saltanatını yıkmıya uğraşırken, Emeviler de bu suretle biribirlerile, boğazlaşıyorlardı. Son Emevi hükümdarı olan Mervan II. ihtilâlleri bastırmak için altı sene çalıştı. Herkesi yıldırmak maksadile birçok vahşetlerde bulundu. Fakat Emevi saltanatını yıkmak için hazırlanan büyük ihtilâle mâni olamadı.\n\nEMEVİLER DEVRİNDE ŞİMALÎ AFRİKADA MÜŞKÜLLERİN YENİLMESİ İSPANYANIN FETHİ\nHalife Osman, zamanında Mısırın idaresine memur bulunan Abdullah ibini Saad Şimalî Afrikayı zaptetmek üzere mühim bir islâm kuvvetile garba hareket etmişti (647). Berkada bulunan Ukbe bin Nafi de bir kısım müslümanlarla bu kuvvete iltihak etti. O tarihte Şarkî Roma İmparatorluğu idaresinde bulunan Şimalî Afrikada Trabulusgarptan Septe boğazında Tanca şehrine kadar olan mıntakanın filen hâkimi Çerçiz namında bir berber idi. Bunun emrinde çoğu süvari olmak üzere 100,000 den fazla asker vardı.\n\nAbdullah ibni Saadın kumandasındaki islâm ordusu Trabulus civarında Çerçiz kuvvetlerile karşılaştı; 40 gün kadar devam eden birçok müsademelerle müslüman ordusu zayıf düştü ve durmıya mecbur oldu. Ancak geriden gelen mühim imdat kuvvetleri sayesinde kat'î muharebeyi kazandılar; Çerçizi harpte öldürdüler. Merkezi hükûmeti olan Subeytile ile Afrikiyeyi zaptettiler [1]. Bundan sora Afrikiyenin idaresi Ukbe bin Nafia verildi ve Abdullah bin Saad Mısırı idare etmek üzere oraya döndü.\n\nEmevi saltanatı devrinde, Muaviye ve Yezit zamanlarında, Afrikiye valiliği gene Ukbe bin Nafia verildi. Ukbe bin nafi bu devirde Tunusa kadar istilâsını yürüttü ve orada Afrikiyenin hükûmet merkezi olmak üzere Kayruvan şehrini bina ettirdi (670). Ondan sora, Atlas dağları cenubundan garba yürüdü. Sus ırmağı boyunca kadîm Sus Hükûmeti memleketine girildi; ondan sora Kanarya adaları karşısında büyük\n\n[1] Araplar, Bingazi ve Trabulusgarp mıntakasına Afrikiye, Tunus, Cezayir ve Fas kıt'alarına da Mağribiaksa diyorlardı.", "n_chars": 2128, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 130", "page_id": "tarih-2-1931-p0130", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 102, "side": "verso"}, "text_ocr": "TARİH\nVelit II. yi öldürttü ve onun yerine halife oldu.Fakat kendisi\nde altı ay sora öldü. Bunun yerine geçen, kardeşi İbrahimi\nordu kumandanlığında bulunan Mervan II. tanımadı, mağlûp\netti. Şam tahtına kendi oturdu (744-750).\nŞiiler, Hariciler, Emevi saltanatını yıkmıya uğraşırken,\nEmeviler de bu suretle biribirlerile, boğazlaşıyorlardı. Son\nEmevi hükümdarı olan Mervan II. ihtilâlleri bastırmak\niçin altı sene çalıştı. Herkesi yıldırmak maksadile birçok\nvahşetlerde bulundu. Fakat Emevi saltanatını yıkmak için\nhazırlanan büyük ihtilâle mâni olamadı.\nHalife Osman, zamanında Mısırın idaresine\nEMEVİLER DEVRİN- memur bulunan Abdullah ibini Saad Şimalî\nDE ŞİMALÎ : AFRİ- Afrikayı zaptetmek üzere mühim bir islâm\nKR?N\\E£!ÎMESİE\" kuvvetile garba hareket etmişti (647). BerİSPANYANIN FETHİ k a d a bulunan Ukbe bin Nafi de bir kısım\nmüslümanlarla bu kuvvete iltihak etti. O tarihte Şarkî Roma İmparatorluğu idaresinde bulunan Şimalî\nAfrika'da Trabulusgarptan Septe boğazında Tanca şehrine\nkadar olan mıntakanın filen hâkimi Çerçiz namında bir berber idi. Bunun emrinde çoğu süvari olmak üzere 100,000\nden fazla asker vardı.\nAbdullah ibni Saadm kumandasındaki islâm ordusu Trabulus civarında Çerçiz kuvvetlerile karşılaştı; 4 0 gün kadar devam eden birçok müsademelerle müslüman ordusu\nzayıf düştü ve durmıya mecbur oldu. Ancak geriden gelen\nmühim imdat kuvvetleri sayesinde kat'î muharebeyi kazandılar; Çerçizi harpte öldürdüler. Merkezi hükümeti olan Subeytile ile Afrikiye yi zaptettiler [1]. Bundan sora Afrikiyenin\nidaresi Ukbe bin Nafia verildi ve Abdullah bin Saad Mısırı\nidare etmek üzere oraya döndü.\nEmevi saltanatı devrinde, Muaviye ve Yezit zamanlarında, Afrikiye valiliği gene Ukbe bin Nafia verildi. Ukbe bin nafi\nbu devirde Tunus a kadar istilâsını yürüttü ve orada Afrikiyenin hükümet merkezi olmak üzere Kayruvan şehrini bina\nettirdi (670). Ondan sora, Atlas dağları cenubundan garba\nyürüdü. Sus ırmağı boyunca kadîm Sus Hükümeti memleketine girildi; ondan sora Kanarya adaları karşısında büyük\n(1] Araplar, Bingazi ve Trabulusgarp mmtakasına Afrikiye, Tunus,\nCezayir ve Fas kıt'alarına da Mağribiaksa diyorlardı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 101, "side": "recto", "printed_page": 131, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [503.65, 0.0, 992.88, 664.08], "page_width": 992.88, "page_height": 664.08, "text": "Atlas Denizi sahillerine varıldı; o asra göre bu sahiller karaların sonu addolunuyordu. Bunun için Ukbe bin Nafi altında bulunan atı veya bir rivayete göre deveyi denize sürdü ve şöyle dedi: \"Yarap görüyorsun ki bu büyük derya yürümiye mâni olmasaydı büyük ismini daha ileriye götürürdüm.\"\n\nUkbe bin Nafi bu muvaffakıyetli hareketile Şarkî Romalıların elinde bulunan bütün Mağribiaksayı (Moritanya ülkesini) istilâ etmiş oldu.\n\nUkbe bin Nafiin bu muvaffakıyetleri, kendi tarafına celbeylediği Afrikiye ve Mağrip havalisindeki gayet cesur ve cenkçi Berber-Hazar kabilelerinin ve bilhassa bunlardan Tavariklerin yardımile olmuştu. Umumî olarak Berber denilen bu kabileler kendi ırklarını pek büyük tutarlardı. Kendi kendilerine âdemoğullarının en şereflisi gözü ile bakarlardı. Dilleri o zamanın mükemmel dili idi. Kendilerine mahsus rakamları, alfabeleri ve mütekâmil bir edebiyatları vardı. Berberler peygamberin adı Muhammedi tıpkı Türkler gibi \"Mehmet\" diye telâffuz ederlerdi. Natürist olan bu kahraman kavimler, islâmiyeti kolaylıkla kabul ve hazmedemediklerinden çok geçmedi, isyan ettiler. Ukbe bin Nafii ric'ate ve müstahkem olan Kayruvan şehrine sığınmağa mecbur eylediler. Orada mukavemete çalışan Ukbe bin Nafii ve askerlerinin çoğunu öldürdüler, sağ kalanlarını da esir ederek Kayruvan şehrini zaptettiler. Ve Berkaya kadar olan havaliye yeniden hâkim oldular. Bu mücadele esnasında Berberlerin başında Kâmramoğlu Kuseyle adlı bir reis bulunuyordu.\n\nEmevi halifelerinden Abdülmelik zamanında Musa bin Nasir Mısıra vali tayin olundu; ve bütün Afrikiyeyi Mağribin nihayetlerine kadar zaptetmek vazifesini aldı.\n\nMusa bin Nasir, Berberleri tekrar yavaş yavaş elde ederek ve aralarına müslümanlığı sokarak yine onların yardımile ve onlardan topladığı askerlerle Ukbe bin Nafiin gitmiş olduğu sahile kadar bütün Şimalî Afrikayı yeniden elde etti ve bizzat Tanca şehrine kadar gitti. Orada iken İspanyayı fethe karar vererek hazırlığa başladı.\n\nİSPANYANIN FETHİ\nİspanya kıt'ası, Avrupanın garbı cenubisinde büyük bir yarımadadır. Avrupadan, Pirene dağlarile ve Afrikadan Septe boğazile ayrılır; şar", "n_chars": 2103, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 131", "page_id": "tarih-2-1931-p0131", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 102, "side": "recto"}, "text_ocr": "Atlas Denizi sahillerine varıldı; o asra göre bu sahiller karaların sonu addolunuyordu. Bunun için Ukbe bin Nafi altında bulunan atı veya bir rivayete göre deveyi denize sürdü\nve şöyle dedi: \"Yarap görüyorsun ki bu büyük derya yürümiye mâni olmasaydı büyük ismini daha ileriye götürürdüm.,,\nUkbe bin Nafi bu muvaffakiyetli hareketile Şarkî Romalıların elinde bulunan bütün Mağribiaksayı (Moritanya ülkesini)\nistilâ etmiş oldu.\nUkbe bin Nafiin bu muvaffakiyetleri, kendi tarafına celbeylediği Afrikiye ve Mağrip havalisindeki gayet cesur ve cenkçi\nBerber-Hazar kabilelerinin ve bilhassa bunlardan Tavariklerin\nyardımile olmuştu. Umumî olarak Berber denilen bu kabileler kendi ırklarını pek büyük tutarlardı. Kendi kendilerine âdemoğullarının en şereflisi gözü ile bakarlardı. Dilleri\no zamanın mükemmel dili idi. Kendilerine mahsus rakamları, alfabeleri ve mütekâmil bir edebiyatları vardı. Berberler\npeygamberin adı Muhammedi tıpkı Türkler gibi \"Mehmet,,\ndiye telâffuz ederlerdi. Natürist olan bu kahraman kavimler,\nislâmiyeti kolaylıkla kabul ve hazmedemediklerinden çok\ngeçmedi, isyan ettiler. Ukbe bin Nafii ric'ate ve müstahkem\nolan Kayruvan şehrine sığınmağa mecbur eylediler. Orada\nmukavemete çalışan Ukbe bin Nafii ve askerlerinin çoğunu\nöldürdüler, sağ kalanlarını da esir ederek Kayruvan şehrini\nzaptettiler. Ve Berkaya kadar olan havaliye yeniden hâkim\noldular. Bu mücadele esnasında Berberlerin başında Kâmramoğlu Kuşeyle adlı bir reis bulunuyordu.\nEmevi halifelerinden Abdülmelik zamanında Musa bin\nNaşir Mısıra vali tayin olundu; ve bütün Afrikiyeyi Mağribin\nnihayetlerine kadar zaptetmek vazifesini aldı.\nMusa bin Naşir, Berberleri tekrar yavaş yavaş elde ederek ve aralarına müslümanlığı sokarak yine onların yardımile ve onlardan topladığı askerlerle Ukbe bin Nafiin gitmiş olduğu sahile kadar bütün Şimalî Afrikayı yeniden elde\netti ve bizzat Tanca şehrine kadar gitti. Orada iken İspanyayı\nfethe karar vererek hazırlığa başladı.\n. İspanya kıt'ası, Avrupanın garbı cenubiISPANYANIN FETHİ s i n d e b ü y ü k b i r y a r ı m a dadır. Avrupadan,\nPirene dağlarile ve Afrikadan Septe boğazile ayrılır; şar*", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 102, "side": "verso", "printed_page": 132, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.44, 664.56], "page_width": 995.28, "page_height": 664.56, "text": "kı Akdenizle, garbı ve garbışimalisi Büyük Atlas Denizile çevrilir.\n\nOtokton ahalisi hakkında henüz ilmî malûmat kat'î değildir. Fakat, bu kıt'a muhtelif zamanlarda Hazar Denizi sahillerinden gelen ve yarımadaya kendi isimlerini veren İberlerin; İtalyayı, Fransayı işgal etmiş olan ve bugün dahi Korsika adasında ve Jeneve garbındaki Alp dağlarında tipleri görülmekte olan Ortaasyadan gelmiş Ligürlerin; Fransaya ismini vermiş olan Ortaasya kavimlerinden Keltlerin ve Ural dağlarından gelen Alan-Türklerile onların refakatinde bulunan Süev ve Vandalların biribiri ardınca istilâlarına uğramıştır. Ayni menşeden gelmiş olan bu kavimler biribiri üzerine yığılmış ve Otokton ahali de dahil olduğu halde biribirlerile karışmışlardır.\n\nAlan-Türkleri kendi ırkından olan Süevleri, yarımadanın şimaligarbisindeki dağlık mıntakaya yerleştirdiler. Vandallar Septe boğazı havalisinde yerleşmişlerdi. Yarımadanın hepsinde ise hâkim unsur, Alan-Türkleri olmuştu.\n\nFinikeliler de İspanyanın Akdeniz ve Atlas Denizi cenup sahillerine gelmişler ve birtakım şehirler bina ederek oralarda yerleşmişlerdi. (M. E. 1000 tarihinden mukaddem). Bu şehirlerden (Guvadilkıvir) ırmağı üzerinde İşbiliye (Seville) ve Kurtube (Cordaue) şehirleri bilhassa zikrolunabilir [1].\n\nİyonyalılardan Foçalılar da İspanya sahillerinde birtakım şehirler yapmışlardır. Kartacalıların İspanyayı zaptettikleri ve oradan İtalyaya geçtikleri malûmdur. Ondan sora İspanyaya Romalılar hâkim oldu.\n\nOrtaasyadan yeni gelen istilâ cereyanlarile Avrupada vukua geldiğini bildiğimiz muhaceretler yüzünden Garbî Roma İmparatorluğu yıkılırken, İspanya dahi yeni gelen insan kütleleri tarafından istilâya uğradı. Bu istilâyı yapan Got (Kot) kabilesi idi.\n\nGotlar, İspanyada yerleşerek, bir devlet kurdular. Bu devlet, İspanyanın müslümanlar tarafından zaptına kadar üç buçuk asır (472-710) yaşamıştır. Devletin son Kıralı Tuleytute (Tolede) de oturan Rodrikti.\n\n[1] İber Yarımadasına İspanya adını verenlerin Fenikeliler olduğunu söyliyenler vardır.)", "n_chars": 1996, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 132", "page_id": "tarih-2-1931-p0132", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 103, "side": "verso"}, "text_ocr": "kı Akdenizle, garbı ve garbışimalisi Büyük Atlas Denizile\nçevrilir.\nOtokton ahalisi hakkında henüz ilmî malûmat kat'î değildir. Fakat, bu kıt'a muhtelif zamanlarda Hazar Denizi sahillerinden gelen ve yarımadaya kendi isimlerini veren İberlerin;\nİtalyayı, Fransayı işgal etmiş olan ve bugün dahi Korsika\nadasında ve Jeneve garbmdaki Alp dağlarında tipleri görülmekte olan Ortaasyadan gelmiş Ligürlerin; Frans'aya ismini\nvermiş olan Ortaasya kavimlerinden Keltlerin ve Ural dağlarından gelen Alan-Türklerile onların refakatinde bulunan\nSüev ve Vandalların biribiri ardınca istilâlarına uğramıştır.\nAyni menşeden gelmiş olan bu kavimler biribiri üzerine\nyığılmış ve Otokton ahali de dahil olduğu halde biribirlerile\nkarışmışlardır.\nAlan-Türkleri kendi ırkından olan Süevleri, yarımadanın\nşimaligarbisindeki dağlık mıntakaya yerleştirdiler. Vandallar\nSepte boğazı havalisinde yerleşmişlerdi. Yarımadanın hepsinde ise hâkim unsur, Alan-Türkleri olmuştu.\nFinikeliler de İspanyanın Akdeniz ve Atlas Denizi cenup\nsahillerine gelmişler ve birtakım şehirler bina ederek oralarda yerleşmişlerdi. (M. E. 1000 tarihinden mukaddem). Bu\nşehirlerden (Guvadilkıvir) ırmağı üzerinde îşbiliye (Seville) ve\nKurtube (Cordaue) şehirleri bilhassa zikrolunabilir [1],\nİyonyalılardan Foçalılar da İspanya sahillerinde birtakım\nşehirler yapmışlardır. Kartacalıların İspanyayı zaptettikleri\nve oradan İtalyaya geçtikleri malûmdur. Ondan sora İspanyaya Romalılar hâkim oldu.\nOrtaasyadan yeni gelen istilâ cereyanlarile Avrupada\nvukua geldiğini bildiğimiz muhaceretler yüzünden Garbi\nRoma İmparatorluğu yıkılırken, İspanya dahi yeni gelen insan kütleleri tarafından istilâya uğradı. Bu istilâyı yapan Got\n(Kot) kabilesi idi.\nGotlar, İspanyada yerleşerek, bir devlet kurdular. Bu devlet, İspanyanın müslümanlar tarafından zaptına kadar üç\nbuçuk asır (472-710) yaşamıştır. Devletin son Kiralı Tuleytute (Tolede) de oturan Rodrikti.\n[1] İber Yarımadasına İspanya adını verenlerin Fenikeliler olduğunu söyliyenler vardır.)", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 102, "side": "recto", "printed_page": 133, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.44, 0.0, 995.28, 664.56], "page_width": 995.28, "page_height": 664.56, "text": "İSPANYANIN FETHİ\nGotlar, zamanla cengâverlik hassalarını kaybettiler. Tenperver oldular. Ahlâkları bozuldu. Hükümdarlık makamına geçenler halka zulme başladılar; fena idareden ve zulümden usanan halk, yer yer isyan hazırlığına başladı; Rodrik, dahi bir inkılâp neticesinde iktidar makamına gelmişti; fakat o da az zamanda selefi gibi harekete başladığından İşbiliye şehrinin büyük papazı ve sair müşteki ve muhalifler birleşerek İspanyanın cenup cihetlerinde alenî bir isyan hazırlığına giriştiler. İşte Musa bin Nasir İspanyayı fethe karar verdiği zaman Gotların hali böyle idi. Bu tarih (711), Emevi halifelerinden Velidin zamanı idi.\n\nAbdülmelikin oğlu Velit, gayet korkak, değişik mizaçlı bir adamdı. Ömründe Şamdaki sarayından çıkmamış olduğu halde müslüman olduktan sora İslâm ordularının başına geçen kumandanlar onun adını garbın ve şarkın sonlarına kadar götürdüler. İslâm İmparatorluğu bu kumandanlar sayesinde şevket ve azamet kazandı.\n\nİşaret ettiğimiz kumandanlardan biri de İspanyada Gotları mağlûp eden Ziyadın oğlu Tarıktır.\n\nYukarda söylediğimiz gibi Musa bin Nasir, Tancada İspanyayı fethe karar verdi. Kıral Rodrikin Septe şehri muhafızı \"Kont Jülyanus\" kendi kıralından gördüğü lâyıksız muamelelerden gücenerek, Gotların içinde bulundukları vaziyeti, Musa bin Nasire bildirmekle beraber Septe şehrini de teslim edeceğini vadetti ve teslim etti [1]. Bu, Musa bin Nasirin kararını tatbikte başlıca bir teşvik oldu.\n\nTÜRK İSPANYADA\nMusa Berberilerden Tarık adlı bir kahramanı İspanyada istikşafa memur etti. Tarık ırkdaşlarından bir müfreze alarak kayıklarla karşı yakaya geçti, vaziyeti tahkik ve ordunun çıkacağı sahayı keşfetti. Septe ve Tanca limanlarında gemiler hazırlandı. Ayni zamanda Berber - Hazar kabilelerinin en cesur ve cengâver olanlarından bir ordu teşkil edildi; bu ordunun Başkumandanı Berber - Hazarların Tavarik kabilesinden [2] Müslüman olmuş olan Ziyat namında bir adamın oğlu Tarık diye şöh\n\n[1] Septe şehri Musa bin Nasirin hâkim olduğu Tancanın şarkı şimalî ucunda ve Afrika toprağındadır.\n[2] Bugün dahi bu eski türk kabilesi Tarıkın arapça cemi olan Tevarrk adını taşımaktadır.", "n_chars": 2121, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 133", "page_id": "tarih-2-1931-p0133", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 103, "side": "recto"}, "text_ocr": ". Gotlar, zamanla cengâverlik hassalarını kayISPANYANıN FETHI b e t t i l e n T e n p e r v e r oldular. Ahlâkları bozuldu. Hükümdarlık makamına geçenler halka zulme başladılar; fena idareden ve zulümden usanan halk, yer yer\nisyan hazırlığına başladı; Rodrik, dahi bir inkılâp neticesinde\niktidar makamına gelmişti; fakat o da az zamanda selefi gibi\nharekete başladığından İşbiliye şehrinin büyük papazı ve sair\nmüşteki ve muhalifler birleşerek ispanyanın cenup cihetlerinde alenî bir isyan hazırlığına giriştiler. İşte Musa bin Naşir\nİspanyayı fethe karar verdiği zaman Gotların hali böyle\nidi. Bu tarih (711), Emevi halifelerinden Velidin zamanı idi.\nAbdülmelikin oğlu Velit, gayet korkak, değişik mizaçlı\nbir adamdı. Ömründe Samdaki sarayından çıkmamış olduğu\nhalde müslüman olduktan sora İslâm ordularının başına\ngeçen kumandanlar onun adını garbın ve şarkın sonlarına\nkadar götürdüler. İslâm İmparatorluğu bu kumandanlar\nsayesinde şevket ve azamet kazandı.\nİşaret ettiğimiz kumandanlardan biri de İspanyada Gotları mağlûp eden Ziyadın oğlu Tanktır.\nYukarda söylediğimiz gibi Musa bin Naşir, Tancada İspanyayı fethe karar verdi. Kıral Rodrikin Septe şehri muhafızı \" Kont Jülyanus „ kendi kiralından gördüğü lâyıksız\nmuamelelerden gücenerek, Gotların içinde bulundukları\nvaziyeti, Musa bin Naşire bildirmekle beraber Septe şehrini de teslim edeceğini vadetti ve teslim etti [1]. Bu, Musa\nbin Naşirin kararını tatbikte başlıca bir teşvik oldu.\nMusa Berberilerden Tarık adlı bir kahramanı\nTURK ISPANYADA î s p a n y a d a i s t i k şafa memur etti. Tarık ırkdaşlarından bir müfreze alarak kayıklarla karşı yakaya geçti,\nvaziyeti tahkik ve ordunun çıkacağı sahayı keşfetti. Septe\nve Tanca limanlarında gemiler hazırlandı. Ayni zamanda\nBerber - Hazar kabilelerinin en cesur ve cengâver olanlarından bir ordu teşkil edildi; bu ordunun Başkumandanı Berber - Hazarların Tavarik kabilesinden [2] Müslüman olmuş\nolan Ziyat namında bir adamın oğlu Tarık diye şöh[1] Septe şehri Musa bin Naşirin hâkim olduğu Tancanın şarkı\nşimalî ucunda ve Afrika toprağındadır.\n[2] Bugün dahi bu eski türk kabilesi Tarikin arapça cemi olan Tevarrk adını taşımaktadır.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 103, "side": "verso", "printed_page": 134, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 502.33, 663.36], "page_width": 991.92, "page_height": 663.36, "text": "ret alan kahraman bir Türktü. 12.000 kişi kadar olan bu Berber-Hazar ordusu içinde arap ırkından ancak ve yalnız 300 kişi vardı.\n\nTarık, ordusunu gemilerle Septe boğazından karşı sahile geçirdi (711). Boğazın şark methaline bakan bir koyun şarkını kapıyan bir dil üzerine çıkardı (Harita. 23). Bu dil üzerinde bulunan bir dağı işgal etti [1].\n\nO havalinin got valisi topladığı faik bir kuvvetle Tarık ordusunu karadan kuşattı. Yalnız sahil serbest kalmıştı. Bu vaziyet karşısında Tarık, şu kararı verdi: Çekilmek ümidini kaldırarak behemehal muzaffer olmak, yahut ordusu ile son neferine kadar beraber ölmek. Bu kararını şöyle tatbik etti; derhal sahilde bulunan bütün gemileri yaktırdı ve ordusuna hitaben dedi ki: \"Sabır ve sebat ederseniz muzaffer oluruz. Endülüsü fethederiz; aksi takdirde düşman hepimizi denize döker\". Bundan sora ordusu ile düşmana saldırdı. Mağlûp ve perişan olan düşmanın ölümden kurtulanlarını takip ederek ilerledi. Şarktan garba doğru yayılarak Kadis civarına kadar olan yerleri zaptetti.\n\nGot Kıralı Rodrik mümkün olan bütün vasıtalarını kullanarak 90,000 kişilik bir ordu topladı. Ve bu ordu ile Tarık üzerine yürüdü. Tarık ta etrafa yayılmış olan kuvvetlerini topladı. İki ordu Kadis cenubunda karşılaştı ve muharebe başladı.\n\nKADİS MUHAREBESİ\nMuharebe sekiz gün devam etti. Tarık ordusunda zâf ve firar emareleri göründü. Bu manzara karşısında Tarık, atına atladı ve üzengileri üzerinde doğrularak yüksek sesle kaçanlara şu hitapta bulundu: \"Ey Mağripli gaziler! Ey müslüman kahramanlar! Nereye gidiyorsunuz, gafilce hangi mahalle kaçmak istiyorsunuz? Düşününüz ki önünüz düşman, arkanız deryadır; sizin için çıkar yol fıtrî şecaatinize dayanarak ve güvenerek kavga meydanında durmak ve dayanmaktır. Ey süvariler!Bana bakın ve benim gibi yapın\" dedi ve atını dörtnala kaldırarak düşman ordusu içine saldırdı, süvarileri kendisini takip ettiler. Tarik, düşman ordusunun sancağının dikili ol\n\n[1] Bu dağa Cebelitarık dendi. Septe boğazına da buna nispetle Cebelitarık boğazı denmiştir.", "n_chars": 2016, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 134", "page_id": "tarih-2-1931-p0134", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 104, "side": "verso"}, "text_ocr": "ret alan kahraman bir Türktü. 12.000 kişi kadar olan bu\nBerber-Hazar ordusu içinde arap ırkından ancak ve yalnız\n300 kişi vardı.\nTarık, ordusunu gemilerle Septe boğazından karşı sahile\ngeçirdi (711) . Boğazın şark methaline bakan bir koyun şarkını kapıyan bir dil üzerine çıkardı (Harita. 23). Bu dil üzerinde bulunan bir dağı işgal etti [1].\nO havalinin got valisi topladığı faik bir kuvvetle Tarık ordusunu karadan kuşattı. Yalnız sahil serbest kalmıştı. Bu\nvaziyet karşısında Tarık, şu kararı verdi: Çekilmek ümidini\nkaldırarak behemehal muzaffer olmak, yahut ordusu ile son\nneferine kadar beraber ölmek. Bu kararını şöyle tatbik etti;\nderhal sahilde bulunan bütün gemileri yaktırdı ve ordusuna\nhitaben dedi ki : \" Sabır ve sebat ederseniz muzaffer oluruz.\nEndülüsü fethederiz; aksi takdirde düşman hepimizi denize\ndöker,,. Bundan sora ordusu ile düşmana saldırdı. Mağlûp\nve perişan olan düşmanın ölümden kurtulanlarını takip\nederek ilerledi. Şarktan garba doğru yayılarak Kadis civarına kadar olan yerleri zaptetti.\nGot Kiralı Rodrik mümkün olan bütün vasıtalarını kullanarak 90,000 kişilik bir ordu topladı. Ve bu ordu ile Tarık\nüzerine yürüdü. Tarık ta etrafa yayılmış olan kuvvetlerini\ntopladı. İki ordu Kadis cenubunda karşılaştı ve muharebe\nbaşladı.\nMuharebe sekiz gün devam etti. Tarık orduKADIS MUHA- s u n d a z â f v e f i r a r emareleri göründü Bu\nREBESİ\nmanzara karşısında Tarık, atına atladı ve\nüzengileri üzerinde doğrularak yüksek sesle kaçanlara şu\nhitapta bulundu : \"Ey Mağripli gaziler! Ey müslüman kahramanlar ! Nereye gidiyorsunuz, gafilce hangi mahalle kaçmak istiyorsunuz? Düşününüz ki önünüz düşman, arkanız\nderyadır; sizin için çıkar yol fıtrî şecaatinize dayanarak ve\ngüvenerek kavga meydanında durmak ve dayanmaktır. Ey\nsüvariler!Bana bakın ve benim gibi yapın,, dedi ve atını dörtnala\nkaldırarak düşman ordusu içine saldırdı, süvarileri kendisini\ntakip ettiler. Tarik, düşman ordusunun sancağının dikili ol[1] Bu dağa Cebelitarık dendi. Septe boğazına da buna nispetle\nCebelitarık boğazı denmiştir.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 103, "side": "recto", "printed_page": 135, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [502.33, 0.0, 991.92, 663.36], "page_width": 991.92, "page_height": 663.36, "text": "duğu yere hücum ediyordu; orada başında tacı olduğu halde fil dişinden yapılmış bir araba içinde Kıral Rodriki sezdi. Ve derhal üzerine atılarak onu kılıcı ile kalbinden vurdu ve öldürdü. Kendini takip eden askerleri de düşman askerlerini parça parça doğradılar. Kıralın ölmesi, ve ordusunun tam hezimeti, Got Devletinin dünya yüzünden kalkmasına bais oldu. Tarihte, Kadis muharebesi diye namalmış olan meydan muharebesi bu suretle bitti.\n\nBu zaferden haberdar olan Musa bin Nasir topladığı 10,000 süvari ve 8,000 piyade ile İspanyaya geçmeye karar verdi ve Başkumandan Tarıka da kendisi gelinceye kadar emrini aldığı yerden ileri yürümemesini bildirdi.\n\nFakat Tarık, mağlûp düşman ordusunun serbest firarına müsaade ederek onların tekrar birleşmelerine meydan vermenin tehlikeli olacağını takdir ettiğinden şiddetle takibe koyulmayı elzem gördü. Ordusunu üç kola ayırdı. Bir kola bizzat kumanda etti. Diğerlerini emniyet ettiği kumandanların emrine verdi. Her kol mühim bir hedef üzerine yürüdü. Kendisinin bulunduğu kol ortada idi.\n\nKurtuba ve o hizaya kadar birçok şehirler zaptolunduktan sora üç kol birleşti. Önleri sıra Rodrik ordusunun kılıçtan kurtulanlarını şimale doğru kovalıyarak Got Kırallığının payitahtı olan Taje ırmağı üzerindeki Tuleytule karşısına varıldı. Tarık, müstahkem olan bu şehri muhasara etti. Mahsurlar mukavemetsiz şehri teslim ettiler (712). Tarık, İspanyaya ayak bastığından bir sene sora, üç buçuk asırlık bir devletin o zamana göre en eyi teçhizatlı ve kendi ordusundan on misli kuvvetli ordularını mahıv ve perişan ederek payitahtına girmiş ve Got Devletinin taç ve tahtını ortadan kaldırmış bulunuyordu.\n\nTarık, Tuleytulede hükümdar sarayına girdiği zaman, yanyana dizilmiş 25 got kıralının murassa taçlarının sahibi oldu.\n\nMusa bin Nasir, yukarda söylediğimiz gibi, topladığı berber ordusu ile Guvadilkıvir (Vadülkebir) ırmağının denize döküldüğü yer civarlarında İspanya sahiline çıktı. Tarık ordusunun yürüdüğü istikametin daha garbından yürüyerek İşbiliyeye vardı. Orada esaslı surette yerleştikten sora, garbışimalî istikametinde yürüyerek Luzitanya (Portekiz) kıt'asını", "n_chars": 2111, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 135", "page_id": "tarih-2-1931-p0135", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 104, "side": "recto"}, "text_ocr": "duğu yere hücum ediyordu; orada başında tacı olduğu\nhalde fil dişinden yapılmış bir araba içinde Kıral Rodrıkı\nsezdi. Ve derhal üzerine atılarak onu kılıcı ile kalbinden\nvurdu ve öldürdü. Kendini takip eden askerleri de düşman\naskerlerini parça parça doğradılar. Kiralın ölmesi, ve ordusunun tam hezimeti, Got Devletinin dünya yüzünden kalkmasına bais oldu. Tarihte, Kadis muharebesi diye namalmış\nolan meydan muharebesi bu suretle bitti.\nBu zaferden haberdar olan Musa bin Naşir topladığı 10,000\nsüvari ve 8,000 piyade ile İspanyaya geçmeye karar verdi\nve Başkumandan Tanka da kendisi gelinceye kadar emrini\naldığı yerden ileri yürümemesini bildirdi.\nFakat Tarık, mağlûp düşman ordusunun serbest firarına müsaade ederek onların tekrar birleşmelerine meydan vermenin\ntehlikeli olacağını takdir ettiğinden şiddetle takibe koyulmayı\nelzem gördü. Ordusunu üç kola ayırdı. Bir kola bizzat kumanda etti. Diğerlerini emniyet ettiği kumandanların emrine\nverdi. Her kol mühim bir hedef üzerine yürüdü. Kendisinin bulunduğu kol ortada idi.\nKurtuba ve o hizaya kadar birçok şehirler zaptolunduktan sora üc kol birleşti. Önleri sıra Rodrik ordusunun kılıçtan kurtulanlarını şimale doğru kovalıyarak Got Kıratlığının\npayitahtı olan Taje ırmağı üzerindeki Tuleytule karşısına varıldı Tarık, müstahkem olan bu şehri muhasara etti. _ Mahsurlar mukavemetsiz şehri teslim ettiler (712). Tarık, ispanyaya ayak bastığından bir sene sora, üç buçuk asırlık bir\ndevletin o zamana göre en eyi teçhizattı ve kendi ordusun,\ndan on misli kuvvetli ordularını mahıv ve perişan ederek\npayitahtına girmiş ve Got Devletinin taç ve tahtını ortadan\nkaldırmış bulunuyordu.\nTarık Tuleytulede hükümdar sarayına girdiği zaman,\nyanyana 'dizilmiş 25 got kiralının murassa taçlarının sahibi\noldu. „\nMusa bin Naşir, yukarda söylediğimiz gibi, topladığı berber ordusu ile Guvadilkıvir (Vadülkebir) ırmağının denize\ndöküldüğü yer civarlarında İspanya sahiline çıktı. Tarık ordusunun yürüdüğü istikametin daha garbından yürüyerek\nİşbiliyeye vardı. Orada esaslı surette yerleştikten sora, garbışimalî istikametinde yürüyerek Luzitanya (Portekiz) kıt'asını", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 104, "side": "verso", "printed_page": 136, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 547.97, 665.28], "page_width": 993.84, "page_height": 665.28, "text": "istilâ etti. Bir aralık Guadiyana ırmağına doğru geridönerek bu ırmak kenarında bulunan Merida kalesine geldi. Bu şehir yüksek kuleli, gayet sağlam bir surla çevrilmiş müstahkem bir kale idi. Ölen Kıral Rodrikin karısı ve birçok got büyükleri bu kaleye sığınmıştı; orasını müdafaa ediyorlardı. Musa bin Nasirin teslim teklifi reddolunduğundan kale muhasara altına alındı. Muhasara uzun sürdü. Musa bin Nasir, bu kale karşısında bir türlü muvaffak olamıyordu. Afrikadan yeniden süvari ve okçu olmak üzere oğlu Abdülâziz kumandasında bir berber ordusu getirtti. Bunun üzerine kaledekiler bazı müsaadeli şartlarla teslim oldular.\n\nMusa bin Nasir, rehin olarak kıralın karısını ve birkaç zadegânı beraber alıp Tuleytule şehrine hareket etti. Bu esnada Tarık, şimalde Kastil arazisini kâmilen zaptetmiş bulunuyordu. Musa bin Nasirin gelmekte olduğunu işitince, onu çok uzaktan karşılamak üzere gitti. Buluştuklarında, kendisinin evelce göndermiş olduğu emri ne için tatbik edemediğini, kemali tevazu ve ihtiram ile arzetti. Fakat Musa bin Nasir, Tarıkın, bunca muharebeler ve fetihlerle kazanmış olduğu nam ve şöhretin, kendi şöhretini gölgede bıraktığını düşünerek, haset hissine kapılmış olduğundan, Tarıka fena muamele etti. Tuleytuleye geldikleri zaman Tarıkın zaptettiği bir şehirden almış olduğu \"Maidei Süleymanî\" denilen meşhur ve gayet kıymetli tablayı halifeye göndermek üzere Tarıktan istedi. Bu tabla gayet büyük zümrütten yapılmış 36 ayaklı idi; gûya Süleyman zamanından kalmış ve soraları Kudüsten İspanyaya nasılsa intikal etmişti. Tarık tablayı verdi, fakat bir ayağını icabında tablayı alanın kendisi olduğunu ispat için gizledi. Musa bin Nasir bundan sora Tarıkı, başkumandanlıktan azletti. Bu hâdise Şama aksetti. Halife tarafından gelen bir tekdirname üzerine, Musa bir Nasir, Tarıka alenen tarziye verdi ve barıştılar.\n\nMusa bin Nasirin, Tarıka, bu yolda muamele etmesi, onun şan ve şerefini çekememiş olduğundan başka daha mühim bir sebep vardı. O da, ırk davası idi. Filhakika Musa bin Nasir Arap, Tarık Türk idi.\n\nBirlikte çalışma. — Tuleytule merkez olmak üzere muhtelif istikametlerde fetihlere devam olundu. Musa bin Nasirin", "n_chars": 2146, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 136", "page_id": "tarih-2-1931-p0136", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 105, "side": "verso"}, "text_ocr": "istilâ etti. Bir aralık Guadiyana ırmağına doğru geridönerek\nbu ırmak kenarında bulunan Merida kalesine geldi. Bu şehir\nyüksek kuleli, gayet sağlam bir surla çevrilmiş müstahkem\nbir kale idi. Ölen Kıral Rodrikin karısı ve birçok got büyükleri bu kaleye sığınmıştı; orasını müdafaa ediyorlardı.\nMusa bin Naşirin teslim teklifi reddolunduğundan kale muhasara altına alındı. Muhasara uzun sürdü. Musa bin Naşir,\nbu kale karşısında bir türlü muvaffak olamıyordu. Afrikadan\nyeniden süvari ve okçu olmak üzere oğlu Abdülâziz kumandasında bir berber ordusu getirtti. Bunun üzerine kaledekiler\nbazı müsaadeli şartlarla teslim oldular.\nMusa bin Naşir, rehin olarak kiralın karısını ve birkaç\nzadeganı beraber alıp Tuleytule şehrine hareket etti. Bu esnada Tarık, şimalde Kastil arazisini kâmilen zaptetmiş bulunuyordu. Musa bin Naşirin gelmekte olduğunu işitince, onu\nçok uzaktan karşılamak üzere gitti. Buluştuklarında, kendisinin evelce göndermiş olduğu emri ne için tatbik edemediğini, kemali tevazu ve ihtiram ile arzetti. Fakat Musa bin\nNaşir, Tarikin, bunca muharebeler ve fetihlerle kazanmış\nolduğu nam ve şöhretin, kendi şöhretini gölgede bıraktığını\ndüşünerek, haset hissine kapılmış olduğundan, Tarıka fena\nmuamele etti. Tuleytuleye geldikleri zaman Tarikin zaptettiği\nbir şehirden almış olduğu \"Maidei Süleymanî,, denilen meşhur ve gayet kıymetli tablayı halifeye göndermek üzere Tanktan istedi. Bu tabla gayet büyük zümrütten yapılmış 36\nayaklı idi; güya Süleyman zamanından kalmış ve soraları\nKudüsten İspanyaya nasılsa intikal etmişti. Tarık tablayı verdi, fakat bir ayağını icabında tablayı alanın kendisi olduğunu\nispat için gizledi. Musa bin Naşir bundan sora Tariki, başkumandanlıktan azletti. Bu hâdise Şama aksetti. Halife tarafından gelen bir tekdirname üzerine, Musa bir Naşir, Tarıka\nalenen tarziye verdi ve barıştılar.\nMusa bin Naşirin, Tarıka, bu yolda muamele etmesi, onun\nşan ve şerefini çekememiş olduğundan başka daha mühim\nbir sebep vardı. O da, ırk davası idi. Filhakika Musa bin Naşir Arap, Tarık Türk idi.\nBirlikte çalışma. — Tuleytule merkez olmak üzere muhtelif istikametlerde fetihlere devam olundu. Musa bin Naşirin", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 104, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [547.97, 0.0, 993.84, 665.28], "page_width": 993.84, "page_height": 665.28, "text": "C E B E L İ T A R I K\nra- 0 : 1 0 M. derinlik E 5 3 1 0 0 : 5 0 0 M. derinlik\nQ g 3 j , ' l 0 : 1 0 0 M.derinlik C 3 5 0 0 M.fezla derinlik", "n_chars": 139, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 105r)", "page_id": "tarih-2-1931-u104r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 105, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 105, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 383.76, 668.88], "page_width": 996.24, "page_height": 668.88, "text": "• H I H M B H H H B H H U M H H B B H I", "n_chars": 39, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 106v)", "page_id": "tarih-2-1931-u105v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 106, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 105, "side": "recto", "printed_page": 137, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [383.76, 0.0, 996.24, 668.88], "page_width": 996.24, "page_height": 668.88, "text": "oğlu Abdülâziz, şark ve şarkıcenubî cihetlerine memur oldu. Tarık şimalişarkî istikametinde yürüdü. Taje ırmağı kaynaklarına kadar, birçok geçilmesi güç dağları muvaffakıyetle aşarak İber ırmağı vadilerine vardı. O kıt'anın en büyük şehri olan Saragostayı muhasaraya başladı.\n\nMusa bin Nasir dahi Saragosta önünde Tarıkla birleşmeyi kararlaştırdıktan sora, garbışimalî havalisinden dolaşarak istilâda bulunacaktı.\n\nMusa bin Nasir ordusu ile Tarık orduları birleştikten sora Saragosta zaptolundu. Bundan sora tekrar iki kola ayrıldılar. Musa bin Nasir şimale yürüdü. Pirene dağlarını aşarak Fransanın Akdeniz sahiline yakın Narbon (Arbona) şehrine kadar ilerledikten sora tekrar Pirene dağlarından geriye döndü, Tarık ise henüz zaptolunmamış yerleri ve şehirleri zaptetmekle uğraştı\n\nBu hareketler neticesinde koskoca İspanya kıt'ası nüfusuna karşı, bir avuç berber kuvvetlerinin az zamanda temin ettikleri büyük muvaffakıyetler, cidden zikrolunmağa değer.\n\nTarıkın, islâmiyete yaptığı bu büyük hizmetlerine mukabil Musa bin Nasirin ona karşı takdir ve muhabbet hasıl etmesi lâzımgelirken, bilâkis ona daha ziyade kin ve kıskançlık peyda ediyordu.\n\nBu çirkin hisleri besleyen yeni sebepler de vardı.\n\nMusa bin Nasir, hergün ziyadeleşen ihtiyarlık hırsile, muharebelerde alınan ganimetleri tamamile kendi şahsına hasrederdi.\n\nTarık ise bilâkis bu ganimetleri usulen halifeye gönderdiği beşte birinden maadasını kâmilen askerlere dağıtırdı. Bu sebeple bütün ordu, Tarıkın meclûbu idi. Musa bin Nasirin adeta idare ve ordu üzerinde hiçbir nüfuzu kalmamıştı.\n\nİşte bu hal, Musa bin Nasiri çıldırtıyordu. Bu vaziyet Şamda duyuldu. Halife Velit, muhakeme etmek üzere her ikisini Şama getirtti. Fakat bu sırada Halife Velit öldü; yerine Süleyman geçti (715). Daha evel gelen Tarık, sorguya çekildi. Haklı olduğu teslim edildi. Musa bin Nasir çok sora geldi. Sebebi, Tuleytule, Kurtuba ve İşbiliyede toplamış olduğu malları beraber getiriyordu. Bu da sorguya çekildi. Musa bin Nasir yukarda bahsi geçen Maideyi kendi ele geçirmiş beyanile halifeye göndermişti. Bu mesele ortaya konuldu. Tarık Maidenin saklamış olduğu bir ayağını meydana çıkardı ve Maideyi ken", "n_chars": 2151, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 137", "page_id": "tarih-2-1931-p0137", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 106, "side": "recto"}, "text_ocr": "oğlu Abdülâziz, şark ve şarkıcenubî cihetlerine memur oldu.\nTarık şimalişarkt istikametinde yürüdü. Taje ırmağı kaynaklarına kadar, birçok geçilmesi güç dağları muvaffakiyetle\naşarak İber ırmağı vadilerine vardı. O kıt'anm en büyük şehri\nolan Saragostayı muhasaraya başladı.\nMusa bin Naşir dahi Saragosta önünde Tarıkla birleşmeyi\nkararlaştırdıktan sora, garbışimalî havalisinden dolaşarak\nistilâda bulunacaktı.\nMusa bin Naşir ordusu ile Tarık orduları birleştikten sora\nSaragosta zaptolundu. Bundan sora tekrar iki kola ayrıldılar.\nMusa bin Naşir şimale yürüdü. Pirene dağlarını aşarak\nFransanın Akdeniz sahiline yakın Narbon (Arbona) şehrine\nkadar ilerledikten sora tekrar Pirene dağlarından geriye\ndöndü, Tarık ise henüz zaptolunmamış yerleri ve şehirleri\nzaptetmekle uğraştı\nBu hareketler neticesinde koskoca İspanya kıt'ası nüfusuna karşı, bir avuç berber kuvvetlerinin az zamanda temin\nettikleri büyük muvaffakiyetler, cidden zikrolunmağa değer.\nTarikin, islâmiyete yaptığı bu büyük hizmetlerine mukabil\nMusa bin Naşirin ona karşı takdir ve muhabbet hasıl etmesi\nlâzımgelirken, bilâkis ona daha ziyade kin ve kıskançlık peyda ediyordu.\nBu çirkin hisleri besleyen yeni sebepler de vardı.\nMusa bin Naşir, hergün ziyadeleşen ihtiyarlık hırsile,\nmuharebelerde alınan ganimetleri tamamile kendi şahsına\nhasrederdi.\nTarık ise bilâkis bu ganimetleri usulen halifeye gönderdiği beşte birinden maadasını kâmilen askerlere dağıtırdı.\nBu sebeple bütün ordu, Tarikin meclûbu idi. Musa bin Naşirin adeta idare ve ordu üzerinde hiçbir nüfuzu kalmamıştı.\nİşte bu hal, Musa bin Naşiri çıldırtıyordu. Bu vaziyet Şamda\nduyuldu. Halife Velit, muhakeme etmek üzere her ikisini Şama\ngetirtti. Fakat bu sırada Halife Velit öldü; yerine Süleyman geçti (715). Daha evel gelen Tarık, sorguya çekildi. Haklı olduğu\nteslim edildi. Musa bin Naşir çok sora geldi. Sebebi, Tuleytule, Kurtuba ve İşbiliyede toplamış olduğu malları beraber\ngetiriyordu. Bu da sorguya çekildi. Musa bin Naşir yukarda\nbahsi geçen Maideyi kendi ele geçirmiş beyanile halifeye\ngöndermişti. Bu mesele ortaya konuldu. Tarık Maidenin saklamış olduğu bir ayağını meydana çıkardı ve Maideyi ken• K a a n", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 106, "side": "verso", "printed_page": 138, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 498.44, 662.4], "page_width": 995.28, "page_height": 662.4, "text": "disinin ele geçirmiş olduğunu ispat etti. Musa bin Nasirin yalancılığı meydana çıktı. Bunun üzerine tahkir olundu. Bundan meyus olan Musa bin Nasir Hicaza gitti ve orada öldü.\n\nTarık ve Musa bin Nasir, İspanyadan ayrıldıktan sora, orada kalan Musa bin Nasirin oğlu Abdülâziz Mağrip ve Endülüse emîr unvanile vali tayin olundu.\n\nAbdülâziz, idare merkezini, Tuleytuleden İşbiliyeye nakletti; orada Kıral Rodrikin dul karısile evlendi; bu evlenme fena tesir yaptı.\n\nAbdülâzizin karısına uyarak hıristiyanlarla anlaştığını ve onlara dayanarak yeniden Got Devletini ihya ve bizzat onun müstakil hükümdarı olmak niyetinde bulunduğu söylenmiye başlandı. Bunun üzerine gizli bir cemiyet teşekkül etti. Bu cemiyet, Abdülâzizi sarayında öldürdü. Bunun ölümü üzerine Halife tarafından vali gelmediğinden, Abdülâzizin amcası Eyup bin Habip halifenin tasdikine kadar, reisler ve şeyhler tarafından hükûmetin idaresine intihap olundu. Bu adam da idare merkezini İşbilyeden Kurtubeye nakletti. Bundan sora meşhur Abdürrahman bin Abdullahül Gafikiye kadar tayin olunan valiler zamanında Fransa istilâsına başlandı. Pirene dağları aşıldı. Garonna ırmağına kadar Tolosa (Tulus) Karassona, Narbon şehirleri zaptolundu. Oradan şarkı şimalî istikametinde yürünerek Ron ırmağı havzasına girildi. Liyon (Lugdumm) şehri alındıktan sora daha şimale Son (Sagunna) vadisine çıkıldı. Bundan sora Son ırmağile Luvar ırmağı arasında Sen ırmağının kolu üzerinde Otun şehri zaptolundu ve bu mıntakada daha ilerlere kadar gidildi. Bu son istilâyı yapan Vali \"Anbese\" zaptettiği memleketlerin tanzimi maksadile Otundan geridönerken bir muharebede yaralandı ve öldü.\n\nBundan sora birtakım valiler daha tayin olundu.\n\nABDÜRRAHMANÜL GAFİKİ (729)\n729 tarihinde Abdürrahmanül Gafiki vali oldu. Bu zat evvelâ memleketleri bizzat dolaşarak idareyi tanzim etti. Orduyu takviye etti. Bu işlerle üç sene uğraştı. Ondan sora Pirene dağlarını geçerek Fransanın istilâsına girişti. Fransanın garbından şimale ilerledi. Bordoyu zaptetti. Mukavemet görmeden Gurun (Garona) Dordonya, Şarant ırmaklarını", "n_chars": 2052, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 138", "page_id": "tarih-2-1931-p0138", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 107, "side": "verso"}, "text_ocr": "dişinin ele geçirmiş olduğunu ispat etti. Musa bin Naşirin\nyalancılığı meydana çıktı. Bunun üzerine tahkir olundu.\nBundan meyus olan Musa bin Naşir Hicaza gitti ve orada\nöldü.\nTarık ve Musa bin Naşir, İspanyadan ayrıldıktan sora,\norada kalan Musa bin Naşirin oğlu Abdülâziz Mağrip ve\nEndülüse emîr unvanile vali tayin olundu.\nAbdülâziz, idare merkezini, Tuleytuleden İşbiliyeye nakletti; orada Kıral Rodrikin dul karısile evlendi; bu evlenme\nfena tesir yaptı.\nAbdülâzizin karısına uyarak hıristiyanlarla anlaştığım ve\nonlara dayanarak yeniden Got Devletini ihya ve bizzat onun\nmüstakil hükümdarı olmak niyetinde bulunduğu söylenmiye\nbaşlandı. Bunun üzerine gizli bir cemiyet teşekkül etti. Bu\ncemiyet, Abdülâzizi sarayında öldürdü. Bunun ölümü üzerine Halife tarafından vali gelmediğinden, Abdülâzizin amcası\nEyüp bin Habip halifenin tasdikine kadar, reisler ve şeyhler\ntarafından hükümetin idaresine intihap olundu. Bu adam da\nidare merkezini İşbilyeden Kurtubeye nakletti. Bundan\nsora meşhur Abdürrahman bin Abdullahül Gafikiye kadar\ntayin olunan valiler zamanında Fransa istilâsına başlandı.\nPirene dağları aşıldı. Garonna ırmağına kadar Tolosa (Tulus)\nKarassona, Narbon şehirleri zaptolundu. Oradan şarkı şimalî\nistikametinde yürünerek Ron ırmağı havzasına girildi. Liyon\n(Lugdumm) şehri alındıktan sora daha şimale Son (Sagunna)\nvadisine çıkıldı. Bundan sora Son ırmağile Luvar ırmağı\narasında Sen ırmağının kolu üzerinde Otun şehri zaptolundu ve bu mıntakada daha ilerlere kadar gidildi. Bu son istilâyı yapan Vali \"Anbese„ zaptettiği memleketlerin tanzimi\nmaksadile Otundan geridönerken bir muharebede yaralandı\nve öldü.\nBundan sora birtakım valiler daha tayin olundu.\nABDÜRKAHMA 7 2 9 t a r i h i n d e Abdürrahmanül Gafiki vali\nNÜL GAFİKİ \" o l d u ' B u z a t evvelâ memleketleri bizzat do(729) laşarak idareyi tanzim etti. Orduyu takviye\netti. Bu işlerle üç sene uğraştı. Ondan sora\nPirene dağlarını geçerek Fran sanın istilâsına girişti. Fransanm garbından şimale ilerledi. Bordo yu zaptetti. Mukavemet\ngörmeden Gurun (Garona) Dordonya, Şarant ırmaklarını", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 106, "side": "recto", "printed_page": 139, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [498.44, 0.0, 995.28, 662.4], "page_width": 995.28, "page_height": 662.4, "text": "geçti. Luvar ırmağı havzasına vardı. Poatye şehrini aldı. Ondan sora Luvar ırmağının asıl kolu üzerinde Tur şehrine vardı ve şehri zaptetti. Şehre giren askerler Abdürrahmanın bütün tedbir ve gayretlerine rağmen yağmaya daldılar. Nizam ve intizam kalmadı; bu hal hezimet sebebi oldu. Çünkü tam bu esnada frank reislerinden Şarl Martel faik bir ordu ile göründü. Abdürrahman ordusuna intizam vermek üzere Puvatye şimaline çekildi; orada Şarl Martel ordusu ile muharebeyi kabul etti (732). Fakat kendisi şehit olduğundan ordusu, gece muharebe meydanını terkederek Narbon umumî istikametinde çekildi. Kumandansız kalmış olan bu ordu, Narbona kadar Şarl Martel tarafından takip olundu. Fakat Narbonu islâmların elinden almaya muvaffak olamadı. Bu muharebe ve bozgunluk tarihte Poatye muharebesi diye meşhurdur.\n\nAbdürrahman Poatye muharebesinde muvaffak olsa idi müslüman orduları Fransayı tıpkı İspanya gibi kâmilen zaptetmiş olacaklardı. Ondan sora da Almanyayı zaptederek İstanbul üzerine yürüyeceklerdi. Ayni tarihlerde Bizansı tazyik eden şark müslümanlarile karşılaşacaklardı. Bu suretle bütün Avrupa, müslümanların hüküm ve nüfuzu altına girmiş olacaktı. Burada şayanı ibret bir vak'ayı hatırlatalım:\n\nBüyük Türk Başbuğu Attilâ, bu tarihten 280 sene evel (451) ordusu ile Abdürrahmanın Luvar ırmağı üzerinde vâsıl olduğu Tur şehrine 100 kilometre şarkta yine Luvar ırmağı üzerinde Orleana gelmiş ve zaptetmişti. [1] Tıpkı Abdürrahmanın askerleri gibi Attilânın askerleri de Orlean şehri içinde yağmaya ve bol buldukları şarap fıçılarını boşaltmaya dalmışlar; tam bu sırada Aetiyüs, müttefik ordularının başında olarak şehir civarında görünmüştü. Attilâ ordusunu toplıyabilmek ve ona intizam verebilmek için Şalon civarında Katalon ovasına çekilmeye mecbur olmuş ve orada verdiği meydan muharebesinde muvaffak olamamıştı. Eğer böyle olmasaydı bütün Avrupa, Türklerin nüfuz ve hakimiyeti altına girebilirdi. 280 senelik fasıla ile Attilâ idaresindeki Hun - Türklerinin Orleanda, müslüman Berber-Hazar Türklerinin de Turdaki basit ihmalleri yüzünden büyük tarihî neticelerden\n\n[1] Bu mesafe Eskişehirden Ankaraya doğru Sakaryaya olan mesafe kadardır. Sakarya meydan muharebesinde Türklerin Grekleri mağlûp ettiği muharebe cephesinden küçüktür.", "n_chars": 2243, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 139", "page_id": "tarih-2-1931-p0139", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 107, "side": "recto"}, "text_ocr": "geçti. Luvar ırmağı havzasına vardı. Poatye şehrini aldı.\nOndan sora Luvar ırmağının asıl kolu üzerinde Tur şehrine\nvardı ve şehri zaptetti. Şehre giren askerler Abdürrahmanm\nbütün tedbir ve gayretlerine rağmen yağmaya daldılar. Nizam\nve intizam kalmadı; bu hal hezimet sebebi oldu. Çünkü tam\nbu esnada frank reislerinden Sari Martel faik bir ordu ile\ngöründü. Abdürrahman ordusuna intizam vermek üzere Puvatye şimaline çekildi; orada Şarl Martel ordusu ile muharebeyi kabul etti (732). Fakat kendisi şehit olduğundan ordusu, gece muharebe meydanını terkederek Narbon umumî\nistikametinde çekildi. Kumandansız kalmış olan bu ordu,\nNarbona kadar Şarl Martel tarafından takip olundu. Fakat\nNarbonu islâmların elinden almaya muvaffak olamadı. Bu\nmuharebe ve bozgunluk tarihte Poatye muharebesi diye\nmeŞ Abdürrahman Poatye muharebesinde muvaffak olsa idi\nmüslüman orduları Fransayı tıpkı İspanya gibi kâmilen zaptetmis olacaklardı. Ondan sora da Almanyayı zaptederek istanbul üzerine yürüyeceklerdi. Ayni tarihlerde Bizansı tazyik eden şark müslümanlarile karşılaşacaklardı. Bu suretle\nbütün Avrupa, müslümanların hüküm ve nüfuzu altına girmiş olacaktı. Burada şayanı ibret bir vak'ayı hatırlatalım:\n' Büyük Türk Başbuğu Attilâ, bu tarihten 2 8 0 sene evel\n(451) ordusu ile Abdürrahmanm Luvar ırmağı üzerinde vâsıl\nolduğu Tur şehrine 100 kilometre şarkta yine Luvar ırmağı\nüzerinde Orlean a gelmiş ve zaptetmişti. [1] Tıpkı Abdürrahmanm askerleri gibi Attilânm askerleri de Orlean şehri içinde\nyağmaya ve bol buldukları şarap fıçılarını boşaltmaya dalmışlar ; tam bu sırada Aetiyüs, müttefik ordularının başında olarak\nşehir civarında görünmüştü. Attilâ ordusunu toplıyabilmek\nve ona intizam verebilmek için Şalon civarında Katalon ovasma çekilmeye mecbur olmuş ve orada verdiği meydan\nmuharebesinde muvaffak olamamıştı. Eğer böyle olmasaydı\nbütün Avrupa, Türklerin nüfuz ve hakimiyeti altına girebilirdi. 2 8 0 senelik fasıla ile Attilâ idaresindeki Hun - Türklerinin Orleanda, müslüman Berber-Hazar Türklerinin de\nTurdaki basit ihmalleri yüzünden büyük tarihî neticelerden\n[1] Bu mesafe Eskişehirden Ankaraya doğru Sakaryaya olan mesafe kadardır. Sakarya meydan muharebesinde Türklerin Greklerı mağlûp ettiği muharebe cephesinden küçüktür.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 107, "side": "verso", "printed_page": 140, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 494.05, 662.64], "page_width": 994.08, "page_height": 662.64, "text": "mahrum kalınmıştır. Bunun bir aynına da yağma sebebile değil fakat tedbirde müsamaha yüzünden Viyana kapılarında Osmanlı - Tüklerinden Kara Mustafa Paşa ordusunun inhizamında tesadüf edeceğiz.\n\nİSPANYADA FENA İDARE\nPoatye bozgunluğundan sora Pirene şimalindeki memleketler birer birer elden çıktı. İspanya ahalisi de, Şamdan gönderilen valilerin idaresinden, memnun olmıyorlardı. Yer yer karışıklıklar çıkıyordu. Afrikiyede de sükûn ve intizam tam değildi. Muhtelif mıntakaların idaresine memur emîrler kendilerine göre keyfî birtakım idareler teşkiline sapıyorlardı. Asıl tehlikeli vaziyet, İspanyanın, bilhassa dağlık olan şimaligarbî mıntakasında, Asturiye ve Gallaçya memleketlerinde baş gösterdi. Malûmdur ki bu mıntakada Alan - Türkleri ile beraber gelen Süevler yerleşmişti. Müslümanlar gayet sarp olan ve Süevler tarafından cesurane müdafaa edilen mınatkada pek uğraşmak istemediler: adeta orasını İspanya haritasından hariç tuttular. Gotlar da bu kıt'adaki Süevleri itaat altına almamış ve serbest bırakmışlardı. İslâmların İspanyayı istilâsı zamanında, birçok yerli ahali de kaçıp bu mıntakaya iltica etmişlerdi. Süevler kendilerile birleşen bu halkla beraber müslümanlara taarruz için fırsat gözetiyorlardı. Puvatye bozgunluğu bu fırsatı hazırladı; bundan sora Süevler dağlarından çıkarak etrafa yayılmağa başladılar. Bunların başlarında ötedenberi Belay adında bir de reisleri vardı; daha soraları reislerine kıral unvanını verdiler. 745 te Belayın damadı Alfons Kıral oldu. Bir taraftan da müslüman emîrler, cenupta Kurtube havalisinde, şimalde Saragosta ve havalisinde istiklâllerini ilân ettiler. Bu vaziyetler karşısında ileri gelen memleket reisleri bir meclis topladılar ve meşhur Ukbe bin Nafiin hafitlerinden Yusuf bin Abdürrahman namında bir zati İspanya hâkimi intihap ettiler (747). Bu tarihe kadar İspanya valileri Şam halifeleri tarafındrn tayin olunuyordu; Gerçi halkın intihap ettiği bu hâkimi, halife tasdik etmiş ise de, artık İspanya idaresi müstakil olmuş, halifeye tâbi olmak manasız bir sözden ibaret kalmıştı. Zaten bu sıralarda, Şamda, Emevi saltanatı yıkılmış yerine Abbasî Hilâfeti kaim olmuş bulunuyordu. İspanyada Abbasiler tarafını tutanlar kuvvet toplıyarak Yusufun üzerine yürüdüler. Yusuf bunları mağlûp ederek vaziyete hâkim oldu. Bundan sora Abbasilerin katlia", "n_chars": 2305, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 140", "page_id": "tarih-2-1931-p0140", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 108, "side": "verso"}, "text_ocr": "mahrum kalınmıştır. Bunun bir aynına da yağma sebebile\ndeğil fakat tedbirde müsamaha yüzünden Viyana kapılarında\nOsmanlı - Tüklerinden Kara Mustafa Paşa ordusunun inhizammda tesadüf edeceğiz.\nISPANYADA FENA P o a t y e bozgunluğundan sora Pirene şimaIDARE lindeki memleketler birer birer elden çıktı.\nİspanya ahalisi de, Şamdan gönderilen valilerin idaresinden, memnun olmıyorlardı. Yer yer karışıklıklar çıkıyordu. Afrikiyede de sükûn ve intizam tam değildi.\nMuhtelif mıntakalarm idaresine memur emirler kendilerine\ngöre keyfî birtakım idareler teşkiline sapıyorlardı. Asıl tehlikeli vaziyet, İspanyanın, bilhassa dağlık olan şimaligarbî\nmıntakasında, Asturiye ve Gallaçya memleketlerinde baş gösterdi. Malûmdur ki bu mmtakada Alan - Türkleri ile\nberaber gelen Süevler yerleşmişti. Müslümanlar gayet\nsarp olan ve Süevler tarafından cesurane müdafaa edilen\nmınatkada pek uğraşmak istemediler: adeta orasını İspanya\nharitasından hariç tuttular. Gotlarda bu kıt'adaki Süevleri itaat altına almamış ve serbest bırakmışlardı.îslâmların İspanyayı\nistilâsı zamanında, birçok yerli ahali de kaçıp bu mıntakaya\niltica etmişlerdi. Süevler kendilerile birleşen bu halkla beraber müslümanlara taarruz için fırsat gözetiyorlardı. Puvatye\nbozgunluğu bu fırsatı hazırladı; bundan sora Süevler dağlarından çıkarak etrafa yayılmağa başladılar. Bunların başlarında ötedenberi Belay adında bir de reisleri vardı; daha soraları\nreislerine kıral unvanını verdiler. 745 te Belayın damadı\nAlfons Kıral oldu. Bir taraftan da müslüman emîrler, cenupta\nKurtube havalisinde, şimalde Saragosta ve havalisinde istiklâllerini ilân ettiler. Bu vaziyetler karşısında ileri gelen memleket\nreisleri bir meclis topladılar ve meşhur Ukbe bin Nafiin\nhafitlerinden Yusuf bin Abdürrahman namında bir zati İspanya hâkimi intihap ettiler (747). Bu tarihe kadar İspanya\nvalileri Şam halifeleri tarafındrn tayin olunuyordu; Gerçi halkın intihap ettiği bu hâkimi, halife tasdik etmiş ise de, artık\nİspanya idaresi müstakil olmuş, halifeye tâbi olmak manasız\nbir sözden ibaret kalmıştı. Zaten bu sıralarda, Şamda, Emevi\nsaltanatı yıkılmış yerine Abbasî Hilâfeti kaim olmuş bulunuyordu. İspanyada Abbasiler tarafını tutanlar kuvvet toplıyarak Yusufun üzerine yürüdüler. Yusuf bunları mağlûp ederek vaziyete hâkim oldu. Bundan sora Abbasilerin katlia", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 107, "side": "recto", "printed_page": 141, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [494.05, 0.0, 994.08, 662.64], "page_width": 994.08, "page_height": 662.64, "text": "mından kurtulup kaçan Emevilerden Abdürrahman, İspanyaya gelecek ve orada Endülüs İslâm Devletini teşkil edecektir. Bu devletten ayrıca bahsedilecektir.\n\nTÜRK-ARAP MÜCADELESİ\nHalife Ömer zamanında (634 - 644) islâm orduları Nihavent muharebesinde (642), muvaffak olarak bütün İrana hâkim olmuşlardı. İranın son Sasanî hükümdarı Yezdicert, Merv şehrine kaçarak Türklere iltica etmişti. Araplar Yezdicerdi takiben şarkta Garbî Türk Devleti hudutlarına kadar ilerlemişler ve Türklerle temasa gelmişlerdi. Bu tarihlerde Garbî Türk Devleti, Çin entrikalarile son inkıraz günlerini yaşıyordu. Filhakika, 659 da bu Türk Devleti mahvolmuş ve türk memleketleri birtakım hanlar ve beyler elinde parçalanmış ve baştan başa anarşi içinde kalmıştı. Türk beyleri biribirlerile boğazlaşıyorlardı; garptan gelen arap istilâsına karşı birlik vücuda getirecek halden uzak bulunuyorlardı. Halbuki Araplar bütün İrana sahip olmuşlar, İranlıları 10: 15 sene zarfında müslüman yaparak kuvvetlenmişlerdi. İşte türk arap mücadelesi, bu hal ve şart içinde başlamıştır.\n\nAraplar Halife Osman zamanında (644-656) ahalisinin büyük bir kısmı Türk olan Horasan mıntakasında kat'î surette yerleştiler ve şarka doğru ilerlemeye başladılar; Herat ve Belh şehirlerini zaptettiler, Ceyhun ırmağına dayandılar.\n\nMuaviye zamanında Horasan, şarka yapılacak seferler için emniyetli bir hareket merkezi haline konuldu. Bu kıt'aya Basra ve Kûfeden 50,000 kadar arap muhaciri gönderilerek yerleştirildi. Türklerin üzerine atılmak için artık fırsat gözetleniyordu; bu fırsat gecikmedi; hakikaten türk beyleri ve hanları arasında biribirile vuruşmalar başladı. Bundan istifade eden Araplar derhal Toharistan ve Maveraünnehir gibi Türkellerine tecavüze başladılar. Bu suretle başlıyan mücadele Emevilerin inkırazına kadar devam etti. Bununla beraber Arapların türk memleketlerine olan tecavüzleri Abdülmelik devrine (685-705) - yani 30 sene - kadar adi çapulcu akınlarından ibaret kalmıştır.\n\nARAP TAARRUZUNA UĞRAYAN TÜRK MEDENİYETİ\nMaveraünnehir ve Toharistanda bu devirde büyük bir medeniyet yaşıyordu. Çin ve Hint ile İran ve şarkî Roma arasındaki ticaret tamamile bu memleketlerdeki Türkler elinde bulunuyordu. İnci ırmağının altın saçan kıyı", "n_chars": 2201, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 141", "page_id": "tarih-2-1931-p0141", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 108, "side": "recto"}, "text_ocr": "mından kurtulup kaçan Emevilerden Abdürrahman, İspanyaya gelecek ve orada Endülüs İslâm Devletini teşkil edecektir. Bu devletten ayrıca bahsedilecektir.\n\" K- AWAP Halife Ömer zamanında (634 - 644) islâm\nT \" î â n r m i orduları Nihavent muharebesinde ( 6 4 2 ) ,\nMÜCADELESI m u v a f f a k olarak bütün İrana hâkim olmuşlardı. İranın son Sasanî hükümdarı Yezdicert, Merv şehrine\nkaçarak Türklere iltica etmişti. Araplar Yezdicerdi takiben\nşarkta Garbî Türk Devleti hudutlarına kadar ilerlemişler ve\nTürklerle temasa gelmişlerdi. Bu tarihlerde Garbî Türk Devleti, Çin entrikalarile son inkıraz günlerini yaşıyordu. Filhakika, 6 5 9 da bu Türk Devleti mahvolmuş ve türk memleketleri birtakım hanlar ve beyler elinde parçalanmış ve\nbaştan başa anarşi içinde kalmıştı. Türk beyleri biribirlerile\nboğazlaşıyorlardı; garptan gelen arap istilâsına karşı birlik\nvücuda getirecek halden uzak bulunuyorlardı. Halbuki Araplar bütün İrana sahip olmuşlar, İranlıları 10: 15 sene zarfında\nmüslüman yaparak kuvvetlenmişlerdi. İşte türk arap mücadelesi, bu hal ve şart içinde başlamıştır.\nAraplar Halife Osman zamanında (644-656) ahalisinin\nbüyük bir kısmı Türk olan Horasan mıntakasında kat'î surette\nyerleştiler ve şarka doğru ilerlemeye başladılar; Herat ve\nBelh şehirlerini zaptettiler, Ceyhun ırmağına dayandılar.\nMuaviye zamanında Horasan, şarka yapılacak seferler\niçin emniyetli bir hareket merkezi haline konuldu. Bu kıt'aya\nBasra ve Küfeden 50,000 kadar arap muhaciri gönderilerek\nyerleştirildi. Türklerin üzerine atılmak için artık fırsat gözetleniyordu; bu fırsat gecikmedi; hakikaten türk beyleri ve\nhanları arasında biribirile vuruşmalar başladı. Bundan istifade eden Araplar derhal Tolıaristan ve Maveraünnehir gibi\nTürkellerine tecavüze başladılar. Bu suretle başlıyan mücadele Emevilerin inkırazına kadar devam etti. Bununla beraber Arapların türk memleketlerine olan tecavüzleri Abdülmelik devrine (685-705) - yani 30 sene - kadar adi çapulcu\nakınlarından ibaret kalmıştır.\nMaveraünnehir ve Toharistanda bu devirde\nARAP TAARRUZU- büyük bir medeniyet yaşıyordu.\nNAUĞRAYANTURKç i n Y E H I N T Ü E J R A N Y E Ş A R K Î R O M A arasınMEDENıYETı ^ ^ ^ ^ t a m a m i l e b u memleketlerdeki\nTürkler elinde bulunuyordu. İnci ırmağının altın saçan kıyı", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 108, "side": "verso", "printed_page": 142, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 495.49, 661.92], "page_width": 992.4, "page_height": 661.92, "text": "ları sayısız mamur köyler ve şehirlerle süslü idi. Buhara Hanlığı dahilinde 40 büyük şehirle, binden ziyade mamur köy vardı. Bu havalinin umranı, refahı dillerde destan olmuştu. Taşkent Hanlığında da elliden fazla şehir bulunuyordu. Her tarafta büyük ve zengin çiftlikler vardı. Ekilmemiş, işlenmemiş bir karış toprak yoktu. Semerkant, Buhara Baykent, Herat ve Belh gibi büyük şehirlerde, Çin, Hint, İran ve Şarkî Roma ile ticarî muameleler yapan büyük ve zengin tacirler çoktu. Bu tacirlerle büyük çiftlik sahipleri memleketin imarı hususunda rekabet ediyorlardı. Buhara mıntakasının (Sogdiyan) kâğıt fabrikaları, ipekli kumaşlar imal eden tezgâhları, altın gümüş avani ve ziynet eşyası yapan müesseseleri, kıymetli taşlar, mücevherler işleyen imalâthaneleri muttasıl çalışıyorlardı. Tekinlerin, beylerin büyük tacirlerin yüksek birer san'at eseri olan kâşaneleri, kıymettar eşyalarla dolu idi. Arap istilâsından birkaç sene evel bir türk beyinin çin imparatoruna gönderdiği hediyeler arasındaki halılarla mücevherli bileziklerdeki san'at ve incelik, çin sarayını hayretler içinde bırakmıştı.\n\nÇinli bir müverrih, VII. asırda Buhara kıt'asının umranından bahsederken Kuşaniye şehrindeki bir köşkü, en bedi eserlerden biri olarak tasvir ediyordu: bir san'at harikası olan bu iki katlı muhteşem köşkteki büyük salonun duvarlarından birinde eski türk hakanlarının, diğerlerinde de Çinde ve Hintte hüküm süren türk imparatorlarının tasvirleri bulunuyordu. Kuşaniye beyi her sabah bu salonu ziyaretle tasvirler önünde iğiliyordu.\n\nÇinli diğer bir müverrih te İştihandaki Tusi mabedinde bulunan altın heykellerden, altın ve gümüş ziynet eşyalarından pırlanta, zümrüt ve yakut gibi mücevherlerden üzerlerinde eski Hanların tuğraları bulunan altın avaniden hayret ve takdirle bahsetmektedir.\n\nTicaretle Çine, Hinde, İrana, Bizansa gidip gelen Suğdaklar (Maveraünnehir Türkleri) açıkgöz, cesur, gürbüz, çevik insanlardı. Askerlikteki meharetleri gibi ticaretteki kabiliyetleri de yüksekti. Kendilerine mahsus yazıları olan Suğdakların en küçük köylerinde bile bir mektep bulunuyordu. Maveraünnehir ve Toharistandaki fikrî hareket ve irfan, o asırda Asyanın her tarafından daha yüksekti.", "n_chars": 2178, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 142", "page_id": "tarih-2-1931-p0142", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 109, "side": "verso"}, "text_ocr": "ları sayısız mamur köyler ve şehirlerle süslü idi. Buhara\nHanlığı dahilinde 40 büyük şehirle, binden ziyade mamur\nköy vardı. Bu havalinin ümranı, refahı dillerde destan olmuştu. Taşkent Hanlığında da elliden fazla şehir bulunuyordu.\nHer tarafta büyük ve zengin çiftlikler vardı. Ekilmemiş, işlenmemiş bir karış toprak yoktu. Semerkant, Buhara Baykent,\nHerat ve Belh gibi büyük şehirlerde, Çin, Hint, İran ve Şarkî\nRoma ile ticarî muameleler yapan büyük ve zengin tacirler\nçoktu. Bu tacirlerle büyük çiftlik sahipleri memleketin imarı\nhususunda rekabet ediyorlardı. Buhara mıntakasının fSogdiyan) kâğıt fabrikaları, ipekli kumaşlar imal eden tezgâhları,\naltın gümüş avani ve ziynet eşyası yapan müesseseleri, kıymetli taşlar, mücevherler işleyen imalâthaneleri muttasıl çalışıyorlardı. Tekinlerin, beylerin büyük tacirlerin yüksek birer\nsan'at eseri olan kâşaneleri, kıymettar eşyalarla dolu idi. Arap\nistilâsından birkaç sene evel bir türk beyinin çin imparatoruna gönderdiği hediyeler arasındaki halılarla mücevherli\nbileziklerdeki san'at ve incelik, çin sarayını hayretler içinde\nbırakmıştı.\nÇinli bir müverrih, VII. asırda Buhara kıt'asının ümranından bahsederken Kuşaniye şehrindeki bir köşkü, en bedi eserlerden biri olarak tasvir ediyordu : bir san'at harikası\nolan bu iki katlı muhteşem köşkteki büyük salonun duvarlarından birinde eski türk hakanlarının, diğerlerinde de Çinde\nve Hintte hüküm süren türk imparatorlarının tasvirleri bulunuyordu. Kuşaniye beyi her sabah bu salonu ziyaretle tasvirler önünde iğiliyordu.\nÇinli diğer bir müverrih te îştihan daki Tusi mabedinde\nbulunan altın heykellerden, altın ve gümüş ziynet eşyalarından\npırlanta, zümrüt ve yakut gibi mücevherlerden üzerlerinde\neski Hanların tuğraları bulunan altın avaniden havret ve\ntakdirle bahsetmektedir.\nTicaretle Çine, Hinde, İrana, Bizansa gidip gelen Suğdaklar (Maveraünnehir Türkleri ) açıkgöz, cesur, gürbüz, çevik\ninsanlardı. Askerlikteki meharetleri gibi ticaretteki kabiliyetleri de yüksekti. Kendilerine mahsus yazıları olan Suğdakların en küçük köylerinde bile bir mektep bulunuyordu. Maveraünnehir ve Toharistandaki fikrî hareket ve irfan, o asırda Asyanm her tarafından daha yüksekti.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 108, "side": "recto", "printed_page": 143, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [495.49, 0.0, 992.4, 661.92], "page_width": 992.4, "page_height": 661.92, "text": "Buralardan Hinde, Çine İç Türkellerine giden âlimler, türk irfanını oralarda neşrediyorlardı.\n\n719 tarihinde Saganyan Tekini Tiçe, Çine gönderdiği Tamuça isminde bir âlimi İmparatora şöyle tavsiye etmişti: \"Tamuça, nüfuzu nazar sahibi büyük bir âlimdir. Kendisine sorulacak hiçbir mesele yoktur ki hal ve izah edemesin. Tamuça ile bizzat görüşerek dinler hakkındaki mütaleasını dinlemenizi rica ederim. Bu temas neticesinde bu zatin irfan ve malûmatının nekadar geniş olduğu tezahür edecektir\".\n\n730 tarihinde Nanto isminde diğer bir âlim; sefaretle Toharistandan Çine gitmiş, beraberinde çin âlim ve tabiplerinin hiç bilmedikleri birçok eczayı tıbbiye ve ispençiyariye götürmüştü. İşte Arabistan çöllerinden taşan bedevî seylâbeleri İran ovalarını geçtikten sora bu mamureleri silip süpürmeye gidiyordu.\n\nAraplar, Türkellerindeki servet ve umranı görünce buralara sahip olmak için bütün hırslarile çalıştılar. Büyük ganimetler elde etmek ümidi onları tahrik eden kuvvetli bir amil oldu.\n\nABDÜLMELİK ZAMANINDA BAŞLIYAN MÜCADELE\nAbdülmelik zamanında (685-705) ilk seferler akim kaldı. Küçük beyler gerçi Araplara karşı birleşmediler. Fakat memleketlerini ayrı ayrı kahramanca müdafaa ettiler. Hatta bir aralık Ceyhunu geçmiş bulunan Arapları tekrar Ceyhun garbına attılar.\n\nAbdülmelikin cülûsundan dört sene eveldir ki Asya Türk İmparatorluğu yerinde Türk Kutluk Devleti kuruluyordu (681). Kutluk Devletinin ikinci Hakanı Kapagan (691-719) Türk Devletini tensik ederek Türkeşleri, Karlukları hakimiyeti altına aldığı sıralarda kardaşı Kutluk Hanın oğlu Gül Tekini Suğdakları tanzim etmek üzere Maveraünnehire gönderdi.\n\nAbdülmelik te Horasan valiliğini Irak valisi bulunan meşhur Haccacın uhdesinde bulunduruyordu. Türk - arap mücadelesi bütün şiddetile başlamış bulunuyordu. Haccaç, en meşhur kumandanlarını Türkler üzerine saldırdı. Fakat Türklerin cesaret ve kahramanlığı önünde bu kumandanların şahsî liyakatleri pek çabuk sönüyordu. Arap kumandanları ancak türk beyleri arasındaki rekabetten istifade etmek suretile bazı hareketlerde bulunabiliyorlardı.", "n_chars": 2057, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 143", "page_id": "tarih-2-1931-p0143", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 109, "side": "recto"}, "text_ocr": "Buralardan Hinde, Çine İç Türkellerine giden âlimler,\ntürk irfanını oralarda neşrediyorlardı.\n719 tarihinde Saganyan Tekini Tiçe, Çine gönderdiği Tamuça isminde bir âlimi İmparatora şöyle tavsiye etmişti: \"Tamuça, nüfuzu nazar sahibi büyük bir âlimdir. Kendisine\nsorulacak hiçbir mesele yoktur ki hal ve izah edemesin.\nTamuça ile bizzat görüşerek dinler hakkındaki mütaleasmı\ndinlemenizi rica ederim. Bu temas neticesinde bu zatin irfan\nve malûmatının nekadar geniş olduğu tezahür edecektir,,.\n730 tarihinde Nanto isminde diğer bir âlim; sefaretle\nToharistandan Çine gitmiş, beraberinde çin âlim ve tabiplerinin hiç bilmedikleri birçok eczayı tıbbiye ve ispençiyariye\ngötürmüştü. İşte Arabistan çöllerinden taşan bedevî seylâbeleri İran ovalarını geçtikten sora bu mamureleri silip süpürmeye gidiyordu.\nAraplar, Türkellerindeki servet ve ümranı görünce buralara sahip olmak için bütün hırslarile çalıştılar. Büyük ganimetler elde etmek ümidi onları tahrik eden kuvvetli bir\namil oldu.\nAbdülmelik zamanında (685-705) ilk seferABDÜLMELİK ZA- l e r a k i m kaldı. Küçük beyler gerçi Araplara\n^ Ü S ^ S S Î - karŞ1 birleşmediler. Fakat memleketlerini\nYAN MÜCADELE v ' .. , , ,, ^ H ,(„\nayrı ayrı kahramanca müdafaa ettiler. Matta\nbir aralık Ceyhunu geçmiş bulunan Arapları tekrar Ceyhun\ngarbına attılar.\nAbdülmelikin cülûsundan dört sene eveldir ki Asya Türk\nİmparatorluğu yerinde Türk Kutluk Devleti kuruluyordu(681).\nKutluk Devletinin ikinci Hakanı Kapagan (691-719) Türk\nDevletini tensik ederek Türkeşleri, Karlukları hakimiyeti altına aldığı sıralarda kardaşı Kutluk Han m oğlu Gül Tekin i\nSuğdakları tanzim etmek üzere Maveraünnehire gönderdi.\nAbdülmelik te Horasan valiliğini Irak valisi bulunan\nmeşhur Haccacın uhdesinde bulunduruyordu. Türk-arap\nmücadelesi bütün şiddetile başlamış bulunuyordu. Haccaç, en\nmeşhur kumandanlarını Türkler üzerine saldırdı. Fakat Türklerin cesaret ve kahramanlığı önünde bu kumandanların\nşahsî liyakatleri pek çabuk sönüyordu. Arap kumandanları\nancak türk beyleri arasındaki rekabetten istifade etmek suretile bazı hareketlerde bulunabiliyorlardı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 109, "side": "verso", "printed_page": 144, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 496.92, 662.64], "page_width": 996.72, "page_height": 662.64, "text": "Nihayet Haccaç, meşhur Kuteybeyi Türkellerinin fethine memur etti (705).\n\nKanlı bir kumandan olan Kuteybe, maveraünnehir ve Toharistanın küçük beyleri arasındaki rekabetten ve Kutluk Devleti Hanlarının uzak olmalarından istifade ederek büyük askerî harekâta başladı. Aşağı Toharistanda bazı şehirleri aldı. Buharada o zaman Asyanın en büyük ve en zengin ticaret merkezi olan Baykent şehri üzerine yürüdü (707). İki ay uğraştıktan sora kale duvarlarını delerek şehir halkını musalâhaya mecbur etti. Araplar sulhan Baykende girdiler. Fakat şehrin zenginliğini görünce şaşırdılar. Talan edebilmek için bir karışıklık çıkardılar. Bu güzel ve mamur şehri birkaç gün yağma ettikten sora yaktılar, yıktılar. Şehirde eli silâh tutabilecek nekadar Türk varsa vahşiyane boğazladılar. Kadınları ve çocukları da esir ederek Horasana gönderdiler.\n\nKatliamlar yapmak suretile tecavüze başlıyan Kuteybe, hayatının son günlerine kadar bu vahşette devam etti. Baykentten sora Talkan mamuresi de tahrip edildi. Burada da tüyler ürperten korkunç bir katliam yapıldı; Araplar, teslim olan Türkleri kılıçla doğramaktan yorulunca zavallıları sıra sıra ağaçlara astılar. Talkana giren yolun altı kilometre uzunluğundaki kısmı iki taraflı ağaçlara asılan insan cesetlerile korkunç bir koruluk şeklini aldı.\n\nKuteybe, on iki sene (705 - 717) zengin ve mamur Türkellerinin yağma ve tahribile uğraştı. İşitilmedik facialar yaptı. Birçok mamur ve zengin şehirleri yaktı, yıktı. Asırlardanberi zengin ve nurlu bir medeniyet yuvası olan bu güzel mamureler yerinde yanık harabelerden başka bir şey bırakmadı. Fakat bütün bu vahşetlere rağmen Türkleri kat'î surette arap boyunduruğuna sokamadı. O kadar ki Semerkant Türkleri Kuteybeye cizye vermeyi kabul eden hanları Tarhunu halettiler. Yerine Gurak Hanı geçirdiler (709). Ve mücadeleye devam ettiler. Kuteybe Semerkanda, altı sene uğraştıktan sora ancak 711 de girebildi.\n\nHarzem kıt'asında da ayni facialar oldu: Kuteybe, zengin ve mamur Harzem şehirlerini yağma ettikten sora kardeşi Abdürrahmanın esir ettiği 4000 türk gencini boğazlattı.\n\nEmevilere yaranmak için geçtiği mamurelerde yanmış harabeler ve parçalanmış türk cesetlerinden başka bir şey", "n_chars": 2171, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 144", "page_id": "tarih-2-1931-p0144", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 110, "side": "verso"}, "text_ocr": "Nihayet Haccaç, meşhur Kuteybe yi Türkellerinin fethine\nmemur etti (705).\nKanlı bir kumandan olan Kuteybe, maveraünnehir ve\nToharistanm küçük beyleri arasındaki rekabetten ve Kutluk Devleti Hanlarının uzak olmalarından istifade ederek\nbüyük askerî harekâta başladı. Aşağı Toharistanda bazı şehirleri aldı. Buharada o zaman Asyanın en büyük ve en zengin ticaret merkezi olan Baykent şehri üzerine yürüdü (707).\nİki ay uğraştıktan sora kale duvarlarını delerek şehir halkını musalâhaya mecbur etti. Araplar sulhan Baykende girdiler. Fakat şehrin zenginliğini görünce şaşırdılar. Talan edebilmek için bir karışıklık çıkardılar. Bu güzel ve mamur\nşehri birkaç gün yağma ettikten sora yaktılar, yıktılar. Şehirde eli silâh tutabilecek nekadar Türk varsa vahşiyane boğazladılar. Kadınları ve çocukları da esir ederek Horasana\ngönderdiler.\nKatliamlar yapmak suretile tecavüze başlıyan Kuteybe,\nhayatının son günlerine kadar bu vahşette devam etti. Baykentten sora Talkan mamuresi de tahrip edildi. Burada da\ntüyler ürperten korkunç bir katliam yapıldı; Araplar, teslim\nolan Türkleri kılıçla doğramaktan yorulunca zavallıları sıra\nsıra ağaçlara astılar. Talkana giren yolun altı kilometre uzunluğundaki kısmı iki taraflı ağaçlara asılan insan cesetlerile\nkorkunç bir koruluk şeklini aldı.\nKuteybe, on iki sene (705-717) zengin ve mamur Türkellerinin yağma ve tahribile uğraştı. İşitilmedik facialar yaptı.\nBirçok mamur ve zengin şehirleri yaktı, yıktı. Asırlardanberi\nzengin ve nurlu bir medeniyet yuvası olan bu güzel mamureler yerinde yanık harabelerden başka bir şey bırakmadı.\nFakat bütün bu vahşetlere rağmen Türkleri kat'î surette arap\nboyunduruğuna sokamadı. O kadar ki Semerkant Türkleri\nKuteybeye cizye vermeyi kabul eden hanları Tarhun u halettiler. Yerine Gurak Han ı geçirdiler (709). Ve mücadeleye\ndevam ettiler. Kuteybe Semerkanda, altı sene uğraştıktan sora ancak 711 de girebildi.\nHarzem kıt'asında da ayni facialar oldu: Kuteybe, zengin\nve mamur Harzem şehirlerini yağma ettikten sora kardeşi\nAbdürrahman m esir ettiği 4 0 0 0 türk gencini boğazlattı.\nEmevilere yaranmak için geçtiği mamurelerde yanmış\nharabeler ve parçalanmış türk cesetlerinden başka bir şey", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 109, "side": "recto", "printed_page": 145, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [496.92, 0.0, 996.72, 662.64], "page_width": 996.72, "page_height": 662.64, "text": "bırakmıyan Kuteybenin oynadığı bu dıram, kesik başının halife Süleymanın ayakları altına atıldığı zamana kadar devam etti (717). Bu vahşiyane tecavüzlere rağmen Kuteybe, Maveraünnehir ve Toharistanın kat'î surette Araplara geçmesini ve islâm dininin buralarda yayılmasını temin edemedi.\n\nKuteybe katledildikten sora Maveraünnehir ve Toharistandaki beyler birleşerek Arapları yurtlarından sürüp çıkardılar. Yalnız Buhara, Semerkant gibi Arapların ve müslüman olmuş Türklerle müslüman İranlıların yerleştikleri şehirlerde Araplarla müşterek bir idare kaldı.\n\nEmevilerin Horasan Valisi Eşres, hiç olmazsa Buhara ve Semerkant mıntakasında tutunabilmek için islâm dinini kabul edecek olan Türklerden cizye alınmıyacağını ilâna mecbur oldu. Bu ilân, ayni zamanda müslüman olacak Türklere Araplarla müsavi hukuk verileceğini de ihtiva ediyordu. Tahammül edilmiyecek kadar ağır olan cizyeden kurtulmak için Buhara ve Semerkant Türklerinden birçoğu islâm dinini kabul ettiklerini söylediler. Fakat halkın mühim bir kısmının müslümanlık iddiasile cizye vermemesi varidatı birdenbire durdurdu. Buhara kıt'asını Emevilerin malikânesi addeden Şam sarayı telaşa düştü. Müslüman olan Türklerden de cizye alınmakta devem edilmesi emrini verdi. Fakat bu emir, yeni isyanlara sebep oldu.\n\nBu tarihlerde, Seyhun ırmağı boylarında Türkeş Devleti teşekkül etmiş bulunuyordu. Maveraünnehirde müslüman olan ve olmıyan Türkler birleşerek Türkeşler Hanı Sulu Handan yardım istediler. Sulu Han yardıma koşarak Arapları Maveraünnehirden sürüp çıkardı; Ceyhun boylarına kadar olan sahada arap kuvveti bırakmadı. Sulu Han, birkaç sene sora da Toharistanı temizledi. Sulu Han öldükten sora Türkeş Devletinin Kara Türkeşler ve Sarı Türkeşler diye ikiye bölündüğü malûmdur. Karalar ve sarılar mücadelesi her ikisini de zayıf düşürdü. Bundan istifade eden Araplar kovuldukları yerlere tekrar girebildiler. Bu defa da Türkler, müdafaadan ve Arapları hayli sıkıştırmaktan geridurmadılar. Gerçi Maveraünnehir ve Toharistanın küçük beylikleri müstevlilere karşı aralarında devamlı bir ittifak yapamadılar. Fakat İranlılar, Suriyeliler ve Mısırlılar gibi vatanlarını da kolayca teslim etmediler. Her beylik kendisini senelerce müdafaa etti. Sukut eden şehirler bile", "n_chars": 2227, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 145", "page_id": "tarih-2-1931-p0145", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 110, "side": "recto"}, "text_ocr": "bırakmıyan Kuteybenin oynadığı bu dıram, kesik başının\nhalife Süleymamn ayakları altına atıldığı zamana kadar devam etti (717). Bu vahşiyane tecavüzlere rağmen Kuteybe,\nMaveraünnehir ve Toharistanm kat'î surette Araplara geçmesini ve islâm dininin buralarda yayılmasını temin edemedi.\nKuteybe katledildikten sora Maveraünnehir ve Toharistandaki beyler birleşerek Arapları yurtlarından sürüp çıkardılar. Yalnız Buhara, Semerkant gibi Arapların ve müslüman\nolmuş Türklerle müslüman İranlıların yerleştikleri şehirlerde Araplarla müşterek bir idare kaldı.\nEmevilerin Horasan Valisi Eşres, hiç olmazsa Buhara ve\nSemerkant mıntakasmda tutunabilmek için islâm dinini kabul edecek olan Türklerden cizye alınmıyacağmı ilâna\nmecbur oldu. Bu ilân, ayni zamanda müslüman olacak\nTürklere Araplarla müsavi hukuk verileceğini de ihtiva ediyordu. Tahammül edilmiyecek kadar ağır olan cizyeden\nkurtulmak için Buhara ve Semerkant Türklerinden birçoğu\nislâm dinini kabul ettiklerini söylediler. Fakat halkın mühim\nbir kısmının müslümanlık iddiasile cizye vermemesi varidatı birdenbire durdurdu. Buhara kıt'asmı Emevilerin malikânesi addeden Şam sarayı telaşa düştü. Müslüman olan\nTürklerden de cizye alınmakta devem edilmesi emrini verdi.\nFakat bu emir, yeni isyanlara sebep oldu.\nBu tarihlerde, Seyhun ırmağı boylarında Türkeş Devleti\nteşekkül etmiş bulunuyordu. Maveraünnehirde müslüman\nolan ve olmıyan Türkler birleşerek Türkeşler Hanı Sulu\nHan dan yardım istediler. Sulu Han yardıma koşarak Arapları\nMaveraünnehirden sürüp çıkardı; Ceyhun boylarına kadar\nolan sahada arap kuvveti bırakmadı. Sulu Han, birkaç sene\nsora da Toharistanı temizledi. Sulu Han öldükten sora Turkeş Devletinin Kara Türkeşler ve Sarı Türkeşler diye ikiye\nbölündüğü malûmdur. Karalar ve sarılar mücadelesi her\nikisini de zayıf düşürdü. Bundan istifade eden Araplar kovuldukları yerlere tekrar girebildiler. Bu defa da Türkler,\nmüdafaadan ve Arapları hayli sıkıştırmaktan gerıdurmadılar. Gerçi Maveraünnehir ve Toharistanm küçük\nbeylikleri müstevlilere karşı aralarında devamlı bir ıttııak\nyapamadılar. Fakat İranlılar, Suriyeliler ve Mısırlılar gibi\nvatanlarını da kolayca teslim etmediler. Her beylik kendisini senelerce müdafaa etti. Sukut eden şehirler bile", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 110, "side": "verso", "printed_page": 146, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 498.79, 666.96], "page_width": 999.36, "page_height": 666.96, "text": "fırsat buldukça Emevilerin zalim idaresine karşı silâha sarıldılar. Çapulcuları kovdular. Bir asır kadar süren türk, arap mücadelesine ve Arapların Tibetlilerle ittifak eylemiş olmasına rağmen Emevilerin sukutunda Maveraünnehir ve Toharistandaki küçük beyliklerden hemen hepsi varlığını muhafaza ediyordu.\n\nARAPLARIN TÜRKLER ALEYHİNDE TATBİK ETTİĞİ SİYASET\nArapların Türkler hakkında tatbik ettikleri siyaset zulüm ve tenkille hulâsa edilebilir. Arapçılık siyasetini takip eden Emeviler devrinde Araplar Türklere, islâm dinini kabul edenlerine dahi hakaret gözile bakmak istemişlerdi; halbuki Türkler kendilerini Araplardan çok yüksek görürlerdi. Araplar, Türklerin canını, malını kendileri için helâl sayarlardı. Arap halifeleri ve onların mümessilleri Türkler için hiçbir hak tanımak istemiyorlardı. Cizye ve haraç toplarken ve bütün muamelelerde her türlü eza ve cefa reva görülürdü.\n\nArap kumandanları, Türkellerini kan seylâbelerine boğan tecavüzlerinde çöl Araplarının yağmagerlik hislerini tatminden başka bir gaye takip etmiyorlardı. Arap halifeleri Şam saraylarının israf ve eğlencelerini temin için kumandanlarını yağmacılığa teşvik ederlerdi. Bir asra yakın devam eden bu tahripçi arap istilâsının yegâne ve meş'um neticesi şu oldu: Türkellerindeki yüksek medeniyet bütün eserlerile beraber mahvoldu. Bunca mamur ve zengin şehirler birer birer harabe haline geldi.\n\nArapların istilâ maksatlarını islâmlığın neşri gibi dinî bir mefkûreye atfetmek kat'iyyen doğru değildir. Bilhassa Emevi halifelerine, inanmadıkları ve çok kere tahkir ettikleri Muhammet dininin neşri gibi bir maksat atfetmek, hakikatten çok uzaklaşmaktır. Onlar yalnız zengin ve mamur ülkeleri talan etmek, gittikçe genişliyen bütçelerine yeni yeni varidat membaları bulmak gibi hasis emeller arkasında koşmuşlardır.\n\nAsırlardanberi hâkim yaşıyan Türkler, tabiatile bu çapulcuların hükmü altına giremezlerdi. İslâm dinini kabul ederek efendilikten mevaliliğe (köleliğe) inemezlerdi. Bunun içindir ki Emeviler bir asra yakın bir müddet uğraştıkları halde Türkler arasında islâm dinini yayamamış ve küçük", "n_chars": 2080, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 146", "page_id": "tarih-2-1931-p0146", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 111, "side": "verso"}, "text_ocr": "fırsat buldukça Emevilerin zalim idaresine karşı silâha sarıldılar. Çapulcuları kovdular. Bir asır kadar süren türk, arap\nmücadelesine ve Arapların Tibetlilerle ittifak eylemiş olmasına rağmen Emevilerin sukutunda Maveraünnehir ve Toharistandaki küçük beyliklerden hemen hepsi varlığını muhafaza ediyordu.\nArapların Türkler hakkında tatbik ettikleri\nARAPLARIN TURK- s i y a s e t z u lüm ve tenkille hulâsa edilebilir.\nL TATBİKETTİĞf Arapçılık siyasetini takip eden Emeviler\nSİYASET devrinde Araplar Türklere, islâm dinini kabul edenlerine dahi hakaret gözile bakmak\nistemişlerdi; halbuki Türkler kendilerini Araplardan çok\nyüksek görürlerdi. Araplar, Türklerin canını, malını kendileri\niçin helâl sayarlardı. Arap halifeleri ve onların mümessilleri\nTürkler için hiçbir hak tanımak istemiyorlardı. Cizye ve\nharaç toplarken ve bütün muamelelerde her türlü eza ve\ncefa reva görülürdü.\nArap kumandanları, Türkellerini kan seylâbelerine boğan\ntecavüzlerinde çöl Araplarmm yağmagerlik hislerini tatminden başka bir gaye takip etmiyorlardı. Arap halifeleri Şanı\nsaraylarının israf ve eğlencelerini temin için kumandanlarını\nyağmacılığa teşvik ederlerdi. Bir asra yakın devam eden bu\ntahripçi arap istilâsının yegâne ve meş'um neticesi şu oldu:\nTürkellerindeki yüksek medeniyet bütün eserlerile beraber\nmahvoldu. Bunca mamur ve zengin şehirler birer birer harabe haline geldi.\nArapların istilâ maksatlarını islâmlığın neşri gibi dinî bir\nmefkûreye atfetmek kat'iyyen doğru değildir. Bilhassa Emevi\nhalifelerine, inanmadıkları ve çok kere tahkir ettikleri Muhammet dininin neşri gibi bir maksat atfetmek, hakikatten\nçok uzaklaşmaktır. Onlar yalnız zengin ve mamur ülkeleri\ntalan etmek, gittikçe genişliyen bütçelerine yeni yeni varidat membaları bulmak gibi hasis emeller arkasında koşmuşlardır.\nAsırlardanberi hâkim yaşıyan Türkler, tabiatile bu çapulcuların hükmü altına giremezlerdi. İslâm dinini kabul\nederek efendilikten mevaliliğe (köleliğe) inemezlerdi. Bunun\niçindir ki Emeviler bir asra yakın bir müddet uğraştıkları\nhalde Türkler arasında islâm dinini yayamamış ve küçük", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 110, "side": "recto", "printed_page": 147, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [498.79, 0.0, 999.36, 666.96], "page_width": 999.36, "page_height": 666.96, "text": "türk beyliklerini bile hakimiyetleri altına alamamışlardır.\n\nTürkler ancak kendilerini mevali yapmak istiyen Arapların efendisi olmıya karar verdikten soradır ki kütle halinde islâm dinine girmişlerdir.\n\nEMEVİ SALTANATINI YIKAN FIRKALAR ARAP OLMIYANLARIN FIRKASI (ŞUUBİYE)\nŞiilerin, Haricilerin ve Abbas sülâlesine mensup olanların Emeviler aleyhinde çalıştıklarını biliyoruz. Bunlar ayni maksat için yani Emevileri ortadan kaldırmak üzere çalışan, dinî ve siyasî fırkalar haline geldi. Bu fırkaların Emevilere düşmanlığı, en nihayet Haşimî ve Emevi sülâlelerinin eski husumetlerine irca olunabilir. Acemler de Kerbelâ vak'asını esas tutarak Ali taraftarı oldular. Bu taraftarlık Acemler için bir perde mahiyetinde idi. Hakikatte onlar sevmedikleri Araplara ve islâmlığa düşmanlık duygusile hareket ediyorlardı.\n\nTürklere gelince, onlar Arapların bunca zulümlerini görmüş olduklarından ve bilhassa çok bağlı oldukları istiklâllerine Arapların tecavüz ettiklerinden onlara açıktan düşman olmuşlardı. Emevilerin takip ettikleri siyaset Arap olmıyan kavimlerin kendi aleyhlerindeki düşmanlıklarını şiddetlendirmiştir.\n\nEmevilerin dahilî siyaseti istisnasız bütün Arapların başka milletlere faik olduğu iddiasına istinat ediyordu. Bu iddia Araplardan kat kat yüksek olan başka milletlere çok ağır geliyordu. Araplar Arap olmıyanların arkasında namaz kılmazlardı. Onlarla bir arada dolaşmazlardı. Arap olmıyanlara mevali (köle) nazarile bakarlardı. Arap olmıyan analardan doğan prensler tahttan mahrum edilirlerdi. Zaptolunan memleket ahalisinin bütün servetleri ellerinden alınırdı. Asırlar zarfında tesis etmiş oldukları medeniyet esasları, kitabeler, abideler, şehirler, mamur köyler imha edilirdi.\n\nİşte Emevilerin bu siyaseti neticesi olarak Türkler ve Acemler, Emeviler aleyhinde çalışan fırkalara yardım etmiye başladılar. Bu suretle Araplardan başka milletler kendi nam ve hesaplarına millî teşekküller vücuda getirdiler. Bu millî fırkalara islâm tarihinde, Şuubiye, derler.\n\nŞuubiye mensupları Arapların hiçbir suretle diğer kavimlerden yüksek olmadıklarını iddia ederler ve onların bilâkis kusur ve noksanlarını sayarlardı. Bu hususta eserler bile yazmışlardı.", "n_chars": 2165, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 147", "page_id": "tarih-2-1931-p0147", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 111, "side": "recto"}, "text_ocr": "-türk beyliklerini bile hakimiyetleri altına alamamışlardır.\nTürkler ancak kendilerini mevali yapmak istiyen Arapların efendisi olmıya karar verdikten soradır ki kütle halinde\nislâm dinine girmişlerdir.\nŞiilerin, Haricilerin ve Abbas sülâlesine\nEMEVİ SALTANATI- mensup olanların Emeviler aleyhinde çalışNl YIKAN FIRKA- tıklarını biliyoruz. Bunlar ayni maksat için\nV A ! / ^ « ™! ! ' yani Emevileri ortadan kaldırmak üzere çaY ANLARIN FIRKA- f A „ . . . n\nSi (ŞUUBİYE) lışan, dım ve siyası fırkalar halme geldi, tsu\nfırkaların Emevilere düşmanlığı, en nihayet\nHaşimî ve Emevi sülâlelerinin eski husumetlerine irca olunabilir. Acemler de Kerbelâ vak'asını esas tutarak Ali taraftarı\n•oldular. Bu taraftarlık Acemler için bir perde mahiyetinde\nidi. Hakikatte onlar sevmedikleri Araplara ve islâmlığa\ndüşmanlık duygusile hareket ediyorlardı.\nTürklere gelince, onlar Arapların bunca zulümlerini görmüş olduklarından ve bilhassa çok bağlı oldukları istiklâllerine\nArapların tecavüz ettiklerinden onlara açıktan düşman olmuşlardı. Emevilerin takip ettikleri siyaset Arap olmıyan kavimlerin kendi aleyhlerindeki düşmanlıklarını şiddetlendirmiştir.\nEmevilerin dahilî siyaseti istisnasız bütün Arapların başka milletlere faik olduğu iddiasına istinat ediyordu. Bu iddia\nAraplardan kat kat yüksek olan başka milletlere çok ağır geliyordu. Araplar Arap olmıyanlarm arkasında namaz kılmazlardı. Onlarla bir arada dolaşmazlardı. Arap olmıyanlara mevali (köle) nazarile bakarlardı. Arap olmıyan analardan doğan prensler tahttan mahrum edilirlerdi. Zaptolunan memleket ahalisinin bütün servetleri ellerinden alınırdı. Asırlar\nzarfında tesis etmiş oldukları medeniyet esasları, kitabeler,\nabideler, şehirler, mamur köyler imha edilirdi.\nİşte Emevilerin bu siyaseti neticesi olarak Türkler ve\nAcemler, Emeviler aleyhinde çalışan fırkalara yardım etmiye\nbaşladılar. Bu suretle Araplardan başka milletler kendi nam\nve hesaplarına millî teşekküller vücuda getirdiler. Bu millî\nfırkalara islâm tarihinde, Şuubiye, derler.\nŞuubiye mensupları Arapların hiçbir suretle diğer kavimlerden yüksek olmadıklarını iddia ederler ve onların bilâkis\nkusur ve noksanlarını sayarlardı. Bu hususta eserler bile\nyazmışlardı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 111, "side": "verso", "printed_page": 148, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.42, 669.84], "page_width": 1001.28, "page_height": 669.84, "text": "Şuubiyecilerden bilhassa Türk olanlarının, Arapların manasız ve haksız gurur ve iddialarına karşı asabileşmekte çok hakları vardı.\n\nAraplara, medeniyet sahasında ve askerlikte üstat olan Türklerdi. Araplar Semerkanda girdikten soradır ki Türklerden kâğıtçılık san'atini öğrenmişlerdi.\n\nAraplar, askerlik san'at ve meziyetlerini de arap ordularına intisap eden Türklerden öğrenmişlerdir.\n\nEMEVİ SALTANATININ YIKILMASI\nEmevi saltanatının son devirlerinde, Şamda ve başka müslüman memleketlerinde, müslüman Türkler çoğalmıştı. Birçok Türkler arap sarayında, islâm ordularında ve devlet işlerinde zekâ ve kabiliyetleri sayesinde yüksek mevkilere çıkmışlardı. Bunlar millî hislerini galeyana getiren arap gururunu kırmak, emevi saltanatını ortadan kaldırmak teşebbüsüne girmişlerdi. Bu Türkler, siyasî maksatta, Emeviler aleyhinde teşkilât yapan Abbasiler ve Şiilerle birleştiler. Her tarafa, teşkilât yapmak ve halkı ayaklandırmak için gönderilen adamlardan, şarka Türkellerine gidenler daha talili oldu.\n\nHorasanda Ebumüslim namında bir türk genci, ihtilâl teşkilâtının başına geçti. Artık senelerdenberi Arapların kendi başlarına karar veremedikleri ve yapamadıkları iş olacak, büyük netice behemehal elde edilecekti.\n\nHorasanlı Ebumüslim, Merv civarında, Sefideç köyünde açıktan açığa isyan etti. Etrafına topladığı Türklerle, Emevilerin en çok güvendikleri kumandanlarından Horasan Valisi Nasir bin Seyyarı mağlûp etti. İranlıların da iltihak ettiği kuvvetli bir türk ordusu ile Horasanı ve İranı kâmilen hakimiyeti altına aldı. Bir taraftan da ileri gönderdiği ihtilâlciler vasıtasil, Kûfede bir evde gizlenerek yaşamakta olan Abbasoğullarından \"Ebulabbas Abdultah\"ı gizlendiği yerden çıkartarak, halife ilân ettirdi. Son Emevi halifesi Mervan II. bir ordu ile, ihtilâl ordusunu karşılamak üzere Musul üzerine yürüyordu. İki ordu Musulun şarkında Büyük Zap suyu kenarında karşılaştı. Verilen büyük meydan muharebesinde Mervan II. mağlûp ve ordusu tarumar edildi (750).\n\nBu ağır hezimetten sora Mervan II. bir daha kendini toplıyamadı. Yıldırım süratile yürüyen Ebumüslimin ihtilâlci kuvvetleri önünde hiçbir yerde tutunamıyarak, Mısır hudu", "n_chars": 2140, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 148", "page_id": "tarih-2-1931-p0148", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 112, "side": "verso"}, "text_ocr": "Şuubiyecilerden bilhassa Türk olanlarının, Arapların\nmanasız ve haksız gurur ve iddialarına karşı asabileşmekte\nçok hakları vardı.\nAraplara, medeniyet sahasında ve askerlikte üstat olan\nTürklerdi. Araplar Semerkanda girdikten soradır ki Türklerden kâğıtçılık san'atini öğrenmişlerdi.\nAraplar, askerlik san'at ve meziyetlerini de arap ordularına intisap eden Türklerden öğrenmişlerdir.\nEmevi saltanatının son devirlerinde, Şamda\nEMEVI TININ YIKILMASI SALTANA- v e baŞka musluman memleketlerinde, mus- , . . . . . . . . ,, ' v\nlüman Türkler çoğalmıştı. Birçok Türkler\narap sarayında, islâm ordularında ve devlet işlerinde zekâ\nve kabiliyetleri sayesinde yüksek mevkilere çıkmışlardı.\nBunlar millî hislerini galeyana getiren arap gururunu kırmak, emevi saltanatını ortadan kaldırmak teşebbüsüne girmişlerdi. Bu Türkler, siyasî maksatta, Emeviler aleyhinde\nteşkilât yapan Abbasiler ve Şiilerle birleştiler. Her tarafa,,\nteşkilât yapmak ve halkı ayaklandırmak için gönderilen\nadamlardan, şarka Türkellerine gidenler daha talili oldu.\nHorasanda Ebumüslim namında bir türk genci, ihtilâl\nteşkilâtının başına geçti. Artık senelerdenberi Arapların kendi başlarına karar veremedikleri ve yapamadıkları iş olacak,\nbüyük netice behemehal elde edilecekti.\nHorasanlı Ebumüslim, Merv civarında, Sefideç köyünde\naçıktan açığa isyan etti. Etrafına topladığı Türklerle, Emevilerin en çok güvendikleri kumandanlarından Horasan Valisi\nNasır bin Seyyarı mağlûp etti. İranlıların da iltihak ettiği\nkuvvetli bir türk ordusu ile Horasanı ve İranı kâmilen\nhakimiyeti altına aldı. Bir taraftan da ileri gönderdiği ihtilâlciler vasıtasil, Küfede bir evde gizlenerek yaşamakta olan\nAbbasoğullarından \"Ebulabbas Abdultah,, ı gizlendiği yerden\nçıkartarak, halife ilân ettirdi. Son Emevi halifesi Mervan II.\nbir ordu ile, ihtilâl ordusunu karşılamak üzere Musul üzerine\nyürüyordu. İki ordu Musulun şarkında Büyük Zap suyu kenarında karşılaştı. Verilen büyük meydan muharebesinde\nMervan II. mağlûp ve ordusu tarumar edildi (750).\nBu ağır hezimetten sora Mervan II. bir daha kendini toplıyamadı. Yıldırım süratile yürüyen Ebumüslimin ihtilâlci\nkuvvetleri önünde hiçbir yerde tutunamıyarak, Mısır hudu", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 111, "side": "recto", "printed_page": 149, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.42, 0.0, 1001.28, 669.84], "page_width": 1001.28, "page_height": 669.84, "text": "duna kadar kaçtı. Fakat ihtilâlciler burada da kendisini buldular; gizlendiği bir mabette (Busır mabedi) yakalıyarak öldürdüler. İşte bu suretle Emevi hanedanı batırıldı (750).\n\nBundan sora islâm halifeliği Muhammedin amcası Abbasın sülâlesine verildi.\n\nİhtilâlciler Emevilere mensup olanlar hakkında katliam tatbik ettiler. Onlardan hiçbir kimse bırakmıyarak, köklerini kazımak istiyorlardı. Fakat içlerinden, Halife Hişamın torunu Abdürrahman canını kurtarmıya muvavaffak oldu.\n\nİspanyada, Endülüs İslâm Devleti, bunun hükümdarlığı ile başlıyacaktır.\n\nF. ABBASİLER\n\nİLK HALİFELER\nAbbasilerin ilk halifesi Ebülabbas Seffah (750 - 754) bütün Emevi hanedanını öldürmekle işe başladı. O kendi kendine Seffah (kan dökücü) lâkabını verdi. Seffah devlet merkezini Şamdan kaldırdı; Kûfenin hemen şimalindeki Haşimiyeye nakletti. Seffahın yerine geçen kardeşi Mansur (754 - 775) Bağdat şehrini kurdu ve merkezini oraya nakletti (762); Bağdat Abbasî Devletinin sonuna kadar payitaht kaldı. Mansurun ilk işi Abbas sülâlesine hilâfeti kazandırmış olan Ebumüslimi öldürmek oldu.\n\nMansurun en doğru yaptığı bir iş varsa o da Seffahın da hizmetinde bulunmuş olan Belh Türklerinden Halit ibni Bermeke, (Barmak) devlet idaresinde yüksek bir mevki vermek oldu. Bu sayede İslâm İmparatorluğunun idaresi tanzim ve maliye işleri ıslah edildi; vukua gelen alevî isyanları şiddetle bastırıldı.\n\nEmevi sülâlesinden Abdürrahmanın, İspanyada müstakil Endülüs Emevi saltanatını vücuda getirmesi Mansur zamanında oldu.\n\nMansur öldükten sora yerine sıra ile Mehdi ve Hadi geçti.\n\nMehdi zamanında (775 - 785), dahilde Alevî isyanları bastırıldığı gibi, Bizans ta muhasara edildi. Mehdiye halef olan oğlu Hadiyi (785-786) bir sene içinde zehirliyerek öldürdüler, yerine Harun Reşit geçti.", "n_chars": 1759, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 149", "page_id": "tarih-2-1931-p0149", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 112, "side": "recto"}, "text_ocr": "duna kadar kaçtı. Fakat ihtilâlciler burada da kendisini buldular; gizlendiği bir mabette (Busır mabedi) yakalıyarak\nöldürdüler. İşte bu suretle Emevi hanedanı batırıldı (750).\nBundan sora islâm halifeliği Muhammedin amcası Abbasın sülâlesine verildi.\nİhtilâlciler Emevilere mensup olanlar hakkında katliam\ntatbik ettiler. Onlardan hiçbir kimse bırakmayarak, köklerini\nkazımak istiyorlardı. Fakat içlerinden, Halife Hişamm torunu\nAbdürrahman canını kurtarmıya muvavaffak oldu.\nİspanyada, Endülüs İslâm Devleti, bunun hükümdarlığı\nile başlıyacaktır.\nF. ABBASİLER\nİLK HALÎFELER Abbasilerin ilk halifesi Ebülabbas Seffah\n(750 - 754) bütün Emevi hanedanını öldürmekle işe başladı. O kendi kendine Seffah (kan dökücü) lâkabını verdi. Seffah devlet merkezini Şamdan kaldırdı; Küfenin hemen şimalindeki Haşimiye ye nakletti. Seffahm yerine geçen kardeşi Mansur (754 - 775) Bağdat şehrini kurdu\nve merkezini oraya nakletti (762); Bağdat Abbasî Devletinin\nsonuna kadar payitaht kaldı. Mansurun ilk işi Abbas sülâlesine hilâfeti kazandırmış olan Ebumüslimi öldürmek oldu.\nMansurun en doğru yaptığı bir iş varsa o da Seffahm da\nhizmetinde bulunmuş olan Belh Türklerinden Halit ibni\nBermeke,(Barmak) devlet idaresinde yüksek bir mevki vermek\noldu. Bu sayede İslâm İmparatorluğunun idaresi tanzim ve\nmaliye işleri ıslah edildi; vukua gelen alevî isyanları şiddetle\nbastırıldı.\nEmevi sülâlesinden Abdürrahmanm, İspanyada müstakil\nEndülüs Emevi saltanatını vücuda getirmesi Mansur zamanında oldu.\nMansur öldükten sora yerine sıra ile Mehdi ve Hadi\ngeçti.\nMehdi zamanında (775 - 785), dahilde Alevî isyanları bastırıldığı gibi, Bizans ta muhasara edildi. Mehdiye halef olan\noğlu Hadiyi (785-786) bir sene içinde zehirliyerek öldürdüler, yerine Harun Reşit geçti.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 112, "side": "verso", "printed_page": 150, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 503.18, 669.6], "page_width": 1000.56, "page_height": 669.6, "text": "HARUN REŞİT 789 - 809\nHarun Reşit 22 yaşında halife oldu. Halit ibni Bermekin oğlu Yahya Harun Reşidin muallimi, mürebbisi idi ve şehzadeliğinde hamisi oldu.\n\nHarun Reşit, Yahyayı kendine vezir yaptı; bütün devlet nüfuz ve kudretini ona verdi, Yahya ve oğulları Cafer ile Fadıl, Harun Reşidin ilk devrinde İslâm İmparatorluğunun hakikî sahipleri oldular.\n\nBu Barmak ailesi sayesinde Harun Reşit zamanı Abbasî saltanatının ikbal devri oldu. Dahilde Alevî isyanları bastırıldı. Bizanslılarla Toroslarda yapılan muharebeler neticesinde onlardan alınması mutat olan vergiler temin olundu. Ahali huzur ve rahat içinde idi. Yalnız arap halifelerini ilk andan itibaren üzen iki halk vardı. Onlardan biri Şimalî Afrikada Berber - Hazarlar, diğeri de Şarkta Türkler idi. Bu iki kardeş kavimler mütemadi bir surette arap halifelerine isyan ediyorlardı.\n\nHarun Reşit Berberlere karşı İbrahim ibni Aglep namında birini gönderdi. İbni Aglep Berberlerin isyanını bastırdı. Fakat yine Berberlere dayanarak merkezi Kayruvanda olmak üzere müstakil bir Aglebi Devleti teşkil etti.\n\nHarun Reşit, devrinde Horasan Valisi Isa para toplamak hırsile kalka pek çok eza ettiğinden umumî bir isyan çıktı. Harunoğlu Memunu Horasana gönderdi, kendisi de bizzat büyük bir ordunun başında olarak şarka yürüdü. Fakat yolda öldü. Anası Türk olan Memun Türklerle anlaştı. Sükûnu temin etti.\n\nHarun Reşit ilmi himayesi ile maruftur. Şöhreti bütün Avrupaya yayılmıştı. Frank İmparatoru Şarlman hıristiyan hacılarının Kudusü ziyaret etmeleri için kolaylık gösterilmesini rica etmek üzere Harun Reşide bir heyet yolladı. Nezaketle kabul olunan bu heyet vasıtasile Harun Reşidin Şarlmana gönderdiği hediyeler arasında bulunan bir çalar saat meşhurdur.\n\nLûtuf, merhamet ve adaletile şöhret bulmuş olan bu halifenin en büyük zulümleri yapmaktan çekindiği zannolunmasın. Harun Reşit birçok Alevileri kendi gözü önünde kollarını, bacaklarını kırdırarak boğdurmuştur. Bilhassa kendisini hilâfet makamına getirmiş olan ve ondan sora da 17 senelik mühim hizmetlerile onu bütün dünyaya tanıtmış bu", "n_chars": 2051, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 150", "page_id": "tarih-2-1931-p0150", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 113, "side": "verso"}, "text_ocr": "Harun Reşit 22 yaşında halife oldu. Halit\nHARUN REŞİT 789 - 809 ibni Bermekin oğlu Yahya Harun Reşidin\nmuallimi, mürebbisi idi ve şehzadeliğinde\nhamisi oldu.\nHarun Reşit, Yahyayı kendine vezir yaptı; bütün devlet\nnüfuz ve kudretini ona verdi, Yahya ve _ oğulları Cafer ile\nFadıl, Harun Reşidin ilk devrinde İslâm İmparatorluğunun\nhakikî sahipleri oldular.\nBu Barmak ailesi sayesinde Harun Reşit zamanı Abbasî\nsaltanatının ikbal devri oldu. Dahilde Alevî isyanları bastırıldı. Bizanslılarla Toroslarda yapılan muharebeler neticesinde\nonlardan alınması mutat olan vergiler temin olundu. Ahali\nhuzur ve rahat içinde idi. Yalnız arap halifelerini ilk andan\nitibaren üzen iki halk vardı. Onlardan biri Şimalî Afrikada\nBerber-Hazarlar, diğeri de Şarkta Türkler idi. Bu iki kardeş\nkavimler mütemadi bir surette arap halifelerine isyan ediyorlardı.\nHarun R e ş i t Berberlere karşı İbrahim ibni Aglep namında birini gönderdi. İbni Aglep Berberlerin isyanını bastırdıFakat yine Berberlere dayanarak merkezi Kayruvanda olmak\nüzere müstakil bir Aglebi Devleti teşkil etti.\nHarun Reşit, devrinde Horasan Valisi Isa para toplamak\nhırsile kalka pek çok eza ettiğinden umumî bir isyan çıktı.\nHarunoğlu Memun u Horasana gönderdi, kendisi de bizzat\nbüyük bir ordunun başında olarak şarka yürüdü. Fakat\nyolda öldü. Anası Türk olan Memun Türklerle anlaştı. Sükûnu\ntemin etti.\nHarun Reşit ilmi himayesi ile maruftur. Şöhreti bütün\nAvrupaya yayılmıştı. Frank İmparatoru Şarlman hıristiyan\nhacılarının Kudusü ziyaret etmeleri için kolaylık gösterilmesini rica etmek üzere Harun Reşide bir heyet yolladı. Nezaketle kabul olunan bu heyet vasıtasile Harun Reşidin Şarlmana gönderdiği hediyeler arasında bulunan bir çalar saat\nmeşhurdur.\nLütuf, merhamet ve adaletile şöhret bulmuş olan bu halifenin en büyük zulümleri yapmaktan çekindiği zannolunmasın. Harun Reşit birçok Alevileri kendi gözü önünde kollarını, bacaklarını kırdırarak boğdurmuştur. Bilhassa kendisini hilâfet makamına getirmiş olan ve ondan sora da 17\nsenelik mühim hizmetlerile onu bütün dünyaya tanıtmış bu", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 112, "side": "recto", "printed_page": 151, "printed_roman": null, "running_head": "iSLAMTARiHi", "page_confidence": "ocr", "clip": [503.18, 0.0, 1000.56, 669.6], "page_width": 1000.56, "page_height": 669.6, "text": "lunan Bermek (Barmak) ailesini bir vehim yüzünden cellâtlar elinde mahvetmiş olmasını tarih affetmiyecektir.\n\nHARUN REŞİDİN OĞULLARI: EMİN, MEMUN, MUTASIM\nHarun Reşitten sora oğulları Emin, (809-813) Memun (813-833) ve Mutasım (833-842) sıra ile halife oldular. Bunlardan Memun âlim ve filozofları severdi. Kendisi de felsefe ile uğraşırdı. Memun, islâm dinini menkulâttan ziyade akla istinat ettirerek serbest düşünceyi terviç eden bir mezhebi Mutezile devletin resmî mezhebi olarak ilân etti. Bu mesleki Memunun biraderi Mutasım ve hafidi Vasıkta takip etti. Bu serbest düşünceli halifeler bu fikri kabul etmiyen hocaları kırbaçla dövdürürler ve hapse sokarlardı. Memun ve Mutasımın dahilî isyanları bastırmakta ve Bizanslılara karşı muvaffakıyetle harbetmekte dayandıkları ve güvendikleri yegâne millet Türklerdi.\n\nMemun, kardeşi Emini Horasanda topladığı türk askerlerinden mürekkep bir ordu ile bertaraf ederek yerine geçmişti. Bu halifelerin serbest fikirlerine karşı gelenler de türk askerlerinin mukabelesine uğrarlardı. Memun gibi Mutasımında anası Türktü. Mutasımın hassa ordusu türk askerlerinden ibaret olduğu gibi en mühim siyasî ve idarî makamlar da Türklerin elinde bulunuyordu. Mutasım, Türkleri çok severdi. Türklere mahsus olmak üzere Bağdat yakınında Samra şehrini tesis etti. Şehri mahallelere taksim etti. Türkleri kabile kabile bu mahallelere yerleştirdi. Kendisi de hayatının sonuna kadar burada türk askerlerinin ortasında kaldı.\n\nABBSAÎ DEVLETİNİN SUKUTU\nVasıktan (842-847) sora Abbasî Devleti sukuta yüz tutmuştur. Sukut devrinde 28 halife gelmiştir. Vasıktan sora gelen Mütevekkil, (847-861) mutezile ve serbest düşünce aleyhinde harekete başladı. Bu hareket Abbasî Devletinin sukutunu çabuklaştırdı. Mütevekkil, maiyetindeki türk askeri tarafından ıskat edildikten sora öldürüldü. Yerine oğlu Muntasır (861-862) getirildi. Bundan sora Türkler tarafından 10 yıl zarfında beş halife indirilmiş ve onların yerine başkaları çıkarılmıştır. Bu devirde türk kumandan ve askerleri Bağdat halifelerini kendilerinin tâbileri derecesine indirmişlerdir. Halifeler, serbest düşünceye karşı muhafazakâr mezhep ve cereyanlara istinat etmek suretile kuvvet edinmeğe çalışmışlardır. Bu menfi gayret, fikir faaliyetlerini durdurmak neticesine varmıştır. Fikir faaliyetinin durgun", "n_chars": 2289, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 151", "page_id": "tarih-2-1931-p0151", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 113, "side": "recto"}, "text_ocr": "lunan Bermek (Barmak) ailesini bir vehim yüzünden cellâtlar\nelinde mahvetmiş olmasını tarih affetmiyecektir.\n. . Harun Reşitten sora oğulları Emin, (809-813)\nH^RUTN^TE1IM/V Memun (813-833) ve Mutasırn (833-842) sıra\nMEMUN, MUT ASIM ile halife oldular. Bunlardan Memun âlim ve\nfilozofları severdi. Kendiside felsefe ile uğraşırdı. Memun, islâm dinini menkulâttan ziyade akla istinat ettirerek serbest düşünceyi terviç eden bir mezhebi Mutezile devletin\nresmî mezhebi olarak ilân etti. Bu mesleki Memunuıı biraderi\nMutasım ve hafidi Vasık ta takip etti. Bu serbest düşünceli halifeler bu fikri kabul etmiyen hocaları kırbaçla dövdürürler\nve hapse sokarlardı. Memun ve Mutasımm dahilî isyanları\nbastırmakta ve Bizanslılara karşı muvaffakiyetle harbetmekte\ndayandıkları ve güvendikleri yegâne millet Türklerdi.\nMemun, kardeşi Emini Horasanda topladığı türk askerlerinden mürekkep bir ordu ile bertaraf ederek yerine geçmişti. Bu halifelerin serbest fikirlerine karşı gelenler de türk\naskerlerinin mukabelesine uğrarlardı. Memun gibi Mutasımında anası Türktü. Mutasımm hassa ordusu türk askerlerinden\nibaret olduğu gibi en mühim siyasî ve idarî makamlar da\nTürklerin elinde bulunuyordu. Mutasım, Türkleri çok severdi.\nTürklere mahsus olmak üzere Bağdat yakınında Samra şehrini\ntesis etti. Şehri mahallelere taksim etti. Türkleri kabile kabile\nbu mahallelere yerleştirdi. Kendisi de hayatının sonuna kadar\nburada türk askerlerinin ortasında kaldı.\n. Vasıktan (842-847)sora Abbasî Devleti sukuABVÎNI«5?IKTITÎÎI\" ta yüz tutmuştur. Sukut devrinde 2 8 halife\nu gelmiştir. Vasıktan sora gelen Mütevekkil,\n(847-861)mutezile ve serbest düşünce aleyhinde harekete başladı. Bu hareket Abbasî Devletinin sukutunu çabuklaştırdı. Mütevekkil, maiyetindeki türk askeri tarafından ıskat edildikten\nsora öldürüldü. Yerine oğlu Muntasır (861-862) getirildi. Bundan sora Türkler tarafından 10 yıl zarfında beş halife indirilmiş ve onların yerine başkaları çıkarılmıştır. Bu devirde türk\nkumandan ve askerleri Bağdat halifelerini kendilerinin tâbileri\nderecesine indirmişlerdir. Halifeler, serbest düşünceye karşı\nmuhafazakâr mezhep ve cereyanlara istinat etmek suretile kuvvet edinmeğe çalışmışlardır. Bu menfi gayret, fikir faaliyetlerini durdurmak neticesine varmıştır. Fikir faaliyetinin durgun", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 113, "side": "verso", "printed_page": 152, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.63, 665.52], "page_width": 998.88, "page_height": 665.52, "text": "luğu, hayatın bütün safhalarında tesirini göstermiş; bu da Abbasî Devletinin hayat kabiliyetini inhitata uğratmıştır.\n\nABBASÎ HALİFELERİNİN ORTADAN KALDIRILMASI\nAbbasî halifeliğinin akıbetini izah için, bu halifeliğin muhtelif devirlerinde vukua gelmiş mühim hâdiseleri hatırlatmak muvafık olur.\n\nHalife Mansur zamanında İspanya, Abbasilerin hükmünden çıkmış, orada müstakil Endülüs Devleti teşekkül etmişti. Harun Reşit zamanında da Şimalî Afrikada müstakil Aglebi Devleti kurulmuştu.\n\nMemun devrinde, Horasan ebedî olarak arap halifelerinin hakimiyetinden kurtuldu. Orada vali bulunan Horasanlı Hüseyinoğlu Tahir vatanında istiklâl ilân etti (821). Bu suretle müslüman Türkellerinde ve İranda soraları meydana çıkan hükûmetlerin birincisi kurulmuş oldu. Bundan yarım asır kadar sora bakırcılıktan yetişen Yakup bin Leys adında bir İranlı Seistan (Secistan) da isyan etti, Saffariye Devletini kurdu (868 - 908).\n\nAbbasi İmparatorluğu artık süratle inhilâle doğru sürükleniyordu. Valiler merkezin emirlerine ehemmiyet vermiyorlar ve varidat namına merkeze bir şey göndermiyorlardı. Hazinede ordunun maaşını ve tayınlarını verecek para kalmamıştı. Türklerden ve Berberlerden mürekkep olan ordular isyana başladılar. Halifeleri istedikleri gibi indiriyorlar, hapsediyorlar. İstediklerini halife yapıyorlardı.\n\nHariciler, isyan ederek Musul havalisinde Irakın az çok varidat temin eden mıntakalarını da işgal ettiler. Bu hal sıkıntıyı arttırdı. Ayni devirdedir ki Mısırda vali bulunan Tolonoğlu Ahmet istiklâl ilân etti. Türk Tolonoğulları devletini kurdu (868 - 905).\n\nBasra mıntakasında Zenciler İsyanı denilen büyük bir haydutluk başgösterdi. Haricilerden bir İranlı o mıntıkada çok miktarda toplanmış olan Zengibarlı esir zencileri kandırarak başlarına geçmiş ve iki sene zarfında Basrayı zaptetmişti. Bu asi zencilerle 13 sene uğraşıldı.\n\nHalifeliğin türk ordularına kumanda eden Musanın halife yaptığı Mutemit devrinde (870-892) Samanoğulları, Maveraünnehirde kuvvetli bir Türk Devleti kurdular (874 - 999). Abbasî İmparatorluğu artık tamamen parçalanmıştı. Halife", "n_chars": 2067, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 152", "page_id": "tarih-2-1931-p0152", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 114, "side": "verso"}, "text_ocr": "luğu, hayatın bütün safhalarında tesirini göstermiş; bu da\nAbbasî Devletinin hayat kabiliyetini inhitata uğratmıştır.\nAbbasî halifeliğinin akıbetini izah için, bu\nhalifeliğin muhtelif devirlerinde vukua gelRININ ORTADAN KALDIRILMASI m u h ı m hadiseleri hatırlatmak . , . , . ,. , . , , , , . muvafık .\nolur.\nHalife Mansur zamanında İspanya, Abbasilerin hükmünden çıkmış, orada müstakil Endülüs Devleti teşekkül etmişti.\nHarun Reşit zamanında da Şimalî Atrikada müstakil Aglebi\nDevleti kurulmuştu.\nMemun devrinde, Horasan ebedî olarak arap halifelerinin hakimiyetinden kurtuldu. Orada vali bulunan Horasanlı\nHüseyinoğlu Tahir vatanında istiklâl ilân etti (821). Bu suretle müslüman Türkellerinde ve İranda soraları meydana\nçıkan hükümetlerin birincisi kurulmuş oldu. Bundan yarım\nasır kadar sora bakırcılıktan yetişen Yakup bin Leys adında\nbir İranlı Seistan (Secistan) da isyan etti, Saffariye Devletini\nkurdu (868-908).\nAbbasi İmparatorluğu artık süratle inhilâle doğru sürükleniyordu. Valiler merkezin emirlerine ehemmiyet vermiyorlar ve varidat namına merkeze bir şey göndermiyorlardı.\nHazinede ordunun maaşını ve tayınlarını verecek para kalmamıştı. Türklerden ve Berberlerden mürekkep olan ordular isyana başladılar. Halifeleri istedikleri gibi indiriyorlar,\nhapsediyorlar. İstediklerini halife yapıyorlardı.\nHariciler, isyan ederek Musul havalisinde Irakın az çok\nvaridat temin eden mıntakalarını da işgal ettiler. Bu hal sıkıntıyı arttırdı. Ayni devirdedir ki Mısırda vali bulunan Tolonoğlu Ahmet istiklâl ilân etti. Türk Tolonoğulları devleti ni\nkurdu (868-905).\nBasra mmtakasında Zenciler İsyanı denilen büyük bir\nhaydutluk başgösterdi. Haricilerden bir İranlı o mıntıkada\nçok miktarda toplanmış olan Zengibarlı esir zencileri kandırarak başlarına geçmiş ve iki sene zarfında Basrayı zaptetmişti. Bu asi zencilerle 13 sene uğraşıldı.\nHalifeliğin türk ordularına kumanda eden Musa nm halife yaptığı Mutemit devrinde (870-892) Samanoğullarz, Maveraünnehirde kuvvetli bir Türk Devleti kurdular (874-999).\nAbbasî İmparatorluğu artık tamamen parçalanmıştı. Halife", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 113, "side": "recto", "printed_page": 153, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.63, 0.0, 998.88, 665.52], "page_width": 998.88, "page_height": 665.52, "text": "Muktedir (908-932) ilk defa emirülümeralığı icat etti. Bu tarihten sora Abbasî Devletinin askerî, mülkî ve idarî bütün kuvvet ve salâhiyeti ve Abbasoğullarının bütün hükümranlık hakları filen emirülümeralara geçti. Bu sırada Afrikada Fatimiler Devleti kuruldu (910). Fatimilerle Tolon Devleti arasında Akşit unvanlı Mehmet namında bir Türk Mısırda müstakil bir devlet teşkil etmişti (935 - 969). Fatimiler (910 - 1171) neslen Alinin karısı Fatmadan geldiğini iddia ederlerdi.\n\nAli evlâdından olmak üzere Fatimî Devletinin başına geçenler de halife unvanını takındılar. Bu suretle biri Bağdatta, biri Endülüste, üçüncüsü de Kahirede olmak üzere üç halifelik oldu. Bundan sora bir aralık muhtelif kumandanlar arasında emirülümeralık kavgaları başladı. İranda, şiî Büveyh ailesi (934-1055) bundan istifade etti. Bağdadı zaptederek Iraka hâkim oldu (945). Abbasî Devleti üzerinde türk emirülümeralarının hakimiyetini kırdı ve orada zalimane idaresile halkı inletti. Abbasî halifeleri Büveyhoğulları elinde esir gibi yaşıyorlardı.\n\nSelçuk Türkleri Bağdadı zaptedinceye kadar bu hal devam etti. Ondan sora Abbasî İmparatorluğu üzerindeki hakimiyet tekrar Türklere geçti. Bir asır kadar bir müddet (1055 - 1152) abbasî halifeleri selçuk sultanlarının hakimiyeti altında yaşadılar. Fakat bu halifelere cismanî hiçbir nüfuz ve kuvvet verilmedi. Bunların vazifeleri türk sultanlarının isimlerini hutpelerde okutmaktan ibaretti.\n\nBir aralık Bağdat Selçukoğullarının hakimiyetinden çıktı (1152). Maamafih, bu devirde halifelerin (Muktefi ve Müstencit) bütün erkân ve ümerası Türktü. Bunların içinde Kümüş Tekin ve Kaymaz gibi güzide şahsiyetler vardı.\n\nCengizoğulları İrana hâkim olduktan sora Bağdattaki çürük halifelik müessesesinin ortadan kaldırılması bir gün meselesi olmuştu. Son Abbasî Halifesi Müstasım zamanında (1242-1258) Abbasoğullarına kıyamet koptu.\n\nİrana hâkim olan Cengizoğullarından Hulâgû Bağdadı zapta karar verdi. Son halife, Hulâgûnun Hemedandan gönderdiği mektuba müteazzımane cevap vermişti. Hulâgû Bağdada yürüdü. Halifenin gönderdiği kuvvetleri perişan ettikten sora Bağdat şarkında ordugâhını kurdu. Halifeye kayıtsız ve şartsız teslim teklifinde bulundu. Bu teklif Müstasım tarafından Hulâgûyu kızdıracak bir lisanla reddolundu.", "n_chars": 2244, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 153", "page_id": "tarih-2-1931-p0153", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 114, "side": "recto"}, "text_ocr": "Muktedir (908-932) ilk defa emirülümeralığı icat etti. Bu tarihten sora Abbasî Devletinin askerî, mülkî ve idarî bütün kuvvet\nve salâhiyeti ve Abbasoğullarınm bütün hükümranlık hakları\nfilen emirülümeralara geçti. Bu sırada Afrikada Fatimiler\nDevleti kuruldu(910). Fatimilerle Tolon Devleti arasında Akşit\nunvanlı Mehmet namında bir Türk Mısırda müstakil bir\ndevlet teşkil etmişti (935-969). Fatimiler (910-1171) neslen\nAlinin karısı Fatmadan geldiğini iddia ederlerdi.\nAli evlâdından olmak üzere Fatimî Devletinin başına\ngeçenler de halife unvanını takındılar. Bu suretle biri\nBağdatta, biri Endülüste, üçüncüsü de Kahirede olmak üzere\nüç halifelik oldu. Bundan sora bir aralık muhtelif kumandanlar arasında emirülümeralık kavgaları başladı.\nİranda, şiî Büveyh ailesi (934-1055) bundan istifade etti. Bağdadi zaptederek Iraka hâkim oldu (945). Abbasî Devleti\nüzerinde türk emirülümeralarının hakimiyetini kırdı ve\norada zalimane idaresile halkı inletti. Abbasî halifeleri Büveyhoğulları elinde esir gibi yaşıyorlardı.\nSelçuk Türkleri Bağdadi zaptedinceye kadar bu hal devam etti. Ondan sora Abbasî İmparatorluğu üzerindeki\nhakimiyet tekrar Türklere geçti. Bir asır kadar bir müddet\n(1055-1152) abbasî halîfeleri selçuk sultanlarının hakimiyeti altında yaşadılar. Fakat bu halifelere cismanî hiçbir nüfuz ve kuvvet verilmedi. Bunların vazifeleri türk sultanlarının isimlerini hutpelerde okutmaktan ibaretti.\nBir aralık Bağdat Selçukoğullarımn hakimiyetinden çıktı\n(1152). Maamafih, bu devirde halifelerin (Muktefi ve Müstencit)\nbütün erkân ve ümerası Türktii. Bunların içinde Kümüş\nTekin ve Kaymaz gibi güzide şahsiyetler vardı.\nCengizoğulları İrana hâkim olduktan sora Bağdattaki çürük halifelik müessesesinin ortadan kaldırılması bir gün\nmeselesi olmuştu. Son Abbasî Halifesi Müstasım zamanında\n(1242-1258) Abbasoğullarına kıyamet koptu.\nİrana hâkim olan Cengizoğullarından Hulâgû Bağdadi\nzapta karar verdi. Son halife, Hulâgûnun Hemedandan\ngönderdiği mektuba müteazzımane cevap vermişti. Hulâgû\nBağdada yürüdü. Halifenin gönderdiği kuvvetleri perişan\nettikten sora Bağdat şarkında ordugâhını kurdu. Halifeye\nkayıtsız ve şartsız teslim teklifinde bulundu. Bu teklif Müstasım tarafından Hulâgûyu kızdıracak bir lisanla reddolundu.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 114, "side": "verso", "printed_page": 154, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.63, 664.56], "page_width": 998.88, "page_height": 664.56, "text": "50 gün devam eden sıkı bir muhasaradan sora halife teslimden başka çare olmadığını anladı. Müstasım Hulâgûya emirülümeralık unvanını tevcih ederek yine makamında kalabileceği hulyasında idi. Bu hulya ile Hulâgûnun karargâhına gitti (1258). Şan ve mevkiinin yüksekliğini ve kutsiliğini göstermek düşüncesile peygambere ait olduğu iddia edilen hırkayı giymiş asayı da eline almıştı. Başına büyük ipekli sarık sarmıştı. Oğulları ve Abbas Hanedanı erkânı, Bağdat eşraf ve, âyanı büyük memurlar, fakihler, âlimler beraberinde bulunuyorlardı.\n\nMutantan bir alayla Bağdattan çıkan bu halife heyeti Hulâgûya emirülümeralık hil'ati giydirmek merasiminde bulunmak üzere gidiyordu. Fakat moğol karargâhına geldikleri zaman bütün hulyalar birden yıkıldı. Halife bir çadıra tıkıldı. Diğerleri de açıkta moğol askerlerinin kordonu altına alındılar. Halife senelerdenberi toplanan hazinelerin, malların yerini göstermeğe icbar edildi. Bir müfreze muhafazasında Bağdada gönderildi. Saraydaki gizli hazinelerin yerlerini gösterdikten sora tekrar karargâha getirildi. Sarığı boynuna dolandı, bir çuvala sokuldu, çuvalın ağzı bağlandı. Bu vaziyette bir süvari kıt'asının güzergâhına atıldı. Atların ayakları altında son nefesini verdi. Arkasındaki hırka ile elindeki asa da yakıldı. Heyetle beraber gelenler de takım takım öldürüldü. Bağdat 40 gün yağma edildi. Ahaliden eli silâh tutanlar öldürüldü, çocuklarla kadınlar da esir edildi. Bu suretle 508 senedenberi devam eden Abbasî Hanedanı münkariz oldu, tarihe gömüldü.\n\nABBASİLER DEVRİNDE TÜRKLER VE TÜRKLERİN MÜSLÜMAN OLMALARI\nEmevilerin son zamanlarda Seyhun ırmağı boylarile Kâşgar havalisi Çinlilerle Araplar arasında rekabet sahası olmuştu. Her iki taraf bu mıntakalara hâkim olmak istiyordu. Buraların hakikî sahibi olan Türkler ise her iki istilâcı kavmi de vatanlarından kovmak için kanlı ve devamlı bir mücadeleye atılmışlardı. Bu mücadele devam ederken Çin İmparatorluğunun Kâşgar Mıntakası Umumî Kumandanı Kao-Sien-Tche istilâ sahasını şimaligarbiye doğru tevsie kalkıştı. Seyhun havalisine kadar, ilerledi. Şaş (Taşkent) beyini tevkif ederek idam edilmek üzere Çine kadar gönderdi.", "n_chars": 2127, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 154", "page_id": "tarih-2-1931-p0154", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 115, "side": "verso"}, "text_ocr": "50 gün devam eden sıkı bir muhasaradan sora halife\nteslimden başka çare olmadığını anladı. Müstasım Hulâgûya emirülümeralık unvanını tevcih ederek yine makamında\nkalabileceği hülyasında idi. Bu hülya ile Hulâgûnun karargâhına gitti (1258). Şan ve mevkiinin yüksekliğini ve kutsiliğini göstermek düşüncesile peygambere ait olduğu iddia\nedilen hırkayı giymiş asayı da eline almıştı. Başına büyük ipekli sarık sarmıştı. Oğulları ve Abbas Hanedanı erkânı, Bağdat eşraf ve, âyanı büyük memurlar, fakihler, âlimler beraberinde bulunuyorlardı.\nMutantan bir alayla Bağdattan çıkan bu halife heyeti Hulâgûya emirülümeralık hil'ati giydirmek merasiminde bulunmak üzere gidiyordu. Fakat moğol karargâhına geldikleri\nzaman bütün hülyalar birden yıkıldı. Halife bir çadıra tıkıldı. Diğerleri de açıkta moğol askerlerinin kordonu altına\nalındılar. Halife senelerdenberi toplanan hazinelerin, malların yerini göstermeğe icbar edildi. Bir müfreze muhafazasında Bağdada gönderildi. Saraydaki gizli hazinelerin yerlerini gösterdikten sora tekrar karargâha getirildi. Sarığı boynuna dolandı, bir çuvala sokuldu, çuvalın ağzı bağlandı.\nBu vaziyette bir süvari kıt'asının güzergâhına atıldı- Atların\nayakları altında son nefesini verdi. Arkasındaki hırka ile\nelindeki asa da yakıldı. Heyetle beraber gelenler de takım\ntakım öldürüldü. Bağdat 4 0 gün yağma edildi. Ahaliden eli\nsilâh tutanlar öldürüldü, çocuklarla kadınlar da esir edildi.\nBu suretle 5 0 8 senedenberi devam eden Abbasî Hanedanı\nmünkariz oldu, tarihe gömüldü.\nEmevilerin son zamanlarda Seyhun ırmağı\n»ÎL^fiiSSrı^fir' boylarile Kâşgar havalisi Çinlilerle Araplar\nK11\\1J*£. I UKiiJL.jc.ti VE. . . . , . , , TT .. .\nTÜRKLERİN MUS- a r a s m d a rekabet sahası olmuştu. Her ıkı\nLÜMAN OLMALARI taraf bu mmtakalara hâkim olmak istiyordu.\nBuraların hakikî sahibi olan Türkler ise her\niki istilâcı kavmi de vatanlarından kovmak için kanlı ve devamlı bir mücadeleye atılmışlardı. Bu mücadele devam\nederken Çin İmparatorluğunun Kâşgar Mıntakası Umumî\nKumandanı Kao-Sien-Tche istilâ sahasını şimaligarbiye doğru tevsie kalkıştı. Seyhun havalisine kadar, ilerledi. Şaş\n(Taşkent) beyini tevkif ederek idam edilmek üzere Çine kadar\ngönderdi.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 114, "side": "recto", "printed_page": 155, "printed_roman": null, "running_head": "iSLAMTARiHi", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.63, 0.0, 998.88, 664.56], "page_width": 998.88, "page_height": 664.56, "text": "Kaosiençe, Garbî Türkeli ile Seyhun boylarını vahşiyane mezalimle al kanlara boyarken Horasanla Toharistan ve Ceyhun boyu Türkleri de Ebamüslimin dailerile (propagandacı) birlikte Araplara karşı büyük bir ihtilâl hazırlıyorlardı. Çinde haksız yere idam edilen Şaş Beyinin oğlu, Ebamüslimin dailerine karıştı. O da Çinlilere karşı bir isyan hazırlamağa başladı. Türkler başlıca rolü oynadıkları Ebamüslim ihtilâlinde muvaffak olunca bu ihtilâlin yarattığı Abbasi Devletini benimsediler, Ebamüslimle birleştiler. Bu defa da Çinlileri vatanlarından atmak hazırlığına başladılar.\n\nEbamüslim tarafından tayin edilen Ziyat ibni Salihin kumandası altında toplandılar. Seyhun boylarına yerleşmeğe çalışan çin ordusu üzerine atıldılar. İki ordu Talas şehri civarında karşılaştı.\n\nTalas suyu kenarında Türklerin müstakbel mukadderatını tayin edecek olan büyük meydan muharebesi başladı. Çin ordusunda bulunan Karluk Türkleri ırkdaşlarına karşı silâh kullanmak istemiyerek harp sahasından çekildiler. Beş gün devam eden meydan muharebesi çin ordusunun kat'î hezimeti ile neticelendi (751). Bu şerefli zafer, yarım asırdanberi Garbî Türkellerine tahakküm eden Çin İmparatorluğunu kat'î surette bu sahadan kovmuş oldu. Karabalgassun merkez olmak üzere 744 te bir hükûmet kuran Uygurlar, Talas hezimetinden sora Çinde zuhûr eden ihtilâllerden istifade ederek hudutlarını garba doğru genişlettiler. İslâm mıntakasındaki ırkdaşlarile temasa geldiler. Seyhunun şimalindeki Oğuzlarla bunların şarkına doğru ilerlemiş olan Karluklar da bu cihetten temasta bulunuyorlardı.\n\nTürkler, Ebamüslim ihtilâlile Araplara, Talas suyu meydan muharebesile de Çinlilere galebe etmişlerdi. Tarihin ceryanı kendilerine iki yol açmıştı. Bunlardan biri asırlardanberi olduğu gibi, şimalden Çine inerek orada bir imparatorluk kurmak, diğeri de garba dönerek İslâm İmparatorluğuna hâkim olmaktı. Türkler ikinci yolu tercih ettiler. Ebamüslim ihtilâli esasen onları müslüman İran üzerinden Iraka doğru götürmüştü. İhtilâl harekâtına iştirak edenler, yüksek kabiliyetleri sayesinde yeni imparatorluğa hâkim olacaklarını anlamışlardı.\n\nHorasanlı ve Toharistanlı Türkler, Abbas oğulları namına kurdukları devletin malî, idarî ve mülkî işlerini ellerine aldı", "n_chars": 2215, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 155", "page_id": "tarih-2-1931-p0155", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 115, "side": "recto"}, "text_ocr": "Kaosiençe, Garbî Türkeli ile Seyhun boylarını vahşiyanemezalimle al kanlara boyarken Horasanla Toharistan ve Ceyhun boyu Türkleri de Ebamüslimin dai lerile (propagandacı)\nbirlikte Araplara karşı büyük bir ihtilâl hazırlıyorlardı. Çinde haksız yere idam edilen Şaş Beyinin oğlu, Ebamüslimin\ndailerine karıştı. O da Çinlilere karşı bir isyan hazırlamağa,\nbaşladı. Türkler başlıca rolü oynadıkları Ebamüslim ihtilâlinde muvaffak olunca bu ihtilâlin yarattığı Abbasi Devletini\nbenimsediler, Ebamüslimle birleştiler. Bu defa da Çinlileri\nvatanlarından atmak hazırlığına başladılar.\nEbamüslim tarafından tayin edilen Ziyat ibni Salihin\nkumandası altında toplandılar. Seyhun boylarına yerleşmeğe çalışan cin ordusu üzerine atıldılar. İki ordu Talaş şehri civarında karşılaştı.\nTalaş suyu kenarında Türklerin müstakbel mukadderatını tayin edecek olan büyük meydan muharebesi başladı.\nÇin ordusunda bulunan Karluk Türkleri ırkdaşlarına karşı\nsilâh kullanmak istemiyerek harp sahasından çekildiler. Beş\ngün devam eden meydan muharebesi çin ordusunun kat'î\nhezimeti ile neticelendi(751). Bu şerefli zafer, yarım asırdanberi Garbî Türkellerine tahakküm eden Çin İmparatorluğunu\nkat'î surette bu sahadan kovmuş oldu. Karabalgassun merkez olmak üzere 744 te bir hükümet kuran Uygurlar, Talaş\nhezimetinden sora Çinde zuhûr eden ihtilâllerden istifade\nederek hudutlarını garba doğru genişlettiler. İslâm mıntakasındaki ırkdaşlarile temasa geldiler. Seyhunun şimalindeki Oğuzlarla bunların şarkına doğru ilerlemiş olan Karluklar\nda bu cihetten temasta bulunuyorlardı.\nTürkler, Ebamüslim ihtilâlile Araplara, Talaş suyu meydan\nmuharebesile de Çinlilere galebe etmişlerdi. Tarihin ceryanı\nkendilerine iki yol aç.. ıştı. Bunlardan biri asırlardanberi\nolduğu gibi, şimalden Çine inerek orada bir imparatorluk\nkurmak, diğeri de garba dönerek İslâm İmparatorluğuna\nhâkim olmaktı. Türkler ikinci yolu tercih ettiler. Ebamüslim ihtilâli esasen onları müslüman İran üzerinden Iraka\ndoğru götürmüştü. İhtilâl harekâtına iştirak edenler, yüksek\nkabiliyetleri sayesinde yeni imparatorluğa hâkim olacaklarını anlamışlardı.\nHorasanlı ve Toharistanlı Türkler, Abbas oğulları namına\nkurdukları devletin malî, idarî ve mülkî işlerini ellerine aldı", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 115, "side": "verso", "printed_page": 156, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 495.6, 663.12], "page_width": 995.76, "page_height": 663.12, "text": "lar. İhtilâl ordusunun başında bulunanlar ise daha evel askerî kuvvete hâkim bulunuyorlardı. İlk Abbasî halifelerinin en nüfuzlu müşavirleri Türklerdi. Toharistanlı Barmakoğulları, Şamdaki Emevi arap saltanatına karşı Bağdatta medenî bir devlet kurdular. Ulûm ve fünunun inkişafı esbabını hazırladılar. Nihayet Harun Reşit zamanında imparatorluğun müstakil hâkimi oldular. Askerî kumandanlar ise, daha ilk zamanlarda yüksek kabiliyetlerini göstermiş Avasım eyaleti [1] nin emaretine çıkmışlardı.\n\nİslâm camiasına giren Türklerin Abbasî İmparatorluğunun en yüksek mevkilerini işgal etmeleri, Ceyhun ırmağı ötesinde tabiatile bu camiaya karşı bir alâka uyandırdı. Emeviler zamanında olduğu gibi müslüman olan Türkler artık mevali telâkki edilmiyor, bilâkis islâm camiasının azası oluyorlardı. Bu vaziyet karşısında, Fergana, Soğdiyan, Üşrusana ve Toharistandaki beyler Abbasî halifelerini metbu tanımakta artık bir zillet görmüyorlardı. Çünkü bu İmparatorlukta hâkim olanlar hakikati halde Araplar değil Türklerdi.\n\nBu sahaların müslüman Türklerile temasta bulunan Yedisu vilâyetile Seyhunun şark ve şimalindeki Karluklar, Seyhunun aşağı taraflarını işgal eden Oğuzlar, garba doğru başlıyan bu cereyana bigâne kalmadılar. Bilhassa anası Türk olan Memunun Horasan valiliği esnasında Türklere karşı takip ettiği şuurlu siyaset, bu cereyanı kuvvetlendirdi.\n\nAbbasî halifeleri de devlet ve ordu işlerini Türklere tevdi etmeği siyasî menfaatlerine daha uygun buluyorlardı. Ebamüslime taraftar olan Türklerle İranlılar tarafından iktidar mevkiine getirilen Abbasilerin geniş imparatorluğu idare için Araplara istinat ve itimat edememeleri tabiî idi. İranlılar ise Abbasilerden ziyade Alevilere mütemayil bulunuyorlardı.\n\nEmevilerle Haşimiler, Alevilerle Abbasiler arasındaki münazaalara arap batınları arasındaki mücadeleden başka bir mahiyet atfetmiyen Türkler, Alevilik, Abbasilik arkasından koşmuyorlardı. Onların tek bir hedefleri vardı: İslâm İmparatorluğuna hâkim olmak. Esasen fıtrî kabiliyet ve istidatları, bu hedefi kendilerine hazırlatıyordu. İlk Abbasî halifelerinin Horasanlılardan teşkil ettikleri ordudaki Türkler,\n\n[1] Malatya ile Tarsus arasında Bizans İmparatorluğu ile hemhudut olan tahkim edilmiş sahada teşkil edilen eyalete (Avasım) adı veriliyordu.", "n_chars": 2263, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 156", "page_id": "tarih-2-1931-p0156", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 116, "side": "verso"}, "text_ocr": "lar. İhtilâl ordusunun başında bulunanlar ise daha evel\naskerî kuvvete hâkim bulunuyorlardı. İlk Abbasî halifelerinin\nen nüfuzlu müşavirleri Türklerdi. Toharistanlı Barmakoğulları, Şamdaki Emevi arap saltanatına karşı Bağdatta medenî\nbir devlet kurdular. Ulûm ve fünunun inkişafı esbabını hazırladılar. Nihayet Harun Reşit zamanında imparatorluğun\nmüstakil hâkimi oldular. Askerî kumandanlar ise, daha ilk\nzamanlarda yüksek kabiliyetlerini göstermiş Avasım eyaleti [I] nin emaretine çıkmışlardı.\nİslâm camiasına girenTürklerin Abbasî İmparatorluğunun\nen yüksek mevkilerini işgal etmeleri, Ceyhun ırmağı ötesinde tabiatile bu camiaya karşı bir alâka uyandırdı. Emeviler zamanında olduğu gibi müslüman olan Türkler artık\nmevali telâkki edilmiyor, bilâkis islâm camiasının azası oluyorlardı. Bu vaziyet karşısında, Fergana, Soğdiyan, Üşrusana\nve Toharistandaki beyler Abbasî halifelerini metbu tanımakta\nartık bir zillet görmüyorlardı. Çünkü bu İmparatorlukta\nhâkim olanlar hakikati halde Araplar değil Türklerdi.\nBu sahaların müslüman Türklerile temasta bulunan Yedisu\nvilâyetile Seyhunun şark ve şimalindeki Karluklar, Seyhunun\naşağı taraflarını işgal eden Oğuzlar, garba doğru başlıyan\nbu cereyana bigâne kalmadılar. Bilhassa anası Türk olan\nMemunun Horasan valiliği esnasında Türklere karşı takip\nettiği şuurlu siyaset, bu cereyanı kuvvetlendirdi.\nAbbasî halifeleri de devlet ve ordu işlerini Türklere\ntevdi etmeği siyasî menfaatlerine daha uygun buluyorlardı.\nEbamüslime taraftar olan Türklerle İranlılar tarafından iktidar\nmevkiine getirilen Abbasilerin geniş imparatorluğu idare\niçin Araplara istinat ve itimat edememeleri tabiî idi. İranlılar\nise Abbasilerden ziyade Alevilere mütemayil bulunuyorlardı.\nEmevilerle Haşimiler, Alevilerle Abbasiler arasındaki\nmünazaalara arap batınları arasındaki mücadeleden başka\nbir mahiyet atfetmiyen Türkler, Alevilik, Abbasilik arkasından koşmuyorlardı. Onların tek bir hedefleri vardı : İslâm\nİmparatorluğuna hâkim olmak. Esasen fıtrî kabiliyet ve istidatları, bu hedefi kendilerine hazırlatıyordu. İlk Abbasî halifelerinin Horasanlılardan teşkil ettikleri ordudaki Türkler,\n[1] Malatya ile Tarsus arasında Bizans İmparatorluğu ile hemhudut olan tahkim edilmiş sahada teşkil edilen eyalete (Avasım) adı\nveriliyordu.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 115, "side": "recto", "printed_page": 157, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [495.6, 0.0, 995.76, 663.12], "page_width": 995.76, "page_height": 663.12, "text": "gerek askerlik, gerek idare ve inzibat itibarile diğer kavimlerden yüksek olduklarını ispat etmişlerdi. Yüksek seciyeleri, dürüst ve merdane hareketleri her hususta kendilerine istinat ve itimat edilebileceğini gösteriyordu. Bunun içindir ki daha Halife Mansur ve Mehdi zamanlarında temayüz eden Türkler Harun Reşit ve Memun devirlerinden itibaren en mühim mevkileri işgal ettiler. Bu halifeler, idarî, malî ve mülkî işleri daha ehliyetli gördükleri Türklere vermeği tercih ediyorlardı.\n\nBir türk ananın terbiyesile yetişen, çocukluğunu dayıları arasında geçiren Mutasım, riyaseti kendisine teveccüh eden büyük İmparatorluğu idare edebilecek anasırı ancak millî seciye ve kabiliyetlerini yakından tanıdığı Türklerde bulabileceğine kani idi. Halifelik makamına geçer geçmez Türklerden bir hassa ordusu teşkil etti. Türlü türlü vaitler ve iltifatlarla Fergana mıntakasından birçok türk gençlerini Bağdada topladı. Bunlardan Tekin (beyzade) leri divanda mühim mevkilere geçirdi. Tarhanları (rütbelileri) da hassa ordusu zabitliğine tayin etti. Diğeri türk gençlerile de hassa ordusunu teşkil etti. Tekinlere, tarhanlara zengin malikâneler, geniş topraklar verdi. Hassa ordusunu teşkil eden neferlere de dolgun maaşlar tahsis etti.\n\nHassa ordusu efrat ve zabitanı diğer unsurlara mensup olanlara nispetle daha mümtaz, kıyafet itibarile de daha gösterişli idiler. Büyük bir kısmı Fergana ve Üşrusana Türklerinden olan hassa ordusu efradının Bağdadın bin bir türlü levsiyatile bulaşmamaları için, Mutasım Samra şehrini kurdu; türk askerlerile birlikte buraya çekildi (835).\n\nTürkler, yeni kurulan Samra şehrinde; memleketlerinde olduğu gibi boy boy, soy soy yerleştiler. Fergana Prenslerinden Yeltekin gibi beyzadelere de zengin çiftlikler verildi. Halife ordularında kumanda eden türk ümera arasında Afşin gibi bazıları eski dinlerine merbutiyetlerini muhafaza ediyorlardı.\n\nAbbasiler zamanında yaşıyan Mesudi, Mutasım devrinde teşekkül eden türk ordusundan bahsederken şu satırları yazıyor: \"Bu ordu genç, dinç, güzel ve levent efrattan teşekkül etmişti, ordu efradı ipekli elbiseleri, sırmalı kumaşları, sırmalı kılıç askılarile herkesin takdir ve hürmetini celbediyordu. Bu Türkler sayesindedir ki Abbasî Devletinin nüfuzu teessüs etti, islâm şevketi yükseldi\".", "n_chars": 2259, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 157", "page_id": "tarih-2-1931-p0157", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 116, "side": "recto"}, "text_ocr": "gerek askerlik, gerek idare ve inzibat itibarile diğer kavimlerden yüksek olduklarını ispat etmişlerdi. Yüksek seciyeleri,\ndürüst ve merdane hareketleri her hususta kendilerine istinat ve itimat edilebileceğini gösteriyordu. Bunun içindir ki\ndaha Halife Mansur ve Mehdi zamanlarında temayüz eden\nTürkler Harun Reşit ve Memun devirlerinden itibaren en\nmühim mevkileri işgal ettiler. Bu halifeler, idarî, malî ve\nmülkî işleri daha ehliyetli gördükleri Türklere vermeği tercih\nediyorlardı.\nBir türk ananın terbiyesile yetişen, çocukluğunu dayıları arasında geçiren Mutasım, riyaseti kendisine teveccüh\neden büyük İmparatorluğu idare edebilecek anasırı ancak\nmillî seciye ve kabiliyetlerini yakından tanıdığı Türklerde\nbulabileceğine kani idi. Halifelik makamına geçer geçmez\nTürklerden bir hassa ordusu teşkil etti. Türlü türlü vaitler\nve iltifatlarla Fergana mıntakasmdan birçok türk gençlerini\nBağdada topladı. Bunlardan Tekin (beyzade) leri divanda\nmühim mevkilere geçirdi. Tarhan lan (rütbelileri) da hassa\nordusu zabitliğine tayin etti. Diğeri türk gençlerile de hassa ordusunu teşkil etti. Tekinlere, tarhanlara zengin malikâneler, geniş topraklar verdi. Hassa ordusunu teşkil eden\nneferlere de dolgun maaşlar tahsis etti.\nHassa ordusu efrat ve zabitanı diğer unsurlara mensup\nolanlara nispetle daha mümtaz, kıyafet itibarile de daha gösterişli idiler. Büyük bir kısmı Fergana ve Üşrusana Türklerinden olan hassa ordusu efradının Bağdadin bin bir türlü levsiyatile bulaşmamaları için, Mutasım Samra şehrini kurdu;\ntürk askerlerde birlikte buraya çekildi (835).\nTürkler, yeni kurulan Samra şehrinde; memleketlerinde\nolduğu gibi boy boy, soy soy yerleştiler. Fergana Prenslerinden Yeltekin gibi beyzadelere de zengin çiftlikler verildi. Halife\nordularında kumanda eden türk ümera arasında Afşin gibi bazıları eski dinlerine merbutiyetlerini muhafaza ediyorlardı.\nAbbasiler zamanında yaşıyan Mesudi, Mutasım devrinde\nteşekkül eden türk ordusundan bahsederken şu satırları\nyazıyor: \"Bu ordu genç, dinç, güzel ve levent efrattan teşekkül etmişti, ordu efradı ipekli elbiseleri, sırmalı kumaşları,\nsırmalı kılıç askılarile herkesin takdir ve hürmetini celbediyordu. Bu Türkler sayesindedir ki Abbasî Devletinin\nnüfuzu teessüs etti, islâm şevketi yükseldi,,.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 116, "side": "verso", "printed_page": 158, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.63, 668.64], "page_width": 998.88, "page_height": 668.64, "text": "Türkler daha Mutasım devrinde, islâm âlemini tehdit eden iki müttefik düşmanı tenkil ettiler. Bunlardan biri, Azerbaycan ile Erran (Karabağ) arasındaki sahada zuhûr ve İranlılara istinat eden Hurremiye Fırkası, diğeri de Şarkî Roma İmparatorluğu idi.\n\nPapak (Babek) adlı bir İranlının Azerbaycan havalisindeki Cavidaniye taifesi içinde tesis ettiği bu fırka, Sasaniler devrinde İranda zuhûr eden Mezdek mezhebinden mülhem bir nevi komünismin Hindin eski tenasuh ve hulûl akidesile karıştırılmasından husule gelen garip bir mezhebe inanıyorlardı. Hurremiyeler eski İranlılar gibi analarile, kızkardeşlerile ve kızlarile evlenebiliyorlardı. Bunların başına geçen Papak, Aras ile Gur ırmakları arasındaki Karabağ mıntakasında Bez denilen sarp bir kalede tahassun ederek yirmi sene kadar bir müddet ortalığı hercümerç etmiş, halifeler tarafından gönderilen orduları dağıtmıştı. Bu müddet zarfında öldürdüğü müslümanların adedi iki yüz elli bini tecavüz ediyordu. İranlılardan büyük bir kısım Papakla birleşti. Hemedana kadar olan sahayı zaptettiler. Papak Hemedanda topladığı kuvvetle Irakı tehdit etmiye başladı. Diğer taraftan da Bizans İmparatorluğu ile, müştereken Abbasiler üzerine yürümek maksadile bir ittifak aktetti.\n\nMutasım, Abbasî tahtına oturduğu zaman Papak tehlikesi Bağdat sarayını titretiyordu. Üşrusanalı Afşin ile Ferganalı Büyük buğa, Türklerden mürekkep güzide bir kuvvetle Papak üzerine gittiler. O zamana kadar yenilmez sayılan Hurremileri tarumar ettiler. Pakakın hükûmet merkezi olan müstahkem Bez kalesini aldılar. Papak, civardaki Ermeniler içine kaçtı. Afşin, Papakı saklandığı ermeni patrikinin evinde yakaladı. Kardeşi ve ordusunun kumandanı Abdullah ta beraberdi. Papak Samrada, Abdullah ta Bağdatta asıldılar. Afşin, Papakın hapishanesinde işkencelerle ölümlerini bekleyen on bin kadar adamı salıverdi. Senelerdenberi topladığı hesapsız hazineleri zaptetti. Bunlardan bir kısmını memleketi olan Üşrusanaya gönderdi.\n\nŞarkî Roma İmparatorluğu, Suriye ve Palastini zaptetmek ümidile Papakla ittifak etmişti. Bu esnada Toros ve Antitoros silsilesi Abbasî Devletile Şarkî Roma İmparatorluğu arasındaki hududu ayırıyordu. Harun Reşit Malatyadan Tarsusa kadar imtidat ve bir sıra istihkâmları ihtiva eden mın", "n_chars": 2230, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 158", "page_id": "tarih-2-1931-p0158", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 117, "side": "verso"}, "text_ocr": "Türkler daha Mutasım devrinde, islâm âlemini tehdit\n-eden iki müttefik düşmanı tenkil ettiler. Bunlardan biri, Azerbaycan ile Erran (Karabağ) arasındaki sahada zuhûr ve İranlılara istinat eden Hurremiye Fırkası, diğeri de Şarkî Roma\nİmparatorluğu idi.\nPapak (Babek) adlı bir İranlının Azerbaycan havalisindeki Cavidaniye taifesi içinde tesis ettiği bu fırka, Sasaniler\ndevrinde İranda zuhûr eden Mezdek mezhebinden mülhem\nbir nevi komünismin Hindin eski tenasüh ve hulûl akidesile karıştırılmasından husule gelen garip bir mezhebe inanıyorlardı. H u r r e m i y e l e r eski İranlılar gibi analarile, kızkardeşlerile ve kızlarile evlenebiliyorlardı. Bunların başına geçen Papak, Aras ile Gur ırmakları arasındaki Karabağ mıntakasında Bez denilen sarp bir kalede tahassun ederek yirmi\nsene kadar bir müddet ortalığı hercümerç etmiş, halifeler\ntarafından gönderilen orduları dağıtmıştı. Bu müddet zarfında\nöldürdüğü müslümanların adedi iki yüz elli bini tecavüz\nediyordu. İranlılardan büyük bir kısım Papakla birleşti. Hemedana kadar olan sahayı zaptettiler. Papak Hemedanda\ntopladığı kuvvetle Irakı tehdit etmiye başladı. Diğer taraftan\nda Bizans İmparatorluğu ile, müştereken Abbasiler üzerine\nyürümek maksadile bir ittifak aktetti.\nMutasım, Abbasî tahtına oturduğu zaman Papak tehlikesi\nBağdat sarayını titretiyordu. Üşrusanalı Afşin ile Ferganalı\nBüyük buğa, Türklerden mürekkep güzide bir kuvvetle Papak üzerine gittiler. O zamana kadar yenilmez sayılan Hurremileri tarumar ettiler. Pakakın hükümet merkezi olan müstahkem Bez kalesini aldılar. Papak, civardaki Ermeniler\niçine kaçtı. Afşin, Papakı saklandığı ermeni patrikinin evinde\nyakaladı. Kardeşi ve ordusunun kumandanı Abdullah ta\nberaberdi. Papak Samrada, Abdullah ta Bağdatta asıldılar.\nAfşin, Papakın hapishanesinde işkencelerle ölümlerini bekleyen on bin kadar adamı salıverdi. Senelerdenberi topladığı hesapsız hazineleri zaptetti. Bunlardan bir kısmını memleketi olan Üşrusanaya gönderdi.\nŞarkî Roma İmparatorluğu, Suriye ve Palastini zaptetmek\nümidile Papakla ittifak etmişti. Bu esnada Toros ve Antitoros\nsilsilesi Abbasî Devletile Şarkî Roma İmparatorluğu arasındaki hududu ayırıyordu. Harun Reşit Malatyadan Tarsusa\nkadar imtidat ve bir sıra istihkâmları ihtiva eden mın", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 116, "side": "recto", "printed_page": 159, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.63, 0.0, 998.88, 668.64], "page_width": 998.88, "page_height": 668.64, "text": "takada Avasım namile bir serhat eyaleti teşkil etmişti. Papak mücadelesi esnasında imparator Teofilos (829 - 842) yüz bini mütecaviz bir kuvvetle tecavüze başladı. Kapadokyayı istilâ etti. İslâm şehirlerini talan ve tahrip eyledi. Sora Suriyeye teveccühle Mutasımın doğduğu Zibatra (Zapetra) şehrini zaptetti. Ele geçen müslümanların - kadın ve çocuk ayırmaksızın - gözlerini oydurdu, vücutlarını kızgın demirlerle dağladı. Hepsini vahşiyane işkenceler altında öldürdü.\n\nMutasım, bu müthiş seylâbeye karşı Türklerin kahramanlığına müracaat etti. İşnas, İtah ve Afşin gibi büyük kumandanlar idaresinde Türklerden müteşekkil bir ordu gönderdi. Bu ordu Anadoluya çekilen Teofilosu Ankara önünde müthiş bir hezimete uğrattı. Ankarayı zaptetti. Teofilos Haymana ovasının garbında ve Sakarya ırmağı üzerinde Şarkî Romanın en müstahkem ve mamur bir beldesi olan Amoryuma (Amuriye) çekildi. Celbettiği yeni kuvvetlerle burada tahassun etti. Türkler, Amoriumu muhasara altına aldılar. Hendekleri doldurmak, duvarları delmek suretile kaleyi zaptettiler. Bu felâketten sora Teofilos ta kederinden öldü. Bu hareket, Türklerin Anadoluyu istilâsı idi.\n\nAbbasî ordusunun en meşhuar kumandanları Afşin, Karabuğa, Ferganalı Ömer, Semerkantlı Haris, İtah, Mehmet Aşnas Vasıf ve Zirek isminde Türklerdi. Azerbaycanın varidatı Afşine tahsis olunmuştu. Vasıf (863) te Anadolunun bazı kısımlarını istilâ etmişti. 872 de Asatekin Musulda emîr idi. Tarsus ve Adana bidayeti teşekküllerinden itibaren Tolonoğullarının idaresi altında idi. IX. asırda Amacur, Şam emîri idi. Emîr Tekin 880 de Irakı idare ediyordu. Bundan anlaşıldığına göre müslüman Türkler Abbasi Devletinin teessüsü ile Anadoluyu istilâ etmeğe ve bu devirden itibaren Romalılar elinden alınan serhatlerdeki ülkelerde yerleşmeye başlamışlardır. Türklerin Anadoluyu istilâları Selçukluların teessüsüne kadar fasılasız denilebilecek bir şekilde devam etmiştir. Oğuzlar XI. asrın başlarında reisleri Kızıl Buğa ve Göktaş idaresinde Azerbaycanı, Diyaribekir havalisini ve Musulu istilâ etmişler ve serhatlerde yerleşmişlerdi.\n\nTürkler, yalnız harp sahasındaki şanlı zaferlerile değil medenî, ilmî sahadaki yüksek kabiliyetleri, malî ve idarî hususlardaki parlak muvaffakıyetlerile de Abbasi İmparatorluğuna hâkim olmuşlardı. Mutasım asrında Bağdatta yaşayan", "n_chars": 2294, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 159", "page_id": "tarih-2-1931-p0159", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 117, "side": "recto"}, "text_ocr": "takada Avasım namile bir serhat eyaleti teşkil etmişti. Papak\nmücadelesi esnasında imparator Teofilos ( 829 - 842 ) yüz\nbini mütecaviz bir kuvvetle tecavüze başladı. Kapadokya yı\nistilâ etti. İslâm şehirlerini talan ve tahrip eyledi. Sora Suriyeye teveccühle Mutasımın doğduğu Zibatra (Zapetra) şehrini zaptetti. Ele geçen müslümanların - kadın ve çocuk ayırmaksızm - gözlerini oydurdu, vücutlarını kızgın demirlerle\ndağladı. Hepsini vahşiyane işkenceler altında öldürdü.\nMutasım, bu müthiş seylâbeye karşı Türklerin kahramanlığına müracaat etti. İşnas, İtah ve Afşin gibi büyük kumandanlar idaresinde Türklerden müteşekkil bir ordu gönderdi.\nBu ordu Anadoluya çekilen Teofilosu Ankara önünde müthiş bir hezimete uğrattı. Ankarayı zaptetti. Teofilos Haymana\novasının garbında ve Sakarya ırmağı üzerinde Şarkî Romanın en müstahkem ve mamur bir beldesi olan Amoryuma\n(Amuriye) çekildi. Celbettiği yeni kuvvetlerle buıada tahassun etti. Türkler, Amoriumu muhasara altına aldılar. Hendekleri doldurmak, duvarları delmek suretile kaleyi zaptettiler. Bu felâketten sora Teofilos ta kederinden öldü. Bu hareket, Türklerin Anadoluyu istilâsı idi.\nAbbasî ordusunun en meşhuar kumandanları Afşin,\nKarabuğa, Ferganalı Ömer, Semerkantlı Haris, İtah, Mehmet\nAşnas Vasıf ve Zirek isminde Türklerdi. Azerbaycanın varidatı Afşine tahsis olunmuştu. Vasıf (863) te Anadolunun bazı kısımlarını istilâ etmişti. 872 de Asatekin Musulda emîr\nidi. Tarsus ve Adana bidayeti teşekküllerinden itibaren\nTolonoğullarının idaresi altında idi. IX. asırda Amacur,\nŞam emîri idi. Emîr Tekin 8 8 0 de Irakı idare ediyordu. Bundan anlaşıldığına göre müslüman Türkler Abbasi Devletinin\nteessüsü ile Anadoluyu istilâ etmeğe ve bu devirden itibaren\nRomalılar elinden alman serhatlerdeki ülkelerde yerleşmeye\nbaşlamışlardır. Türklerin Anadoluyu istilâları Selçukluların\nteessüsüne kadar fasılasız denilebilecek bir şekilde devam\netmiştir. Oğuzlar XI. asrın başlarında reisleri Kızıl Buğa\nve Göktaş idaresinde Azerbaycanı, Diyaribekir havalisini ve\nMusulu istilâ etmişler ve serhatlerde yerleşmişlerdi.\nTürkler, yalnız harp sahasındaki şanlı zaferlerile değil\nmedenî, ilmî sahadaki yüksek kabiliyetleri, malî ve idarî hususlardaki parlak muvaffakıyetlerile de Abbasi İmparatorluğuna hâkim olmuşlardı. Mutasım asrında Bağdatta yaşayan\n2E3e İ&L&", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 117, "side": "verso", "printed_page": 160, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 502.23, 664.56], "page_width": 997.68, "page_height": 664.56, "text": "meşhur bir mütefekkir arap edibi Samrada yakından tetkik ettiği Türkler hakkındaki intibaını şu cümlelerle hulâsa ediyor: \"Türkler her işte basiretkâr, zekâ ve ferasetleri galip, inandıklarını müdafaa hususunda son derece fedakâr insanlardır. Tab'an halim ve sabırlıdırlar. Sözlerine sadık, vaitlerine vefakârdırlar. Yalan söylemekten şiddetle içtinap ederler. Fakat harp meydanlarında, hiddet ve gazap zamanlarında bir ateşparei celâdet kesilirler.\"\n\nO asrın diğer bir arap şairi de türk askerini şu suretle tasvir ediyor: \"Türk süvarileri çalâk bir süratle düşman askerini çevirerek tarumar ve saç gibi perişan eder. Türk, muharebelerde başka hayvanlara baş vermeyen mağrur atını yanından ayırmaz. Atına bizzat kendisi bakar, silâhını kendisi yapar, hayvanını kendisi nallar, binicilikteki meharetile dünyayı hayretlere düşürür. Her Türk sanayide başkasına muhtaç olmıyacak kadar meharetlidir. Türk askeri kaçanı, uçanı tutmak için sağa sola koşar. Dağların tepesine çıkar. Vadilerin diplerini altüst eder. Türk süvarisi kendisini aslan, atını ceylan, düşmanını da av telâkki eder. Türk yılmaz, korkutur. Kendisine hücum edilmedikçe başkasına hücum etmez. Azmettiği şeyi elde etmedikçe rahat yüzü görmez. Son derece yorgun olmadıkça uykuya dalmaz. Uykusu ağır değildir. Daima kuşkulu bir halde uyur.\"\n\nBu asır şairlerinden Ebu İshak Bizanslılara karşı Abbasî İmparatorluğunu koruyan Türkleri tebcil için yazdığı bir kaside de duygularını \"naraları yıldırımın gürültüsünü bastıran kahraman Türkler, öyle bir kavimdir ki görüştükleri zaman melekler gibi güzel, güleştikleri vakit te ejderler kadar biaman olurlar\" sözlerile ifade etmektedir.\n\nMutasım, hassa ordusu üzerine titriyordu. Efradın millî seciye ve salâbetleri bozulmamak için esaslı nizamlar koydu. Bu nizamlara göre hassa ordusuna mensup neferler ancak türk kızlarile evlenebileceklerdi. Bir türk neferi evlendiği türk kızını hiçbir suretle boşayamıyacaktı. Türk askerlerile evlenecek türk kızlarına hazineden muayyen maaşlar verilecekti. Bu maaşlar evlendikten sora da kesilmiyecekti.\n\nAbbasî İmparatorluğunda, Mutasım zamanında pek çok artan türk nüfuzu, oğlu ve halefi Vasık devrinde bir kat daha inkişaf etti. Abbasî Halifeliğinde vicdan ve fikir hürriyetinin en parlak devri olan bu zamanlarda Türkler, fikrî hare", "n_chars": 2280, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 160", "page_id": "tarih-2-1931-p0160", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 118, "side": "verso"}, "text_ocr": "meşhur bir mütefekkir arap edibi Samrada yakından tetkik\nettiği Türkler hakkındaki intibaını şu cümlelerle hulâsa ediyor : \"Türkler her işte basiretkâr, zekâ ve ferasetleri galip,\ninandıklarını müdafaa hususunda son derece fedakâr insanlardır. Tab'an halim ve sabırlıdırlar. Sözlerine sadık, vaitlerine vefakârdırlar. Yalan söylemekten şiddetle içtinap ederler.\nFakat harp meydanlarında, hiddet ve gazap zamanlarında bir\nateşparei celâdet kesilirler.,,\nO asrın diğer bir arap şairi de türk askerini şu suretle\ntasvir ediyor : \"Türk süvarileri çalâk bir süratle düşman askerini çevirerek tarumar ve saç gibi perişan eder. Türk, muharebelerde başka hayvanlara baş vermeyen mağrur atını\nyanından ayırmaz. Atma bizzat kendisi bakar, silâhını kendisi yapar, hayvanını kendisi nallar, binicilikteki meharetile\ndünyayı hayretlere düşürür. Her Türk sanayide başkasına\nmuhtaç olmıyacak kadar meharetlidir. Türk askeri kaçanı,\nuçanı tutmak için sağa sola koşar. Dağların tepesine çıkar.\nVadilerin diplerini altüst eder. Türk süvarisi kendisini aslan,\natını ceylan, düşmanını da av telâkki eder. Türk yılmaz, korkutur. Kendisine hücum edilmedikçe başkasına hücum etmez. Azmettiği şeyi elde etmedikçe rahat yüzü görmez. Son\nderece yorgun olmadıkça uykuya dalmaz. Uykusu ağır değildir. Daima kuşkulu bir halde uyur.,,\nBu asır şairlerinden Ebuîshak Bizanslılara karşı Abbasî İmparatorluğunu koruyan Türkleri tebcil için yazdığı bir kaside\nde duygularını\" naraları yıldırımın gürültüsünü bastıran kahraman Türkler, öyle bir kavimdir ki görüştükleri zaman melekler gibi güzel, güleştikleri vakit te ejderler kadar bıaman\nolurlar« sözlerile ifade etmektedir.\nMutasım, hassa ordusu üzerine titriyordu. Efradın millî\nseciye ve salâbetleri bozulmamak için esaslı nizamlar koydu.\nBu nizamlara göre hassa ordusuna mensup neferler ancak\ntürk kızlarile evlenebileceklerdi. Bir türk neferi evlendiği\ntürk kızını hiçbir suretle boşayamıyacaktı. Türk askerlerile\nevlenecek türk kızlarına hazineden muayyen maaşlar verilecekti. Bu maaşlar evlendikten sora da kesilmiyecekti.\nAbbasî İmparatorluğunda, Mutasım zamanında pek çok\nartan türk nüfuzu, oğlu ve halefi Vasık devrinde bir kat daha inkişaf etti. Abbasî Halifeliğinde vicdan ve fikir hürriyetinin en parlak devri olan bu zamanlarda Türkler, fikrî hare", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 117, "side": "recto", "printed_page": 161, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [502.23, 0.0, 997.68, 664.56], "page_width": 997.68, "page_height": 664.56, "text": "ketleri büyük bir alâka ile himaye ediyorlardı. Seyhun boylarından Iraka doğru bir türk akını başlamıştı. Türkler Mütevekkilin katlinden sora İmparatorluğun mukadderatına tamamile hâkim oldular. Halifeleri istedikleri gibi azil ve tayin ediyorlardı. İranlı Büveyhlilerin Bağdadı istilâsına kadar emirülümeralık Türklerin elinde bulunuyordu. Büveyhoğullarının istilâsından sora da bir aralık Sevüktekin isminde bir Türk Emirülümeralığı Büveyhi Bahtiyarın elinden aldı.\n\nTürkler Bağdatta hâkimi mutlak oldukları devirlerde, vilâyetlerin başındaki valilerin ekseriyetini de yine Türkler teşkil ediyordu. Bunlardan bazıları bilâhare müstakillen harekete başladılar. Mısırda Tolonoğulları, Maveraünnehirde Samanoğulları bu suretle birer devlet kurdular. Hilâfet merkezi olan Bağdatta bütün hükûmet kuvvetlerinin Türklerin elinde bulunması Mısırda ve Maveraünnehirde birer türk - islâm devletlerinin zuhûru türk dünyası ile islâm âlemini biribirine yaklaştırdı. Araplar bir asırdan ziyade uğraştıkları halde islâm dinine sokamadıkları Türkler, kendi arzularile, hâkim oldukları İmparatorluğun dinini kabul ettiler. Müslüman Samanoğullarile müslüman Karahanlılar ırkdaşlarını mensup oldukları din camiasına soktular. X. asırda müslümanlık, Seyhun ve Kâşgar maverasına kadar yayılmış, Karluklar, Oğuzlar arasında intişar etmeye başlamıştı. Bu hususta en mühim rolü Maveraünnehirli müslüman türk tacirler oynamışlardı. 1048 tarihinde Taşkent ve Farap mıntakalarının ötelerinde sakin olan 200,000 aile hep birden müslüman oldular.\n\nŞarkî Türkelinde de Karahanlıların, Afgan ve şimalî Hint te Sevüktekinoğullarının birer hükûmet kurmaları muhtelif türk zümrelerinin mütemadiyen islâm memleketlerine akmalarını ve islâmlaşmalarını intaç etti. Selçuklular bütün Abbasi İmparatorluğuna varis olduktan sora Türkler islâm dinini artık benimsemişlerdi.\n\nEmeviler zamanında Kafkas maverasındaki Hazar Türklerile vukubulan mücadele, Abbasiler devrinde şiddetini kaybetmekle beraber yine devam etti. Hazarlar Halife Harun Reşit zamanında Musula kadar indiler. Hilâfet merkezi olan Bağdadı tehdit ettiler. Araplar, islâm dinini Hazarlılara da cebren kabul ettiremediler. Hazar hanları bütün dinlere karşı müsamahalı hareket ediyorlardı. Kendileri Musa dinini kabul", "n_chars": 2243, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 161", "page_id": "tarih-2-1931-p0161", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 118, "side": "recto"}, "text_ocr": "ketleri büyük bir alâka ile himaye ediyorlardı. Seyhun boylarından Iraka doğru bir türk akım başlamıştı. Türkler Mütevekkilin katlinden sora İmparatorluğun mukadderatına tamamile hâkim oldular. Halifeleri istedikleri gibi azil ve tayin\nediyorlardı. İranlı Büveyhlilerin Bağdadi istilâsına kadar\nemirülümeralık Türklerin elinde bulunuyordu. Büveyhoğullarının istilâsından sora da bir aralık Sevüktekin isminde bir\nTürk Emirülümeralığı Büveyhi Bahtiyarın elinden aldı.\nTürkler Bağdatta hâkimi mutlak oldukları devirlerde,\nvilâyetlerin başındaki valilerin ekseriyetini de yine Türkler\nteşkil ediyordu. Bunlardan bazıları bilâhare müstakillen harekete başladılar. Mısırda Tolonoğulları, Maveraünnehirde Samanoğulları bu suretle birer devlet kurdular. Hilâfet merkezi olan Bağdatta bütün hükümet kuvvetlerinin Türklerin\nelinde bulunması Mısırda ve Maveraünnehirde birer türk -\nislâm devletlerinin zuhûru türk dünyası ile islâm âlemini\nbiribirine yaklaştırdı. Araplar bir asırdan ziyade uğraştıkları\nhalde islâm dinine sokamadıkları Türkler, kendi arzularile,\nhâkim oldukları İmparatorluğun dinini kabul ettiler. Müslüman Samanoğullarile müslüman Karahanlılar ırkdaşlarım\nmensup oldukları din camiasına soktular. X . asırda müs\nlümanlık, Seyhun ve Kâşgar maverasına kadar yayılmış,\nKarluklar, Oğuzlar arasında intişar etmeye başlamıştı. Bu hususta en mühim rolü Maveraünnehirli müslüman türk tacirler oynamışlardı. 1048 tarihinde Taşkent ve Farap mıntakalarının ötelerinde sakin olan 200,000 aile hep birden müslüman oldular.\nŞarkî Türkelinde de Karahanlılarm, Afgan ve şimalî\nHint te Sevüktekinoğullarının birer hükümet kurmaları\nmuhtelif türk zümrelerinin mütemadiyen islâm memleketlerine akmalarını ve islâmlaşmalarını intaç etti. Selçuklular\nbütün Abbasi İmparatorluğuna varis olduktan sora Türkler\nislâm dinini artık benimsemişlerdi.\nEmeviler zamanında Kafkas maverasındaki Hazar Türklerile vukubulan mücadele, Abbasiler devrinde şiddetini\nkaybetmekle beraber yine devam etti. Hazarlar Halife Harun\nReşit zamanında Musula kadar indiler. Hilâfet merkezi olan\nBağdadi tehdit ettiler. Araplar, islâm dinini Hazarlılara da\ncebren kabul ettiremediler.Hazar hanları bütün dinlere karşı\nmüsamahalı hareket ediyorlardı. Kendileri Musa dinini kabul", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 118, "side": "verso", "printed_page": 162, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 499.82, 669.36], "page_width": 1002.48, "page_height": 669.36, "text": "ettikten sora da bu siyaseti terketmediler. Hazar hanları Bizanslılarla aktettikleri ittifak neticesinde hıristiyanlığın Hazarlar arasında yayılmasına karşı lâkayit kaldıkları gibi, Harzemde zuhûr eden bir ihtilâli müteakip memleketlerine sığınan müslüman Harzemlilerin islâm dinini yaymalarına da göz yumdular. Bu siyaset neticesi olarak hanlığın son zamanlarına doğru Hazarlar arasında yahudilik, hıristiyanlık ve müslümanlık eski şamanilikle beraber çarpışmaksızın yaşayabiliyorlardı. Abbasiler devrinde Hazarlar arasında çok taammüm edemiyen islâm dini, onların şimalinde İtil ırmağı boylarında oturan Bulgar Türkleri arasında çok yayıldı. Harzemle İtil boyları arasındaki geniş ticaret faaliyeti bu hususta mühim amil oldu. Harzemli müslüman tacirler Bulgarlar arasında dinlerini kuvvetle neşrettiler. Bulgar Hanı Elmassilki, Abbasî Halifesi Muktedir ile muhabere ederek 921 tarihinde bütün tebaasile beraber müslüman oldu. Bu suretle X. asırda türk dünyasının büyük bir kısmı islâm camiasına girmiş bulunuyordu. Gerçi, Karahanlılar devrinde Kâşgarın öte taraflarındaki Uygurlar henüz Budayı takdis ediyorlardı. Daha sora Harzemşahların ordusundaki Türkler arasında eski samanlığa merbut olanlar vardı. Fakat umumiyet itibarile X. asırdan itibaren türk dünyasının geniş bir sahası islâmlaşmış bulunuyordu. Bu asırdan sora da Türklerin islâmlaşması devam etti. Timur zamanına kadar Elmalık havalisinde yaşayabilen nesturilik te yerini islâmlığa bıraktıktan sora bütün Türkellerinde hâkim din artık müslümanlık olmuştu.\n\nAbbasî İmparatorluğu inkısama başladıktan sora Türkler Mısırda Tolonoğulları (868 - 905), Akşitoğulları (935 - 969), Maveraünnehirde Samanoğulları (874 - 999) Türkelinde Karahanlılar (932-1212), Afgan ve şimalî Hintte Gazneliler (962 - 1183), Gorlular (1148-1215) adlarile birer devlet kurmuşlardı. Bilâhare Selçuklular Mısır ve Hindistan hariç olmak üzere bütün Abbasî İmparatorluğunu hakimiyetleri altında birleştirdiler. Fazla olarak Anadoluyu da fethederek Büyük İmparatorluğa ilhak ettiler. Büyük Selçuk İmparatorluğu parçalandıktan sora bütün bu İmparatorluğu ihtiva eden ülkelerde yine birtakım türk hükûmetleri teşekkül etti. Bu hükûmetler İranda, Irakta, Suriyede, Anadoluda selçuk şubeleri, Atabeyler namlarını aldılar. Bu saha haricin", "n_chars": 2269, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 162", "page_id": "tarih-2-1931-p0162", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 119, "side": "verso"}, "text_ocr": "ettikten sora da bu siyaseti terketmediler. Hazar hanları\nBizanslılarla aktettikleri ittifak neticesinde hıristiyanlığın\nHazarlar arasında yayılmasına karşı lâkayit kaldıkları\ngibi, Harzemde zuhûr eden bir ihtilâli müteakip memleketlerine sığman müslüman Harzemlilerin islâm dinini\nyaymalarına da göz yumdular. Bu siyaset neticesi olarak\nhanlığın son zamanlarına doğru Hazarlar arasında yahudilik, hıristiyanlık ve müslümanlık eski şamanilikle\nberaber çarpışmaksızın yaşayabiliyorlardı. Abbasiler devrinde Hazarlar arasında çok taammüm edemiyen islâm dini,\nonların şimalinde İtil ırmağı boylarında oturan Bulgar\nTürkleri arasında çok yayıldı. Harzemle İtil boyları arasındaki geniş ticaret faaliyeti bu hususta mühim amil oldu. Harzemli müslüman tacirler Bulgarlar arasında dinlerini kuvvetle neşrettiler. Bulgar Hanı Elmassilki, Abbasî Halifesi Muktedir ile muhabere ederek 921 tarihinde bütün tebaasile beraber müslüman oldu. Bu suretle X. asırda türk dünyasının\nbüyük bir kısmı islâm camiasına girmiş bulunuyordu. Gerçi,\nKarahanlılar devrinde Kâşgarm öte taraflarındaki Uygurlar\nhenüz Budayı takdis ediyorlardı. Daha sora Harzemşahların\nordusundaki Türkler arasında eski samanlığa merbut olanlar\nvardı. Fakat umumiyet itibarile X. asırdan itibaren türk dünyasının geniş bir sahası islâmlaşmış bulunuyordu. Bu asırdan sora da Türklerin islâmlaşması devam etti. Timur zamanına kadar Elmalık havalisinde yaşayabilen nesturilik te\nyerini islâmlığa bıraktıktan sora bütün Türkellerinde hâkim\ndin artık müslümanlık olmuştu.\nAbbasî İmparatorluğu inkısama başladıktan sora Türkler\nMısırda Tolonoğulları ( 8 6 8 - 9 0 5 ) , Akşitoğunan (935-969),\nMaveraünnehirde Samanoğulları ( 874 - 999 ) Türkelinde\nKarahanlılar (932-1212), Afgan ve şimalî Hintte Gazneliler\n( 9 6 2 - 1 1 8 3 ) , Gorlular (1148-1215) adlarile birer devlet\nkurmuşlardı. Bilâhare Selçuklular Mısır ve Hindistan hariç\nolmak üzere bütün Abbasî İmparatorluğunu hakimiyetleri\naltında birleştirdiler. Fazla olarak Anadoluyu da fethederek\nBüyük İmparatorluğa ilhak ettiler. Büyük Selçuk İmparatorluğu parçalandıktan sora bütün bu İmparatorluğu ihtiva\neden ülkelerde yine birtakım türk hükümetleri teşekkül\netti. Bu hükümetler İranda, Irakta, Suriyede, Anadoluda\nselçuk şubeleri, Atabeyler namlarını aldılar. Bu saha haricin", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 118, "side": "recto", "printed_page": 163, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [499.82, 0.0, 1002.48, 669.36], "page_width": 1002.48, "page_height": 669.36, "text": "de kalan Maveraünnehir ve Türkistanla Horasanda Harzemşahlar (1077-1231), Hindistanda ise Delhi türk sultanları (1206-1555) isimlerile yaşardılar.\n\nABBASÎ DEVRİNDE İSLÂM MEDENİYETİ VE BU MEDENİYETTE TÜRKLERİN TESİRİ\nİslâmiyet devrinde ulûm ve maarifle iştigal edenlerin en çoğu arap olmıyan kavimlere mensup idi. İslâm medeniyeti kendi teessüsünü diğer milletlere, bilhassa Türklere ve İranlılara medyundur. İslâmiyetin zuhûru esnasında yüksek bir seviye ve eski bir medeniyet sahibi olan Türklerin islâmiyeti kabul ettikten sora islâmiyetin teessüs ve inkişafında pek mühim bir amil olmaları tabiî idi. Bilâistisna islâm medeniyetinin her şubesinde Türklerin büyük hizmetleri oldu. Müslümanlarca Kurandan sora en mevsuk bir hadis mecmuası olan \"Sahih Buharî\" Mehmet İsmail isminde Buharalı bir türk âlimi tarafından telif edildi. O devrin hukuku olan fıkıha dair eserlerin birçoğu türk âlimleri tarafından vücuda getirildi. Bugün bile islân dünyasının her tarafında eldenele dolaşan \"Hidaye\" Merginanlı bir türk âliminin eseridir. Usul kitaplarının en mühimleri yine Türkler tarafından yazılmıştır. Türkler bilhassa felsefî ve müspet ilimler sahasında vukuf ve ihata göstermişlerdir. Türklerin meşgul olmadığı ilim sahası yoktur. Eski yunan usulünde ilk coğrafya kitabı yazan \"Belhli Ebu Zeyit\" tir. Hint ulûm ve felsefesini islâm dünyasına ve Avrupaya tanıtan Eburreyhanibirunî Harzemli bir Türktür. İslâm dünyasının Aristosu İbni Sina Buhara yakininde Afşine kariyesinde doğmuş bir Türktür. İslâm dünyasının en büyük filozofu Farabî türkmen elinde Farapta (Faryap) doğmuştur. Memun tarafından ilk defa olarak tesis edilen rasatanenin en yüksek mütehassısı Mervli Halit İbni Abdülmeliktir. Bağdattaki \"Darülhikme\"nin azaları arasında en mühim sima ve en meşhur riyazıyatçı \"Harzemli Musanın oğlu Mehmet te bir Türktür. Bu âlim hint - yunan usullerini cami olan Zayiçenin mucididir. Araplara kendi dillerinin en mükemmel lûgat kitabını hediye eden Cevherî Türktür.\n\nFarabinin Essiyasetülmedeniye nam eseri iktisadî siyasete dairdir. İslâm medeniyetinde bu mevzua dair ilk yazılan kitap bu eser olduğundan iktisadî siyaset ilmini islâmlar", "n_chars": 2138, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 163", "page_id": "tarih-2-1931-p0163", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 119, "side": "recto"}, "text_ocr": "de kalan Maveraünnehir ve Türkistanla Horasanda Harzemşahlar (1077-1231), Hindistanda ise Delhi türk sultanları\n(1206-1555) isimlerile yaşardılar.\nİslâmiyet devrinde ulûm ve maarifle iştigal\ne d - l e r i n en çoğu a r a p o l m ı y a n k a v i m I e r e\nVE BU MEDENIYET-mensup l d l ' I s l a m medeniyeti kendi teessüTE TÜRKLERIN TE- ? ü n ü d i ğ e r milletlere, bilhassa Türklere ve\nSIRI İranlılara medyundur. İslâmiyetin zuhûru\nesnasında yüksek bir seviye ve eski bir\nmedeniyet sahibi olan Türklerin islâmiyeti kabul ettikten\nsora islâmiyetin teessüs ve inkişafında pek mühim bir amil\n•olmaları tabiî idi. Bilaistisna islâm medeniyetinin her şubesinde Türklerin büyük hizmetleri oldu. Müslümanlarca Kurandan sora en mevsuk bir hadis mecmuası olan \"Sahih BuJıarî,, Mehmet İsmail isminde Buharalı bir türk âlimi tarafından telif edildi. O devrin hukuku olan fıkıh a dair eserlerin birçoğu türk âlimleri.tarafından vücuda getirildi. Bugün bile islân dünyasının her tarafında eldenele dolaşan\n\"Hidaye,, Merginanh bir türk âliminin eseridir. Usul \"kitaplarının en mühimleri yine Türkler tarafından yazılmıştır. Türkler bilhassa felsefî ve müspet ilimler sahasında vukuf ve ihata göstermişlerdir. Türklerin meşgul olmadığı\nilim sahası yoktur. Eski yunan usulünde ilk coğrafya kitabı\nyazan \"Belhli Ebu Zeyit,, tir. Hint ulûm ve felsefesini islâm\ndünyasına ve Avrupaya tanıtan Eburreyhanibiruni Harzemli bir Türktür. İslâm dünyasının Aristosu îbni Sina Buhara\nyakininde Afşine kariyesinde doğmuş bir Türktür. İslâm\ndünyasının en büyük filozofu Farabî türkmen elinde Farap\nta (Faryap) doğmuştur. Memun tarafından ilk defa olarak\ntesis edilen rasatanenin en yüksek mütehassısı Mervli Halit\nîbni Abdülmelik tir. Bağdattaki \" Darülhikme „ nin azaları\narasında en mühim sima ve en meşhur riyaziyatçı \"Harzemli Musanın oğlu Mehmet te bir Türktür. Bu âlim hint -\nyunan usullerini cami olan Zayiçenin mucididir. Araplara\nkendi dillerinin en mükemmel lügat kitabını hediye eden\nCevheri Türktür.\nFarabinin _ Essiyasetülmedeniye nam eseri iktisadî siyasete dairdir. İslâm medeniyetinde bu mevzua dair ilk yazılan kitap bu eser olduğundan iktisadî siyaset ilmini islâmlar", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 119, "side": "verso", "printed_page": 164, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.5, 669.36], "page_width": 1001.52, "page_height": 669.36, "text": "arasında tesis etmek şerefi de Türklere aittir. Abbasiler devrinde teşekkül eden müslüman türk devletlerinin merkezleri ayni zamanda birer ilim ve medeniyet merkezi olmuşlardır. Samanlılar devrinde Buhara, asrın en büyük ilim merkezi sayılan Bağdadı gölgede bırakmıştır. O zamanın en mühim eserleri Buharada yazılmıştır. İbni Sina gibi beynelmilel ilim âlemince tanılan âlimler ve filozoflar orada yetişmiştir. Samanilerden Nuhun tesis ve İbni Sinanın da istifade etmiş olduğu kütüphane islâm dünyasının en mühim bir kütüphanesi idi. Kütüphanede tabiî ilimlere dair ayrı bir kısım vardı. Samaniler Devletinin enkazı üzerinde Gazneviler Devleti teessüs edince Gazne, Asyanın en mühim ilim merkezlerinden biri oldu. Mahmut Gaznevî zamanında Gaznede o devrin en yüksek akademisi sayılabilecek bir ilim muhiti vücuda geldi. Gaznede zamanın en meşhur türk âlimleri ve mütehassısları toplandı. Eburreyhanibiruninin eserleri ve Firdevsinin bütün cihanda tanınmış Şehnamesi Gazne sarayında yazıldı. Gazne kütüphanesi en zengin kütüphanelerden biri idi. Gaznelilere, Gurlular halef olduktan sora ilim ve medeniyet merkezi değişti. Bütün diğer safhalarda olduğu gibi medreseler, kütüphaneler, hastaneler, köprüler, hanlar, hamamlar, camiler gibi umumî müesseselerce de zengin olan bu devirde irfan merkezi Herat oldu. Meşhur Fahrüddini Razî Bamyandan Herata geldiği zaman Gur hükümdarı Giyasüddin ona mahsus bir medrese bina ettirdi. Her taraftan gelen talebe ve âlimler burada Razinin etrafında toplandılar. Heratta pek mühim bir ilim muhiti yaratıldı.\n\nDokuz Oğuz Türklerinden inen ve Mısırda hâkim olan Tolonoğullarının ve Fergana Türklerinden inen ve Fergana Hükümdarlarının unvanını alan Akşit Türklerinin de Abbasî devri medeniyetine tesirleri pek büyük olmuştur.\n\nİslâm dünyasının idaresini Abbasî halifelerinin elinden alan ve islâmlığı inhilâlden kurtaran Selçukluların islâm medeniyetine hizmetleri çok büyüktür. Ortazamanların en mühim darülfünunları bunlar devrinde açılmıştı. Bağdat, Neysabur, Herat, Isfahan ve daha birçok şehirlerde Nizamiye medreseleri namile tesis ettikleri darülfünunlarda o devrin en büyük salâhiyet sahibi türk üstatları toplanmıştır. İslâm ilim kütüphanesinin en mühim eserlerinden büyük bir kıs", "n_chars": 2223, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 164", "page_id": "tarih-2-1931-p0164", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 120, "side": "verso"}, "text_ocr": "arasında tesis etmek şerefi de Türklere aittir. Abbasiler devrinde teşekkül eden müslüman türk devletlerinin merkezleri\nayni zamanda birer ilim ve medeniyet merkezi olmuşlardır.\nSamanlılar devrinde Buhara, asrın en büyük ilim merkezi\nsayılan Bağdadi gölgede bırakmıştır. O zamanın en mühim\neserleri Buharada yazılmıştır. İbni Sina gibi beynelmilel ilim\nâlemince tanılan âlimler ve filozoflar orada yetişmiştir. Samanilerden Nuh un tesis ve İbni Sinanın da istifade etmiş\nolduğu kütüphane islâm dünyasının en mühim bir kütüphanesi idi. Kütüphanede tabiî ilimlere dair ayrı bir kısım\nvardı. Samaniler Devletinin enkazı üzerinde Gazneviler Devleti teessüs edince Gazne, Asyanın en mühim ilim merkezlerinden biri oldu. Mahmut Gaznevî zamanında Gaznede\no devrin en yüksek akademisi sayılabilecek bir ilim muhiti\nvücuda geldi. Gaznede zamanın en meşhur türk âlimleri\nve mütehassısları toplandı. Eburreyhanibiruninin eserleri\nve Firdevsinin bütün cihanda tanınmış Şehnamesi Gazne\nsarayında yazıldı. Gazne kütüphanesi en zengin kütüphanelerden biri idi. Gaznelilere, Gurlular halef olduktan sora\nilim ve medeniyet merkezi değişti. Bütün diğer safhalarda\nolduğu gibi medreseler, kütüphaneler, hastaneler, köprüler,\nhanlar, hamamlar, camiler gibi umumî müesseselerce de\nzengin olan bu devirde irfan merkezi Herat oldu. Meşhur\nFahrüddini Razî Bamyandan Herata geldiği zaman Gur\nhükümdarı Giyasüddin ona mahsus bir medrese bina ettirdi.\nHer taraftan gelen talebe ve âlimler burada Razinin etrafında toplandılar. Heratta pek mühim bir ilim muhiti yaratıldı.\nDokuz Oğuz Türklerinden inen ve Mısırda hâkim olan\nTolonoğullarınm ve Fergana Türklerinden inen ve Fergana\nHükümdarlarının unvanını alan Akşit Türklerinin de Abbasî\ndevri medeniyetine tesirleri pek büyük olmuştur.\nİslâm dünyasının idaresini Abbasî halifelerinin elinden\nalan ve islâmlığı inhilâlden kurtaran Selçukluların islâm\nmedeniyetine hizmetleri çok büyüktür. Ortazamanların en\nmühim darülfünunları bunlar devrinde açılmıştı. Bağdat,\nNeysabur, Herat, Isfahan ve daha birçok şehirlerde Nizamiye\nmedreseleri namile tesis ettikleri darülfünunlarda o devrin\nen büyük salâhiyet sahibi türk üstatları toplanmıştır. İslâm\nilim kütüphanesinin en mühim eserlerinden büyük bir kıs", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 119, "side": "recto", "printed_page": 165, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.5, 0.0, 1001.52, 669.36], "page_width": 1001.52, "page_height": 669.36, "text": "mı buralarda yazılmıştır. Tanınmış Selçuk Veziri Nizamülmülk ilim ve fikir hareketleri için hazineden yılda yüz binlerce altın sarfederdi. Konya Selçukları da bu ilim ve medeniyet yolunda seleflerinden gerikalmamışlardı. Bunların devrinde Anadolu baştanbaşa camiler, saraylar, kütüphaneler, medreseler, hastaneler, köprüler, hanlar, bedestenler, çeşmeler ve sair müesseselerle doldu, zenginleşti ve süslendi.\n\nEndülüs tarihi dahi ince bir tetkikten geçirildiği takdirde orada da bütün Avrupayı irşat eden yüksek medeniyet kurucularının ve ilim saçan büyük âlimlerinin Şarktan giden türk âlimleri ve türk ırkından, müslüman olmuş, tıpkı bugünkü müslüman Türkler gibi arap isimleri takınmış Berber - Hazarlar olduğu kolaylıkla anlaşılır.\n\nTarih vesikalarile edinilen bilgilere istinaden kat'î olarak denilebilir ki islâmdan evel bir arap medeniyeti olmamıştır. İslâm devrinde de medeniyet yaratan araplar değil, onlardan başka ırktan olanlar ve bilhassa Türklerdir.\n\nEMEVİ VE ABBASÎ DEVİRLERİNİN İDARE TARZI\nEmevi ve Abbasî devirlerinin her ikisinde idare mutlakıyet şeklindedir. Başta halife namile mes'uliyetsiz, arzuları kanun yerine geçen bir hükümdar vardı. Valiler, ordu kumandanları, kadılar ve devletin sair büyük memurları halife tarafından tayin olunurdu. Hükümdarlık ve halifelik irsen intikal eder, hükümdar sağlığında halife olacak veliahtını tayin eylerdi. Emevilerin idare tarzı istibdat ve mutlakiyet şeklinin ve mes'uliyetsizliğin en ileri nümunelerinden biridir, Bunların zamanında hatta vezirlik makamı bile yoktu. Hükümdar ancak müşkülâta uğradığı zamanlarda yakın adamları ile istişarelerde bulunurdu. Vezaret diğer tabirle sadrazamlık Abbasiler devrinin icadıdır. Vezarete bir de \"Muhasebat Divanı\" ve \"Muhabere Divanı\" namile iki müessese ilâve edilmişti. Biri maliye işlerile diğeri de halifenin muhabere işleril uğraşırdı. Ordu ayrı bir daire tarafından idare olunurdu. Hazinede devletin varidatı toplanır ve devlet masrafları buradan tesviye olunurdu. Muhabereleri temin vazifesi posta ve istihbarat dairesi tarafından ifa edilirdi. Halifelik dahi bu dairenin vazifesi cümlesindendi. Nizam ve asayiş ve umumî emniyet ayrı bir polis teşkilâtı ile temin olunurdu. Davalar kadılar tarafından halledilirdi.", "n_chars": 2226, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 165", "page_id": "tarih-2-1931-p0165", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 120, "side": "recto"}, "text_ocr": "mı buralarda yazılmıştır. Tanınmış Selçuk Veziri Nizamülrrıülk ilim ve fikir hareketleri için hazineden yılda yüz binlerce altın sarfederdi. Konya Selçukları da bu ilim ve medeniyet yolunda seleflerinden gerikalmamışlardı. Bunların\ndevrinde Anadolu baştanbaşa camiler, saraylar, kütüphaneler, medreseler, hastaneler, köprüler, hanlar, bedestenler,\nçeşmeler ve sair müesseselerle doldu, zenginleşti ve süslendi.\nEndülüs tarihi dahi ince bir tetkikten geçirildiği takdirde\norada da bütün Avrupayı irşat eden yüksek medeniyet kurucularının ve ilim saçan büyük âlimlerinin Şarktan giden\ntürk âlimleri ve türk ırkından, müslüman olmuş, tıpkı bugünkü müslüman Türkler gibi arap isimleri takınmış BerberHazarlar olduğu kolaylıkla anlaşılır.\nTarih vesikalarile edinilen bilgilere istinaden kat'î olarak denilebilir ki islâmdan evel bir arap medeniyeti olmamıştır. İslâm devrinde de medeniyet yaratan araplar değil,\nonlardan başka ırktan olanlar ve bilhassa Türklerdir.\nEmevi ve Abbasî devirlerinin her ikisinde\nEMEVİ VE ABBASÎ i d a r e m u tı a kıyet şeklindedir. Başta halife\nRE TARZI \" n a m i l e mes'uliyetsiz, arzuları kanun yerine\ngeçen bir hükümdar vardı. Valiler, ordu\nkumandanları, kadılar ve devletin sair büyük memurları\nhalife tarafından tayin olunurdu. Hükümdarlık ve halifelik\nirsen intikal eder, hükümdar sağlığında halife olacak veliahtını tayin eylerdi. Emevilerin idare tarzı istibdat ve mutlakiyet şeklinin ve mesuliyetsizliğin en ileri nümunelerinden biridir, Bunların zamanında hatta vezirlik makamı bile\nyoktu. Hükümdar ancak müşkülâta uğradığı zamanlarda yakın adamları ile istişarelerde bulunurdu. Vezaret diğer tabirle sadrazamlık Abbasiler devrinin icadıdır. Vezarete bir de\n\"Muhasebat Divanı,, ve \"Muhabere Divanı,, namile iki müessese ilâve edilmişti. Biri maliye işlerile diğeri de halifenin\nmuhabere işleril uğraşırdı. Ordu ayrı bir daire tarafından\nidare olunurdu. Hazinede devletin varidatı toplanır ve devlet masrafları buradan tesviye olunurdu. Muhabereleri temin\nvazifesi posta ve istihbarat dairesi tarafından ifa edilirdi.\nHalifelik dahi bu dairenin vazifesi cümlesindendi. Nizam\nve asayiş ve umumî emniyet ayrı bir polis teşkilâtı ile\ntemin olunurdu. Davalar kadılar tarafından halledilirdi.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 120, "side": "verso", "printed_page": 166, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 502.11, 665.76], "page_width": 1000.32, "page_height": 665.76, "text": "Ayrıca bir bahriye teşkilâtı da vardı. İlk dört halife devrinin siyaseti islâm birliği, Emevilerin siyaseti arapçılık, Abbasilerin siyaseti Arap olmıyan milletlerle itilâf esaslarına istinat ederdi.\n\nİÇTİMAÎ HAYAT\nİdare ve siyaset merkezi Emevilerle Medineden Şama intikal edince Araplar medeniyet muhitlerile daha yakından temasa girmiş oldular. Daha soraları fütuhat devrinde artan bu temas arap içtimaî hayatında değişiklikler husule getirdi. Yine ayni tesirle yeni yeni sınıflar teşekkül etti. Başlıca müslümanlar ve müslüman olmıyanlar diye ikiye ayrılan halk gitgide Araplar ve Arap olmıyanlar, köleler, azatlılar, devlet memurları gibi birtakım zümrelere bölündü. Bununla beraber Emeviler Devleti bedevî hükûmeti olduğundan henüz temerküz etmiş bir içtimaî hayat şekli teessüs etmemişti. Emeviler bedevilik halinde olduklarından diğer milletlerden ancak en çok muhtaç oldukları şeyleri iktibas ederlerdi. Bu sebeple arap içtimaî hayatında esaslı bir tebeddül husule gelmemişti. Aile ve cemiyet eski teşekkülünü muhafaza ediyordu.\n\nAbbasiler devrinde ise havas ve avam sınıfı olmak üzere teşekkül etmiş iki sınıf vardı. Havas sınıfı: 1) halife, 2) akraba ve taallûkatı, 3) hükûmet ricali, 4) eşraf ve âyan olmak üzere dörde ayrılırdı. Havas sınıfı mensuplarının evlerinde servet ve kudretlerine göre az veya çok sayıda köleler, cariyeler, hadımağaları bulunurdu.\n\nTürkler tarafından ilim ve irfan vadisinde ve muhtelif san'at sahasında yüksek inkişaflar vücuda getirildikçe ilim ve san'at zümreleri çoğaldı. Bu sayede ihtisas ve iş erbabının kendi sahalarında çalışmaları neticesinde islâm medeniyeti, islâm san'atkârlığı inkişaf etti.\n\nHulâsa, islâm medeniyeti bütün islâm kavimlerin müşterek malı olan bir medeniyettir. Bu medeniyetin teessüsünde her milletten ziyade Türklerin hizmetleri olmuştur. Arap olmıyan milletler islâmlaştıktan sora her sahada bir kaynaşma husule geldi. İslâmlaşmış olan her kavim, medeniyet sahasına kendi gayret ve kabiliyetini aşıladı. İlim ve fennin her sahasında birçok eserler vücuda getirildi. Arap lisanının taammümü neticesinde, muhtelif milletler arasında bir kültür iştiraki oldu.", "n_chars": 2125, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 166", "page_id": "tarih-2-1931-p0166", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 121, "side": "verso"}, "text_ocr": "Ayrıca bir bahriye teşkilâtı da vardı. İlk dört halife devrinin\nsiyaseti islâm birliği, Emevilerin siyaseti arapçılık, Abbasilerin\nsiyaseti Arap olmıyan milletlerle itilâf esaslarına istinat\nederdi.\ni TİMAÎ HAYAT ^ a r e v e s iy a s e t merkezi Emevilerle MedineIÇTIMAI HAY T Şama intikal edince Araplar medeniyet\nmuhitlerile daha yakından temasa girmiş oldular. Daha soraları fütuhat devrinde artan bu temas arap içtimaî hayatında\ndeğişiklikler husule getirdi. Yine ayni tesirle yeni yeni sınıflar teşekkül etti. Başlıca müslümanlar ve müslüman olmıyanlar\ndiye ikiye ayrılan halk gitgide Araplar ve Arap olmıyanlar,,\nköleler, azatlılar, devlet memurları gibi birtakım zümrelere\nbölündü. Bununla beraber Emeviler Devleti bedevî hükümeti olduğundan henüz temerküz etmiş bir içtimaî hayat\nşekli teessüs etmemişti. Emeviler bedevilik halinde olduklarından diğer milletlerden ancak en çok muhtaç oldukları\nşeyleri iktibas ederlerdi. Bu sebeple arap içtimaî hayatında\nesaslı bir tebeddül husule gelmemişti. Aile ve cemiyet eski\nteşekkülünü muhafaza ediyordu.\nAbbasiler devrinde ise havas ve avam sınıfı olmak\nüzere teşekkül etmiş iki sınıf vardı. Havas sınıfı: 1) halife, 2)\nakraba ve taallûkatı, 3) hükümet ricali, 4) eşraf ve âyan olmak\nüzere dörde ayrılırdı. Havas sınıfı mensuplarının evlerinde\nservet ve kudretlerine göre az veya çok sayıda köleler,\ncariyeler, hadımağaları bulunurdu.\nTürkler tarafından ilim ve irfan vadisinde ve muhtelif\nsan'at sahasında yüksek inkişaflar vücuda getirildikçe ilim\nve san'at zümreleri çoğaldı. Bu sayede ihtisas ve iş erbabının kendi sahalarında çalışmaları neticesinde islâm medeniyeti, islâm san'atkârlığı inkişaf etti.\nHulâsa, islâm medeniyeti bütün islâm kavimlerin müşterek malı olan bir medeniyettir. Bu medeniyetin teessüsünde\nher milletten ziyade Türklerin hizmetleri olmuştur. Arap\nolmıyan milletler islâmlaştıktan sora her sahada bir kaynaşma husule geldi. İslâmlaşmış olan her kavim, medeniyet\nsahasına kendi gayret ve kabiliyetini aşıladı. İlim ve fennin\nher sahasında birçok eserler vücuda getirildi. Arap lisanının\ntaammümü neticesinde, muhtelif milletler arasında bir kültür iştiraki oldu.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 120, "side": "recto", "printed_page": 167, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [502.11, 0.0, 1000.32, 665.76], "page_width": 1000.32, "page_height": 665.76, "text": "Ticaret, seyahat, orduların ve milletlerin hareketleri, akidelerin, âdetlerin intişarı, islâm milletlerinin yekdiğerine olan tesirini çoğalttı. Semerkant, Buhara, Herat, Gazne, Isfahan, Rey, Bağdat, Şam, Kahire, Kurtuba ve saire birer ilim ve medeniyet merkezi oldu (Res. 46-50). İslâm âlimleri biribirile müsabaka ve rekabet edercesine ilim ve fennin her sahasında çalıştılar; islâm medeniyeti işte bu suretle vücut buldu.\n\nZiraat, sanayi, ticaret, edebiyat, fen ve felsefe inkişaf ve terakki etti. Ziraate dair eserler telif olundu. Sebze, çiçek, yetiştirmek, güzel bağlar ve bahçeler yapmak için ilmî bir surette çalışıldı. Ağaçların cinsini ve tohumları ıslah etmek için büyük gayretler sarfolundu. İcap eden heryerde fennî kanallar açıldı, su bentleri vücuda getirildi. Sanayi de zamanına nispetle çok terakki etmişti. Harp silâhları, vazolar, ibrikler (Res. 51), tepsiler, siniler, kandiller (Res. 52), şamdanlar (Res. 53) lâmbalar, ve bütün eşya ve aletler yapmıya mahsus imalâthaneler pek ziyade çoğalmıştı. Servetin artması nispetinde altın, gümüş eşya imalâtında ileri gidilmişti. Heryerde kumaş dokumahaneleri, şeker fabrikaları ve saire tesis olunmuştu. Reçel, şarap, konserve ve saire de yaparlardı. Heryerde kâğıt fabrikaları tesis edilmişti. Ticaret te terakki etmişti. Her şehrin bir ticaret mahallesi, pazar yeri vardı.\n\nRiyazıye ilimleri ve heyet ilmi inkişaf etti. İslâm seyyahları türk hükümdarlarının himayelerile coğrafyada büyük bir terakki vücuda getirdiler. Terbiye ilmi âlimleri Aristonun eserlerine birçok yeni bilgiler ilâve ettiler. Hastalıkların daha müspet tetkik ve müşahedeye müstenit olarak mütaleasını ve eczacılığı ileri götürdüler, birçok yeni ilâçlar buldular. Cerrahlığı da terakki ve inkişaf ettirdiler. Felsefede bütün cihanca tanınmış büyük filozoflar yetişti. Bu devirlerde mimarî de çok inkişaf etti. Türk mimarları bilhassa muhteşem mabetler ve saraylar binasında, yüksek san'at kudreti göstermiştir.\n\nG. İSPANYADA ENDÜLÜS İSLÂM DEVLETİ\n(756—1031)\n\nAbbasilerin birinci halifesi olan Seffahın Emevi ailesini katliam ettirdiği sırada Emevi halifelerinden Hişamın torunlarından Abdürrahman, adını ve kıyafetini değiştirerek arap", "n_chars": 2170, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 167", "page_id": "tarih-2-1931-p0167", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 121, "side": "recto"}, "text_ocr": "Ticaret, seyahat, orduların ve milletlerin hareketleri, akidelerin, âdetlerin intişarı, islâm milletlerinin yekdiğerine olan\ntesirini çoğalttı. Semerkant, Buhara, Herat, Gazne, İsfahan,\nRey, Bağdat, Şam, Kahire, Kurtuba ve saire birer ilim ve\nmedeniyet merkezi oldu (Res. 46-50). İslâm âlimleri biribirile\nmüsabaka ve rekabet edercesine ilim ve fennin her sahasında\nçalıştılar; islâm medeniyeti işte bu suretle vücut buldu.\nZiraat, sanayi, ticaret, edebiyat, fen ve felsefe inkişaf ve\nterakki etti. Ziraate dair eserler telif olundu. Sebze, çiçek,\nyetiştirmek, güzel bağlar ve bahçeler yapmak için ilmî bir\nsurette çalışıldı. Ağaçların cinsini ve tohumları ıslah etmek\niçin büyük gayretler sarfolundu. İcap eden heryerde fennî\nkanallar açıldı, su bentleri vücuda getirildi. Sanayi de\nzamanına nispetle çok terakki etmişti. Harp silâhları, vazolar,\nibrikler (Res.51), tepsiler, siniler, kandiller (Res. 52), şamdanlar (Res. 53) lâmbalar, ve bütün eşya ve aletler yapmıya mahsus imalâthaneler pek ziyade çoğalmıştı. Servetin artması\nnispetinde altın, gümüş eşya imalâtında ileri gidilmişti. Heryerde kumaş dokumahaneleri, şeker fabrikaları ve saire\ntesis olunmuştu. Reçel, şarap, konserve ve saire de yaparlardı.\nHeryerde kâğıt fabrikaları tesis edilmişti. Ticaret te terakki\netmişti. Her şehrin bir ticaret mahallesi, pazar yeri vardı.\nRiyaziye ilimleri ve heyet ilmi inkişaf etti. İslâm seyyahları türk hükümdarlarının himayelerile coğrafyada büyük\nbir terakki vücuda getirdiler. Terbiye ilmi âlimleri Aristonun\neserlerine birçok yeni bilgiler ilâve ettiler. Hastalıkların\ndaha müspet tetkik ve müşahedeye müstenit olarak mütaleasım ve eczacılığı ileri götürdüler, birçok yeni ilâçlar\nbuldular. Cerrahlığı da terakki ve inkişaf ettirdiler. Felsefede\nbütün cihanca tanınmış büyük filozoflar yetişti. Bu devirlerde\nmimarî de çok inkişaf etti. Türk mimarları bilhassa muhteşem mabetler ve saraylar binasında, yüksek san'at kudreti\ngöstermiştir.\nG. İSPANYADA ENDÜLÜS İSLÂM DEVLETİ\nAbbasilerin birinci halifesi olan Seffahm Emevi ailesini\nkatliam ettirdiği sırada Emevi halifelerinden Hişamm torunlarından Abdürrahman, adım ve kıyafetini değiştirerek arap", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 121, "side": "verso", "printed_page": 168, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 515.01, 672.96], "page_width": 1006.08, "page_height": 672.96, "text": "kabileleri içine kaçtı ve kendini kurtardı. 20 yaşında bulunan Abdürrahman Araplar içinde kendini emniyette göremedi. Birçok güçlüklerle Afrikaya kaçtı. Orada Berberlere iltica etti. Berber Zenate kabilesi arasında Caferülmansur adı ile beş altı sene kaldı. Fakat Seffah kendisini oralarda da araştırmıya başladığından Abdürrahman İspanyaya kaçmağa karar verdi. O tarihlerde İspanyada rüesa arasında iktidar mevkii kavgası memleketi karışık ve halkı rahatsız bir hale getirmişti. Bazı doğru düşünceli kimseler şöhretli bir zati başlarına geçirerek dahilî anarşiye nihayet vermek için bir gizli cemiyet kurmuşlardı. Abdürrahman bu cemiyetle irtibat ve münasebet tesis etti, ve kendini İspanyaya davet ettirdi. Abdürrahman, nezdinde bulunduğu Berber Zenate kabilesinden aldığı birkaç yüz berber süvarisi ile beraber İspanya sahiline çıktı. İşbiliye şehri ahalisi dahi 20,000 askerle Abdürrahmanı istikbal etti. Abdürrahman, bundan sora kendisini tanımıyan ve kuvvetlerle kendi üzerine yürüyen islâm reislerile birçok muharebeler yapmıya mecbur oldu. Her tarafta galebe ve muvaffakıyet kendi tarafında kaldı. Muhalif rüesadan bazıları hıristiyan kırallara iltica ettiler.\n\nAbdürrahman, Bağdat halifelerinin Kayruvandaki valileri vasıtasile kendi aleyhine İspanyaya çıkardıkları kuvvetleri de mağlûp etti. Afrikadan gelecek tecavüzlere karşı İspanya sahillerini muhafaza etmek üzere Septe boğazı kıyılarındaki limanlarda yaptırdığı gemilerden bir donanma tesis etti.\n\nDahilî karışıklıktan istifade eden şimaldeki hıristiyan kırallar da tecavüze ve çapulculuğa başlamışlardı. O zaman Fransa Kıralı bulunan Kısa Pepen de müdafaasız bırakılmış olan Norbona ve havalisini işgal etmişti. Abdürrahman evvelâ şimal hıristiyan kırallarının tecavüzlerini bertaraf etti. Kıral Pepen ile de bir musalâha yaptı. Fakat bu kıraldan sora meşhur Şarlman nezdine kaçan bir arap emîrinin teşvikile İspanya üzerine yürüdü (777). Pirene dağlarını geçti, Sarakosta şehrine kadar geldi. Bu şehirde bulunan müslüman askerler eyi bir sevk ve idare altında Sarakosta valisi tarafından Şarlman, ordusuna taarruz ettirildi. Şarlman mağlûp ve Pirene dağlarından ricate mecbur edildi. Şarlman ordusunun büyük kısmı bu dağlarda bire kadar mahvedildi.\n\nAbdürrahman dahilde ve hariçte muvaffak olduktan ve emniyet kazandıktan sora İspanyada üç asra yakın bir müd", "n_chars": 2326, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 168", "page_id": "tarih-2-1931-p0168", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 122, "side": "verso"}, "text_ocr": "168 TARİH\nkabileleri içine kaçtı ve kendini kurtardı. 20 yaşında bulunan Abdürrahman Araplar içinde kendini emniyette göremedi.\nBirçok güçlüklerle Afrikaya kaçtı. Orada Berberlere iltica\netti. Berber Zenate kabilesi arasında Caferülmansur adı ile\nbeş altı sene kaldı. Fakat Seffah kendisini oralarda da araştırmıya başladığından Abdürrahman İspanyaya kaçmağa karar\nverdi. O tarihlerde İspanyada rüesa arasında iktidar mevkii\nkavgası memleketi karışık ve halkı rahatsız bir hale getirmişti. Bazı doğru düşünceli kimseler şöhretli bir zati başlarına geçirerek dahilî anarşiye nihayet vermek için bir gizli\ncemiyet kurmuşlardı. Abdürrahman bu cemiyetle irtibat ve\nmünasebet tesis etti, ve kendini İspanyaya davet ettirdi.\nAbdürrahman, nezdinde bulunduğu Berber Zenate kabilesinden aldığı birkaç yüz berber süvarisi ile beraber İspanya\nsahiline çıktı. İşbiliye şehri ahalisi dahi 20,000 askerle Abd ü r r a h m a n ı istikbal etti. Abdürrahman, bundan sora kendisini\ntanımıyan ve kuvvetlerle kendi üzerine yürüyen islâm reislerile birçok muharebeler yapmıya mecbur oldu. Her tarafta\ngalebe ve muvaffakiyet kendi tarafında kaldı. Muhalif rüesadan bazıları hıristiyan kırallara iltica ettiler.\nAbdürrahman, Bağdat halifelerinin Kayruvandaki valileri\nvasıtasile kendi aleyhine İspanyaya çıkardıkları kuvvetleri de\nmağlûp etti. Afrikadan gelecek tecavüzlere karşı İspanya\nsahillerini muhafaza etmek üzere Septe boğazı kıyılarındaki\nlimanlarda yaptırdığı gemilerden bir donanma tesis etti.\nDahilî karışıklıktan istifade eden şimaldeki hıristiyan\nkırallar da tecavüze ve çapulculuğa başlamışlardı. O zaman\nFransa Kiralı bulunan Kısa Pepen de müdafaasız bırakılmış\nolan Norbona ve havalisini işgal etmişti. Abdürrahman evvelâ\nşimal hıristiyan kırallarının tecavüzlerini bertaraf etti. Kıral\nPepen ile de bir musalâha yaptı. Fakat bu kıraldan sora meşhur Şarlman nezdine kaçan bir arap emîrinin teşvikile\nİspanya üzerine yürüdü (777) . Pirene dağlarını geçti, Sarakosta şehrine kadar geldi. Bu şehirde bulunan müslüman\naskerler eyi bir sevk ve idare altında Sarakosta valisi tarafından Şarlman, ordusuna taarruz ettirildi. Şarlman mağlûp ve\nPirene dağlarından ricate mecbur edildi. Şarlman ordusunun\nbüyük kısmı bu dağlarda bire kadar mahvedildi.\nAbdürrahman dahilde ve hariçte muvaffak olduktan ve\nemniyet kazandıktan sora İspanyada üç asra yakın bir müd", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 121, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [515.01, 0.0, 1006.08, 672.96], "page_width": 1006.08, "page_height": 672.96, "text": "If-iji.-ui^ íiíj.'t ( İ s l â m İ s t i l A s i )\nz.yât ojlıı Tarıtır. istiU istikameti\nMusa Sin Naşirin istila İstikameti\n714 to ulamların lepaıt,ada şimal\nORLEAN\nlaUMymd» emmi idaresindeki yerler\nPUVATYA\nırdanyiL İrmağı,\nAsturiye\nLAÇYA O K A S T İ L\n'alansiya\nae ı.nsjr e)\n'KURTUBE\nGernaia\n;ESEUrAR1K", "n_chars": 302, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 122r)", "page_id": "tarih-2-1931-u121r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 122, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 122, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 421.82, 667.68], "page_width": 1002.48, "page_height": 667.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 123v)", "page_id": "tarih-2-1931-u122v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 123, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 122, "side": "recto", "printed_page": 169, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [421.82, 0.0, 1002.48, 667.68], "page_width": 1002.48, "page_height": 667.68, "text": "det süren müstakil yeni bir devlet teşkil etmiş oldu. Kendi adına hutpe okuttu ve Kurtubada adına para bastırdı. Fakat halife ve emirülmüminin unvanını almadı. Yalnız emîr veya melik unvanile kanaat etti. Halife olarak emirülmüminin unvanını takınan bundan çok sora gelen Üçüncü Abdürrahmandır. Abdürrahmanın kurduğu devlete Endülüs Emevileri Devleti veya Kurtuba Emevileri Devleti de denir.\n\nABDÜRRAHMANIN MEMLEKETİ TESKİN, İMAR VE İDARESİ\nAbdürrahman Kurtubayı payitaht yaptı. Bütün memleketi Kurtubadan başka altı eyalete ayırdı (Harita.24,25). Her eyaleti de dörder sancağa böldü. Eyaletleri ve sancakları emniyetli ve kıymetli adamlarla idare ettirdi. Müslüman ve hıristiyan tebaanın vergilerini tespit ve tanzim, rahatlarını temin etti. Memleket sahillerinin birçok noktalarında yeni limanlar, dahilde birçok yollar ve kanallar yaptırdı. Heryerde çeşmeler, hamamlar inşa ettirdi. Zaten çoktan İspanya müslümanlarının elinde bulunan Sardinya ve Sicilya adalarının tasarruf ve idaresini kuvvetlendirdi. Bu adalar vasıtasile İspanya Bizans arasında deniz ticaretini genişletti. Abdürrahman, müslüman ve hıristiyan halk arasında, ırk ve din mücadelelerini bertaraf ederek bütün halkı her noktai nazardan çalışmıya sevketti. Ziraate çok ehemmiyet verdi. Bu sayede memleketin çöl ve çıplak olan yerleri bile tarlalar, bağlar, bostanlar ve bahçelerle süslendi.\n\nAbdürrahman, idare, siyaset ve askerlikte olduğu kadar ilim ve fen yolunda da mümtaz olmuştur. Heryerde mektepler, hastaneler, camiler yaptırdı. Bundan başka Ispanyanın büyük şehirlerinde büyük kütüphaneler vücuda getirdi. Kurtubadaki sarayında âlimlerden, hakimlerden, şairleden mürekkep bir bilgi meclisi kurdu. Abdürrahman, bu tarzda ömrünün sonuna kadar, memleketi imar ve halkı talim ve terbiye ile meşgul oldu. Mekteplerin çoğu meccanî idi. Abdürrahman 32 sene (756-788) saltanattan sora 60 yaşında iken öldü. Yerine, kendi hayatında iken hükümdarlığı tevcih ettiği küçük oğlu Hişam geçti.\n\nHİŞAM (788-796)\nAbdürrahmanın Hişamdan büyük daha iki oğlu vardı: Süleyman ve Abdullah. Bunlar Şamda dünyaya gelmişlerdi.\n\nHişam, Abdürrahmanın, Zenata kabilesi yanında iken evlendiği Hore adında bir berber kızından olmuştu.", "n_chars": 2182, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 169", "page_id": "tarih-2-1931-p0169", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 123, "side": "recto"}, "text_ocr": "d et süren müstakil yeni bir devlet teşkil etmiş oldu. Kendi\nadına hutpe okuttu ve Kurtubada adına para bastırdı. Fakat\nhalife ve emirülmüminin unvanını almadı. Yalnız emîr veya\nmelik unvanile kanaat etti. Halife olarak emirülmüminin\nunvanını takman bundan çok sora gelen Üçüncü Abdürrahmandır. Abdürrahmanın kurduğu devlete Endülüs Emevileri\nDevleti veya Kurtuba Emevileri Devleti de denir.\nAbdürrahman Kurtubayı payitaht yaptı. BüABDURRAHMANIN t ü m e m i e k e t i Kurtubadan başka altı eyalete\nMEMLEKETİ TES- , , Z J ., „ , , ... ,\nKİN İMAR VE a Y l r dı (Harita J4,J5). Her eyaleti de dörder sanİDARESİ cağa böldü. Eyaletleri ve sancakları emniyetli\nve kıymetli adamlarla idare ettirdi. Müslüman\nve hıristiyan tebaanın vergilerini tespit ve tanzim, rahatlarını\ntemin etti. Memleket sahillerinin birçok noktalarında yeni\nlimanlar, dahilde birçok yollar ve kanallar yaptırdı. Heryerde\nçeşmeler, hamamlar inşa ettirdi. Zaten çoktan İspanya müslümanlarınm elinde bulunan Sardinya ve Sicilya adalarının\ntasarruf ve idaresini kuvvetlendirdi. Bu adalar vasıtasile İspanya Bizans arasında deniz ticaretini genişletti. Abdürrahman, müslüman ve hıristiyan halk arasında, ırk ve din mücadelelerini bertaraf ederek bütün halkı her noktai nazardan\nçalışmıya şevketti. Ziraate çok ehemmiyet verdi. Bu sayede\nmemleketin çöl ve çıplak olan yerleri bile tarlalar, bağlar,\nbostanlar ve bahçelerle süslendi.\nAbdürrahman, idare, siyaset ve askerlikte olduğu kadar\nilim ve fen yolunda da mümtaz olmuştur. Heryerde mektepler, hastaneler, camiler yaptırdı. Bundan başka ispanyanın\nbüyük şehirlerinde büyük kütüphaneler vücuda getirdi.\nKurtubadaki sarayında âlimlerden, hakimlerden, şairleden\nmürekkep bir bilgi meclisi kurdu. Abdürrahman, bu tarzda\nömrünün sonuna kadar, memleketi imar ve halkı talim ve\nterbiye ile meşgul oldu. Mekteplerin çoğu meccani idi. Abdürrahman 32 sene (756-788) saltanattan sora 60 yaşında iken\nöldü. Yerine, kendi hayatında iken hükümdarlığı tevcih ettiği\nküçük oğlu Hişam geçti.\nAbdürrahmanın Hişamdan büyük daha iki\n(788-796) ° S l u vardı: Süleyman ve Abdullah. Bunlar\n* \" Şamda dünyaya gelmişlerdi.\nHişam, Abdürrahmanın, Zenata kabilesi yanında iken\nevlendiği Hore adında bir berber kızından olmuştu.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 123, "side": "verso", "printed_page": 170, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.55, 665.76], "page_width": 998.64, "page_height": 665.76, "text": "Hişamın saltanata getirilmesi büyük kardeşlerinin isyanına sebep oldu.\n\nSüleyman Meridada, Abdullah, Tuleytulede vali bulunuyorlardı.\n\nHişam, isyan eden kardeşlerinin her ikisini mağlûp ve teslime mecbur etti. Hişam bunları affetti. Yalnız daha tehlikeli gördüğü Süleymanı İspanyadan çıkardı, Tancada oturttu.\n\nŞarlmanın ricatinden sora şimal mıntakasında sükûn takarrür etmişti. Fakat Hişamın kardeşlerile olan mücadelelerini fırsat sayan Franklar şimalden tecavüze başladılar. Şimal mıntakasındaki hıristiyanlar Franklarla birleştiler. Hişam bunlara karşı iki ordu tertip etti. Bu ordulardan birini Asturiye mıntakasına, diğer orduyu da Pirene dağları şimaline gönderdi. Pirene dağlarını aşan ordu Fransa cenubunda muvaffakıyetli birçok hareketlerden sora büyük ganimetle geridöndü (1). Asturiyede tedibat yapan ordu ise geriye dönerken bir pusuya uğradı ve bozuldu.\n\nHişam arapçayı çok tamim etti. Açtığı pek çok mekteplerde hıristiyanlar dahi arapça tahsil ediyorlardı. Lâtin lisanı ortadan kalkmış gibi idi. Tevrat ve İncil kitapları arapçaya tercüme edilmişti.\n\nHişam devrinde Medine imamı Malik bin Enesin ortaya koyduğu bir mezhep Endülüse de intikal ve orada intişara başladı. Hicaz çöllerindeki hayat şartlarına göre kurulmuş olan bu mezhep Endülüs mamurelerinde yaşayanların hayat şartlarına hiç te uygun değildi. Bu uygunsuzluk Hişamın halefleri zamanında hükûmetle hocaların arasını açmağa sebep oldu.\n\nHAKEM I. (796 - 822)\nHişam öldükten sora yerine oğlu Birinci Hakem geçti. Hakem amcaları Süleyman ve Abdullahın isyanlarile karşılandı. Babası zamanında da isyan çıkaran bu iki kardeşten Abdullah Tuleytuleye vali yapılmıştı. Orada istiklâlini ilân etti. Tancada bulunan Süleyman da Mağripte topladığı Berberlerle Valansiya havalisine çıktı; orada emîrliğini ilân etti. Tuleytule valisi olan Abdullah Franklarla da anlaşmıştı. Franklar Pi\n\n(1) Ganimet parasının beşte biri Abdürrahmanın inşasına başlattığı caminin ikmaline kâfi geldi. Müslümanlar Endülüsten çıkarıldıktan sora kilise yapılan bu cami hâlâ bakidir.", "n_chars": 2029, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 170", "page_id": "tarih-2-1931-p0170", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 124, "side": "verso"}, "text_ocr": "Hişamın saltanata getirilmesi büyük kardeşlerinin isyanına sebep oldu.\nSüleyman Merida da, Abdullah, Tuleytulede vali bulunuyorlardı.\nHişam, isyan eden kardeşlerinin her ikisini mağlûp ve\nteslime mecbur etti. Hişam bunları affetti. Yalnız daha tehlikeli gördüğü Süleymanı İspanyadan çıkardı, Tancada oturttu.\nŞarlmanın ricatinden sora şimal mıntakasında sükûn\ntakarrür etmişti. Fakat Hişamın kardeşlerde olan mücadelelerini fırsat sayan Franklar şimalden tecavüze başladılar.\nŞimal mıntakasmdaki hıristiyanlar Franklarla birleştiler.\nHişam bunlara karşı iki ordu tertip etti. Bu ordulardan birini\nAsturiye mıntakasına, diğer orduyu da Pirene dağları şimaline\ngönderdi. Pirene dağlarını aşan ordu Fransa cenubunda\nmuvaffakiyetli birçok hareketlerden sora büyük ganimetle\ngeridöndü (1). Asturiyede tedibat yapan ordu ise geriye\ndönerken bir pusuya uğradı ve bozuldu.\nHişam arapçayı çok tamim etti. Açtığı pek çok mekteplerde hıristiyanlar dahi arapça tahsil ediyorlardı. Lâtin lisanı ortadan kalkmış gibi idi. Tevrat ve İncil kitapları arapçaya tercüme edilmişti.\nHişam devrinde Medine imamı Malik bin Enesin ortaya\nkoyduğu bir mezhep Endülüse de intikal ve orada intişara\nbaşladı. Hicaz çöllerindeki hayat şartlarına göre kurulmuş\nolan bu mezhep Endülüs mamurelerinde yaşayanların hayat şartlarına hiç te uygun değildi. Bu uygunsuzluk Hişamın halefleri zamanında hükümetle hocaların arasını açmağa sebep oldu.\nHişam öldükten sora yerine oğlu Birinci\nHAKEM î. Hakem geçti. Hakem amcaları Süleyman\n(796-822) Abdullahın isyanlarile karşılandı. Babası\nzamanında da isyan çıkaran bu iki kardeşten Abdullah Tuleytuleye vali yapılmıştı. Orada istiklâlini ilân etti. Tancada\nbulunan Süleyman da Mağripte topladığı Berberlerle Valansiya havalisine çıktı; orada emirliğini ilân etti. Tuleytule\nvalisi olan Abdullah Franklarla da anlaşmıştı. Franklar PİÇİ) Ganimet parasının beşte biri Abdürrahmamn inşasına başlattığı\ncaminin ikmaline kâfi geldi. Müslümanlar Endülüsten çıkarıldıktan\nsora kilise yapılan bu cami hâlâ bakidir.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 123, "side": "recto", "printed_page": 171, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.55, 0.0, 998.64, 665.76], "page_width": 998.64, "page_height": 665.76, "text": "rene dağlarını geçerek Navar ve Katalonya mıntakalarını istilâ ettiler. Hakem evvelâ Franklar üzerine yürüdü, onları mağlûp ederek şimale attı. Ondan sora Valansiya - Tuleytule hattının cenubundaki Mursiye ovasında birleşmiş olan amcaları üzerine yürüdü. Mursiye meydan muharebesinde amcalarını mağlûp etti. Süleyman muharebede maktul düştü, Abdullah ta Tancaya kaçtı. Hakem, Abdullahı affetti. Fakat onun iki oğlunu rehine olarak yanına aldı.\n\nHişam devrinde Endülüse dolan Malikî hocaları memlekette koyu bir taassup havası yaratmışlardı. Her vesile ile hükûmet işlerine karışıyor, her hareketi şeriate muhalif görüyor, camilerde Hakemin dine karşı lâübaliliğinden bahsederek halkı ihtilâle teşvik ediyorlardı. Endülüs mamurelerinde bir çöl hayatı yaşatmak istiyen bu güruhun, memleketi frank istilâsından, müslümanları katliamlardan kurtaran Hakeme isnat ettikleri lâübalilik, arasıra avlanması, bazan da musiki dinlemesi idi. Bütün bunlar, cahil halkı tahrik etmek için ileri sürülen maskaralıklardı. Hakikî sebep, Hakemin bunlara yüz vermemesi, devlet işlerine müdahale ettirmemesi, memleketin inkişafına engel olan fıkıhlarına bir kıymet atfetmemesi idi.\n\nHakem kazandığı son zaferlerden sora, memlekette huzur ve sükûnu temin için Asturiye ve frank kırallarile sulh müzakeresine başladı. Memleket için faydalı bir musalâha aktetti. Fakat mutaassıp hocalar nazarında bu da kendisi için affedilmez bir kabahat oldu. Bunlar müslümanların hıristiyanlarla musalâha etmesini küfür addediyorlardı. Mutaassıp hocalar, Hakemi öldürmek için bir suikast tertip ettiler. Cuma günü namaz kılarken camide öldüreceklerdi. Fakat Hakem keyfiyetten haberdar oldu. O gece suikastı tertip edenlerden 300 kişiyi tevkif ederek kafalarını kestirdi. Saçlarından caddelerdeki ağaçlara astırdı. Bu müthiş darbe hocaları sındırdı.\n\nBu defa gizliden gizliye başka sahada tahrikâta koyuldular. Yeniden vazedilen oktruva rüsumunu vesile edinerek halkı ihtilâle sevkettiler. Kurtubanın Kıble mahallesi halkı oktruva resmini vermediler. Tahsil memurlarını dövüp kovdular. Hakem hâdisede elebaşı olan yedi kişinin tevkif ve idam edilmelerini emretti. Bu adamlar tutuldular. Fakat halk hücum ederek kendilerini zabıta memurlarının elinden aldı", "n_chars": 2216, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 171", "page_id": "tarih-2-1931-p0171", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 124, "side": "recto"}, "text_ocr": "rene dağlarını geçerek Navar ve Katalonva mıntakalarım istilâ ettiler. Hakem evvelâ Franklar üzerine yürüdü, onları\nmağlûp ederek şimale attı. Ondan sora Valansiya - Tuleytule hattının cenubundaki Mursiye ovasında birleşmiş olan\namcaları üzerine yürüdü. Mursiye meydan muharebesindeamcalarını mağlûp etti. Süleyman muharebede maktul düştü, Abdullah ta Tancaya kaçtı. Hakem, Abdullahı affetti.\nFakat onun iki oğlunu rehine olarak yanma aldı.\nHişam devrinde Endülüse dolan Maliki hocaları memlekette koyu bir taassup havası yaratmışlardı. Her vesile ile\nhükümet işlerine karışıyor, her hareketi şeriate muhalif görüyor, camilerde Hakemin dine karşı lâübaliliğinden bahsederek halkı ihtilâle teşvik ediyorlardı. Endülüs mamurelerinde bir çöl hayatı yaşatmak istiyen bu güruhun, memleketi frank istilâsından, müslümanları katliamlardan kurtaran\nHakeme isnat ettikleri lâübalilik, arasıra avlanması, bazan\nda musiki dinlemesi idi. Bütün bunlar, cahil halkı tahrik\netmek için ileri sürülen maskaralıklardı. Hakikî sebep, Hakemin bunlara yüz vermemesi, devlet işlerine müdahale\nettirmemesi, memleketin inkişafına engel olan fıkıhlarına bir\nkıymet atfetmemesi idi.\nHakem kazandığı son zaferlerden sora, memlekette huzur ve sükûnu temin için Asturiye ve frank kırallarile sulh\nmüzakeresine başladı. Memleket için faydalı bir musalâha\naktetti. Fakat mutaassıp hocalar nazarında bu da kendisi\niçin affedilmez bir kabahat oldu. Bunlar müslümanlarm hıristiyanlarla musalâha etmesini küfür addediyorlardı. Mutaassıp hocalar, Hakemi öldürmek için bir suikast tertip ettiler.\nCuma günü namaz kılarken camide öldüreceklerdi. Fakat\nHakem keyfiyetten haberdar oldu. O gece suikastı tertip\nedenlerden 300 kişiyi tevkif ederek kafalarını kestirdi. Saçlarından caddelerdeki ağaçlara astırdı. Bu müthiş darbe hocaları sındırdı.\nBu defa gizliden gizliye başka sahada tahrikâta koyuldular. Yeniden vazedilen oktruva rüsumunu vesile edinerek\nhalkı ihtilâle şevkettiler. Kurtubanın Kıble mahallesi halkı\noktruva resmini vermediler. Tahsil memurlarını dövüp\nkovdular. Hakem hâdisede elebaşı olan yedi kişinin tevkif ve\nidam edilmelerini emretti. Bu adamlar tutuldular. Fakat halk\nhücum ederek kendilerini zabıta memurlarının elinden aldı", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 124, "side": "verso", "printed_page": 172, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 495.79, 667.68], "page_width": 999.36, "page_height": 667.68, "text": "lar. Affedilmelerini istirham için cemmigafir halinde sarayın önünde toplandılar. Bu toplanış, hocaların tahrikile bir hücum mahiyetini aldı. Kıyam bütün şehre sirayet etti. Hakem sarayı ihata edenleri kâmilen ateş altına aldı. Kaçanlardan ele geçenleri de ırmak kenarına diktirdiği kazıklara oturtmak suretile öldürttü. İsyanın başladığı Kıble mahallesini yağma ettirdi Halkını Endülüsten sürüp çıkarttı [1]. Mahalleyi de hak ile yeksan eyledi.\n\nABDÜRRAHMAN II. (822 - 857)\nHakemin halefi ve oğlu Abdürrrahman II. Endülüste ulûm ve fünunun inkişafına çalıştı. Bermekoğullarının mesaisile Bağdatta parlıyan medeniyet ışığından istifade için, hiçbir fırsatı kaçırmadı. Bol paralar sarfederek Bağdattan birçok âlimler getirtti. Edebiyata, musikiye, güzel san'atlere ehemmiyet verdi. Meşhur musikişinaslardan Ali bin Zeryabı Iraktan Kurtubaya getirtti. Kurtubayı Memunun Bağdadına rakip olacak bir hale koydu. Kurtubada şarkı andıran debdebeli bir saray hayatı başladı. Bizans İmparatoru Mihail III. (842 - 865) tarafından Abbasilere karşı tedafüî ve tecavüzî bir ittifak teklifine memur edilen heyeti, hüsnü suretle kabul etti. Kendisi de meşhur Yahya bin Hakemi sefaretle İstanbula gönderdi. Kıymetli bir devlet recülü olan Yahya, Abdürrahman devrini parlatan simalardan biri idi.\n\nAbdürrahman II. cülûsunu müteakip dedesi Hişamın kardeşi Abdullah doksanlık bir ihtiyar olduğu halde para ile Afrikadan toplattığı askerlere güvenerek tekrar isyan etti, hükümdarlık davasına kalkışmıştı. Abdürrahman bu ihtiyarı sıkıştırdı. Bir şeye muvaffak olamıyacağını anlıyan Abdullah teslim olmağa mecbur oldu.\n\nBir aralık Franklar da Pireneyi aşarak Barsilonayı zaptettiler. Fakat tutunamadılar. Maamafih, Franklar, Endülüste kuvvetli bir propaganda şebekesi vücuda getirmişlerdi. Endülüsün şimal mıntakası halkının ekseriyeti hıristiyandı. Abdürrahmanın âdil idaresi sayesinde müreffeh bir hayat sürmeye\n\n(1) Endülüsten çıkarılan halktan 8000 kadarı Fas Hükümdarı İdris Sağire iltica ettiler, on beş, yirmi bin kadarı da Ömer bin Şuayip isminde birini kendilerine başbuğ yaparak Mısıra kadar gittiler. Bir fırsat düşürerek İskenderiyeyi zaptettiler. Abbasî Halifesi Memun bunlara birçok para ve mühimmat vererek Giride gönderdi. Ömer bin Şuayip Giridi zabıt ve maiyetile beraber orada yerleşti.", "n_chars": 2282, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 172", "page_id": "tarih-2-1931-p0172", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 125, "side": "verso"}, "text_ocr": "lar. Affedilmelerini istirham için cemmigafir halinde sarayın\nönünde toplandılar. Bu toplanış, hocaların tahrikile bir hücum mahiyetini aldı. Kıyam bütün şehre sirayet etti. Hakem\nsarayı ihata edenleri kâmilen ateş altına aldı. Kaçanlardan\nele geçenleri de ırmak kenarına diktirdiği kazıklara oturtmak suretile öldürttü. İsyanın başladığı Kıble mahallesini\nyağma ettirdi Halkını Endülüsten sürüp çıkarttı [1]. Mahalleyi\nde hak ile yeksan eyledi.\nHakemin halefi ve oğlu Abdürrrahman II.\nA B D U 8 ^ ™^ N I L Endülüste ulûm ve fünunun inkişafına\nçalıştı. Bermekoğullarınm mesaisile Bağdatta parlıyan medeniyet ışığından istifade için, hiçbir fırsatı\nkaçırmadı. Bol paralar sarfederek Bağdattan birçok âlimler\ngetirtti. Edebiyata, musikiye, güzel san'atlere ehemmiyet verdi. Meşhur musikişinaslardan Âli bin Zeryabı Iraktan Kurtubaya getirtti. Kurtubayı Memunun Bağdadma rakip olacak\nbir hale koydu. Kurtubada şarkı andıran debdebeli bir saray\nhayatı başladı. Bizans İmparatoru Mihail 111. (842 - 865)\ntarafından Abbasilere karşı tedafüi ve tecavüz! bir ittifak teklifine memur edilen heyeti, hüsnü suretle kabul etti. Kendisi\nde meşhur Yahya bin Hakemi sefaretle İstanbula gönderdi.\nKıymetli bir devlet recülü olan Yahya, Abdürrahman devrini\nparlatan simalardan biri idi.\nAbdürrahman II. cülûsunu müteakip dedesi Hişamm\nkardeşi Abdullah doksanlık bir ihtiyar olduğu halde para ile\nAfrikadan toplattığı askerlere güvenerek tekrar isyan etti,\nhükümdarlık davasına kalkışmıştı. Abdürrahman bu ihtiyarı\nsıkıştırdı. Bir şeye muvaffak olamıyacağını anlıyan Abdullah\nteslim olmağa mecbur oldu.\nBir aralık Franklar da Pireneyi aşarak Barsilonayı zaptettiler. Fakat tutunamadılar. Maamafih, Franklar, Endülüste kuvvetli bir propaganda şebekesi vücuda getirmişlerdi. Endülüsün şimal mmtakası halkının ekseriyeti hıristiyandı. Abdürrahmanm âdil idaresi sayesinde müreffeh bir hayat sürmeye\n(1) Endülüsten çıkarılan halktan 8 0 0 0 kadarı Fas Hükümdarı İdris\nSağire iltica ettiler, on beş, yirmi bin kadarı da Ömer bin Şuayip isminde\nbirini kendilerine başbuğ yaparak Mısıra kadar gittiler. Bir fırsat düşürerek İskenderiyeyi zaptettiler. Abbasî Halifesi Memun bunlara birçok\npara ve mühimmat vererek Giride gönderdi. Ömer bin Şuayip Giridi\nzabıt ve maiyetile beraber orada yerleşti.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 124, "side": "recto", "printed_page": 173, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [495.79, 0.0, 999.36, 667.68], "page_width": 999.36, "page_height": 667.68, "text": "başlıyan bu hıristiyanlar arasında, papazların tahriki, Frankların telkini ile islâm idaresine karşı kuvvetli bir cereyan başlamıştı. Bu mıntakaların cahil müslümanları da Frankların sureti haktan görünen tezvirlerine kapılıyor, hükûmetleri aleyhine feveran ediyorlardı. Bu telkinler altında Merida şehri halkı vergilerin çokluğundan bahis ile isyan ettiler. Hakem zamanında burada tahsildar iken hırsızlığından dolayı azledilmiş olan Mehmet İbnülkebir adlı bir serseri de başlarına geçti. Asiler valiyi ve memurları kestiler. Depolara hücum ederek silâhları aldılar. Tuleytulenin hıristiyan ve yahudi sekenesi de ihtilâle iştirak etti. Abdürrahmanın itidalle hareket etmesi hıristiyanların cür'etini arttırıyor, müslümanların dinlerine, peygamberlerine alenen sövüp sayıyorlardı. Bu hal Tuleytulede islâmlarla hıristiyanların çarpışmasını intaç etti.\n\nAbdürrahman, bu vak'ada methaldar olan hıristiyanları muhakeme ve tecziye etmek için, hıristiyanlardan mürekkep bir heyet teşkil etti. Bu heyetin teşkili hıristiyanları büsbütün şımarttı. Nihayet Abdürrahman, şiddet istimaline mecbur kaldı. İsyanları bastırdı. Bu isyan henüz bastırılmıştı ki Normanlar Portekiz sahillerine çıkarak tahribata başladılar. Abdürrahman birçok mücadeleden sora Normanları buralardan tarda muvaffak oldu. Abdürrahmanın mühim muvaffakıyetlerinden biri de muntazam bir posta teşkilâtı yapmasıdır. Bu teşkilât Fransada Abdürrahmandan 500 sene sora kurulabilmiştir.\n\nABDÜRRAHMAN II. NİN HALEFLERİ\nAbdürrahman II. nin vefatından Abdürrahman III. ün cülûsuna kadar üç melik zamanında geçen 55 sene, Endülüsün iğtişaşlarla dolu buhranlı bir devridir. Bu iğtişaşlar başlıca iki sebepten neş'et ediyordu. Endülüs fethedildiği zaman yerli hıristiyanlar tamamile memlekette bırakılmışlardı. Bunlar arkalarında bulunan geniş hıristiyan âlemile daimî temasta bulunuyorlardı. Pirene etekleri, Asturiye mıntakası Papanın ve Frankların gönderdiği propagandacıları şevkle karşılayan hıristiyanlarla meskûndu. Din kahramanı şövaliyeler, kâfirlere (müslümanlara) karşı açılacak mukaddes cihada iştirak etmek üzere sürü sürü buralara taşınıyorlardı.\n\nİkinci sebep te işlerin başında bulunan Arapların kabileci, tefrikacı ve isyankâr ruhundan doğuyordu. Tek bayrak", "n_chars": 2224, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 173", "page_id": "tarih-2-1931-p0173", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 125, "side": "recto"}, "text_ocr": "başlıyan bu hıristiyanlar arasında, papazların tahriki, Frankların telkini ile islâm idaresine karşı kuvvetli bir cereyan,\nbaşlamıştı. Bu mmtakaların cahil müslümanları da Frankların\nsureti haktan görünen tezvirlerine kapılıyor, hükümetleri\naleyhine feveran ediyorlardı. Bu telkinler altında Merida\nşehri halkı vergilerin çokluğundan bahis ile isyan ettiler. Hakem zamanında burada tahsildar iken hırsızlığından dolayı\nazledilmiş olan Mehmet İbnülkebir adlı bir serseri de başlarına geçti. As 1er valiyi ve memurları kestiler. Depolara hücum ederek silâhları aldılar. Tuleytulenin hıristiyan ve yahudi sekenesi de ihtilâle iştirak etti. Abdürrahmanm itidalle\nhareket etmesi hıristiyanlarırı cür'etini arttırıyor, müslümanların dinlerine, peygamberlerine alenen sövüp sayıyorlardı.\nBu hal Tuleytulede islâmlarla hıristiyanların çarpışmasını\nintaç etti.\nAbdürrahman, bu vak'ada methaldar olan hıristiyanları.\nmuhakeme ve tecziye etmek için, hıristiyanlardan mürekkep\nbir heyet teşkil etti. Bu heyetin teşkili hıristiyanları büsbütün\nşımarttı. Nihayet Abdürrahman, şiddet istimaline mecbur\nkaldı. İsyanları bastırdı. Bu isyan henüz bastırılmıştı ki Normanlar Portekiz sahillerine çıkarak tahribata başladılar. Abdürrahman birçok mücadeleden sora Normanları buralardan\ntarda muvaffak oldu. Abdürrahmanm mühim muvaffakiyetlerinden biri de muntazam bir posta teşkilâtı yapmasıdır.\nBu teşkilât Fransada Abdürrahmandan 5 0 0 sene sora kurulabilmiştir.\nABDURRAHMAN „ „ Abdürrahman II. nin , TTT .. .. _ vefatından . , .. Abdür- ...\n»» m H u « , r r ı ™i rahman III.un cuıusuna kadar uç melik za- il. NIN HALEFLERİ v\nmanında geçen 55 sene, Endülüsün igtışaşlarla dolu buhranlı bir devridir. Bu iğtişaşlar başlıca iki sebepten neş'et ediyordu. Endülüs fethedildiği zaman yerli hıristiyanlar tamamile memlekette bırakılmışlardı. Bunlar arkalarında bulunan geniş hıristiyan âlemile daimî temasta bulunuyorlardı. Pirene etekleri, Asturiye mmtakası Papanın ve\nFrankların gönderdiği propagandacıları şevkle karşılayan hıristiyanlarla meskûndu. Din kahramanı şövaliyeler, kâfirlere\n(müslümanlara) karşı açılacak mukaddes cihada iştirak etmek üzere sürü sürü buralara taşınıyorlardı.\nİkinci sebep te işlerin başında bulunan Arapların kabileci, tefrikacı ve isyankâr ruhundan doğuyordu. Tek bayrak", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 125, "side": "verso", "printed_page": 174, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 489.74, 666.96], "page_width": 1002.24, "page_height": 666.96, "text": "altında toplanarak millî birlik yapmak kabiliyetinden mahrum olan Arapların başına geçen ve şahsî ihtiras ve menfaatleri uğrunda her şeyi feda etmekten çekinmiyen ümeranın her fırsatta isyan bayrağını açmaları, memleketi anarşi içinde bırakıyor, hükûmet nüfuzunu temelinden sarsıyordu.\n\nAbdürrahman II. ye halef olan Mehmet I. (857 — 886) iktidar mevkiine geçtiği zaman hıristiyanlar propagandacıların telkini neticesi olarak müthiş bir ihtilâl unsuru olmuşlardı. Hıristiyan dönmelerinden Sarakosta Valisi Musa ile Tuleytule Valiliğinde bulunan oğlunun azli, hıristiyanların umumî isyanına vesile hazırladı. Musa, ehemmiyetli bir kaleyi İspanyollara terkettiğinden hem kendisi, hem de oğlu azledilmişti. Musanın oğlu yerli hıristiyanların başına geçerek isyan etti. Asturiye kıralı ile birleşti. Müttefikler müslümanlara ait köylere, şehirlere hücum ettiler. Kıtal ve yağma birkaç sene devam etti.\n\nBu haile bertaraf edildikten sora şimalden Frankların hücumu başladı. 60 kadar gemi ile Malaga havalisine gelen Normanlar da bu mıntakadan ilerlediler. Asturiyeliler de bu hareketlere iştirak ettiler.\n\nMehmet, Franklarla, Normanları tarda muvaffak oldu. Fakat, Asturiye kıralına karşı gönderdiği ordu, perişan oldu. Birçok mühim şehirler Asturiye kıralının eline geçti. Mehmet, kaybedilen yerleri kurtarmak için bir iki sene uğraştı. Amribni Hafs adlı bir sergerdenin çıkardığı isyan daha acıklı bir devir açtı.\n\nFelâketler artık tevali ediyordu. Büyük bir fırtına Akdenizde dolaşan donanmayı mahvetti. Korkunç bir kıtlık, heryeri kasıp kavurdu. Bunu takip eden veba, binlerce insanı alıp götürdü. Arkadan çıkan zelzele de mamur şehirleri harabeye çevirdi.\n\nAzimli bir adam olan Mehmet, bütün bu felâketlere göğüs gerdi. Memleket ıstırabını azaltmak için gecegündüz çalıştı. Esaslı kanunlar koyarak inzıbatı temin etti; Navar prensile birleşerek tekrar Endülüse giren Amribni Hafsı mağlûp etti. Amirle Navar prensi harp meydanında maktul düştüler.\n\nMehmede halef olan oğlu Münzer (886 - 888) memleketi harap bir halde bulmuştu. Maktul düşen Amribni Hafsın yerine geçen oğlu Galip, gayrimemnunların iltihakile daha", "n_chars": 2112, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 174", "page_id": "tarih-2-1931-p0174", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 126, "side": "verso"}, "text_ocr": "altında toplanarak millî birlik yapmak kabiliyetinden mahrum olan Arapların başına geçen ve şahsî ihtiras ve menfaatleri uğrunda her şeyi feda etmekten çekinmiyen ümeranın\nher fırsatta isyan bayrağını açmaları, memleketi anarşi içinde bırakıyor, hükümet nüfuzunu temelinden sarsıyordu.\nAbdürrahman II. ye halef olan Mehmet I. ( 857 —\n886) iktidar mevkiine geçtiği zaman hıristiyanlar propagandacıların telkini neticesi olarak müthiş bir ihtilâl unsuru olmuşlardı. Hıristiyan dönmelerinden Sarakosta Valisi Musa\nile Tuleytule Valiliğinde bulunan oğlunun azli, hıristiyanların umumî isyanına vesile hazırladı. Musa, ehemmiyetli bir\nkaleyi İspanyollara terkettiğinden hem kendisi, hem de oğlu\nazledilmişti. Musanm oğlu yerli hıristiyanlarm başına geçerek isyan etti. Asturiye kiralı ile birleşti. Müttefikler müslümanlara ait köylere, şehirlere hücum ettiler. Kıtal ve yağma\nbirkaç sene devam etti.\nBu haile bertaraf edildikten sora şimalden Frankların hücumu başladı. 60 kadar gemi ile Malağa havalisine gelen\nNormanlar da bu mmtakadan ilerlediler. Asturiyeliler de bu\nhareketlere iştirak ettiler.\nMehmet, Franklarla, Normanları tarda muvaffak oldu.\nFakat, Asturiye kiralına karşı gönderdiği ordu, perişan oldu.\nBirçok mühim şehirler Asturiye kiralının eline geçti. Mehmet, kaybedilen yerleri kurtarmak için bir iki sene uğraştı.\nAmribni Hafs adlı bir sergerdenin çıkardığı isyan daha acıklı\nbir devir açtı.\nFelâketler artık tevali ediyordu. Büyük bir fırtına Akdenizde dolaşan donanmayı mahvetti. Korkunç bir kıtlık, heryeri kasıp kavurdu. Bunu takip eden veba, binlerce insanı\nalıp götürdü. Arkadan çıkan zelzele de mamur şehirleri harabeye çevirdi.\nAzimli bir adam olan Mehmet, bütün bu felâketlere göğüs gerdi. Memleket ıstırabını azaltmak için gecegün-'üz\nçalıştı. Esaslı kanunlar koyarak inzibatı temin etti; Navar\nprensile birleşerek tekrar Endülüse giren Amribni Hafsı mağlûp etti. Amirle Navar prensi harp meydanında maktul\ndüştüler.\nMehmede halef olan oğlu Münzer (886 - 888) memleketi\nharap bir halde bulmuştu. Maktul düşen Amribni Hafsm yerine geçen oğlu Galip, gayrimemnunların iltihakile daha", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 125, "side": "recto", "printed_page": 175, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [489.74, 0.0, 1002.24, 666.96], "page_width": 1002.24, "page_height": 666.96, "text": "ziyade kuvvetlenmiş, Sarakosta ve Tuleytule gibi mühim şehirleri zaptetmişti. Galip, üzerine gönderilen orduyu mahvetti. Münzer, bizzat asilere karşı çıkmak mecburiyetinde kaldı. Fakat, muharebe meydanında öldürüldü.\n\nMünzer veliaht tayin etmemişti. Devlet erkânı kardaşı Abdullahı iktidar mevkiine çıkardılar (888 - 912), asi Galip Kastil ve Aragon havalisini almıştı. Memleket anarşi içinde bulunuyordu. Abdullah, Galibe karşı gitmek üzere hazırlanırken Kasım ve Özbek adlı kardeşleri de hükümdarlık iddiasına kalkıştılar. Valilerden bazıları ve kendi oğlu Memet te bunlarla birleştiler. Memleket bir kat daha karıştı. Kurtubada bile ihtilâl emareleri başgösterdi. Vaziyet Emevi saltanatının inhilâli gibi görünüyordu. Fakat Abdullah şaşırmadı. Serbestçe dahilî mücadelelerle uğraşabilmek için, mücavir hıristiyan devletlerle anlaşmak teşebbüsüne girişti. Galibin başına toplanan serserilerin Asturiye hudutlarında yağmagerliğe başlamaları Kıral Alfons III. ü (866 - 910) de sulha yaklaştırdı. Kıral Alfonsla Galip aleyhine tedafüî ve tecavüzî bir muahede yaptı. Fakat memlekette de kıyamet koptu. Mutaassıp hocalar, Galiple birleşerek müşriklerden intikam almak farz iken Abdullahın bilâkis hıristiyan bir hükümdarla ittifak yapması şer'i şerif ahkâmına mugayir olduğunu iddiaya başladılar; cahil halkı Abdullah aleyhine tahrike koyuldular. Hocaları bu hususta vecde getiren amil, din gayretinden ziyade Galibin gizlice gönderdiği paralardı. Bu paraların füsunkâr tesirile fakihler İşbilye camilerinde dinden çıktığına hükmettikleri Abdullahın ismini hutpelerden bile çıkardılar. Umumî bir galeyan uyandırmaya sâyeden bu heriflere kat'î bir darbe indirmek zamanı gelmişti. Abdullah onları tevkif ve Afrikaya nefyetti. Sora da Galibi, bir meydan muharebesinde inhizama uğrattı. Saltanat zamanını ihtilâller, iğtişaşlar içinde geçiren Abdullaha torunu Abdürrahman III. halef oldu.\n\nABDÜRRAHMAN III. DEVRİ (912 - 961)\nAbdürrahman III. devri, Endülüs Emevilerinin en parlak zamanıdır. Dedesi Abdullah, kendisine dahilen anarşi içinde, haricen tehlikelere maruz bir devlet bırakmıştı. Fakat, 22 yaşındaki bu genç, eyi bir tahsil görmüştü. Yüksek seciyelerle muttasıftı. Çok geçmeden başlarında istiklâl rüzgârı esen valileri itaat altına aldı. Amcası Abdürrahmanül", "n_chars": 2262, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 175", "page_id": "tarih-2-1931-p0175", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 126, "side": "recto"}, "text_ocr": "ziyade kuvvetlenmiş, Sarakosta ve Tuleytule gibi mühim\nşehirleri zaptetmişti. Galip, üzerine gönderilen orduyu\nmahvetti. Münzer, bizzat asilere karşı çıkmak mecburiyetinde\nkaldı. Fakat, muharebe meydanında öldürüldü.\nMünzer veliaht tayin etmemişti. Devlet erkânı kardaşı\nAbdullahı iktidar mevkiine çıkardılar (888-912), asi Galip\nKastil ve Aragon havalisini almıştı. Memleket anarşi içinde\nbulunuyordu. Abdullah, Galibe karşı gitmek üzere hazırlanırken Kasım, ve Özbek adlı kardeşleri de hükümdarlık iddiasına kalkıştılar. Valilerden bazıları ve kendi oğlu Memet\nte bunlarla birleştiler. Memleket bir kat daha karıştı. Kurtubada bile ihtilâl emareleri başgösterdi. Vaziyet Emevi\nsaltanatının inhilâli gibi görünüyordu. Fakat Abdullah şaşırmadı. Serbestçe dahilî mücadelelerle uğraşabilmek için, mücavir hıristiyan devletlerle anlaşmak teşebbüsüne girişti. Galibin başına toplanan serserilerin Asturiye hudutlarında\nyağmagerliğe başlamaları Kıral Alfons III. ü (866-910) de\nsulha yaklaştırdı. Kıral Alfonsla Galip aleyhine tedafüi ve\ntecavüzî bir muahede yaptı. Fakat memlekette de kıyamet\nkoptu. Mutaassıp hocalar, Galiple birleşerek müşriklerden\nintikam almak farz iken Abdullahm bilâkis hıristiyan bir\nhükümdarla ittifak yapması şer'i şerif ahkâmına mugayir olduğunu iddiaya başladılar; cahil halkı Abdullah aleyhine\ntahrike koyuldular. Hocaları bu hususta vecde getiren amil,\ndin gayretinden ziyade Galibin gizlice gönderdiği paralardı.\nBu paraların füsunkâr tesirile fakîh ler İşbilye camilerinde\ndinden çıktığına hükmettikleri Abdullahm ismini hutpelerden\nbile çıkardılar. Umumî bir galeyan uyandırmaya sâyeden\nbu heriflere kat'î bir darbe indirmek zamanı gelmişti. Abdullah onları tevkif ve Afrikaya nefyetti. Sora da Galibi, bir\nmeydan muharebesinde inhizama uğrattı. Saltanat zamanını\nihtilâller, iğtişaşlar içinde geçiren Abdullaha torunu Abdürrahman III. halef oldu.\nABDÜRRAHMAN A b d ü r r a h m a n devri, Endülüs Emeni. DEVRİ v i l e r i n i n e n Parlak zamanıdır. Dedesi Abdul(912 - 961) la h, kendisine dahilen anarşi içinde, haricen\ntehlikelere maruz bir devlet bırakmıştı.\nFakat, 22 yaşındaki bu genç, eyi bir tahsil görmüştü. Yüksek\nseciyelerle muttasıftı. Çok geçmeden başlarında istiklâl rüzgârı esen valileri itaat altına aldı. Amcası Abdürrahmanül", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 126, "side": "verso", "printed_page": 176, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 491.34, 670.56], "page_width": 1001.04, "page_height": 670.56, "text": "muzaffer idaresinde sevkettiği ordu, Galibi Şukar meydan muharebesinde tarumar etti. Galibin elindeki şehirlerden birçoğu istirdat edildi. Galip, Pirene dağlarının sarp mıntakalarına çekildi. Endülüsü aralarında taksim etmek esasına göre bir sulh teklifi yaptı. Abdürrahman, bu teklifi reddetti. Mücadele devam ediyordu. Fakat bu maceralardan sora Galip çok yaşamadı, öldü. Oğlu Cafer Tuleytulede tahassun etmişti, o da burada tazyik edildi. Şehri bırakarak kaçmıya mecbur kaldı. Asturiyeye iltica etti. Leon Kıralı Ordonno II. (913-923) ile bir muahede aktetti.\n\nSon karışıklık senelerinde Asturiye kıralları memleketlerini çok genişletmişlerdi; payitahtlarını Leiona kaldırtmış, Leon Kırallığını teşkil etmiş, Portekiz içerlerine seferler yapmışlardı. Oviedoyu terkederek Leonda yerleşen Ordonno II. büyük zaferler peşinde koşan bir adamdı.\n\nCaferin kendisini metbu tanıyacağını ihtiva eden bu muahedenin imzasından sora Endülüse tecavüze başladı. Bütün şimalî İspanyayı istilâ etti. Fakat Abdürrahman III. ün amcası Abdürrahmanülmuzaffer müttefikleri dağıttı. Leon kıralını memleketine dönmiye mecbur etti.\n\nAbdürrahman III., üzücü bir gayretle dahildeki isyancıları sındırmıştı. Son hareket ile haricî tecavüzler de durdurulmuş oldu. Memlekette nisbî bir sükûn ve inkişaf devresi açıldı.\n\nAbdürrahman, son tecrübelerden sora tehlike zamanlarında mürai Araplara istinat edilemiyeceğini anlamıştı. Venedik ve Ceneviz korsanlarının getirdikleri çocuklardan bir hassa ordusu vücuda getirdi. Ekserisi kendisini bilecek bir yaşta gelen bu çocuklar, islâm dinine sokuluyor, müslüman terbiyesile yetiştiriliyorlardı. İçlerinden kabiliyet ve zekâları müsait olanlara devletin bütün mansıpları açık bulunuyordu. Bunlar, orduda ve idarî işlerde mevki kazandıktan sora, Endülüs fatihlerinin oğulları olmakla iftihar eden zadegânla araları açıldı; zadegân köle ve esir dedikleri bunların kumandası altına girmek istemediler. Hatta muharebelerin birinde bunlara kızarak harp sahasından çekilip gittiler.\n\nBu hal, ötedenberi Endülüsteki muhtelif arap kabilelerinin hem kendi aralarında ve hem de Berber-Hazarlarla olan rekabet ve münaferete yeni unsurlar soktu. Yabancı esir çocukların Endülüsün içtimaî heyeti içinde, yüksek", "n_chars": 2214, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 176", "page_id": "tarih-2-1931-p0176", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 127, "side": "verso"}, "text_ocr": "muzaffer idaresinde sevkettiği ordu, Galibi Şukar meydan\nmuharebesinde tarumar etti. Galibin elindeki şehirlerden birçoğu istirdat edildi. Galip, Pirene dağlarının sarp mıntakalarına çekildi. Endülüsü aralarında taksim etmek esasına göre\nbir sulh teklifi yaptı. Abdürrahman, bu teklifi reddetti. Mücadele devam ediyordu. Fakat bu maceralardan sora Galip çok\nyaşamadı, öldü. Oğlu Cafer Tuleytulede tahassun etmişti,\no da burada tazyik edildi. Şehri bırakarak kaçmıya mecbur\nkaldı. Asturiyeye iltica etti. Leon Kiralı Ordonno II. (913923) ile bir muahede aktetti.\nSon karışıklık senelerinde Asturiye kıralları memleketlerini çok genişletmişlerdi; payitahtlarını Leionz. kaldırtmış,\nLeon Kırallığım teşkil etmiş, Portekiz içerlerine seferler yapmışlardı. Oviedo yu terkederek Leonda yerleşen Ordonno II.\nbüyük zaferler peşinde koşan bir adamdı.\nCaferin kendisini metbu tanıyacağını ihtiva eden bu muahedenin imzasından sora Endülüse tecavüze başladı. Bütün\nşimalî İspanyayı istilâ etti. Fakat Abdürrahman III. ün\namcası Abdiirrahmanülmuzaffer müttefikleri dağıttı. Leon\nkıralım memleketine dönmiye mecbur etti.\nAbdürrahman III., üzücü bir gayretle dahildeki isyancıları sindirmişti. Son hareket ile haricî tecavüzlerde durdurulmuş oldu. Memlekette nisbî bir sükûn ve inkişaf devresi\naçıldı.\nAbdürrahman, son tecrübelerden sora tehlike zamanlarında mürai Araplara istinat edilemiyeceğini anlamıştı. Venedik ve Ceneviz korsanlarının getirdikleri çocuklardan bilhassa ordusu vücuda getirdi. Ekserisi kendisini bilecek bir\nyaşta gelen bu çocuklar, islâm dinine sokuluyor, müslüman\nterbiyesile yetiştiriliyorlardı. İçlerinden kabiliyet ve zekâları\nmüsait olanlara devletin bütün mansıpları açık bulunuyordu.\nBunlar, orduda ve idarî işlerde mevki kazandıktan sora,\nEndülüs fatihlerinin oğulları olmakla iftihar eden zadegânla\naraları açıldı; zadegân köle ve esir dedikleri bunların kumandası altına girmek istemediler. Hatta muharebelerin birinde bunlara kızarak harp sahasından çekilip gittiler.\nBu hal, ötedenberi Endülüsteki muhtelif arap kabilelerinin hem kendi aralarında ve hem de Berber-Hazaıiarla\nolan rekabet ve münaferete yeni unsurlar soktu. Yabancı\nesir çocukların Endülüsün içtimaî heyeti içinde, yüksek", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 126, "side": "recto", "printed_page": 177, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [491.34, 0.0, 1001.04, 670.56], "page_width": 1001.04, "page_height": 670.56, "text": "mevki kazanmaları ayni zamanda hükümdarların keyfî idarelerine daha ziyade bir inkişaf verecekti. Kendilerini Emevilerle ayni seviyede gören fatihlerin yani Berber - Hazarların oğulları, hükümdarların keyfî idarelerine karşı daimî surette mücadele ediyorlardı. Yeni zuhûr eden zümre ise; esirlikten yetişme olmak itibarile, yükselmek için riya ve tabasbus yoluna giriyor; bu suretle hükümdarları insanlık fevkine çıkarıyorlardı. Ayni hal dört asır sora Şarkta Osmanlı İmparatorluğunda da görülecektir.\n\nX. asır iptidalarında Afrikada zuhûr eden büyük hâdiseler nihayet Abdürrahman III. ü müdahaleye mecbur etti. Fatimî dailerinden Ebu Abdullah, Mağripte Kettame Berberlerine istinaden Aglebileri kaldırmış, İsmaililerden Übeydullahı halife ilân etmişti (910). Bu suretle tsşekkül eden Fatimiler, Fastaki İdrisileri de tazyika başladılar. Hükümdarları Yahya bin İdris IV. (904 — 922) acıklı bir vaziyete düştü. Bu yüzden Fasta zuhûr eden ihtilâller, İdrisileri iktidar mevkiinden uzaklaştırdı. Emevilere Endülüs tacını kazandıran Zenata kabilesi İdrisileri iltizam ediyorlardı. Abdürrahman III. ten istimdat ettiler. Abdürrahmanın kuvvetli bir donanma himayesinde gönderdiği kuvvetler İdrisileri tekrar iktidar mevkiine getirdi. Fakat bu tebeddül, Fatımilerin müdahalesini intaç etti. Abdürrahmanın kuvvetleri Fatimilerle de muharebeye mecbur kaldı. Fatimî - Emevi mücadelesi uzayacaktı. Dahilî tanzimatla meşgul olmak istiyen Abdurrahman, Afrikada yeni maceralar peşinde koşmayı münasip görmedi. Kuvvetlerini geriçekti. Bunun neticesi olarak Fatimiler Şimali Afrikada kuvvetle yerleştiler. Yalnız Tanca Emevilerin elinde kaldı.\n\nAbdürrahman, dahilî asayişi temin ettikten sora memleketin imarına çalıştı. Kurtubaya üç saat mesafede, Medinetüzzehra namile yeni bir şehir kurdu. Burada muazzam bir saray yaptırdı. Enkazı hayret ve takdirle temaşa edilen bu saray, 4300 somaki mermer sütun üzerine kurulmuş ve 25 senede bitmiştir. Duvarları, mermer ve çinilerle kaplı idi. Tavanları altın nakışlarla süslenmişti. Üst katta, Abdürrahmanın vükelâsını kabul ettiği salon, bir san'at abidesi idi. Ortada büyük bir havuz vardı. Havuzun ortasında da başında büyük bir beyaz inci bulunan altın bir kuş bulunuyordu. Havuza akan sular, bu kuşun ağzından fıskıye halinde dökü", "n_chars": 2262, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 177", "page_id": "tarih-2-1931-p0177", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 127, "side": "recto"}, "text_ocr": "mevki kazanmaları ayni zamanda hükümdarların keyfî idarelerine daha ziyade bir inkişaf verecekti. Kendilerini Emevılerle ayni seviyede gören fatihlerin yani Berber - Hazarların oğulları, hükümdarların keyfî idarelerine karşı daimî\nsurette mücadele ediyorlardı. Yeni zuhûr eden zümre ise •\nesirlikten yetişme olmak itibarile, yükselmek için riya ve\ntabasbus yoluna giriyor; bu suretle hükümdarları insanlık\nfevkine çıkarıyorlardı. Ayni hal dört asır sora Şarkta Osmanlı\nimparatorluğunda da görülecektir.\nX. asır iptidalarında Afrikada zuhûr eden büyük hâdiseler nihayet Abdürrahman III. ü müdahaleye mecbur\netti. Fatımî dailerinden Ebu Abdullah, Mağripte Kettame Berberlerine istinaden Aglebileri kaldırmış, İsmaililerden Übeydullahı halife ilân etmişti (910). Bu suretle tsşekkül eden\nFatımıler, Faştaki İdrisileri de tazyika başladılar. Hükümdarları Yahya bin İdris IV. ( 9 0 4 - 9 2 2 ) acıklı bir vaziyete\nduştu. Bu yüzden Faşta zuhûr eden ihtilâller, İdrisileri iktidar mevkiinden uzaklaştırdı. Emevilere Endülüs tacını kazandıran Zenata kabilesi İdrisileri iltizam ediyorlardı. Abdürrahman III. ten istimdat ettiler. Abdürrahmanın kuvvetli\nbir donanma himayesinde gönderdiği kuvvetler İdrisileri\ntekrar iktidar mevkiine getirdi. Fakat bu tebeddül, Fatımilerın müdahalesini intaç etti. Abdürrahmanın kuvvetleri Fatımılerle de muharebeye mecbur kaldı. Fatimî - Emevi mücadelesi uzayacaktı. Dahilî tanzimatla meşgul olmak istiyen\nAbdurrahman, Afrikada yeni maceralar peşinde koşmayı münasip görmedi. Kuvvetlerini geriçekti. Bunun neticesi olarak Fatımıler Şimali Afrikada kuvvetle yerleştiler. Yalnız\nTanca Emevilerin elinde kaldı.\nAbdürrahman, dahilî asayişi temin ettikten sora memleketin imarına çalıştı. Kurtubaya üç saat mesafede, Medinetuzzehra namile yeni bir şehir kurdu. Burada muazzam bir\nsaray yaptırdı. Enkazı hayret ve takdirle temaşa edilen bu\nsaray, 4 3 0 0 somaki mermer sütun üzerine kurulmuş ve 25\nsenede bitmiştir. Duvarları, mermer ve çinilerle kaplı idi.\nTavanları altın nakışlarla süslenmişti. Üst katta, Abdürrahmanın vükelâsını kabul ettiği salon, bir san'at abidesi idi.\nOrtada büyük bir havuz vardı. Havuzun ortasında da başında buyuk bir beyaz inci bulunan altın bir kus bulunuyordu.\nHavuza akan sular, bu kuşun ağzından fıskiye halinde dökü", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 127, "side": "verso", "printed_page": 178, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 506.18, 672.0], "page_width": 1000.56, "page_height": 672.0, "text": "lüyordu. Sarayın etrafı şirin bahçelerle muhattı. Bu bahçeler arasında mermer sütunlar üzerine yapılmış, musanna bir köşk bulunuyordu. Köşkün salonunda istiridye şeklinde cıva ile dolu bir havuz vardı. Saray civarında hassa ordusuna mahsus kışlalarla vükelâ konakları bulunuyordu. Abdürrahman, burada büyük bir cami ile zengin bir kütüphane de yaptırmıştı.\n\nMemleketin her tarafında Medinetüzzehrayı takliden binalar yapılmıya başladı. Memleketin servet membaı ziraatle san'at olduğunu takdir eden Abdürrahman, Endülüste sürülmedik bir karış yer kalmamasına çok itina ediyordu. Kanallar açtı, ticaret donanmaları vücuda getirdi. Akdeniz ticaretini eline aldı. Endülüs sahillerinden kalkan ticaret gemileri İskenderiyeye, İtalya sahillerine, hatta İstanbula kadar Endülüs mamulâtından eşyalar taşıyorlardı.\n\nAbdürrahmanın medeniyet ve umran faaliyeti engelsiz kalmıyordu. Kardeşinin idamından müteessir olan Santarem Valisi İshak bin Ümmiye, Leon Kıralı Ramiro II. ye (927-950) müracaatle Endülüs üzerine yürüdüğü takdirde idaresinde bulunan vilâyeti kendisine teslim edeceğini bildirdi. Ramiro, Endülüse girdi. İshak bin Ümmiyenin kuvvetlerile birleşti. Bütün şimal mıntakası yağma ve tahrip edildi, islâmlar görülmemiş bir vahşetle doğrandı. Madrit (Mecrit) te Ramironun eline geçti (932). Abdürrahman umumî seferberlik ilânına mecbur oldu. Çetin ve uzun muharebelerden sora istilâ edilen memleketleri kurtardı. Senelerdenberi Endülüsü, bir mareke haline sokan (Amribni Hafs) sülâlesini de ortadan kaldırdı.\n\nAbdürrahman, oğlu Hakemi veliaht tayin etmişti. Fakat diğer oğlu Abdullah, bu tayini kabul etmiyerek babasına karşı isyan etti. Yakalanarak idam olundu. Yarım asır, hükümdarlık eden Abdürrahman III. halefine mamur, asayişi muntazam bir memleket bırakarak ebediyete çekildi. Abdürrahmana kadar Endülüs Emevileri Melik ve Emîr unvanile iktifa etmişlerdi. Abdürrahman Emirülmüminin ve Halife unvanlarını aldı.\n\nHAKEM II. DEVRİ (961-976)\nHakem II. ihtiyar babasının son devirlerinde idareyi filen eline almış, yüksek meziyetlerile kendisini herkese sevdirmişti. Çocukluğundanberi ilmî tetebbülere düşkün olan Hakem, yük", "n_chars": 2125, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 178", "page_id": "tarih-2-1931-p0178", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 128, "side": "verso"}, "text_ocr": "lüyordu. Sarayın etrafı şirin bahçelerle muhattı. Bu bahçeler\narasında mermer sütunlar üzerine yapılmış, musanna bir\nköşk bulunuyordu. Köşkün salonunda istiridye şeklinde\ncıva ile dolu bir havuz vardı. Saray civarında hassa ordusuna mahsus kışlalarla vükelâ konakları bulunuyordu. Abdürrahman, burada büyük bir cami ile zengin bir kütüphane\nde yaptırmıştı.\nMemleketin her tarafında Medinetüzzehrayı takliden binalar yapılmıya başladı. Memleketin servet membaı ziraatle\nsan'at olduğunu takdir eden Abdürrahman, Endülüste sürülmedik bir karış yer kalmamasına çok itina ediyordu. Kanallar açtı, ticaret donanmaları vücuda getirdi. Akdeniz ticaretini eline aldı. Endülüs sahillerinden kalkan ticaret gemileri\nİskenderiyeye, İtalya sahillerine, hatta İstanbula kadar Endülüs mamulâtından eşyalar taşıyorlardı.\nAbdürrahmanın medeniyet ve ümran faaliyeti engelsiz\nkalmıyordu. Kardeşinin idamından müteessir olan Santarem\nValisi İshak bin Ümmiye, Leon Kiralı Ramiro II. ye (927950) müracaatle Endülüs üzerine yürüdüğü takdirde idaresinde bulunan vilâyeti kendisine teslim edeceğini bildirdi.\nRamiro, Endülüse girdi. İshak bin Ümmiyenin kuvvetlerde\nbirleşti. Bütün şimal mıntakası yağma ve tahrip edildi, islâmlar görülmemiş bir vahşetle doğrandı. Madrit (Mecrit) te Ramironun eline geçti (932). Abdürrahman umum! seferberlik\nilânına mecbur oldu. Çetin ve uzun muharebelerden sora istilâ edilen memleketleri kurtardı. Senelerdenberi Endülüsü,\nbir mareke haline sokan (Amribni Hafs) sülâlesini de ortadan\nkaldırdı.\nAbdürrahman, oğlu Hakemi veliaht tayin etmişti. Fakat\ndiğer oğlu Abdullah, bu tayini kabul etmiyerek babasına karşı isyan etti. Yakalanarak idam olundu. Yarım asır, hükümdarlık eden Abdürrahman III. halefine mamur, asayişi\nmuntazam bir memleket bırakarak ebediyete çekildi. Abdürrahmana kadar Endülüs Emevileri Melik ve Emir unvanile\niktifa etmişlerdi. Abdürrahman Emirülmüminin ve Halife\nunvanlarını aldı.\nHakem II. ihtiyar babasının son devirDEVRU961-976) irinde idareyi filen eline almış, yüksek meziyetlerde kendisini herkese sevdirmişti. Çocukluğundanberi ilmî tetebbülere düşkün olan Hakem, yük", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 127, "side": "recto", "printed_page": 179, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [506.18, 0.0, 1000.56, 672.0], "page_width": 1000.56, "page_height": 672.0, "text": "sek vasıflarile mümtaz bir şahsiyetti. Herhangi bir harbe meydan vermemek, zamanını tarihe bir irfan devresi olarak geçirtmek istiyordu. Fakat hadisat, kendi arzusu gibi cereyan etmedi. Memleketin şimal mıntakasını istilâ eden Leon Kıralı Sanşe I. (955 - 967) kendisini harbe icbar eyledi. Hakem ilmî ve medenî faaliyetleri durdurmamak için prensliğinde tesis ettiği büyük kütüphanenin idaresini kardeşi Abdülâzize, ilmî heyetlerin faaliyetlerine nezaret vazifesini de diğer kardeşi Münzere havale etti. Kendisi de harp işlerile uğraşarak Leon kıralını musalâha aktine mecbur etti. Bu musalâhayı diğer küçük kontluklarla olan muahedeler takip etti. Hakem, Endülüs ticaretine zarar veren Fas havalisini elde etmeyi faydalı gördü. Sevkettiği ordu Fası işgal altına aldı. Fas ve Cezayirde Emevi melikini hükümdar tanıdılar.\n\nHakemin, hayatını kitaplara ve ilme hasretmesi, Endülüste ilmî bir faaliyet devresi açtı. Vezirler, yüksek memurlar bütün gayretlerile ilmin himaye ve neşrine çalıştılar. Hakem, islâm dünyasının her tarafında yazılan kıymetli kitapları, birçok paralar sarfile; Kurtubaya topladı. Kurtuba medreseleri İbnirrüşt gibi yüksek âlimler yetiştirecek derecede inkişaf etti. Avrupanın muhtelif yerlerinden birçok gençler, fen ve felsefe tahsili için Endülüs medreselerine geliyorlardı. Bunlar arasında bilâhare papalığa kadar yükselen şahsiyetler bulunuyordu. Hakem zamanında Kurtubada küçük çocuklara mahsus 33 mektep bulunuyordu. Başta Tuleytule olmak üzere Endülüsün diğer şehirleri ilmî faaliyette Kurtuba ile rekabet ediyorlardı. Tuleytuledeki ilim heyeti Kurtubaya tefevvuk ediyordu.\n\nHakem, Endülüste umumî tahriri nüfus yaptırdı. Ziraat istatistikleri tanzim ettirdi. Zeriyatın nüfusu mevcudeye nispetle beş misli olması için tertipler aldı. Fazla mahsul memleket haricine gönderiliyordu. İstanbul pazarlarında bile bol bol Endülüs mahsulâtı satılıyordu. İhracattan alınan para 12 milyon altına baliğ oluyordu.\n\nHakem devrinde Endülüs kadınları arasında da ilmî bir faaliyet başladı. Lisan, edebiyat ve riyazıyatta tanınmış simalar yetişti. Kurtubalı Ayşe ile Lebine ve Hatice ismindeki hanımlar, ilm faaliyetin başında bulunuyorlardı.", "n_chars": 2156, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 179", "page_id": "tarih-2-1931-p0179", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 128, "side": "recto"}, "text_ocr": "sek vasıflarile mümtaz bir şahsiyetti. Herhangi bir harbe\nmeydan vermemek, zamanını tarihe bir irfan devresi olarak\n•geçirtmek istiyordu. Fakat hadisat, kendi arzusu gibi cereyan\netmedi. Memleketin şimal mıntakasını istilâ eden Leon Kiralı\n•Sanşe I. (955 - 967) kendisini harbe icbar eyledi. Hakem\nilmî ve medenî faaliyetleri durdurmamak için prensliğinde\ntesis ettiği büyük kütüphanenin idaresini kardeşi Abdülâzize,\nilmî heyetlerin faaliyetlerine nezaret vazifesini de diğer kardeşi Münzere havale etti. Kendisi de harp işlerde uğraşarak\nLeon kiralını musalâha aktine mecbur etti. Bu musalâhayı\ndiğer küçük kontluklarla olan muahedeler takip etti. Hakem,\nEndülüs ticaretine zarar veren Fas havalisini elde etmeyi\nfaydalı gördü. Sevkettiği ordu Fası işgal altına aldı.'Fas ve\n'Cezayirde Emevi melikini hükümdar tanıdılar.\nHakemin, hayatını kitaplara ve ilme hasretmesi, Endülüste ilmî bir faaliyet devresi açtı. Vezirler, yüksek memurlar bütün gayretlerde ilmin himaye ve neşrine çalıştılar. Hakem, islâm dünyasının her tarafında yazılan kıymetli kitapları, birçok paralar sarfile; Kurtubaya topladı. Kurtuba medreseleri İbnirrüşt gibi yüksek âlimler yetiştirecek derecede\ninkişaf etti. Avrupanın muhtelif yerlerinden birçok gençler,\nfen ve felsefe tahsili için Endülüs medreselerine geliyorlardı. Bunlar arasında bilâhare papalığa kadar yükselen şahsiyetler bulunuyordu. Hakem zamanında Kurtubada küçük\n«çocuklara mahsus 33 mektep bulunuyordu. Başta Tuleytule\n»olmak üzere Endülüsün diğer şehirleri ilmî faaliyette Kurtuba ile rekabet ediyorlardı. Tuleytuledeki ilim heyeti Kurtubaya tefevvuk ediyordu.\nHakem, Endülüste umumî tahriri nüfus yaptırdı. Ziraat\nistatistikleri tanzim ettirdi. Zeriyatın nüfusu mevcudeye nispetle beş misli olması için tertipler aldı. Fazla mahsul memleket haricine gönderiliyordu. İstanbul pazarlarında bile\nbol bol Endülüs mahsulâtı satılıyordu. İhracattan alınan para\n12 milyon altına baliğ oluyordu.\nHakem devrinde Endülüs kadınları arasında da ilmî bir\niaaliyet başladı. Lisan, edebiyat ve riyaziyatta tanınmış simalar yetişti. Kurtubalı Ayşe ile Lebine ve Hatice ismindeki\nhanımlar, ilm faaliyetin başında bulunuyorlardı.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 128, "side": "verso", "printed_page": 180, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 501.42, 669.6], "page_width": 1001.28, "page_height": 669.6, "text": "HAKEM II. DEN SORA ENDÜLÜS EMEVİLERİ\nHakem devri, Endülüs Emevilerinin en parlak zamanı idi. Hakemden sora seri bir inhitat başladı. Oğlu Hişam II. (976-1009) iktidar mevkiine geldiği zaman henüz bir çocuktu. Devlet işlerini vesayeten anası Sabiha tedvire başladı. Dirayetli bir hanım olan Sabiha Hacip Ebu Caferülmansuru vezaret mevkiine getirdi. Bu kıymetli şahsiyet, Hakem devrinde başlıyan ilmî, medenî faaliyeti idameye muvaffak oldu. Hıristiyan hükûmetlerin müşterek hücumlarına karşı olan mücadeleyi parlak bir surette idare etti. Mansur, şimalden inen akınlara Araplarla mukavemet edemiyeceğini anlıyarak Afrikalı Berber-Hazarlardan muntazam bir ordu vücuda getirmişti. Bu ordu sayesinde Pirene dağlarını geçerek hayli zaferler kazandı. Fakat kendisinin ve Sabihanın vefatından sora umuru idare çığırından çıktı. Sefih Hişam müşkülât içinde şaşırdı kaldı. Her tarafta isyanlar, ihtilâller başgösterdi. Hişam ıskat edildi. Emevi prensleri de biribirlerile mücadeleye başladılar. İnhitat süratle ilerliyordu. Hişama halef olan Mehmet te tutunamadı. O da ıskat edildi. Hişam, Mehmet, Süleyman ikişer defa tahta çıktılar. Berberlerin isyanı, mevcut müşkülâtı büsbütün arttırdı; Emevi prensleri, ihtirasları uğrunda halkı biribirlerine boğazlatıyorlardı. Bunlar biribirlerini ezmek için hıristiyan prenslerle birleşiyor, memleketi harabeye çeviriyorlardı. Kurtuba bile birkaç defa yağmaya uğradı. Medreseler, mektepler yıkıldı. Kütüphaneler tarumar edildi. Ezzehra sarayının bir kısmı yandı. Meyus kalan Endülüs halkı Septe boğazına hâkim olan \"Ali bin Hammut\"u davete mecbur kaldılar.\n\nAli bin Hammut, isyan ve ihtilâlleri az çok teskin etti. Kendisini Endülüs hükümdarı ilân eyledi. Fakat bir müddet sora onu da hamamda boğdular (1018).\n\nEmevilerden Abdürrahmanülmurtaza iktidar mevkiine geldi. Bunu da Ali bin Hammudun kardeşi Kasım düşürdü. (1018). Gaddar bir adam olan Kasım, ortalığı kasıp kavurdu. Birçok hanümanları söndürdü. Nihayet Kurtubalılar, Emevilerden Abdürrahman V. i iktidar mevkiine getirdiler (1023). Eyi bir adam olan Abdürrahman V. asayişi tanzim için çok didindi. Fakat inzıbatı bozulan ordu, asayişsizliğin membaı idi. Emevilerden Mehmet Müstekfi orduyu tahrik ederek Abdürrahmanı katlettirdi (1024), yerine geçti. Fakat", "n_chars": 2247, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 180", "page_id": "tarih-2-1931-p0180", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 129, "side": "verso"}, "text_ocr": "Hakem devri, Endülüs Emevilerinin en parHAKEM ıı. DEN lak zamanı idi. Hakemden sora seri bir\nSORA ENDÜLÜS EMEVILERI inhitat başladı. Oğlu Hişam II. (976-1009)\niktidar mevkiine geldiği zaman henüz bir\nçocuktu. Devlet işlerini vesayeten anası Sabiha tedvire başladı. Dirayetli bir hanım olan Sabiha Hatip Ebu Caferülmansur\\x vezaret mevkiine getirdi. Bu kıymetli şahsiyet, Hakem\ndevrinde başlıyan ilmî, medenî faaliyeti idameye muvaffak\noldu. Hıristiyan hükümetlerin müşterek hücumlarına karşı\nolan mücadeleyi parlak bir surette idare etti. Mansur, şimalden inen akınlara Araplarla mukavemet edemiyeceğini\nanlıyarak Afrikalı Berber-Hazarlardan muntazam bir ordu vücuda getirmişti. Bu ordu sayesinde Pirene dağlarını geçerek\nhayli zaferler kazandı. Fakat kendisinin ve Sabihamn\nvefatından sora umuru idare çığırından çıktı. Sefih Hişam\nmüşkülât içinde şaşırdı kaldı. Her tarafta isyanlar, ihtilâller\nbaşgösterdi. Hişam ıskat edildi. Emevi prensleri de biribirlerile mücadeleye başladılar. İnhitat süratle ilerliyordu. Hişama halef olan Mehmet te tutunamadı. O da ıskat edildi. Hişam, Mehmet, Süleyman ikişer defa tahta çıktılar. Berberlerin isyanı, mevcut müşkülâtı büsbütün arttırdı; Emevi prensleri, ihtirasları uğrunda halkı biribirlerine boğazlatıyorlardı.\nBunlar biribirlerini ezmek için hıristiyan prenslerle birleşiyor, memleketi harabeye çeviriyorlardı. Kurtuba bile birkaç\ndefa yağmaya uğradı. Medreseler, mektepler yıkıldı. Kütüphaneler tarumar edildi. Ezzehra sarayının bir kısmı yandı.\nMeyus kalan Endülüs halkı Septe boğazına hâkim olan \"Alı\nbin Hammut„u davete mecbur kaldılar.\nAli bin Hammut, isyan ve ihtilâlleri az çok teskin etti.\nKendisini Endülüs hükümdarı ilân eyledi. Fakat bir müddet\nsora onu da hamamda boğdular (1018).\nEmevilerden Abdürrahmanülmurtaza iktidar mevkiine\ngeldi. Bunu da Ali bin Hammudun kardeşi Kasım düşürdü.\n(1018). Gaddar bir adam olan Kasım, ortalığı kasıp kavurdu. Birçok hanümanları söndürdü. Nihayet Kurtubalılar,\nEmevilerden Abdürrahman V. i iktidar mevkiine getirdiler\n(1023). Eyi bir adam olan Abdürrahman V. asayişi tanzim için çok didindi. Fakat inzibatı bozulan ordu, asayişsizlik\nğin membaı idi. Emevilerden Mehmet Müstekfi orduyu tahrik\nederek Abdürrahmanı katlettirdi (1024), yerine geçti. Fakat", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 128, "side": "recto", "printed_page": 181, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [501.42, 0.0, 1001.28, 669.6], "page_width": 1001.28, "page_height": 669.6, "text": "müşkülât karşısında bu mevkide duramadı. Payitahtı bırakarak Tuleytuleye kaçmıya mecbur oldu. Beni Hammuttan Yahya ikinci defa olarak Kurtuba tahtına çıktı (1025). Fakat her vilâyet artık başlıbaşına hareket ediyordu. Hiçbiri Kurtubayı dinlemiyordu. Yahya bunlarla mücadele ederken maktul düştü (1027). Valilerin itaatini temin etmek üzere Emevilerden birinin iktidar mevkiine getirilmesi düşünüldü. Münzeviyane yaşamakta olan Hişam bin Mehmet zorla Kurtubada hükümdar ilân olundu (1027). Fakat devam eden anarşi yüzünden şimaldeki hıristiyan hükûmetler birçok yerleri zaptetmiş, müslümanları dar bir sahaya sıkıştırmışlardı. Valiler kimseyi dinlemiyor, biribirlerile harbediyorlardı. Hişam, bir beyanname ile feci vaziyeti umuma anlattı. Fakat, hiçbir tesiri olmadı. Mukadder akıbet yaklaşıyordu. Meyus olan Hişam, bir gün halkı toplıyarak arzusu hilâfına geldiği bu mevkiden istifa etti. Ailesini alarak inzivaya çekildi (1031). Altı sene sora da eceli mev'udile öldü. Vefatile Endülüste iki asırdan fazla hüküm süren Emevi Hanedanı da münkariz oldu.\n\nENDÜLÜSTE TAVAİFİ MÜLÛK\nEndülüste Hişam II. devrinde başlıyan inhitat, müslümanları nihayet dar bir sahaya sıkıştırmıştı. Kurtubanın nüfuzu sarsıldıkça bu sahadaki valiler müstakillen harekete başlamışlardı. Hişam III. memleketi idaresi altında toplamaya muvaffak olamıyacağını görerek Kurtuba tahtından çekilince Endülüste Tavaifi Mülûk devri başladı (Harita. 26).\n\nBunlardan Beni Hammut (1016-1057) Malakada, Beni Abbat, (1023 - 1091) İşbiliyede, Beniziri (1012 - 1090) Gırnatada, Beni Eftas (1027 - 1094) Batlabusta, Beni Sumadih (1041 - 1091) Meriyede, Beni Cevher (1031 - 1068) Kurtubada, Beni Zünnun (1009 - 1085) Tuleytulede, Beni Âmir (1021 - 1085) Belensiyede, Beni Tücip ve Beni Hut (1019 - 1141) Sarakostada hüküm sürdüler. Bunlardan başka Danya (1017 - 1087), Tartuşe (1039 - 1058), Miyorka (1076 - 1097), Elbunt (1025 - 1092), Mersiye (1145 - 1147) mıntakalarında da birer hükûmet teşekkül etti.\n\nFakat Leon, Asturiye ve Navar kıralları dar bir sahaya sıkışan müslümanları buralarda da boğmak istiyorlardı. Leon Kıralı Alfonsun tecavüzlerine karşı âciz kalan Abbadiler, Afrikada kuvvetli bir hükûmet kurmuş olan Murabıtları imdada", "n_chars": 2197, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 181", "page_id": "tarih-2-1931-p0181", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 129, "side": "recto"}, "text_ocr": "müşkülât karşısında bu mevkide duramadı. Payitahtı bırakarak Tuleytuleye kaçmıya mecbur oldu. Beni Hammuttan Yahya\nikinci defa olarak Kurtuba tahtına çıktı (1025). Fakat her\nvilâyet artık başlıbaşına hareket ediyordu. Hiçbiri Kurtubayı\ndinlemiyordu. Yahya bunlarla mücadele ederken maktul düştü (1027). Valilerin itaatini temin etmek üzere Emevilerden\nbirinin iktidar mevkiine getirilmesi düşünüldü. Münzeviyane\nyaşamakta olan Hişam bin Mehmet zorla Kurtubada hükümdar ilân olundu (1027). Fakat devam eden anarşi yüzünden\nşimaldeki hıristiyan hükümetler birçok yerleri zaptetmiş,\nmüslümanları dar bir sahaya sıkıştırmışlardı. Valiler kimseyi dinlemiyor, biribirlerile harbediyorlardı. Hişam, bir\nbeyanname ile feci vaziyeti umuma anlattı. Fakat, hiçbir\ntesiri olmadı. Mukadder akıbet yaklaşıyordu. Meyus olan\nHişam, bir gün halkı toplıyarak arzusu hilâfına geldiği bu\nmevkiden istifa etti. Ailesini alarak inzivaya çekildi (1031).\nAltı sene sora da eceli mev'udile öldü. Vefatile Endülüste\niki asırdan fazla hüküm süren Emevi Hanedanı da münkariz\noldu.\nENDÜLÜSTE TAVA. E n d ü l ü s t e H İ Şam II. devrinde başlıyan inIFI MÜLÛK \" hitat, müslümanları nihayet dar bir sahaya\nsıkıştırmıştı. Kurtubanın nüfuzu sarsıldıkça\nbu sahadaki valiler müstakillen harekete başlamışlardı. Hişam\nIII. memleketi idaresi altında toplamaya muvaffak olamıyacağını görerek Kurtuba tahtından çekilince Endülüste Tavaifi\nMülûk devri başladı (Harita. 26).\nBunlardan Beni Hammut (1016-1057) Malakada, Beni Abbat, (1023-1091) İşbiliyede, Beniziri (1012-1090) Gırnatada,\nBeni Eftas (1027-1094) Batlabusta, Beni Sumadih (1041-1091)\nMeriyede, Beni Cevher (1031 - 1068) Kurtubada, Beni Zünnun\n(1009 - 1 0 8 5 ) Tuleytulede, Beni Âmir (1021 - 1 0 8 5 ) Belensiyede, Beni Tücip ve Beni Hut (1019-1141) Sarakostada\nhüküm sürdüler. Bunlardan başka Danya (1017 - 1087),\nTartuşe (1039-1058), Miyorka (1076-1097), Elbunt (10251092), Mersiye (1145 -1147) mıntakalarında da birer hükümet\nteşekkül etti.\nFakat Leon, Asturiye ve Navar kıralları dar bir sahaya sıkışan müslümanları buralarda da boğmak istiyorlardı. Leon Kiralı Alfonsun tecavüzlerine karşı âciz kalan Abbadiler, Afrikada kuvvetli bir hükümet kurmuş olan Murabıtları imdada", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 129, "side": "verso", "printed_page": 182, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 505.29, 672.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 672.0, "text": "çağırdılar. XI. asır ortasında Fas ile Cezayirin bir kısmında teşekkül eden Murabıtin Devletinin başında bu esnada Yusuf bin Taşfin bulunuyordu. Yusuf (1061 - 1107) bu davet üzerine 1086 tarihinde kuvvetli bir ordu ile Endülüse geçti. Bu devirde Galis, Leon ve Kastil Kıralı olan Alfons VI. (1065-1109) Şimalî İspanyayı istilâ etmiş ve Tuleytuleyi zaptederek hükûmet merkezi yapmıştı (1085). Yusuf bin Taşfin Zelaka meydan muharebesinde Kıral Alfonsu büyük bir hezimete uğrattı (Teşrinievel 1086). Şimalî İspanyayı kurtardı. Tekrar Afrikaya döndü. Fakat bir müddet sora hıristiyanlar İşbiliyeyi tazyika başladılar. İşbiliye hükümdarının istirhamı üzerine Yusuf bin Taşfin (1090) tarihinde tekrar Endülüse geçti. Hıristiyanları tenkil etti. Ayni zamanda Endülüsteki Tavaifi Mülûkten birçoğunu da kaldırdı, Endülüsü bir vilâyet halinde hükûmetine ilhak etti.\n\nEbu Abdullah Mehmet adlı biri tarafından temeli atılan Muvahhidin Devleti (1130-1269), Şimalî Afrikada Murabıtların yerine kaim olunca, Endülüs te bunların hakimiyeti altına girdi (1145). Muvahhitler Endülüste hıristiyanlara karşı büyük bir mücadele açtılar. Fakat 1235 te hıristiyanlara karşı Lasnavas muharebesini kaybettiler. Muvahhidin Devleti zamanında Mersiyede beni Hut (1228 - 1269), Gırnatada da Beni Ahmer denilen Beni Nasır Hükûmetleri teşekkül etti. Fakat Muvahhidin Devletinin inkırazından sora (1269), Endülüste islâm hükûmeti olarak yalnız 1232 tarihindenberi Gırnata ve havalisinde hüküm süren Beni Ahmer (Beni Nasır) Devleti kalmıştı.\n\nBunlar, iki buçuk asır kadar Gırnatada parlak bir medeniyet yaşattılar. Gırnatada hâlâ mevcut olan Elhamra sarayı (Res. 54-57) gibi yüksek san'at eserleri vücuda getirdiler. Beni Ahmer yaşadığı müddetçe, gittikçe daralan hıristiyan çemberinden kurtulmak için çarpıştılar. Nihayet Kastil ve Aragon Kıralı Katolik Ferdinant ile zevcesi İzabel, hakimiyetleri Gırnata şehrine inhisar eden müslümanları burada şiddetli bir muhasara altına aldılar. Beni Ahmerin son hükümdarı olan Ebu Abdullah Mehmet (Abdullahüssağir) şehri teslim ettikten sora verilen müsaade üzerine bir müddet kendine tahsis olunan yerde kaldı ve sora Fas emirine iltica etti.\n\nİslâmlar elinde kalan bu son şehir de hıristiyan hakimiyeti altına düştü. Koyu bir katolik taassubile hareket eden", "n_chars": 2268, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 182", "page_id": "tarih-2-1931-p0182", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 130, "side": "verso"}, "text_ocr": "çağırdılar. XI. asır ortasında Fas ile Cezayirin bir kısmında teşekkül eden Murabıtin Devletinin başında bu esnada\nYusuf bin Taşfin bulunuyordu. Yusuf (1061 - 1107) bu davet,\nüzerine 1086 tarihinde kuvvetli bir ordu ile Endülüse geçti.\nBu devirde Galis, Leon ve Kastil Kiralı olan Alfons VI. (10651109) Şimalî İspanyayı istilâ etmiş ve Tuleytuleyi zaptederek\nhükümet merkezi yapmıştı (1085 ). Yusuf bin Taşfin Zelaka\nmeydan muharebesinde Kıral Alfonsu büyük bir hezimete\nuğrattı (Teşrinievel 1086). Şimalî İspanyayı kurtardı. Tekrar\nAfrikaya döndü. Fakat bir müddet sora hıristiyanlar İşbiliyeyi\ntazyika başladılar. İşbiliye hükümdarının istirhamı üzerine\nYusuf bin Taşfin (1090) tarihinde tekrar Endülüse geçti..\nHıristiyanları tenkil etti. Ayni zamanda Endülüsteki Tavaifi\nMülûkten birçoğunu da kaldırdı, Endülüsü bir vilâyet halinde hükümetine ilhak etti.\nEbu Abdullah Mehmet adlı biri tarafından temeli atılan\nMuvahhidin Devleti (1130-1269), Şimalî Afrikada Murabıtların yerine kaim olunca, Endülüs te bunların hakimiyeti altına girdi (1145). Muvahhitler Endülüste hıristiyanlara karşı\nbüyük bir mücadele açtılar. Fakat 1235 te hıristiyanlara karşı\nLasnavas muharebesini kaybettiler. Muvahhidin Devleti zamanında Mersiyede beni Hut (1228-1269), Gırnatada da.\nBeni Ahmer denilen Beni Nasır Hükümetleri teşekkül etti.\nFakat Muvahhidin Devletinin inkırazından sora (1269), Endülüste islâm hükümeti olarak yalnız 1232 tarihindenberi\nGırnata ve havalisinde hüküm süren Beni Ahmer (Beni Nasır)\nDevleti kalmıştı.\nBunlar, iki buçuk asır kadar Gırnatada parlak bir medeniyet\nyaşattılar. Gırnatada hâlâ mevcut olan Elhamra sarayı (Res.54-57)\ngibi yüksek san'at eserleri vücuda getirdiler. Beni Ahmer\nyaşadığı müddetçe, gittikçe daralan hıristiyan çemberinden\nkurtulmak için çarpıştılar. Nihayet Kastil ve Aragon Kiralı\nKatolik Ferdirtant ile zevcesi İzabel, hakimiyetleri Gırnata\nşehrine inhisar eden müslümanları burada şiddetli bir muhasara altına aldılar. Beni Ahmerin son hükümdarı olan Ebu\nAbdullah Mehmet (Abdullahüssağir) şehri teslim ettikten sora\nverilen müsaade üzerine bir müddet kendine tahsis olunan\nyerde kaldı ve sora Fas emirine iltica etti.\nİslâmlar elinde kalan bu son şehir de hıristiyan hakimiyeti altına düştü. Koyu bir katolik taassubile hareket eden", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 129, "side": "recto", "printed_page": 183, "printed_roman": null, "running_head": "İSLAM TARİHİ", "page_confidence": "ocr", "clip": [505.29, 0.0, 1003.92, 672.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 672.0, "text": "Ferdinant - İzabel, müslümanların imhası için her şeyi yaptılar. İspanyollaşan enkazı bile 1609 tarihinde sürüp çıkardılar. 800 sene kadar İspanyada hâkim yaşayan bir medeniyetten Elhamra sarayı ile kiliseye çevrilen Kurtuba camiinin harabelerinden başka bir iz bırakılmadı.\n\nHATIRDA TUTULACAK HULÂSA\nİspanya Emeviler devrinde fetholundu (711). Araplar İspanyaya Endülüs derlerdi. Endülüse ilk geçen ve fethe başlıyan Berber kumandanlarından Tarıktır. Tarıkın ordusu da Berberlerden ibaretti.\n\nEndülüs 138 sene kadar Emevi halifeleri tarafından gönderilen valiler vasıtasile idare edilmiştir.\n\nAbbasilerin birinci Halifesi Seffah tarafından yapılan katliamlar esnasında, Emevi ailesinden canını kurtarabilenler arasında Onuncu Emevi Halifesi Hişamın torunu Abdürrahman dahi bulunuyordu. Abdürrahman birkaç seneler Mağrıpta Berberler yanında kaldıktan sora İspanyadaki karışıklıktan istifade ederek oraya geçti ve hükümdar tanındı (756). Abbasilerin gönderdikleri orduyu mağlûp ve tardetti; bu suretle Endülüs Emevi Devleti teşekkül etti.\n\nAbdürrahmanın halefleri zamanında memleketin şimalindeki dağlık mıntakalarda itaat altına alınmıyan hıristiyanların daima tecavüzlerine maruz kaldı. Kendi tebaası arasında da birçok ihtilâflar ve isyanlar oldu; bütün bunlara rağmen Endülüs Emevileri iki buçuk asır yaşadı; payitahtları Kurtuba şehri idi.\n\nEndülüs Emeviye Devletinin en ziyade kudret sahibi olan hükümdarı Abdürrahman III. tür. Bu zat memlekete tam istiklâlle hâkim oldu. Leon ve Kastilya ve Navar kırallarının hücumlarına ve Afrikadan gelen istilâya karşı memleketi müdafaa etti. Akdenizde hakimiyetini kuvvetli bir donanma ile temin eyledi. Adalet ve feraset ile iş gördü. İlim ve san'ate çok itibar ederdi.\n\nAbdürrahman III. öldükten sora hiç kimse onun izini takip edemedi. Endülüs memleketleri birtakım serserilerin elinde oyuncak oldu; en nihayet Tavaifi Mülûk denilen birtakım küçük küçük devletler peyda oldu. Bunların içinde en kuvvetlisi İşbiliye melikleri Abbat ailesidir. Bütün", "n_chars": 1994, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 183", "page_id": "tarih-2-1931-p0183", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 130, "side": "recto"}, "text_ocr": "Ferdinant- İzabel, müslümanlarm imhası için her şeyi yaptılar.\nİspanyollaşan enkazı bile 1609 tarihinde sürüp çıkardılar.\n800 sene kadar İspanyada hâkim yaşayan bir medeniyetten\nElhamra sarayı ile kiliseye çevrilen Kurtuba camiinin harabelerinden başka bir iz bırakılmadı.\nİspanya Emeviler devrinde fetholundu (711).\nHATIRDA TUTULA- CAK HULÂSA Araplar İspanyaya Endülüs derlerdi. Endülüse ilk geçen ve fethe başlıyan Berber kumandanlarından Tariktir. Tankın ordusu da Berberlerden\nibaretti.\nEndülüs 138 sene kadar Emevi halifeleri tarafından gönderilen valiler vasıtasile idare edilmiştir.\nAbbasilerin birinci Halifesi Seffah tarafından yapılan\nkatliamlar esnasında, Emevi ailesinden canını kurtarabilenler\narasında Onuncu Emevi Halifesi Hişamın torunu Abdürrahman dahi bulunuyordu. Abdürrahman birkaç seneler Mağrıpta Berberler yanında kaldıktan sora İspanyadaki karışıklıktan istifade ederek oraya geçti ve hükümdar tanındı (756).\nAbbasilerin gönderdikleri orduyu mağlûp ve tardetti; bu\nsuretle Endülüs Emevi Devleti teşekkül etti.\nAbdürrahmanın halefleri zamanında memleketin şimalindeki dağlık mıntakalarda itaat altına alınmıyan hıristiyanların daima tecavüzlerine maruz kaldı. Kendi tebaası arasında da birçok ihtilâflar ve isyanlar oldu; bütün bunlara\nrağmen Endülüs Emevileri iki buçuk asır yaşadı; payitahtları Kurtuba şehri idi.\nEndülüs Emeviye Devletinin en ziyade kudret sahibi olan\nhükümdarı Abdürrahman III. tür. Bu zat memlekete tam\nistiklâlle hâkim oldu. Leon ve Kastilya ve Navar kırallarının\nhücumlarına ve Afrikadan gelen istilâya karşı memleketi\nmüdafaa etti. Akdenizde hakimiyetini kuvvetli bir donanma\nile temin eyledi. Adalet ve feraset ile iş gördü. İlim ve san'ate\nçok itibar ederdi.\nAbdürrahman III. öldükten sora hiç kimse onun izini\ntakip edemedi. Endülüs memleketleri birtakım serserilerin\nelinde oyuncak oldu; en nihayet Tavaifi Mülûk denilen\nbirtakım küçük küçük devletler peyda oldu. Bunların içinde en kuvvetlisi İşbiliye melikleri Abbat ailesidir. Bütün", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 130, "side": "verso", "printed_page": 184, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 616.84, 671.04], "page_width": 996.48, "page_height": 671.04, "text": "Tavaifi Mülûk gibi İşbiliye melikleri de hıristiyanların şiddetli taarruzlarına dayanamadılar. Mağripten Murabıtları çağırdılar. Murabıtlardan sora Muvahhidin Devleti Endülüsü istilâ etti.\n\nNihayet Gırnatada Beni Nasır (Beni Ahmer) Devleti teşekkül etti, bu devlet iki buçuk asırdan ziyade payidar oldu. Bu devletin de Ferdinant ve İzabel tarafından mahvedilmesi üzerine İspanyada sekiz asırdanberi mevcut olan islâm hüküm ve idaresi ortadan kaldırılmış oldu. İspanyadaki islâmların da büyük bir kısmı imha ve bir kısmı da tardolundu.", "n_chars": 534, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 184", "page_id": "tarih-2-1931-p0184", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 131, "side": "verso"}, "text_ocr": "184 TARİH\nTavaifi Mülûk gibi İşbiliye melikleri de hıristiyanların şiddetli taarruzlarına dayanamadılar. Mağripten Murabıtları\nçağırdılar. Murabıtlardan sora Muvahhidin Devleti Endülüsü\nistilâ etti.\nNihayet Gırnatada Beni Nasır ( Beni Ahmer) Devleti teşekkül etti, bu devlet iki buçuk asırdan ziyade payidar oldu. Bu devletin de Ferdinant ve İzabel tarafından mahvedilmesi üzerine İspanyada sekiz asırdanberi mevcut olan islâm hüküm ve idaresi ortadan kaldırılmış oldu. İspanyadaki\nislâmların da büyük bir kısmı imha ve bir kısmı da tardo- i)\nlundu.", "text_source": "corrected", "corrected_at": "2026-08-19"}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 130, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [616.84, 0.0, 996.48, 671.04], "page_width": 996.48, "page_height": 671.04, "text": "IHsjJOd\ns V 7 x v 3 Q A", "n_chars": 23, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 131r)", "page_id": "tarih-2-1931-u130r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 131, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 131, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 501.34, 673.2], "page_width": 1001.04, "page_height": 673.2, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 132v)", "page_id": "tarih-2-1931-u131v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 132, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 131, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [501.34, 0.0, 1001.04, 673.2], "page_width": 1001.04, "page_height": 673.2, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 132r)", "page_id": "tarih-2-1931-u131r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 132, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 132, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 504.24, 678.72], "page_width": 1006.8, "page_height": 678.72, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 133v)", "page_id": "tarih-2-1931-u132v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 133, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 132, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [504.24, 0.0, 1006.8, 678.72], "page_width": 1006.8, "page_height": 678.72, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 133r)", "page_id": "tarih-2-1931-u132r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 133, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 133, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 422.9, 673.68], "page_width": 1002.72, "page_height": 673.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 134v)", "page_id": "tarih-2-1931-u133v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 134, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 133, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [422.9, 0.0, 1002.72, 673.68], "page_width": 1002.72, "page_height": 673.68, "text": "XV\nILK MÜSLÜMAN TÜRK\nDEVLETLERI\nA. ASYADA\nSAMANOĞULLARI\nAbbasî Halifesi Memun kendi hizmetinde buSAMANOĞULLARI DEVLETİNİN KU- lunan Horasanlı \"Samanoğlu Eset„in dört oğRULUŞU luna mükâfat olmak üzere Semerkant, Fergana, Taşkent, Herat Valiliklerini verdirmişti.\nMuahharan Horasan idaresi Tahiriler ailesine geçtikten sora da,\nSamanoğulları ailesine mensup olan bu valiler mevkilerini muhafaza ettiler. Bunlardan Fergana valisi olan Ahmet, kardeşi Nuh un vefatından sora Maveraünnehri de Tahiriler namına idare\netti. (Harita.27) Ahmedin vefatında büyük oğlu Nasır yerine\ngeçti (874) ve kardeşi İsmail i Buhara Valiliğine tayin etti. Bu\nsırada Tahirilerin kuvveti kalmamıştı; binaenaleyh Nasır doğrudan doğruya Abbasilerden Menşur almıştı. Bu iki kardeş arasında vukua gelen harpler neticesinde İsmail galip geldise de,\nailenin reisi olan Nasırı Semerkantta hükümdar olarak bıraktı;\nfakat onun 892 de vefatından sora devletin başına geçti. Saffariieri mağlûp ederek Horasanı ve İranın birçok vilâyetlerini zapta muvaffak olduysa da, ölümünü müteakip (907) halefleri\nbunları yarım asır bile muhafazaya muktedir olamadılar; ve\nhakimiyetleri Maveraünnehir ve Horasana münhasır kaldı.\nSAMANOĞULLARI u s . . . . H n , I I I I ADT D a h a ı Nasır II. ( 9 1 3 - 9 4 3 ) , ı o „ ,, „ zamanından , ,.\nDEVLETİNİN İNHİ- b a Ş h yarak Samanoğulları Devleti çabuk\nTAT VE İNKIRAZI b i r inh itata uğradı. Bunun muhtelif sebepleri\nvardı; hükümdarların kuvvetli bir şahsiyete\nmalik olmamaları, saltanat kavgası, vezirlerle türk kuman", "n_chars": 1515, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 134r)", "page_id": "tarih-2-1931-u133r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 134, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 134, "side": "verso", "printed_page": 186, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 504.58, 674.64], "page_width": 1001.76, "page_height": 674.64, "text": "danları arasındaki rekabetler, vilâyetlerde biribirine rakip ve\nyarı müstakil birtakım valilerin türemesi, mezhep mücadeleleri, muhtelif isyanlar, gayrimüslim Türklerle ve Ali Büveyh ile harpler... idare makinesi intizamını kaybediyor,,\nmalî müşkülât ahaliyi ağır vergiler altında eziyordu. En büyük kısmı Türklerden mürekkep olan ordunun türk kumandanı, devletin en nüfuzlu adamıydı; bilhassa \"Nuh,, tan sora\nbütün kuvvet bu kumandanların elinde toplanmıştı. Sipehsalar unvanını alan bu kumandanın rızası olmadan vezirlerin\nazil ve nasbi bile kabil değildi. Nihayet Şarkî Türkelinde\nteessüs eden Karalıanlılar Devleti nin Maveraünnehre hücumlara başlaması Samanoğullarını fena halde sarstı. Bu sırada\nGazneliler saltanatının kuvvetlenmesi ve Mahmudurı Horasanı zaptetmesi, Samanoğullarını büsbütün zayıf düşürdü\nKarahanlılar Maveraünnehri ve payitaht olan Buharayı zaptederek Samanoğulları Devletine nihayet verdiler (999).\nSamanoğulları Devleti, gayet muntazam\nSAMAN OĞULLA - i d a r e teşkilâtına malikti. Devletin başında\nRINDAİDARETEŞ- . ... .. KİL,ÂTI hükümdar bulunur, ve bir vezir T , . , . vasıtasıle I •,\nbütün işleri idare ederdi. Vezir, idare makinesinin en büyük âmiri ve hükümdarın vekili idi. Payitahtta muhtelif işlere mahsus on daire vardı. Maliye, adliye,\nposta işleri gayet muntazamdı. Vilâyetlerdeki valilerin yanında da merkezdeki gibi muhtelif daireler bulunurdu. Resmî posta teşkilâtı, vilâyetlerdeki her şeyi hükümdara muntazaman bildirirdi. Horasan Valiliği devletin en büyük memuriyeti\naddolunurdu.\nSAMANOĞULLARI Samanoğullarmın idare teşkilâtı heryerde\nDEVRİNDE MAHAL- ayni şekilde tatbik edilemiyordu. Çünkü\nLî HANEDANLAR, bazı vilâyetler eski hanedanlar elinde olup\nŞEHİR TEŞKİLATI, doğrudan doğruya onlar tarafından idare\nİKTİSADI HAYAT e d i l i y o r d u . Bunlar Samanoğulları hükümdarına merbut olmakla beraber, mahallî varidatı kâmilen\nalırlar ve hükümdara her sene hediyeler göndermekle iktifa\nederlerdi. Maveraünnehir ve Horasanda daha islâmiyetten\nevelki zamanlardan kalma muntazam belediye teşkilâtı\nmevcuttu. Her şehirde bir şehir reisi bulunur ve şehrin\numumî hayatını tanzim ve idare ederdi. Samanoğullarınm\nilk zamanlarında sükûn ve asayiş temin edildiği cihetle", "n_chars": 2205, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 186", "page_id": "tarih-2-1931-p0186", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 135, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 134, "side": "recto", "printed_page": 187, "printed_roman": null, "running_head": "iLK MUSLUMAN TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [504.58, 0.0, 1001.76, 674.64], "page_width": 1001.76, "page_height": 674.64, "text": "ticaret, ziraat, sanayi çok inkişaf etmişti. Bilhassa Maveraünnehirde sanayi faaliyeti çok büyüktü: sabun, halı, hasır,,\nbakır fenerler, muhtelif kumaşlar, havlu, eğer takımları, türlü\ntürlü silâhlar, şişe ve cam mamulâtı, kâğıt gibi şeyler başlıca ihracat eşyasını teşkil ediyordu. Zerefşan ovasındaki\nşehirlerde yapılan ipekli ve yünlü kumaşlar, Fergana şehirlerinin demir ve bakır işleri bütün islâm dünyasında maruftu. Semerkantlılar, paçavradan kâğıt yapmak usulünü de\ntatbik etmişlerdi ki, bu kâğıtlar Avrupaya kadar yayılmıştı..\nMaveraünnehrin, bozkırlarda yaşayan henüz islâm olmamış\nTürklerle yaptığı ticaret te çok mühimdi; birtakım türk kabileleri arasında islâmiyetin yayılmasında bu ticarî münasebetlerin de büyük yardımı olmuştur.\nGAZNELİLER DEVLETİ\nALP TEKİN VE Samanoğulları ordusunda yetişerek zekâ:\nGAZNENİN ZAPTI ve iktidarile en yüksek memuriyetlere nail\nolan Alp Tekin, Samanoğulları hükümdarı Abdülmelik tarafından Horasan valiliğine tayin edildi (955).Nuhoğlu Mansur un cülûsu üzerine mutlaka bir haksızlığa uğrayacağını anlayan Alp Tekin, maiyetindeki 4 0 0 0 kadar Türk ile beraber Gazne şehrini yerli hükümdarının elinden zaptederek\norada yerleşti ve ölünceye kadar orada oturdu (962). Yerine\ngeçen oğlu \"Ebu İshak İbrahim,, in dört sene sora vefatı üzerine türk kumandanlarından Bilge Tekin devletin başına geçti;;\nve onun bir harp esnasında şehadetini müteakip (972) diğer\nbir türk kumandanı işbaşına geldise de, hiçbir şey yapamadı,\nve \"Sevük Tekin,, ismindeki nüfuzlu bir türk kumandanına\ntahtını teslime mecbur oldu (977).\nEyi bir hükümet adamı ve mahir bir\nSEVÜK TFKiW yr\nGAZNELILER DEV- k u m a n d a n o l a n Sevük Tekin az zamanda\nLETİNİN BÜYÜMESI T°haristan [1], Zabülistan [2], Zemindaver [3].,\nGor havalisini ve bugünkü Bülücistanın\nbazı yerlerini zaptetti. Sora Hint şimaligarbisindeki en\n[1] Belh in şarkında, Bedehşan ın garbında, Amuderya nm cenubunda,\nHindukuş un şimalindeki kıt'aya verilen isim.\n[2] Belh ve Toharistanın cenubundaki kıt'aya verilen isim. Merkezi.\nGazne idi.\n[3] Gor ile Seistan arasındaki sahaya verilen isim.", "n_chars": 2072, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 187", "page_id": "tarih-2-1931-p0187", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 135, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 135, "side": "verso", "printed_page": 188, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 500.46, 663.6], "page_width": 989.28, "page_height": 663.6, "text": "kuvvetli yerli hükümdar olan Çipal ile harbederek 979 da\nonu da mağlûp eyledi ki, bu, Gaznelilerin Hint istilâsına bir\nbaşlangıçtır. Sevük Tekin filen Samanoğullarından daha kuvvetli bir devletin başında bulunuyordu (Harita. 27). fakat zahiren onları metbu tanıyordu. Karahanlıların ilk hücumlarında\nSamanoğullarına yardım ettiği gibi Horasandaki bir isyanı\nda bastı rarak oranın valiliğini elde etti ve Nasıreddin unvanını aldı. Oğlu Mahmud a. da Nişabur şehrini verdirdi. Artık\nSamanoğulları Devleti filen onun nüfuzu altında bulunuyordu.\nSevük Tekinin vefatı üzerine (997) küçük\nGIZNEULER Î İ U 1 S m a U y e r İ n e ¿e, kardeşi\nDEVLETININ YÜK- M a h m u d a karşı mevkiini muhafaza edeSELMESI medi. Yine o yıl içinde tahta geçen Mahmut,\nGaznelilerin en kudretli hükümdarıdır. Samanoğulları Devleti münkariz olduktan sora Horasanda\nkuvvetle yerleşti; Maveraünnehri Karahanlıların elinden\ntamamen alamamakla beraber, Irakı Acemi, Harzemi zaptetti ; Hindistana on yedi defa sefer ederek büyük zaferler\nkazandı; Pençap, Multan ve Sindin bir kısmı doğrudan\ndoğruya idaresine geçti; birtakım yerli hint devletleri onu\nmetbu olarak tanıdılar. Gazneliler Devleti, Mahmudun zamanında büyük bir imparatorluk şeklini almıştı. Dinî siyasetinde Sünniliği esas olarak kabul eden Mahmudun Abbasî\nhalifelerde münasebeti de gayet dostane idi.\nMahmudun 1030 da vefatından sora kard e ş İ mağlûp ederek tahta geçen\nINHITAT VE INKı- MESUT> cesur bir asker, fakat fena bir idare\nRAZı adamıydı. Yanlış hareketlerde civar devletleri ve kendi devletinin büyük adamlarını kendi aleyhine çevirdi. Daha Mahmut zamanında bazı\nisyan hareketleri yapmış olan selçuk reislerine karşı yanlış\nbir siyaset takip etti. Günden güne kuvvetlenen selçuk reisleri gazne ordularile muhtelif harpler yaptılar. Horasanın\nbazı şehirlerini zaptettiler. Bunun üzerine, Selçuklular gailesini kat'î surette bitirmek maksadile Sultan Mesut büyük\nbir ordu ile Selçuklulara karşı yürüdü; Tuğrul ve Çakır\nBeyler kumandasındaki selçuk kuvveti ümitsiz bir harbi\nkabule mecbur kaldı. Fakat Gazne ümerasından bazıları", "n_chars": 2064, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 188", "page_id": "tarih-2-1931-p0188", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 136, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 135, "side": "recto", "printed_page": 189, "printed_roman": null, "running_head": "iLK MUSLUMAN TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [500.46, 0.0, 989.28, 663.6], "page_width": 989.28, "page_height": 663.6, "text": "nın kendilerine iltihakı ve Sultan Mesudun birtakım askerî\nhataları neticesinde, Tuğrul Bey parlak bir zafer kazandı;\nve bütün Horasanı zaptederek Selçuk Devletinin esasını\nkurdu (1040). İran, Harzem, Maveraünnehirde Gaznelilere\ntâbi sahalar kâmilen Selçukluların eline düştü.\nHakimiyetleri yalnız Afganistan ve Hinde münhasır kalan Gazneliler, buralarda epeyce bir zaman daha devletlerini\ndevam ettirdiler. Lâkin artık eski ehemmiyetleri kalmamıştı.\nSelçuklular İmparatorluğunun inkişafından sora, bir zaman\nSultan Sarıcan metbu olarak tanıdılar. 1161 de Gaznenin\nGorlular tarafından zaptından sora payitahtlarını Lahora\nnaklederek Hint saltanatile iktifaya mecbur oldularsa da,,\nburada da uzun müddet kalamadılar: Gorlular hükümdarı\nMuizüddin 1183 te son Gazne sultanını esir ederek Pençaptaki hakimiyetlerine nihayet verdi. Daha ziyade askerî\nbir teşkilâta istinat eden bu türk saltanatı, dahilen veraset\nkavgalarile, hariçte iptida Selçuklular, sora Gorlular gibi\nkuvvetli rakiplerle uğraştığı için, uzun bir hayata malik\nolamamıştır. Gazneliler saltanatının umumî tarihteki en büyük rolü, Şimalî Hint fütuhatına yol açarak islâmiyete Pençapta kuvvetli bir istinat noktası vücuda getirmesi ve Türklerin daha soraki hint fütuhatına sağlam bir esas hazırlamış\nolmasıdır.\nGazneliler devrinde ilim ve san'at hayatı\n^DEMEDBiSraT b ü y ü k b i r i n k i Ş a f a mazhar oldu: Fikrî terbiyeleri itibarile çok yüksek olan bu türk\nsultanları, devirlerinin meşhur âlimlerini, şairlerini saraylarına topluyorlar, onları himaye ediyorlardı. Saray ve ordu\nlisanı türkçe idi; bu devirde türkçe birtakım edebî eserler\nyazıldığı muhakkak ise de, bunlar zamanımıza kadar gelememiş, asırlar esnasında kaybolup gitmiştir. Devletin resmî\nlisanı ve ilim lisanı arapça idi; Gazne sultanları namına\nyazılan birçok arapça eserler hâlâ mevcuttur. Acem edebiyatı ilk kuvvetli inkişafını Gazne sarayına borçludur: Firdevsirıin Şehnamesi başta olmak üzere, Gazne sarayında yetişmiş — çoğu neslen Türk — birçok şairler eserlerde acem\nedebiyatını ihya ettiler. Mahmut zamanında Gazne şehri\nislâm âleminin en büyük ve muhteşem medeniyet merkezlerinden biri idi.", "n_chars": 2133, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 189", "page_id": "tarih-2-1931-p0189", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 136, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 136, "side": "verso", "printed_page": 190, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 501.79, 669.6], "page_width": 999.36, "page_height": 669.6, "text": "Gazne sultanlarının ve bilhassa Mahmut ve Mesudun\nbirçok saraylar, camiler, türbeler yaptırdıkları, muhteşem\nparklar tesis ettikleri malûmdur. Bu san'at eserlerinden birçoğu asırlar esnasında mahvolmuştur. Lâkin son zamanlardaki hafriyatla meydana çıkarılan birtakım eserler, Gazneliler devrindeki türk san'atinin mahiyetini ve ehemmiyetini\ngöstermektedir.\nEski türk san'atine mahsus unsurlar Gaznede iran ve\nhint san'at unsurlarile karışarak bu devre has yeni bir\nsan'at şekli meydana getirmiştir. Mahmudun iranî zihniyetine malik bir iran hükümdarı olup islâm istilâsına ve türk\ntahakkümüne karşı iraniliği yaşatmağa çalıştığı hakkında\nbirtakım Avrupa tarihçileri tarafından ileri sürülen fikirler\nhakikatten tamamen uzak ve tarafgirane mütalealardır; Gazneliler devri, iran medeniyetinin değil, türk medeniyeti\ntarihinin parlak bir devrini teşkil eder.\nKARAHANLILAR DEVLETİ\nOrtaasyada Tiyanşanın (Tanrı dağı) şimal ve\nDEVLETİNİN^1 KU* cenubundaki sahalarda hükümran olan bu\nRULUŞU \" Türk Devletinin (Harita.28) nasıl kurulduğu\nve ne zaman islâmiyeti kabul ettiği eyice\nmalûm değildir. Bu devleti kuranın ve iptida müslümanlığı\nkabul edenin Abdülkerim Satuk Bugrahan olduğu zannolunuyor (vefatı 955). Bu devleti kuran Türklerin Karluk ve Yağma\nTürkleri olduğu kuvvetle tahmin olunabilir. Satuk Buğranın\nhalefleri, hakimiyetlerini şarkta budist Uygurların memleketlerine kadar tevsi ettikleri gibi, Seyhun yukarsmdaki türk\nkabilelerini de nüfuzları altına aldılar. Bunlardan Bugrahan\nHarun Samanoğullarını mağlûp ve Buharayı zaptettise de,\nuraları tekrar bırakarak Kâşgara dönmeğe mecbur oldu.\nFakat yerine geçen llikhan Nasır bütün Maveraünnehri\nzaptederek Samanoğulları Devletine nihayet verdi (999). Karahanlılar Horasanı almak için Gazneli Mahmutla harplere\ngiriştilerse de sora mağlûp ve sulha mecbur oldular.", "n_chars": 1815, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 190", "page_id": "tarih-2-1931-p0190", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 137, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 136, "side": "recto", "printed_page": 191, "printed_roman": null, "running_head": "ILK MUSLUMAN TURK DEVLETLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [501.79, 0.0, 999.36, 669.6], "page_width": 999.36, "page_height": 669.6, "text": "Karahanlılar Devletinin azamet devresi çok\nVE^GARBÎ OLMAK s ü r m e c i i - E s k i t ü r k i d a r e ananelerini muÜZERE İKİYE AY- hafaza eden bu devlette; devletin başında\nRILMASI ailenin reisi bulunuyordu; fakat hanedana\nmensup diğer hanlar da muhtelif yerlerde\nadeta bir hükümdar gibi saltanat sürüyorlar, kendi isimlerile para bastırıyorlardı; işte bu vaziyet, hanedan azası arasında birtakım ihtilâflara, ihtiraslara, mücadelelere meydan\nverdi. Yusuf Kadırhan (1014-1024) bir aralık merkeziyeti kuvvetlendirdise de, ölürken memleketi çocuklarına taksim\netmesi, eski karışıklığı iade etti. Nihayet 1047 de Tiyanşanın (Tanrı dağı) şarkında ve garbında iki ayrı devlet meydana\ngeldi. Şarktakilerin merkezi iptida Balgasun, sora Kâşgar idi;\nKarahanlıların en kuvvetli şubesi olan bu devlet, (1130) a\nKarahıtaylar tarafından inkıraza uğratıldı. Maveraünnehirdeki Garp Karahanlılarına gelince, merkezleri \"Semerkant,, ta\nolan bu devlet, istiklâlini lâyikile muhafaza edemiyerek\niptida Selçukluların sora Karahıtayların ve en sora da\nHarzemşahlarm nüfuzu altına düştü ve son hükümdarlarının Harzemşahlar tarafından Semerkantta idamı üzerine\nmünkariz oldu (1212).\nKarahanlıların bilhassa şark şubesinde eski\nKARAHANLILARDAtürk. idare an'aneleri hâkimdi. İslâm âlemiIDARE VE ORDU , , u ı + ı\nTEŞKİLÂTI n ı n henüz ıslamıyetı kabul etmemiş turk\nzümrelerine karşı muhafızı vaziyetinde bulunduklarından, gayet muntazam bir ordu teşkilâtına maliktiler. Akıncı tertibatı, gece düşman karakollarını yakalamağa\nmahsus süvari kıt'aları, orduyu baskından muhafazaya mahsus tertibat, süratle haber vermek için dağların tepesinde\nminare şeklinde ateş kuleleri vardı; ordunun miktarı ve\nerzak tevziatı hususî defterlerde tespit edilmişti. Hanın bayrağı al renkte ipek kumaştan yapılır ve dokuz tane olurdu.\nBaşında yine ayni kumaştan bir şemsiye tutulurdu. Bunlarda mükemmel resmî posta tertibatı ve bir askerî muzıka\nda mevcuttu. İdare teşkilâtı da eski türk devletlerinde olduğu gibi çok muntazamdı. Garbî Karahanlıların idare teşkilâtında islâm tesiri daha fazla idi.", "n_chars": 2055, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 191", "page_id": "tarih-2-1931-p0191", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 137, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 137, "side": "verso", "printed_page": 192, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 578.39, 669.6], "page_width": 998.16, "page_height": 669.6, "text": "192 TARİH\nKarahanlılar Davrinde yalnız Maveraünnehirde değil, Kâşgar ve Balasagun taraflarmDEVRINDE ME- , , . . . ... , . , A . . . .\nDENİYET buyuk bir medeni inkişaf göze çarpar.\nBuralarda Karahanlılar tarafından vücuda\ngetirilen medreselerden, islâm ilimlerinden mütebahhir birçok\nbüyük âlimler yetişmiştir. Buhara ve Semerkant ise o devrin\nen maruf medenî merkezlerinden sayılıyordu. Bütün bu sahalarda Karahanlılar tarafından yaptırılmış türbeler, camiler,\nsaraylar, yollar, köprüler, kârvansaraylardan bir kısmının harabeleri hâlâ mevcuttur. Semerkanttaki Karahanlı hükümdarları acem edebiyatının inkişafına da büyük hizmetlerde\nbulunmuşlardır.\nEski türk an'anelerinin daha kuvvetle hâkim\nD^RİNDE^rÜRK o l d u & u § a r k Karahanlılarında türkçe devlet\nLİSAN VE EDE- lisanı olarak kullanılıyordu. Resmî işlerde\nBİYATI v e halk arasında arap alfabesinden ziyade\neski uygur alfabesi hâkimdi. İslâm ilimleri\nve acem edebiyatı yüksek sınıflar arasında yayılmıştı. Fakat\ntürkçe daima ehemmiyetini muhafaza ediyordu. Bu asırlarda,\nbu sahalarda birçok türkçe eserler yazıldığı muhakkaktır; fakat\nbu eserlerden yalnız bir tanesi zamanımıza kadar gelebilmiştir ki o da \"Kutadgu Bilig,, yani \"saadet veren bilgi,, adlı manzum büyükeserdir. Yusuf Has Hacip tarafından (1069-1070)te yazılarak \"Tapgaç Buğra Karahan Ebu Ali Hasan,, a. takdim edilen bu eser, 6500 beyitten fazla büyük bir manzumedir. Temiz\nbir türkçe ile yazılmış olan bu eserde muhtelif meseleler hakkında çok kıj'metli felsefî ve içtimaî mülâhazalara tesadüf edilir. Bu devirde Kâşgardaki müslüman türk cemiyetinin medeniyet itibarile çok yükselmiş olduğunu bu eser de göstermektedir.\nB. MISIRDA\nTULUNLULAR DEVLET 1\nTürkler, Abbasî Devletinde faaliyet ve zekâTULUNLULAR DEVLETİ ları sayesinde devletin en yüksek mevkilerine çıktıktan sora, merkezden uzak ve idaresi müşkül bazı vilâyetlerin idaresinde de muvaffakiyet gösterdiler. Bu valiler arasında bazıları da filî bir istiklâl kazanarak müstakil devletler kurdular. İşte Mısır ve Suriyede", "n_chars": 2002, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 192", "page_id": "tarih-2-1931-p0192", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 138, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 137, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [578.39, 0.0, 998.16, 669.6], "page_width": 998.16, "page_height": 669.6, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 138r)", "page_id": "tarih-2-1931-u137r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 138, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 138, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 499.08, 668.4], "page_width": 997.2, "page_height": 668.4, "text": "m", "n_chars": 1, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 139v)", "page_id": "tarih-2-1931-u138v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 139, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 138, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [499.08, 0.0, 997.2, 668.4], "page_width": 997.2, "page_height": 668.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 139r)", "page_id": "tarih-2-1931-u138r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 139, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 139, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 437.45, 672.72], "page_width": 1004.4, "page_height": 672.72, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 140v)", "page_id": "tarih-2-1931-u139v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 140, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 139, "side": "recto", "printed_page": 193, "printed_roman": null, "running_head": "iLK MUSLUMAN TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [437.45, 0.0, 1004.4, 672.72], "page_width": 1004.4, "page_height": 672.72, "text": "yarım asra yakın hüküm süren Tulunlular Devleti, Ortazaman islâm tarihinde büyük bir ehemmiyeti olan bir Türk\nDevletidir.\nBu devleti kuran Ahmet, Tulun adlı bir Oğuz Türkünün\noğludur. Abbasî idaresinde mühim bir mevki sahibi olan\nAhmet 8 6 8 de Mısırın idaresini eline alarak on sene içinde Mısır\nve Suriyede müstakil bir devlet kurmağa muvaffak oldu.\n884 te yerine geçen oğlu Humaraveyh zamanında Tulunlular Devleti büsbütün inkişaf etti. 896 da Şamda katli üzerine kumandanlar onun çocuklarını tahta geçirdiler; fakat\nbir taraftan dahilî karışıklıklar, kumandanların ihtirasları\nve rekabetleri malî işlerin bozulması, diğer taraftan devletin\nbaşında kuvvetli bir şahsiyet bulunmaması, devleti zayıf düşürdü. Abbasiler bundan istifade ederek Tarsus iz hazırladıkları bir donanma ile Mısıra hücum ettiler ve Tulunlular Devletini kolaylıkla ortadan kaldırdılar (905).\nT F T . m n . T r «D™ Tulunlular Devleti, Ahmet tarafından teşkil\n1 UL.UR*ıL. DIL AKıN ,.\nMEDENÎ FAALİ- e d l l en ve en büyük kısmı Türklerden müYETLERİ rekkep olan bir orduya istinat ediyordu.\nYüz bin kişiden fazla olan bu orduda gayet\nsıkı bir inzibat vardı.\nOrtaasyadan mütemadi getirtilen türk kuvvetlerile ordu\ndaima takviye ediliyordu. Suriyeye de hâkim olan Ahmet\nayrıca bir de kuvvetli donanma teşkil etmiş, Akkâ da. bahrî\nbir merkez vücuda getirmişti. Tulunlular Mısırda ve Suriyede\nmuntazam bir idare teşkilâtı yapmışlar, maliye işlerini tanzim\nederek halkı ağır vergilerden kurtarmışlar, ziraati, ticareti,\nsanayii himaye etmişlerdi. Devlet, islâm olmıyan unsurları\nislâmlardan ayırmıyor, bütün tebaasına karşı ayni adaletle\nhareket ediyordu ki, bu, doğrudan doğruya eski Türk\ndevletçilik an'anesinin tesiri idi. Varidat, Abbasî idaresi\nesnasındaki varidatla mukayese edilemiyecek kadar çoğalmıştı. Humaraveyh zamanında Tulunlular sarayının ihtişamı\nbütün dünyada meşhurdu; Tulunlular zamanında bilhassa\nMısırda birçok muazzam binalar yapılmış, merkezleri olan\nFustat şehri yeni mahalleler ilâvesile fevkalâde büyütülmüştü. Tulunlular devrinin mimarî eserlerinde türk zevki\nve türk san'ati unsurları çok barizdir. Çok münevver ve\ngeniş fikirli olan bu türk sülâlesi zamanında, edebiyat,", "n_chars": 2165, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 193", "page_id": "tarih-2-1931-p0193", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 140, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 140, "side": "verso", "printed_page": 194, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.08, 669.84], "page_width": 997.2, "page_height": 669.84, "text": "musiki, ilim san'at sahalarında da büyük bir inkişaf vücuda\ngelmiştir. Tulunlular devri, Mısır için, Mısırlılar tarafından\ndaima hasretle anılmış bir altın devridir.\nAHŞİTLER DEVLETİ\nAHŞİTLER DEVLETİ T u l u n l u l a r D e v l e t i ortadan kalktıktan sora,\nMısır ve Suriye tekrar Abbasî valileri tarafından idare edilmeğe başlandı. Fakat Fergana türk prensleri neslinden olan Şam Valisi Ebu Bekir Mehmet, Mısır\nValiliğine tayin edildikten iki sene sora istiklâlini ilân etti\n(935) ve iki sene sora da Abbasî halifesi tarafından kendisine —* eski Fergana türk hükümdarlarının unvanı olan —\nAhşit lâkabı tevcih olundu (937). Bu suretle Tulunlular\nDevletinin yerine tekrar yeni bir Türk Devleti kurulmuş\noluyordu. Mehmedin babası Tugaç esasen Tulunlular Devletinin en ileri gelen kumandanlarından olup, bu devletin\nson zamanlarında Şamda adeta yarı müstakil surette hâkim\nbulunuyordu. Abbasilerin hücumunda onlarla birleşmişse de\nvaziyeti şüpheli görüldüğü için Bağdada getirilerek hapsolunmuştu. Oğlu Mehmet, gerek Şam Valiliğinde gerek\nMısırda istiklâlini ilân ettiği esnada, babasının eski nüfuzundan istifade etmişti. 9 4 9 da Suriyeyi de Mısıra ilhak eden\nMehmet, mahir bir devlet adamı, eyi bir kumandandı. Onun\n(946) da vefatından sora sırasile iki oğlu tahta geçtiler; fakat\nbütün nüfuzu kölelerinden \"Kâfur,, un elinde toplanmış, hatta\nMehmedin oğullarından sora üç sene kadar başlı basma hükümet sürmüştür. Bu aralık şimalî Afrikada kuvvetlenen Şiî\nFatımî halifeleri,Mısırı Abbasî halifelerinin manevî nüfuzundan\nkurtarmak ve şiiliği orada da devlet dini yapmak istiyorlardı ; Kafur bu mücadelede Abbasî halifesine yani Sünniliğe\nsadık kaldı. 9 6 6 da vefatından sora dahilî işler büsbütün\nkarıştı, ve Fatimiler Mısırı kolaylıkla zaptettiler (969).", "n_chars": 1757, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 194", "page_id": "tarih-2-1931-p0194", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 141, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 140, "side": "recto", "printed_page": 195, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [518.08, 0.0, 997.2, 669.84], "page_width": 997.2, "page_height": 669.84, "text": "XVı\nKAROLENJ IMPARATORLUĞU\nVIII. asır sonlarında, Merovenj sülâlesinin yerine Karolenj\nsülâlesi kaim oldu.\nPepen I. Şart Martel, Kısa Pepen gibi reisler bu sülâle\ndeğişikliğini hazırlamışlar ve onların halefleri Büyük Kari\n(Şarlman), Karolenj sülâlesinin en mühimmi olmuştur. Şarlmanın ölümünden sora, Avrupada, Derebeylik (Feodalite)\ndevri başlar.\nA. İLK KAROLENJLER\nTembel Kıratlar zamanında, Gol memleketleri derin bir\ninhitata düşmüştü. Kırallığm dahilde hiçbir nüfuzu kalmamıştı. Asilzadelerin biribirine karşı rekabetleri memleketin\nharabisini tamamlıyordu. Germanya hududu üzerinde Alamanlar ve sair kabileler faaliyette bulunuyorlardı.\nMerovenjlerin son zamanında Frank Kırallığı şimalişarkide Ren ve Möz ırmakları havzasında Ostrazya-, cenupta\nAkitanya • bu ikisi ortasında, Nöstriya ve Burgunt gibi hükümetlere ayrılmış bulunuyordu (Harita. 29). Bunların kıralları, kendilerine birer saray nazırı intihap ederlerdi; hükümeti, hatta kıralların kendilerini idare eden, bu nazırlardı.\nVII. asırda, Ostrazyada asil bir aile saray nazırlığını ifa\nediyordu. VIIV. asırda Karolenj sülâlesini teşkil eden bu aile\nolmuştur. Bu aileyi kuran Pepen I. (İhtiyar Pepen) ile Meç\npiskoposu Sen Amut dur. Birincinin kızı Begge, piskoposun\noğlu ile evlendi, bu evlenmeden Pepen II. doğdu; bu da", "n_chars": 1286, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 195", "page_id": "tarih-2-1931-p0195", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 141, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 141, "side": "verso", "printed_page": 196, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 509.63, 669.36], "page_width": 998.88, "page_height": 669.36, "text": "sırası gelince saray nazırlığına geçti. Yaptığı bir muharebe\nneticesinde, bütün Merovenj Kırallığına hâkim oldu. Ondan\nsora Germanya hudutlarında Alamanlara, Bavarlara bir sürü\nseferler yaptı; onları bir taraftan da hıristiyan yapmıya çalıştı;\nbunda nihayet muvaffak ta oldu. Lâkin Pepen II. nin ölümünden sora bir karışıklık devri geçti. İntizamı iade eden Pepen\nII. nin oğlu Şarl (Kari) oldu; Martel lâkabını alan ve hükümdar sülâlesine kendi adına nispetle Karolenj dedirten, budur.\nŞarl, Ostrazya, Nöstriya ve Burgunt kırallıklarını itaati\naltına aldı.\nGermanya hududunda Reni geçti, Saksonyaya girdi.\nFakat, İspanyaya hâkim olan islâmların, Pireneyi geçerek\nAkitanya yı zaptettikten sora şimale ilerlemekte olmaları, Şarlı\no tarafa dönmiye mecbur etti.\nPoatye muharebesinde, islâmların kumandanı Abdürrahman şehit düştü; kumandansız kalan islâm ordusu Pireneve\nçekildi.\nBu suretle Poatye muharebesinde Martel lâkabını alan,\nŞarl, hıristiyan Avrupayı islâm hakimiyetinden kurtarmış oldu.'\nŞarl, bu muvaffakiyetten sora, Akitanyayı da itaat altına\naldı.\nŞarl öldüğü zaman (741), Germanyada Vezer ırmağından\ncenupta Akdeniz ve garpta Büyük Atlas Denizine kadar\nuzanan bir İmparatorluğun hâkimi olduğu halde henüz taç\nsahibi bir kıral sıfatını haiz değildi.\nKıSA PEPEN-ŞARL- f?] f * ™ ^ e d e n evel^itaatinde bulunan\nMAN - PAPALARIN d e v l e t l e n > oğulları Kısa Pepen ile Şarlman\nCISMANÎ HÜKÛ- arasında taksim etti; bunlar henüz Merovenj\nMETLERİ Kırallığı namına hareket ediyorlardı; fakat\nortada Merovenj sülâlesinden bir kıral yoktu.\niki kardeş Merovenjlerden Hilderik III. ü kıral yapmaya\nkarar verdiler; bundaki maksat Akitanya, Bavyera ve Alamanya dükalarını daha kolay itaat altına almaktı.\nKarolenjler kilise ile de sıkı bir surette anlaşmışlardı.\nKendileri katolik prensleri olarak, bütün mağlûp ettikleri\nkavimleri Roma Kilisesine bağlamaya çalışacaklardı. Buna\nmukabil papalar da Fransız kilisesini ıslaha çalıştılar.\nVIII. asırda, papalar, bir taraftan, Şarkî Roma imparatorlarının, diğer taraftan, Lombartların tehdidi altında\nbulunuyorlardı.", "n_chars": 2061, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 196", "page_id": "tarih-2-1931-p0196", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 142, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 141, "side": "recto", "printed_page": 197, "printed_roman": null, "running_head": "KAROLENJ IMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [509.63, 0.0, 998.88, 669.36], "page_width": 998.88, "page_height": 669.36, "text": "Papalar, istiklâllerini koruyabilmek için, cismanî bir hükümet kurmayı düşündüler. Papa Etiyen II. bizzat Pepenin\nyanına gelip Lombartların tecavüzünden şikâyet etti ve ricada\nbulundu. Kısa Pepen, bir ordu ile Lombardiyaya girdi; Susa\ncivarında Lombardan mağlûp etti. Pepen bu sefe rini bir\ndaha tekrar etti; zaptolunan şehir ve kaleler resmen Papaya\nverildi. İşte 1870 tarihine kadar devam eden papaların\ncismanî hükümetleri bu suretle kuruldu.\nİki kardeşten Şarlman daha evel bir maFRANKLARıN n a s t ı r a Çekilmişti (747). Yalnız kalmış buKıRALı lunan Pepen kıral olmaya karar verdi.\nPapa Zahari nin de muvafakatini aldıktan\nsora, Soason da topladığı bir mecliste kendini kıral ilân ettirdi.\nMerovenjlerden Hilderik III. ü bir manastıra kapattı. Bundan sora Pepen Germanyada Saksonyayı ve Pirene dağlarına kadar Akitanyayı zaptetti. Muhtelif ırk tiplerinden\nbirçok kabilelerle karışık olmakla beraber Germanyadaki\nFranklardan Atamanlar, Goldeki Franklardan Fransızlar\nçıkacaktır.\nPepen ölmeden evel kırallığmı oğulları Karloman ile\nŞarlman arasında taksim etti; bu iki kardeş geçinemediler,\nüç sene sora Karloman öldü, Şarlman tek başına kıral kaldı.\nB. BÜYÜK KARL = ŞARLMAN VE HARPLERİ\nBabası öldüğü zaman, Şarlman 26 yaşında idi; tahsili\nazdı; okuyabiliyordu, fakat yazması kıttı; lâtince konuşur\nve biraz da grekçe anlardı. Hayatının sonuna kadar, okuyarak malûmatını ikmale çalışmaktan geridurmadı; dindar\ngörünürdü, fakat hususî hayatında uygunsuz hareketler\ngizlenecek gibi değildi.\nŞarlman yüksek boylu ve sağlam yapılı idi; sesi çok ince\nve batıcıydı.\nŞarlman 46 sene ( 7 6 8 - 8 1 4 ) devam eden saltanatında\n53 kadar muharebe verdi. Bu muharebeler başlıca dört\nharp sahnesinde vukubuldu : İtalya da, İspanyada, Germanyada, Şark hudutlarında.", "n_chars": 1755, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 197", "page_id": "tarih-2-1931-p0197", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 142, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 142, "side": "verso", "printed_page": 198, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 511.6, 666.48], "page_width": 995.76, "page_height": 666.48, "text": "İTALYA SEFERİ $ a r l m a n > Alp dağlarını geçti; Lombardiya\nkiralını mağlûp etti; Romaya gitti; büyük\nmerasim yapıldı.\nKari kat'î olarak Papalık Devletini tesis etti; Lombardiyayı\nkendi memleketine ilhak etti ve İtalya kiralı unvanını da\naldı; orasını bir oğlu vasıtasile idare etti.\nISPANYA SEFERI l m a n > İspanyada halife aleyhine isyan\neden müslüman emirlerin daveti üzerine\nPirene dağlarını geçti; bazı şehirler zaptetti; fakat Sarakosta\nönünde mağlûp olarak ricate mecbur oldu; çekilirken, ordunun geri kısmı islâmlar tarafından kâmilen mahvedilerek zaptolunan şehirler gerialındı ve Fransanm cenubu istilâ olundu.\nŞarlmanm oğullarından Akitanya Valisi olan Lui, birçok\nuğraştıktan sora, Ebr (lâtince ismi İberus) ırmağına kadar\nolan yerleri gerialabildi.\nŞarlmanın yaptığı seferlerden en uzunu\n~ Y A r Saksonya seferidir. Saksonya arazisi dağlık\nSEFERLERI V E BATEKHK ve geniş olduğu gibi ahalisi de\nhenüz eski Germenlerin cesaret ve muhariplik hassalarını muhafaza ediyordu.\nSaksonyalılar eski natürist dinlerine de sadık idiler; toprakları ve dinleri için büyük enerji ile muharebe ediyorlardı. Şarlman Saksonya dahilinde birçok seferlerle başlıca\nmüstahkem mevkileri zabıt ve memleketi askerlerine yağma\nettirirken orduya refakat eden katolik papazları da Saksonları hıristiyan yapmağa çalışıyorlardı.\nSaksonya harbi Şarlman için hakikî bir Haçlı Harbi oldu.\nÇünkü Saksonlar hıristiyan yapılmadıkça onları mağlûp\netmenin ve hakimiyet altına almanın imkânsız olduğu\nanlaşılmıştı. Alınan erkek, kadın, çocuk esirler vaftiz ediliyorlardı. Fakat, bunun bir türlü tesiri görülmüyordu. Çünkü\nSaksonlarm Vitikint yahut Vidukin adında gayet müthiş bir\nreisleri vardı. Bütün Saksonlar onun sözü ile hareket ediyorlardı. Vitikint bir frank ordusunu katliam etti. Buna mukabil Şarlman da bir günde 4 5 0 0 Sakson öldürdü. Nihayet\nVitikint, çok faik düşman kuvvetleri karşısında Saksonyadan\nDanimarkaya çekildi ve daha üç sene Şarlmanla uğraştı.\nŞarlman Vitikintle uyuşarak yanma celbetti; ona hıristiyanlığı\nkabul ettirdi. Maamafih bundan sora Saksonyayı zaptetmek\niçin daha senelerce uğraştı.", "n_chars": 2095, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 198", "page_id": "tarih-2-1931-p0198", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 143, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 142, "side": "recto", "printed_page": 199, "printed_roman": null, "running_head": "KAROLENJ iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [511.6, 0.0, 995.76, 666.48], "page_width": 995.76, "page_height": 666.48, "text": "Şarlman Saksonyayı kazandıktan sora, BavlfNRDASEFEURTL^R V^ayı da zaptetti. Bundan sora Danimarkadan itibaren Dalmaçyaya kadar olan saha\nüzerinde oturan, şimalden cenuba doğru, şu kavimlerle karşılaştı: Dan lar (Danimarkalılar), İslav lar ve Avar- Türkler i.\nHunlarla akraba olan Avar lar, Hunlardan sora sıklet\nmerkezleri bugünkü Macaristanda olmak üzere bir kırallık\nhalinde yaşıyorlardı. Avarlar ring denilen gayet geniş müstahkem ordugâhlar tesis etmişlerdi. Ringler, biribiri içinde\ndaire şeklinde yapılmış duvarlar ve onun ortasında kumandan ikametgâhından ibaretti. Duvarlar arasında da çadırlardan, kulübelerden mürekkep asker ordugâhları bulunurdu.\nŞarlman, çok cesur ve kahraman olan Avarları mağlûp\netmek için ittifakı altına alabildiği kavimlerle beraber sekiz\nsene fasılasız çarpışmaya mecbur oldu. Nihayet ringleri\nbirer birer hücumla zaptederek vaziyete hâkim olabildi.\nŞarlman Avarlardan altın, gümüş ve mücevherat olmak\nüzere topladığı birçok serveti müttefikleri ile Papa ve muhtelif kiliseler arasında taksim etti.\nŞarlman Avarlardan sora onların şimalinde bulunan\nislav kabilelerine taarruz etti. Onların da memleketini yağma\netti ve kendilerini haraca bağladı.\nŞarlman son seferini en şimalde bulunan Danlar (Danimarkalılar) üzerine yaptı (810); bu tarihte şimal sahillerini\nmüdafaa için bir donanma yaptırmağa başladı.\nŞarlman Büyük İmparator unvanını kazanB Û M A * X B ö â m T dl- B u n u n İmparatorluğuna Garbi Roma\nimparatorluğu nun ihyası nazarile bakıldı;\nfakat hakikatte onun ne genişliğine, ne vahdetine, ne kuvvetine ve ne de nüfuzuna malik değildi. Devamı da onun\nkadar olmadı. Bu İmparatorluk onun ölümünden 30 sene\nsora eridi. Bununla beraber Şarlmanın namı pek büyük\noldu, şöhreti uzaklara kadar yayıldı. Bağdat Halifesi, ona,\nbirçok hediyeler getiren bir sefaret heyeti gönderdi. Hediyeler içinde o devir için çok merak uyandıran bir çalar\nsaat vardı.\nŞarlmanın bütün hayatınca muayyen bir payitahtı olmadı. Hayatının sonunda sıcak suları ve geniş ormanları\nolan Eks - lâ - şapel şehrinde oturdu. Orada 72 yaşında öldü\n(814); 4 6 yıl saltanat sürdü.", "n_chars": 2086, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 199", "page_id": "tarih-2-1931-p0199", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 143, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 143, "side": "verso", "printed_page": 200, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 571.79, 672.24], "page_width": 999.36, "page_height": 672.24, "text": "C. DEREBEYLİK USULÜNÜN BAŞLANGICI\nMerovenjlerin son kıralları zamanında, dahilî harplerle\ndaimî yağmalara uğrayan memleketlerde zayıflar kuvvetlilerin kendilerine mesnet olmasını istediler; fakirler zenginlerde himaye aradılar. Kuvvetliler ve zenginler de kendilerine müracaat edenlerden sadakat istediler. İşte bunun neticesi olarak derebeyler ve derebeylik meydana çıktı. Şarlman\nbu derebeylikleri tanzim ve tensik etti. Fakat derebeylerin\noturdukları araziyi kendilerinin öz malı ve varislere intikal\nedebilir mülk olarak tanımadı. Dük ve kont namlarını\ntaşıyan derebeyleri Şarlmanm memurları idiler. Fakat Şarlmandan sora dükler ve kontlar kırallarm zâtlarından\nistifade ederek oturdukları arazi parçaları üzerinde müstakil\noldular. Kontluklar ve dukalıklar birer malikâneye döndü.\nKıral, bu suretle teşekkül eden derebeylerin metbuu, bir\nnevi büyük tımar sahibi oldu. Fakat bu derebeyleri de kendi\nhesaplarına, kendilerinden himaye talep edenlerin, metbuu\nolabilirlerdi. Bazı büyük dukalıkların yanında küçük küçük\nbaronluklar ve birçok senyörlükler bulundu. Merkezî kuvvetin zayıflaması bütün malikâne yani tımar sahiplerinin müstakil olmalarına ve istiklâlin irsî olmasına meydan verdi.\nD. KAROLENJ İMPARATORLUĞUNUN ERİMESİ\nİMPARATORLUĞUN İ m P a r a t o r l u ğ u n p a r ç a l a n m a s ı n ı n b a ş l ı c a\nKIR ALLIKLAR A AY- s e b e P I e n Ş u n l a r d ı r :\nRILMASI 1 ~ Şarlman hafitlerinin bayalığı.\n2 — İmparatorluğun ihtiva ettiği birçok\nkavimlerin menfaatlerinin zıddiyeti.\nluğu ¿ilâları1\"131\"' N o r m a n l a r v e s a i r kavimlerin İmparatorŞarlmanın oğlu Dindar Lui (814-840) hiçbir nüfuza malık olmadı. İmparatorluğu üç oğlu arasında taksim etti: Loter\nPepen ve Lui. Fakat Dindarın diğer bir karısından bir çocuğu daha oldu: Kel Şarl. Dindar Lui bu yeni çocuğa da, bir yer\nayırıp vermek istedi. Büyük oğulları babalarını hapsettiler.\nBu adam, oğullarile kavgada öldü (840). Babasının yerine\nLoter geçti. Fakat o da diğer kardeşleri tarafından (Lui ve\nKel Şarl) mağlûp edildi. Pepen daha evel ölmüştü.", "n_chars": 2025, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 200", "page_id": "tarih-2-1931-p0200", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 144, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 143, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [571.79, 0.0, 999.36, 672.24], "page_width": 999.36, "page_height": 672.24, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 144r)", "page_id": "tarih-2-1931-u143r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 144, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 144, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 429.87, 666.48], "page_width": 999.6, "page_height": 666.48, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 145v)", "page_id": "tarih-2-1931-u144v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 145, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 144, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "KAROLENJ IMPARATORLUGU", "page_confidence": null, "clip": [429.87, 0.0, 999.6, 666.48], "page_width": 999.6, "page_height": 666.48, "text": "KAROLENJ İMPARATORLUĞU\nNihayet üç kardeş aralarında Verdön muaheVERDÖN desini yaptılar (843). Bu muahede ile ŞarlMUAHEDESİ (843) man İmparatorluğu kat'î olarak taksim edilmiş oldu (Harita. 30). Kel Şarl Garbı Gol kıt'-\nasile İspanyanın şimalini aldı. Bu, bugünkü Fransanm esası\noldu. Lui İmparatorluğun şimalişarkî vilâyetlerini aldı. Burası da Alamanyanm esası oldu. Bu ikisinin arasındaki vilâyetler de Lotere düştü. Bu kısım, Şimal Denizinden, İtalyada\nPapalık Devletine kadar şerit gibi uzanan bir mıntaka idi.\nBuna da Loter Kıratlığı dendi. Bu Kırallık arazisinin vaziyeti\ndiğer iki kardeşin aldıkları yerlere göre çok münasebetsizdi.\nTabiî hudutları yoktu. Bu mıntaka zamanımıza kadar Fransa\nile Alamanya arasında, münakaşa ve münazaa mevzuu oldu.\nBaşlıca Alsas ve Loreni ihtiva ediyordu. Bu Kırallığın İtalya\ndahilinde bulunan kısmından soraları İtalya meydana çıktı.\nBu tarihteki (843) taksime reğmen her kısma düşen ahalinin ayrı ayrı birer millet haline gelebilmeleri için, bundan\nsora daha çok asırlar geçmiştir.\nIX. asrın sonuna doğru, Şarlman ailesinden, Fransada\nBasit Şarl dan (Şarl III.) ve Germanyada Şişman Şarl darı başka kimse kalmadı.\nŞişman Şarl zamanında, Şarlman Devletlerinin hepsi\nGermanya etrafında birleşmişti; fakat bu adam nüfuz ve cesaretten mahrum olduğu için, o devirde, Parisi muhasara\neden Normanlara karşı muharebe etmiye karar veremedi;\nbu korkakça hareketinden dolayı tebaası kendisini tahttan\nindirdi (887); Şişman Şarl ertesi yıl öldü.\nBu Tarihte İmparatorluk a) Fransa, b) Germanya, c) Burgunt, d) İtalya, e) Navar gibi birtakım kırallıklara ayrıldı.", "n_chars": 1591, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 145r)", "page_id": "tarih-2-1931-u144r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 145, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 145, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 511.87, 668.64], "page_width": 999.6, "page_height": 668.64, "text": "XVıı\nNORMANLAR\nŞarlmanın ölümünden sora, Fransa, cenupta müslüman^ a r k t a M a c a r I a r ı n istilâsına uğramıştı; fakat en mühim\nistila Normanlar tarafından vukubuldu.\nNormanlar (şimal adamları), İskandinavya dan ve Danimarka\ndan geliyorlardı. Bunlar daha eyi iklim ve zengin toprak\narıyorlardı. IX. asrın başlangıcında, Fransa ve İngiltere\nsahillerine girdiler.\nNormanlar, gemici idiler; kürek ve yelkenle hareket eden\nuzun kayıklara binerlerdi; reislerine Viking yahut Deniz Kiralı derlerdi.\nNormanlar, sahillerde yerleştikten sora, ırmaklar yolu ile\niçerlere de ilerlediler.\nNormanlar, sahillerden ve ırmak boylarından karalarda\nbulunan heryere ve her şeye, bilhassa servetleri dolayısile\nkiliselere ve manastırlara taarruz ediyorlardı.\nOstrazyayı, Nöstriyayı ve sair mmtakaları vurarak yağmaladılar; Parisi on üç ay muhasara ettiler (885). Nihayet\nkarolenj kiradan Normanlarla anlaşmıya mecbur oldularonlara Nöstriyanın şimal kısmını bıraktılar. Bu kıt'aya ondan\nsora Normandiya dendi.\nNormanların reisi olan Rollon un mahir ve ciddî idaresile\nbu mıntaka yani Normandiya, az zamanda Fransanın en mamur yeri oldu.\nRollon, emlâkini arkadaşları arasında taksim etti; kiliseleri\nihya, şehirleri tamir eyledi; o kadar kuvvetli bir adalet tesis\netti kı, birçok köylüler gelip Normandiyada yerleştiler.", "n_chars": 1304, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 146v)", "page_id": "tarih-2-1931-u145v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 146, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 145, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "NORMANLAR", "page_confidence": null, "clip": [511.87, 0.0, 999.6, 668.64], "page_width": 999.6, "page_height": 668.64, "text": "Bundan sora Normanların mühim seferleri oldu,. Bunların en mühimmi, Norman reislerinden Fatih unvanını alan\nGiyyom un İngiltereyi zaptıdır (1066). Giyyom, İngiltere kiralı\noldu; kendisile beraber oraya giden Normanlar, orada bulunan Angıllar ve Saksonlar ve diğer bazı küçük kavim zümrelerde ihtilât ederek, bugünkü ingiliz milleti ni vücuda getirdiler\n(Harita. 32).\nNormanların bir kısmı şarka, Sarmat ovalarına yürüyerek\norada Rusya yi vücuda getirdiler; bir kısmı da, İtalyanm cenubunu zaptettiler; Napoli ve Sicilyadan terekküp eden İki\nSicilya Kıratlığını kurdular (1130).", "n_chars": 577, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 146r)", "page_id": "tarih-2-1931-u145r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 146, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 146, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 506.49, 664.56], "page_width": 992.4, "page_height": 664.56, "text": "XVııı\nKAPE SÜLÂLESI\nFransada, Karolenj Hanedanının kuvveti zayıflarken ve\nhakimiyet mıntakaları darlaşırken, Paris mmtakasmda zengin\nve muhım bir aile yükseliyordu. Bu, kahraman bir muharip\no an Rober ailesi idi. Rober, Normanlarla muharebe ederken\noldu. Normanlara karşı Parisi müdafaa eden, onun oğlu Ö'itür\nRoberın hafitlerinden Hüg Kape, son Karolenj Kiralını\nhapse koydu, kendisini Fransa Kiralı intihap ettirdi (987)\nren Kape Hanedanını kurdu. rPnl\" U ,^ U M t I e l ? 4 8 ^ h i n e kadar Fransa kırallarını yetiştis i İ l a l e s i n e men S u p ilk reisler, alelâde derebeylerinden başka bir şey değildiler. y", "n_chars": 617, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 147v)", "page_id": "tarih-2-1931-u146v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 147, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 146, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [506.49, 0.0, 992.4, 664.56], "page_width": 992.4, "page_height": 664.56, "text": "XıX\nALAMAN DÜKALıKLARı VE\nMUKADDES ROMA-GERMEN\nIMPARATORLUĞUNUN\nKURULUŞU\nGermanyada, Şarlman ailesine mensup kırallar ortadan\nkalktıktan sora, derebeylikler ve kilise malikâneleri hemen\nmuhtar birer devlet halini aldılar. Kilise malikânelerinin başlıcaları, Ren ırmağı kenarlarında idi. Büyük derebeylikler başlıca şu dükalıkları teşkil ettiler:\n1) Suap yahut Alamanya Dükalığı.\n2) Bavyera »\n3) Frankonya »\n4) Saksonya »\nBu dükalıkların herbirinin başmda\"diifc„yahut\"herzog„ dedikleri bir millî reis vardı. Her dükalığın kendine mahsus\nkanunları ve bir mevcudiyeti vardı. Siyasî teşkilâtları, ayni\ntarihte Fransada olduğu gibi birçok derebeyliklerden ibaretti.\nBu dört dükalıktan herbiri sıra ile bütün Germanyaya\nşamil, hükümdarlar yetiştirmiştir. Bunlardan bilhassa Saksonya Hanedanından Hanri I. (919-936), ki \"Müessis„ lâkabını almıştır, memleketi ve orduyu tensik etti ve o devirde\nşarktan taarruz eden Macarlarla muvaffakiyetle uğraştı.\nHanri I. in oğlu Büyük Oton I. ( 9 3 6 - 9 7 3 ) , Ortazamanın\nen mühim kırallarından biri oldu. Bu Germen, muhtelif alaman dukalıkları ile akrabalıklar tesis ederek, onların birleşmesini hazırladı. Macarları durdurdu. îtalyaya indi. Lombar", "n_chars": 1183, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 147r)", "page_id": "tarih-2-1931-u146r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 147, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 147, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 513.68, 666.96], "page_width": 996.0, "page_height": 666.96, "text": "diya tacını alarak Franklar ve Lombartlar Kiralı unvanını takındı; ondan sora Romaya gidip İmparatorluk tacını eivdi\n(962). s *\nOton, bu suretle Şarlman İmparatorluğunu ihyaya başladı. idaresi altına giren memleketlerin hepsi birden Mukad..\ndes Roma-Germen imparatorluğu namını aldı (Harita. 31).\nOtonun bu muvaffakiyetleri, icraatı hıristiyan âlemi' üzerindeki nüfuzunun artması kilisenin nüfuz ve hakimiyeti\nzararına olduğundan, zarurî bir netice halinde papalarla imparatorlar mücadelesini hazırlamış oldu.\nOtonun 962 de Romada taç giymesi ile başlıyan bu\nimparatorluk 1806 da Napolyon I. tarafından yıkıldığı zamana kadar sürdü:", "n_chars": 632, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 148v)", "page_id": "tarih-2-1931-u147v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 148, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 147, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [513.68, 0.0, 996.0, 666.96], "page_width": 996.0, "page_height": 666.96, "text": "PAPALARLA IMPARATORLAR\nMÜCADELESI\nXI. asırdanberi, papalar cismanî kuvvet ve nüfuzu, dinî\nnüfuzları altına almağa temayül ettiler; bu iddia Alamanya\nimparatorunun mukabil iddiasını uyandırdı; bundan, iki\nasra yakın süren (1076-1250) papalarla imparatorlar mücadelesi doğdu.\nBu mücadele iki devreye ayrılır;\na) Tevcih mücadelesi, yani, piskoposların, imparatorların\nmüdahalesi olmaksızın serbest intihaplarını temin için\nPapa tarafından açılan mücadele: bu mücadele 1122 de bitti;\nbilhassa Papa Gregoar VII. ile İmparator Hanri IV. arasında\nçok şiddetli oldu.\nb) İkinci devir Lombardiya şehirleri ve İki Sicilya Kırallığı üzerinde hakimiyet hakkı sebebile Alamanyanın Suap\nHanedanına mensup imparatorlarla papalar ve onlarla beraber olan İtalyanlar arasında vukua gelmiştir..\nAlamanyada, Saksonya Hanedanı yerine\n\" B E ™ F r a n k o n y a Hanedanı geçmişti (1024-1125).\nAn'aneye göre, Alamanya kıralları, intihap\nolunduktan sora, Romada, Sen Piyer kilisesinde, Roma imparatorlarına mahsus tacı Papanın elile, giymek üzere İtalyaya\ngiderlerdi. Bundan memnun olmıyan Frankonya imparatorları,\nbu dinî müdahaleyi bertaraf etmek istediler ve bilâkis kendi\nistediklerini Papalık makamına getirdiler; bu suretle Alaman\nimparatorları, hıristiyanların da hakikî reisleri oldular. Kili", "n_chars": 1274, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 148r)", "page_id": "tarih-2-1931-u147r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 148, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 148, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 532.34, 672.72], "page_width": 1001.04, "page_height": 672.72, "text": "seyi bu tâbiiyetten kurtaran Hildebrant namında bir rahip\noldu.\nHildebrant, Toskana köylülerinden bir doğramacının oğlu\nidi; Gregoar VII. unvanı ile Papalık makamına geçmeden\nevel yirmi sene Papalık müşavirliğinde bulunmuştu. Bu\nadam Papalık nüfuzunun, imparatorluk nüfuzundan üstün\nolduğunu iddia etti. O tarihte piskoposları, dinî cihetten Papa, cismanî cihetten imparator tayin ederdi. Gregoar, bu\nhakkın yalnız Papaya ait olduğunu ileri sürdü. Gregoar\nkendini de imparatorun tesiri olmaksızın halk tarafından\nintihap ettirmişti.\nGregoar, kiliseyi ıslaha ve imparatorların tesirini bertaraf\netmeğe muvaffak oldu. Fakat İmparator Hanri IV. ile şedit\nmücadelelere mecbur oldu; nihayet imparator, tacını kurtarmak için Gregoarın ayağına gitti, her türlü muhakkirane\nmuamelelere katlandı, yalvararak Gregoarın affine mazhar\noldu; fakat yedi sene sora papadan intikam almak için\nRomaya geldi ve oradan Papa Gregoarı kovdu.\nHanri IV. te oğulları tarafından tahttan indirildi, menfalarda öldü. Oğulları, Papalıkla anlaştılar.\nBu suretle birinci devir mücadele bitti.\nİKİNCİ DEVİR * k i n c i devir mücadele başlıca iki safha arMÜCADELE z e d e r :\nBirinci safhada: Frederik Barbaros, Papa\nAleksandr III. ile muharebe ve neticede Lombardiya şehirlerinin istiklâlini kabul eder, Konstans sulhu yapılır.\nİkinci safhada: İmparator Frederik II. zamanında Papa\nAleksandır IV. ün galebesile biter. İki Sicilya Kırallığı bir\nfransız prensine verilir.\nAlamanya İmparatoru Frederik Barbaros altı defa İtalyaya\nindi, Romaya girdi, kendine imparator tacı giydirdi; ancak\nitalyan şehirleri imparatorun boyunduruğu altına girmek\nistemedikleri için, Papa taraftarları ile imparator taraftarları\nuzun mücadelelere giriştiler. Papa Aleksandr III. Fransaya\niltica etti, fakat giderken İtalyan şehirlerini isyana davet\netti. Barbaros, Alamanyadan yeni kuvvetler getirdi, asilere\nhücum etti, mağlûp oldu ve İtalyadan çekildi(1176); Konstansta bir sulh imza edildi; buna nazaran Lombardiya şehir-İ\nleri her noktai nazardan istiklâl haklarını temin ettiler; fakat", "n_chars": 2037, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 149v)", "page_id": "tarih-2-1931-u148v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 149, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 148, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [532.34, 0.0, 1001.04, 672.72], "page_width": 1001.04, "page_height": 672.72, "text": "BRAMOEMBURG İMARfîlLIĞk\nTurgay\nTURING MİSNPMARGILlĞj P R ALLIĞI\nEk&la' FRANKONY\nDUKALIĞI\nBOHEMYA KÎRALL.IĞI\nBAVYE AVUSTURYA\nDUKAt Viyan«\ntzburg\nBURGUNT\nK I R A L L I Ğ I\nMARGİLİĞI VERONA ÎTIRYÎ „Tİ,«V •ZASRAR*\nHAP/v\nf rtnL j\\\nKIRALUĞI TlTALYA KIRALLIĞI»' VATLAR\nKONTLUĞL RROVENS\nırdinya\n.Mukaddes Roma - Germen\nİmparatorluğunun gençliği\nK o m ş u devletler sınırı\nM.1:14,000,000", "n_chars": 378, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 149r)", "page_id": "tarih-2-1931-u148r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 149, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 149, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 498.13, 665.52], "page_width": 994.32, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 150v)", "page_id": "tarih-2-1931-u149v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 150, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 149, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [498.13, 0.0, 994.32, 665.52], "page_width": 994.32, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 150r)", "page_id": "tarih-2-1931-u149r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 150, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 150, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 432.92, 673.44], "page_width": 996.72, "page_height": 673.44, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 151v)", "page_id": "tarih-2-1931-u150v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 151, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 150, "side": "recto", "printed_page": 209, "printed_roman": null, "running_head": "PAPALARLA iMPARATORLAR MUCADELESI", "page_confidence": "ocr", "clip": [432.92, 0.0, 996.72, 673.44], "page_width": 996.72, "page_height": 673.44, "text": "Papa taraftarlarile imparator taraftarları arasında mücadele\ndevam etti.\nBu tarihlerde Papalık makamına geçen İnosan III. Ortazamanın en kuvvetli ve faal papalarından oldu. Avrupa işlerine müdahale etti, bütün kıral ve imparatorlara kuvvetini\ntanıttı. Papa İnosan işe başladığı zaman Alamanya İmparatorluğunu, siyasî ihtilâflarla parçalanmış buldu. İmparator\nHanri IV. ün dört yaşında bir çocuğu kalmıştı. Bu çocuk\nPapanın vesayeti altında, Sicilyaya kıral olmuştu. Alaman\nprensleri genç Frederiki istemiyorlardı. Prenslerin bir kısmı\nOtonu, intihap ettiler. Diğerleri Suap Hanedanından Hanri\nIV. ün biraderi Filip e rey verdiler. Bu yüzden Alamanyada\nhanedan kavgası başladı, her iki taraf Papanın yardımına\nmüracaat etti. İnosan III. Otonta rafını tuttu. Filipi aforoz etti.\nFilip katlolundu, Oton Romaya gidip imparator oldu;\nfakat imparator olur olmaz İtalyayı istilâ etti, kiliseye merbut\nhükümetleri zabıt ve Romayı tehdit etti ve Cenubî İtalyanm\nfethine başladı.\nOtona karşı Papa, her tarafta müttefik aradı, İtalyanları\nve Fransa Kiralı Filip Ogüst ü onun üzerine tahrik etti; bilhassa zaten Sicilyada kıral olmuş bulunan Hanri IV. ün\noğlu Frederik II. ye Alamanya tacını verdirdi. Oton, her muharebede Filip Ogüst tarafından mağlûp edildi, ondan\nsora da öldü.\nFrederik II. Alamanyanm ve Cenubî İtalyanm başında\nkaldı. Frederik II. İtalyada Sicilya müslümanlarından topladığı askerlerle kuvvetli bir ordu yaptı ve bütün vaziyete\nhâkim oldu.\nEnerjik bir Papa olan Gregoar IX. Papalık makamına\ngeçince, Frederikin vaziyeti değişti. Papa, imparatoru, bir\ntaraftan haçlı seferlere iştirake, diğer taraftan da Lombardiya\nşehirlerinin istiklâllerinin iadesine davet etti. Frederik, sefere\ngitti, fakat hastalığını behane ederek döndü. Papa kendisini\naforoz etti. Frederik tekrar Palestine gitmiye mecbur oldu.\nFrederik, haçlı seferden avdetinde Lombardiyanm kendi\nmirası olduğunu ilân ve Lombardiya şehirlerine taarruz ile\nRomayı tehdit etti.\nPapa İnosan III. bu esnada öldü. Onun yerine geçen\ninosan IV. Liyona kaçarak kurtuldu, orada bir Rahipler Meclisi topladı, Frederik II. yi aforoz etti. Frederik Alpları geçe", "n_chars": 2118, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 209", "page_id": "tarih-2-1931-p0209", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 151, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 151, "side": "verso", "printed_page": 210, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 512.87, 672.48], "page_width": 999.6, "page_height": 672.48, "text": "rek Liyona yürümiye kalkıştı; fakat Lombartlar tarafından\nbüyük bir mağlûbiyete duçar edildi. Bundan sora Papa\nAleksandr IV. zamanında açılan muharebe neticesinde muzafferiyet kat'î olarak, Papalıkta kaldı. Papa Alamanyada\nFrederik ailesinin nüfuzunu mahvetti, Alamanyayı İtalyada\nyerleşmekten menetti. İki Sicilya Kırallığını Fransa Kiralı\nSen Lui nin kardeşi Anju Prensi Şarl a verdi.\nPapalarla imparatorlar mücadelesi. Alamanyayı ve İtalyayı, asırlarca müddet devlet halinde teşekkül etmekten\nalıkoydu.\nFrederik II. nin ölümünden sora Alamanya, büyük bir\nanarşiye düştü (1250-1273). Birçok şövaliyeler haydut oldular. Alamanya 4 0 0 hükümete ayrıldı; orada, asayiş ve adaletten eser kalmadı; hak, kuvvetli olanın idi. Yumruk hakkından başka, hak tanınmıyordu.", "n_chars": 762, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 210", "page_id": "tarih-2-1931-p0210", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 152, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 151, "side": "recto", "printed_page": 211, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [512.87, 0.0, 999.6, 672.48], "page_width": 999.6, "page_height": 672.48, "text": "XXı\nXı-XıL ASıRLARDA HıRISTIYAN DEREBEYLIKLERI\n( FEODALİTE )\nNormanlar, Macarlar ve islamların istilâlaDEREBEYLERI-YA-nncja) ^ırallar ahaliyi muhafaza edemediler.\nŞ ^şovaÛyELER B ü y ü k a r a z i sahipleri kendi kendilerini\nmuhafaza ve müdafaaya mecbur oldular;\niptidaî birtakım kaleler (Kastil) inşa ettiler; küçük arazi\nsahipleri büyük arazi sahiplerinin himayesine sığındılar; derebeyi ve derebeyliği tabirleri bundan çıkmıştır.\nKontlar ve dükalar kendi malikânelerinde müstakil ve\nirsî küçük hükümdarlar haline geldikten sora, askerî kuvvetlere kumanda ettiler; adalet tatbiki işini de kendi üzerlerine aldılar; vergiler koydular ve para bastırdılar- Unvanlarını malikânelerile birlikte hafitlerine intikal ettirdiler.\nZonf lardan ve edalardan daha küçük olmak üzere,\nkendi arazilerinde birtakım haklara sahip senyör ler de vardı; Fransa küçük büyük (3000 kadar) tımar denilebilecek birtakım senyörlük lere ayrılmıştı. Büyük senyörler Fransa kiralını reis olarak tanıyorlardı.\nTımar sahibi olanlar kiralın nezdine gider, sadakat yemini ederlerdi.\nDerebeyine tâbi olanlar da, ona karşı ayni suretle muamele ederlerdi.\nDerebeylerin, malikâneye hâkim bir tepe üzerinde\nmüstahkem şatoları vardı.", "n_chars": 1196, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 211", "page_id": "tarih-2-1931-p0211", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 152, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 152, "side": "verso", "printed_page": 212, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 514.18, 673.2], "page_width": 1000.56, "page_height": 673.2, "text": "Derebeylerin, umumiyetle senyörlerin, başlıca iştigalleri\nharp, silâh oyunu ve av idi. Asilzadeler biribirile de vuruşurlardı. Muharebe olmadığı zamanlar şövaliyeler, at üstünde\nsilâhla karşı karşıya oyunlar tertip ederlerdi.\nBu oyunlar çok kanlı idi, biribirlerini yaralarlar ve öldürürlerdi.\nSenyörler şatoları yanından, arazileri içinden geçen tüccarları, seyyahları soymaktan da geridurmazlardı.\nOrtazamanda müstahkem şehirleri zaptetmek güçtü.\nMuharipler kılıç, kalkan gibi silâhlar kullanırlar ve baştan\naşağı zırhlara bürünürlerdi.\nAt üstünde vuruşan muhariplere şövaliye derlerdi. Bunların iki atları vardı; birile seyahat ederler, diğerine binerek vuruşurlardı. Şövaliyelerin silâhlarını taşıyan, atlarına\nbakan bir uşakları (seyis) bulunurdu.\nŞövaliye olmak için birtakım merasimden geçmek mecburî idi. Evvelâ seyislik yapılır ve ancak birkaç sene sora\nşövaliye mesleğine girilebilirdi. Bunların büyük bir kısmı\nyazmak, okumak bilmezlerdi.\nORTAZAMANDA ° r t . a z a m a n d a h a l k > ? u sınıflara ayrılmıştı :\nHALK SINIFLARI e t t i ği toprağın sahibi ve çok zengin\nolan asilzadeler-,\nb) Bir kısım toprak sahibi olmakla beraber çok nüfuzlu\nolan rahipler-,\nc) Şehirlerde çalışan burjuva lar;\nd) Kırlarda çalışan köylüler-, bunlar toprağa sahip değildiler.\nKöylüler küçük, kulübemsi yerlerde otururlardı; hayatları çok sefilâne idi; yemeleri, giymeleri, yatmaları acınacak\nhalde idi. Başlıca iştigalleri toprağı işletmekti, fakat, ziraat\nvasıtaları çok fena ve hayvanları pek azdı. Açlığa mahkûm\ngibi idiler, bu yüzden çok zayiata uğrarlardı.\ne) Bu sınıflardan başka senyörlere hizmet etmeye mecbur olan insanlar vardı: Sertler. Bunlar ziraat ettikleri toprağın bir kısmı addolunurdu. Toprak satıldığı zaman onlar\nda beraber satılırlardı. Bunların eski esirlerden farkı, ailece\nsatılmaları idi; yani eski esaret devrinde olduğu gibi baba,,\nana, çocuklar ayrı ayrı satılmazlardı.", "n_chars": 1889, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 212", "page_id": "tarih-2-1931-p0212", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 153, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 152, "side": "recto", "printed_page": 213, "printed_roman": null, "running_head": "XIXII.ASIRLARDA HIRISTIYAN DEREBEYLIKLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [514.18, 0.0, 1000.56, 673.2], "page_width": 1000.56, "page_height": 673.2, "text": "f) Bir de vilenler yani derebeylerinin malikâneleri halkı\nvardı. Malikânelere villâ, bunların içinde çalışanlara vilen\nderlerdi. Bunlar, senyörlerine ve rahiplerine mahsullerinden\nvergi verirlerdi. Bu halk fazla olarak şatonun duvarlarını,\nmalikânenin yollarını, hulâsa senyörlerinin her türlü işlerini\nparasız, angarya olarak yapmıya mecbur idiler.", "n_chars": 349, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 213", "page_id": "tarih-2-1931-p0213", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 153, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 153, "side": "verso", "printed_page": 214, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 517.74, 674.64], "page_width": 1002.24, "page_height": 674.64, "text": "XXıı .\nBUYUK SELÇUK IMPARATORLUĞU\nA. TARİH\nCİHAN TARİHİNDE Karahanlıların, ve Gaznelilerin rolleri yalnız\nS?OÇRLUğÎNAIJRM \" î f i r O İ d u k l a r ı sahalara münhasır kalmıştı.\n?HEMMİ?ETİ \" a l b u k İ Ç O k k e s i f ° ğ u z kütlelerinin cenubugarbıye muhaceretleri neticesi olarak teessüs eden Selçuk Devleti, kısa bir zaman zarfında Şarkî Türkelınden Marmara ve Akdeniz kıyılarına, Kafkas dağlarından büyük Hint Denizine kadar muazzam bir Müslüman Türk\nimparatorluğu şeklinde inkişaf etti Mezhep ihtilâflarıle sarsılmış, Bizanslıların hücumlarına karşı duramıyacak\nkadar zayıflamış olan islâm dünyası, selçuk sultanlarının\nhakimiyeti a tında taze hayat buldu. Anadolunun müslüman\nTürkler tarafından kat'î olarak fethi, asırlarca süren Haçlılar\nhücumlarının akim kalması, daha müslümanlığm zuhûrile\nbaşlıyan eski Islâm-Hııistiyan,, mücadelesinin, uzun bir\nzaman için hıristiyanlığın mağlûbiyetile neticelenmesi demekti, işte bu suretle, büyük Selçuk İmparatorluğunun kuruluşu Ortazaman cihan tarihinin umumî cereyanı üzerinde\nşiddetle müessir olmuş büyük bir tarihî hâdisedir.\nOĞUZ TÜRKLERİ Selçuk Devletinin siyasî ve medenî tarihini\ndaha eyi anlayabilmek için evvelâ Oğuz\nTürkleri hakkında biraz malûmata ihtiyaç vardır. Oğuzlar\nBuyuk Tukyu imparatorluğunu kuran türk şubesidir Birtakım oğuz aşiretleri daha Sasaniler devrinde Horasan hudutlarında bulundukları gibi, emevî orduları da Toharistanda ve Secistan (Seistan, Sakastan) sahalarında Oğuzlara\ntesadüf etmişlerdi. IX - X. asırlarda, Hazar Denizi kenarındaki Curcan kıt'asından Seyhun havalisindeki Fârâp", "n_chars": 1565, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 214", "page_id": "tarih-2-1931-p0214", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 154, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 153, "side": "recto", "printed_page": 215, "printed_roman": null, "running_head": "BUYUK SELCUK iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [517.74, 0.0, 1002.24, 674.64], "page_width": 1002.24, "page_height": 674.64, "text": "mmtakasına kadar Oğuz memleketi addolunuyordu. Garp\nTukyularmın inkırazından ve Çu ve Taraz (Talaş) havalisinin Karluklar tarafından zaptından sora, oradaki oğuz aşiretleri şimaligarbiye doğru çekilmişler, ve o sırada Aral\ncivarında ve Seyhun etrafında oturan Peçenekleri yerlerinde kaçırarak oralara yerleşmişlerdi. Seyhun kenarındaki\nYenikent şehri başlıca merkezleri idi. Oğuzların buralarda\nbazı kasabaları daha vardı. Oğuzlar, X. asırda Kıpçakların\ntazyiki ile kuvvetli zümreler halinde Maveraünnehir ve Horasana geçmeğe başladılar. Ve islâmiyet te bu asırdan itibaren\naralarında kuvvetle yerleşmeğe başladı. İptida küçük reislerin\nmaiyetinde Samaniler, Karahanlılar, Gaznelilerle bazı münasebetlerde bulundular. Sora aralarından çıkan selçuk ailesine\nmensup kudretli hükümdarların idaresi altında Buyuk Selçuk\nİmparatorluğu nu kurdular.\nSELÇUK AİLESİ Selçuk ailesine bu ismi veren Selçuk (veya\nSelçik) Oğuzların Üç Ok koluna mensup\nKınık boyundan Dakak isminde bir beyin oğludur. Subaşı\nyani kumandan unvanını almış olan Selçuk, bütün maiyeti,\nağırlıkları, sürülerile beraber Seyhun kenarında Cent şehri\ncivarına gelip yerleşti ve müslüman oldu. Maveraünnehirde\nhakim olan Samanoğulları Devleti o sırada çok kudretsiz\nolduğu cihetle serhatlerdeki müslüman şehirleri, Bozkırlardan \"crelip akınlarda bulunan putperest türk kabilelerine\nvergi veriyorlardı. Selçuk Cent şehrine vergi almak için\ngelen bu kabilelerin tahsildarlarını kovdu ve putperest kabileleri mağlûp ederek bunların akınlarını durdurdu. Bu\nsuretle o taraflarda büyük bir şöhret kazandığından sair\nbirtakım oğuz kabileleri de ona iltihak etti.\nBu sırada Maveraünnehrin siyasî vaziyeti\nSAMANOĞULLARI, ç o k karışıktı: Karahanlılarla SamanoğulKARAHANLILAR, l a r ı a r a smdaki mütemadi harpler SelçukGAZNELİLER VE ] u l a r i ç i n b i r f a a l i y e t sahası açtı. KarahanIULNLTRTLKARRTI hlara karşı Samanoğullarına birçok yarVAZİYETİ dunlarda bulunmakla beraber, her şeyden\nevel kendi menfaatlerini düşünüyorlardı.\nBu esnada Selçuk Centte öldü; Maveraünnehir harplerinde\nşöhret kazanmış olan çocukları Buhara civarında buğun\nNurata denilen mevkide bulunuyorlardı (985). Bunlar arasında İsrail (Türk ismi Aslan) ailenin reisi olup Yabgu laka", "n_chars": 2212, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 215", "page_id": "tarih-2-1931-p0215", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 154, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 154, "side": "verso", "printed_page": 216, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 574.95, 674.64], "page_width": 999.84, "page_height": 674.64, "text": "bini taşıyordu; Karahanlılara karşı Samanoğulları ailesinden Muntasır la birlikte mühim muvaffakiyetler kazanmakla\nberaber, Maveraünnehrin onların eline geçmesine mâni olamadılar. Karahanlılar ailesinden olmakla beraber isyan ederek Buharayı zapteden Ali Tekin de Aslanın maiyetindeki\nOğuzların yardımından çok istifade etti. Ali Tekine ve Oğuzlara karşı Karahanlılarla birlikte hareket eden Gazneli Mahmut, Aslanı hile ile yanına getirterek Hindistanda bir kaleye\nhapsetti; ve ona tâbi Oğuzları Horasana naklettirdi. Maamafih\nbu Oğuzlar Gaznelilere itaat etmiyerek muhtelif reislerin\nidaresi altında Iraka ve Azerbaycana geldiler r e ı s l e r ı n\nSELÇUK DEVLETI. S e l ? u k ailesine tâbi Oğuzların en kesif kütleNIN KURULUŞU Sı Tu9rul ve Çakır Beylerle yine Selçuk ailesine mensup bazı beylerin idaresi altında Maveraünnehırde kalmıştı; bunlar yazın Nurata (Buhara civarında) da oturuyorlar, kışın Harzem Valisi Altıntaş m oğlu Havun\\xvi müsaadesile Harzem otlaklarında yaşıyorlardı. Ali Tekin öldükten sora Selçuklularla onun çocukları arasında mühim ihtilâflar çıktı (1034). Bu sırada Harunun çocukları Gaznehler Hükümdarı Meşuda karşı isyan ettilerse de mağlûp\noldular. Bu isyana iştirak etmiş olan selçuk reisleri, mağlûbiyetten sora, Mesudun Horasan Valisine müracaat ederek kabilelerine yurt olmak üzere Horasanda (Ne s a ve Ferave vilâyetlerinde) yer istedilerse de, ricaları is'af edilmedi. İsyana\nmecbur kalan selçuk reislerile Gazneliler orduları arasında\nmuhtelif harpler oldu; Selçuklular hemen daima muvaffakiyet kazanıyorlardı. Nihayet Mesut büyük bir ordu ile bunlara\nkarşı yurudü; lâkin Dandanakan (Merv ile Serahas arasındadır)\nharbinde Oğuzların tecrübeli ve fedakâr süvari kuvveti Mesudun adetçe daha çok fakat tecanüsten, fedakârlıktan' manevra kabiliyetinden mahrum ordusunu büyük bir mağlûbiyete uğrattı (1040). Bütün Horasanı zapteden Tuğrul en\nbuyuk ve kuvvetli düşmanından kat'î surette kurtulmuş Selçuk Saltanatı kurulmuştu.\nTUĞRULUN IRAN, ° a z n e I i l e r e k a r §ı manevî bir merbutiyet\nHARZEM, AZERBAY- beslıyen ve son selçukî akınlarının hatırasıCAN YE ıRAK FÜ- n ı unutmıyan Horasanlılar, epey zaman SelTUHATI çuk Saltanatına ısınamadılar. Fakat Tuğrulun büyük bir süratle Cürcan, Taberistan,\nKohıstan, Hemedan, Isfahan, Azerbaycan, Huzistan sahalarını", "n_chars": 2290, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 216", "page_id": "tarih-2-1931-p0216", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 155, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 154, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [574.95, 0.0, 999.84, 674.64], "page_width": 999.84, "page_height": 674.64, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 155r)", "page_id": "tarih-2-1931-u154r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 155, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 155, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 534.61, 680.64], "page_width": 1004.88, "page_height": 680.64, "text": "R L A R\nIrnuışı\nadaları BULGARLAR\nSardjfnyî [İstanbul\nŞ a r k î l r o m a %\n^ S ş i c ü y j\n.Tra blusgarp\nBingazi\nFRANKLAR ALAMANLAP\n'spanya SIRP\n^ l e e ^ Ö v '\n«RMAN\n\"«Vler İM\nSELÇUK İMPARATORLUĞUNUN PARÇALANMASI M u b i\n''«dutUrı ___", "n_chars": 236, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 156v)", "page_id": "tarih-2-1931-u155v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 156, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 155, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [534.61, 0.0, 1004.88, 680.64], "page_width": 1004.88, "page_height": 680.64, "text": "fttılkaş Göl\nTalas\nllar sent Deııisi Aral \\ f Í^A HANLILAR\nJAŞKENT,\n[ rtarrem, -t- n D Ví\nHAR¿£M 'Buhara Semerkan» Katvan çölüf\nDEHİSTAN »andanakar\nNcs«?. \\£erhas\nNişapur\nTebriz '•^cR'^ <¿0 © Rey\nSÂMAN OĞlfl\n/ (3 7*-999} 'Kandıhar\nİsfahan KÂH İSTAN\n^SASANILER) ^ej<erm3iı\nBasra* I E R M A N\n^ Mekke\\\nI I Büyük Selçuk imparatolugu\narazisi\n| ¡Anadolu SeıçuKları a r a z i s i\nTarihler istilâ y l darı ni\nşokoı gösterir", "n_chars": 416, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 156r)", "page_id": "tarih-2-1931-u155r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 156, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 156, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 426.68, 668.64], "page_width": 996.0, "page_height": 668.64, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 157v)", "page_id": "tarih-2-1931-u156v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 157, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 156, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "BUYUK SELCUK iMPARATORLUGU", "page_confidence": null, "clip": [426.68, 0.0, 996.0, 668.64], "page_width": 996.0, "page_height": 668.64, "text": "zaptederek merkezi Rey şehri olmak üzere büyük bir devlet kurması, her tarafı derin bir korku içinde bıraktı. Mahallî\nküçük sülâlelere ilişmiyerek \"kendi metbuiyetini kabul etmek ve senevî muayyen bir miktar vergi vermek,, suretile\nonları yerlerinde bırakan Tuğrul, bu sayede kolayca maksadına ermişti. Lâkin bu türk saltanatını büyük bir islâm imparatorluğu haline getirmek için, Abbasî Hilâfetine de hâkim\nolmak lâzımdı. Tuğrul bu maksatla Bağdada geldi. Şiî mezhebindeki Büveyh ailesinin son emîrini yakalıyarak bunların Bağdattaki hakimiyetine nihayet verdiği gibi, onun adamlarından Besasiri lâkaplı Aslan m çıkardığı bazı karışıklıkları da bastırdı; Musul havalisini zaptederek Bağdada döndü,\nmutantan merasimle Abbasî Halifesi Kaim Biemrillah ile\nmülâkat etti (1057). Fakat bu sırada kardeşi İbrahim İnal m\nisyanı üzerine Tuğrulun hemen İrana dönmesi Besasiriye\nfırsat verdi, Besasiri, Bağdadi zabıt ve Halifeyi hapis ile Mısırdaki Şiî Fatimî Halifesi namına hutpe okutmağa başladı. Tuğrul kardeşinin isyanını bastırdıktan sora tekrar Bağdada girdi;\nBesasiri katlolundu; Halife tekrar makamına geçirildi. Abbasî Hilâfeti, daha doğrusu Fatimilerin nüfuzu altındaki memleketler müstesna olarak şark islâm dünyası bu suretle tamamile türk nüfuzu altına girmiş oluyordu (1059). Tuğrul\nöldüğü zaman (1063), Selçuk Devleti artık kuvvetli bir imparatorluk halini almıştı.\nTuğrulun yerine üvey oğlu Çakıroğlu Süleyman geçtise de, Çakırın diğer oğlu Alp\nAslan bunu kabul etmedi, ve iptida Kazvin de namına hutpe okutarak memleketi kolayca hükmü altına aldı. O zamana kadar birçok askerî muvaffakiyetler kazanmış olan Alp\nAslan, derhal fütuhata başladı; Şirvan, Gürcistan sahalarını\nve Bizansa tâbi Ermenistanı süratle zaptettiği gibi, Diyarbekir\nve Halep Emirlerine de kendini metbu olarak tanıttırdı.\nFakat Alp Aslanın en büyük zaferi, Bizans İmparatoru Romen Diyojene karşı kazandığı Malazgirt Meydan Muharebesidir\n(26 Ağustos 1071). Oğuzların daha Tuğrul zamanındanberi\nbaşlıyan Anadolu taarruzu, bu zaferle kat'î neticeyi kazanmış\noluyordu (Anadolu Türk Devletleri bahsine müracaat).\nNizamülmülk gibi büyük bir devlet adamını kendisine\nvezir tayin eden Alp Aslan, onun himmetile, muntazam bir", "n_chars": 2194, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 157r)", "page_id": "tarih-2-1931-u156r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 157, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 157, "side": "verso", "printed_page": 218, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 505.73, 668.4], "page_width": 993.12, "page_height": 668.4, "text": "idare makinesi de vücuda getirmişti. Ceyhun civarında bir\nkaleyi zaptettiği esnada, kale muhafızının suikastine kurban\noldu (1072).\nM E L I K S A H VE S E L A L P A S L A M N Y E R I N E ° Ğ L U Melikşah geçti.\nÇ U K İ M P A R A T O R - N i z a m ü l m ü I k ü n mahirane siyaseti sayesinde\nL U Ğ U N U N Y Ü K - A M C A S ı Kavurt un isyanı muvaffakiyetle basS E L M E D E V R I tırıldı. İmparatorluğun muhtelif sahalarında\nhanedana mensup prensler ve bazı mahallî\nsülâleler idare başında bulunuyorlardı; fakat, merkezî idarenin nüfuz ve kuvveti çok büyük olduğundan, fütuhat devam\nediyordu; Melikşah devrinde Marmara kıyılarına kadar Anadolunun dörtte üçü zaptedildiği gibi, Suriyede de mühim muvaffakiyetler kazanıldı. 1076 da Kudüs Fatimilerden alındı,-\n1085 te Antakya, 1087 de Urfa Bizanslılardan zaptolundu,\nHalep ve Şam selçuk idaresine geçti. Melikşah devri Selçuk\nimparatorluğunun yükselme devresidir: Tanrı ( Tiyanşan )\ndağlarından Marmara ve Akdenize, Kafkas dağlarından\nYemen ve Basra müntehasına, Mısır hudutlarına kadar\nhutpede onun ismi zikrolunuyordu. Fakat Vezir NizamülmüIkün bir batınî fedaisi tarafından katlinden biraz sora\nMelikşahın da Bağdatta henüz 38 yaşında olduğu halde\nölüvermesi üzerine (1092) bu muazzam türk saltanatı veraset\ngürültüleri yüzünden birçok dahilî harpler içinde parçalandı.\nS A N C A K D E V R I M e l i k S a h ı n yerine geçen oğlu Berkyaruk,\nkardeşinin ve amcasının saltanat kavgaları\ngibi dahilî işlerle uğraşırken, Haçlılar istilâsı başlamış, Kudüs, Antakya, Urfa da hıristiyan beylikleri kurulmuştu.\nTahtını muhafazaya çalışan Berkyaruk, Haçlılara karşı hiçbir\nmühim harekette bulunmadı. Yerine geçen kardeşi Mehmet\n(1104), bir taraftan dahilî işleri tanzim ve merkezî idarenin\nnüfuzunu iadeye çalıştığı gibi, diğer taraftan da Haçlılara\nkarşı bazı hareketlerde bulunmak istedi. İmparatorluk dahilinde büyük bir fesat ocağı olan Batınilere karşı şiddetli\ntakibata başladı. Maamafih 1118 de vefatı üzerine, bütün bu\nişler yarım kaldı. Horasanda hâkim olan Melikşah oğlu\nSultan Sancar kendisini büyük sultan olarak ilân etti; ve\nkendisinin metbuiyetini tanımak şartile Isfahan tahtını\nMehmedin oğlu Mahmuda bıraktı.", "n_chars": 2166, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 218", "page_id": "tarih-2-1931-p0218", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 158, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 157, "side": "recto", "printed_page": 219, "printed_roman": null, "running_head": "BUYUK SELCUK iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [505.73, 0.0, 993.12, 668.4], "page_width": 993.12, "page_height": 668.4, "text": "Sultan Sancar, selçuk ailesinin son büyük sultanıdır. Bir\nmüddet için Asya müslümanlarını Melikşah zamanında\nolduğu gibi yine selçuk ailesinin hakimiyeti altına aldı.\nAilenin diğer azasına kendisini imparator olarak tanıttı. Çorlulara, Gaznelilere Şark ve Garp Karahanlılarma karşı büyük zaferler kazanarak metbuiyetini kabul ettirdi. Fakat\nsora Karahatalara karşı Semerkant civarında Katvan çölünde mağlûp olarak Maveraünnehirdeki hakimiyetim kaybettiği gibi (1141), kendisine senede yirmi dört bin koyun\nvermekle mükellef olan Horasandaki g ö ç e b e Oğuzların\nisyanını da bastıramıyarak ellerine esir düştü (1153). Horasanın Nişabur, Merv gibi büyük medenî merkezleri ve\nbütün civar vilâyetler müthiş tahribata uğradı. Maveraunnehrin Karahatalar eline geçmesi üzerine Horasana gelmiş\nolan bu Oğuzların Sancara isyanları, sırf selçuk memurlarının zulüm ve gadirleri yüzündendi. Oğuzlar Sancara karşı\nbüyük hürmet göstermekle beraber onu üç seneden fazla\nesarette bıraktılar. Nihayet kaçmağa muvaffak oldu ise de\ncok yaşamadı ve 1157 de oldu.\nSancarın vefatı büyük Selçuk İmparatorluS E L Ç U K Î M P A R A - ğ u n u n kat'î surette parçalanmasını mucip\nT O R L U Ğ U N U N ° l d u H a r z e m s a h l a r artık tamamile müsP A R Ç A L A N M A S ı ^ ^ o ] a r a k H o r a s a n l elde ettiler. Irak Selçuk Sultanlığı kumandanlar elinde dahilî mücadelelerden\nkurtulamadıf ve nihayet son Hükümdar Aslanoğlu Tugrulnn\nHarzemşah Tekeş le bir harpte maktul düşmesi üzerine münkariz oldu (1194). Çakırın oğlu Kavurt tarafından kurulan\nKerman Selçuk Sultanlığı (1041), Oğuzlar tarafından ortadan\nk a l A \" o ğ İ U Tutuş tarafından kurulan Suriye ^çuk\nSultanlığı ise daha 1117 de nihayet bulmuştu. Bu şubelerin\nen devamhsı ve mühimmi olan Anadolu Selçuk imparatorlur/undan ayrıca bahsedeceğiz. Selçuk ailesine ^ n s u p hükümdarların yerine, o hükümdarların h l z m e t l e \" n d e H ı ı b k ^ U r ;\nnan Atabey lâkaplı büyük türk ümerasının\ndevletler kaim oldu: Elcezire ve Suriyede f ^ T l l a\nMusul, Halep Atabeyleri, Farsta Salgurlar demlen Fars Ata\nbeyleri, Azerbaycanda Atabey İldeniz ve çocuk arı, müstakil\nküçük devletler kurdular. Ekseriya biribirlerıle muca e e e\nbulunan bu küçük devletlerden bazıları, Haçlılar harplerinde", "n_chars": 2225, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 219", "page_id": "tarih-2-1931-p0219", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 158, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 158, "side": "verso", "printed_page": 220, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 508.0, 670.8], "page_width": 996.96, "page_height": 670.8, "text": "büyük hizmetler görmüşlerdir. Bilhassa Musul ve Halep\nAtabeyi Imadeddin Zengi ile oğlu Nureddin, Artuk ailesinden\nIlgazi, Haçlılara karşı büyük zaferler kazandılar. Mısır ve\nSuriyede Eyyubî Türk İmparatorluğu nu kurmuş olan Haçlılar seferlerinin meşhur kahramanı Salâhaddin, Nureddinin\nsarayında yetişmiş bir kumandandı. Eyyubî Devletinin devamı\ndemek olan Memlûk İmparatorluğu da Haçlılar seferinde\npek mühim bir rol oynamıştır ki, bunlardan aşağıda ayrıca\nbahsolunacaktır. Her halde, Büyük Selçuk İmparatorluğu\nparçalandıktan sora da, bütün Ortazamanda islâm dünyasının başında daima Türkler bulunmuştur.\nB. MEDENİYET\nDEVLET VE Selçuklularda memleket birçok kısımlara\nHÜKÜMDAR ayrılarak aileye mensup prenslerin idaresine veriliyordu. Ailenin büyüğü, devletin\numumî reisi sayılmakla beraber, nüfuzu, kuvvetine bağlı idi.\nTuğrul, Alp Aslan gibi ilk selçuk hükümdarları devleti kurarken yapmağa mecbur oldukları seferler dolayısile, basit\nbir hayat sürüyorlardı. Fakat Melikşah tan itibaren Selçuk\nDevleti büyüyünce hükümdarlar da birer imparator gibi yaşamağa başladılar.\nDIVAN TEŞKILÂTı S A I R M Ü S L Ü M A N T Ü R K devletlerinde o l d u ğ u\ngibi, Selçuk Devletinde de muntazam bir\nmerkezî idare mevcuttu. İdare teşkilâtının başında hükümdarın vekili makamında bir vezir bulunurdu. Muhtelif işler\niçin muhtelif divanlar mevcuttu; her divanın başında bir nazır bulunurdu; fakat vezir devletin umumî idaresine nezaret\nederdi. İlk selçuk vezirleri uzun müddet büyük bir salâhiyetle idare başında bulunmuşlar, sarayı devlet işlerine usulsüz surette müdahale ettirmiyerek hükümdara karşı divanın\nsalâhiyetini müdafaa etmişlerdir. Tuğrulun veziri Amidülmulk, bilhassa Alp Aslan ve Melikşahın veziri Nizamülmülk\nidare adamı sıfatile haklı şöhret kazanmışlardır. Selçuk idaresi çok muntazam bir idare idi; bunun başlıca kusuru, idare\nteşkilâtında eski türk an'anesine lüzumu kadar mühim bir\nmevki verilmemesidir; fakat buna rağmen, bu teşkilâtta\neski türk devlet an'anesinin tesiri çoktur. Büyük eyaletlerde\nyarı müstakil surette hüküm süren selçuk şehzadelerinin", "n_chars": 2060, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 220", "page_id": "tarih-2-1931-p0220", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 159, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 158, "side": "recto", "printed_page": 221, "printed_roman": null, "running_head": "BUYUK SELCUK iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [508.0, 0.0, 996.96, 670.8], "page_width": 996.96, "page_height": 670.8, "text": "yanında da, merkezde olduğu gibi fakat daha küçük mikyasta divan teşkilâtı bulunurdu.\nSair türk devletlerinde olduğu gibi SelçukASKERÎ TEŞKILÂT 1 & R D A D A O R D U N U N b ü y ü k bir e h e m m i y e t i\nvardı. Denilebilir ki devlet, esas itibarile, adeta askerî bir mahiyette idi. İptida selçuk beylerinin maiyetlerindekı aşiretlerle soradan onlara iltihak eden muhtelif zümreler ve lertlerden teşekkül eden askerî kuvvet, imparatorluğu kurmağa\nkâfi gelmişti. Selçuk İmparatorluğu kurulduktan sora, doğrudan doğruya hükümdarın şahsına bağlı bir hassa kuvveti\nteşkil edildi. . . . , • J i\nSelçuk İmparatorluğu, eski türk an'anesmı takıp ederek\nİmparatorluk arazisinde askerî tımarlar vücuda getirdi. Onlardan evel Samanoğulları ve Gazneliler devrinde orduyu\nteşkil eden efrada yalnız maaş verilir, toprak verilmezdi.\nSelçuk Devleti, kendisine ait olan toprak vergisini çiftçilerden\ndoğrudan doğruya alacak yerde, araziyi muayyen parçalara\nböldü- ve her askere muayyen bir sahanın vergisini tahsis\netti Bu askerî tımar sahipleri, kendi tımarlarının mamur olmasına son derece gayret edeceklerdi; çünkü Çİftçüerın varidatı arttıkça, vergi miktarı da o nispette artacaktı Selçuk\nİmparatorluğu bu suretle devlet hazinesinden hiçbir para\nsarfetmeden tımar sahiplerinden mürekkep büyük bir süvari\nkuvvetine malik bulunuyordu. Diğer taraftan bu tedbir sayesinde arazinin mamur olduğunu, toprak kıymetinin Selçuklulardan evelki devre nispetle çok arttığını goruyoruz.\nBu teşkilâta daha sora Anadolu Selçuk Devletinde ve Osmanlılarda da aynen tesadüf edeceğiz.\nSelçuk ordusu, İmparatorluğun en şevketli\nMELIKŞAH DEV- D E V R I N D E 400.OOO kişiye baliğ olmuştur.\nRINDE ORDU I M P A R A T O R L U Ğ U N hudutları düşünülecek olursa, bu adedi mübalâğalı görmek kabil değildir Selçuk sultanının doğrudan doğruya emri altındaki ordudan başka,\nmuhtelif eyaletlerdeki şehzadelerin, yahut mahalli hanedanlara mensup sülâlelerin de ayrı ayrı o r d u l a r ı vardı Se çuk\nimparatoru lüzum gördüğü zaman kendisine tabı olan butun\nbu yan müstakil hükümdarların ordularını da kendi kumandası altına alırdı. Fakat, merkezî idarenin, nüfuzunu muhafaza edebilmesi için, doğrudan doğruya hükümdarın emri", "n_chars": 2180, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 221", "page_id": "tarih-2-1931-p0221", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 159, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 159, "side": "verso", "printed_page": 222, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 509.18, 675.36], "page_width": 1000.56, "page_height": 675.36, "text": "akında buyuk bir kuvvetin hazır bulunması lâzımdı. Merkezde ve eyaletlerdeki devlet adamları da mevkilerinin\nehemmiyetine göre maiyetlerinde askerî bir kuvvet bulundurmağa mecburdular. Ordu teşkilâtı, askerî merasim çok\nmuntazam ve tantanalı idi. Eski türk an'anesine göre selçuk\nnurdu n n R - T ^ a S k e r î m U Z İ k a V e ° r d u ^ l e r i bulu\n; t , t y 5 S a m n s a r a y ı n d a günde beş defa, sair selçuk sultanlarının saraylarında üç defa nöbet çalınırdı. Selçuk\nde mevcutlu. k a t a r I a r i l e n a k I e d İ l e n a s k - î hastaneler\nD I N I S I Y A S E T S e l ? u k Devleti ilk kurulduğu zaman islâm\n+1 . . dünyasının her tarafında mezhep kavgaları\nşiddetlenmişti. Mısır ve Suriyedeki Şiî - Fatimî halifelerinin\nnüfuzu artmış, Bağdattaki Sünnî - Abbasî halifesinin maSd\"\nhiçbir kuvveti kalmamıştı.\nv a r d ^ S İ f r İ f ^ Î vardı. Selçuk hükümdarları Abbasî halifelerini kendi maddî m e , Z h ? l G r İ a r a S m d a b İ l e b İ r ? o k i h t i l â « a ^\nhakimiyetleri altına almak ve Sünniliği müdafaa etmek s ur\nşnhgı zayıflattılar; ve islâm dünyasının basma gemler\nS S T i S t l T n e t İ ' , \\ m p a ^ - l u ğ u n umumî siyasetinin bir'\naleti l d l . s e lçuk Devleti, eski türk an'anesine riayet ederek\nhuknıu altındaki hıristiyanlara karşı gayet adaletli davranmış, onları ayinlerinde tamamen serbest bırakmıştır. Ermeni\nS V g U F n müverrihleri, \"kendilerini mutaassıp, zThm\nkibirli Bizanslıların elinden kurtararak dinî ayinlerini s™'\nSE^RIER^616^6 ^ «\"»• ^ PF^*™ ^\nI L Î M H A Y A T ı : S e l < î u k l a r d a n evelki türk sülâlelerin hakiM E D R E S E L E R V E m ı y e t l zamanında Horasan ve MaveraünK Ö T Ü P H A N E L E R nehirde inkişaf etmiş olan fikir ve san'at\n» . d e « azametile ®\nB N L ^ ^ R ^ S a n ' a t İ geridurmuyori ^\nöıihassa Alp Aslan zamanında büyük İmparatorluğun idare\nterakki^?1' h ^ ^ ^ e d e n Nizamülmülk^maarif n\nlerden başka ^ ^ ^ b İ r t a k - m e d r e s e l e r açtı; müderrris\"\nleraen başka talebeye de ayrıca erzak ve maaş verilmeo,-\nıçm zengin vakıflar yaptı, islâm dünyasının meşhur âlimTeri\nm o medreselere topladı. Bu maksatla senede 6 0 0 ¿ 0 0 dinar", "n_chars": 2119, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 222", "page_id": "tarih-2-1931-p0222", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 160, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 159, "side": "recto", "printed_page": 223, "printed_roman": null, "running_head": "BUYUK SELCUK iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [509.18, 0.0, 1000.56, 675.36], "page_width": 1000.56, "page_height": 675.36, "text": "sarfediliyordu ki, o zamana göre çok büyük bir para ıdı.\nBütün selçuk hükümdarları, büyük rical, Atabeyler, bu\nan'aneyi devam ettirdiler; her tarafta medreseler, imaretler,\nmektepler, yollar, köprüler, kervansaraylar, hastaneler yaptırdılar ; bunların masraflarına karşılık olmak üzere vakıflar\ntahsis ettiler. . _\nHorasan ve Maveraünnehirde Selçuk imparatorluğu zamanında birtakım zengin kütüphaneler de vücuda getirildi.\nHorasanda Merv kütüphanelerinden bahseden bir müellif\non tane büyük umumî kütüphane olduğunu ve içindeki\nkitapların gerek sayısı, gerek ehemmiyeti itibarile islâm\ndünyasının hiçbir tarafında bu kadar zengin kütüphaneler\nbulunmadığını söylüyor. Halbuki bu umumî kütüphanelerden başka, medreselere, hastanelere, camilere merbut\nolarak ayrıca küçük kütüphaneler vardı. Saraylarda, bazı\nbüyük ricalin ve âlimlerin evlerinde de çok zengin hususi\nkütüphaneler mevcuttu. İşte bu izahat, selçuk devrinin yalnız maddeten değil, ilim ve san'at itibarile de ne parlak bir\ninkişaf devri olduğunu gösterebilir.\nAcem edebiyatının Gazneliler sarayındaki\nS E L Ç U K S A R A Y - j n ki ş a fı, selçuk saraylarında daha kuvvetle\nL A K ı N D A A C E M d e y a m etti_ B a ş t a hükümdarlar ve şehzadeE D E İ N K ! S A F I l e r olduğu h a l d e ' b ü t ü n s e l ç u k ü m e r a s ı '\nşairlere, âlimlere karşı büyük teveccüh\ngösteriyorlar, onları himaye ediyorlardı. Bilhassa Melikşahtan sora, selçukî şehzadelerinin islâm ilimlerini ve acem\nedebiyatını pek eyi öğrendiklerini ve içlerinden bazılarının\nacemce şiirler yazdıklarını biliyoruz. Selçuk ailesine mensup prensler namına yazılmış, tarihe, coğrafyaya, siyasete,\nfelsefeye, fıkıh ve kelâma, edebiyata ait eserler pek çoktur.\nBu devirde acemce siirlerile şöhret kazanan şairler arasında\nbirçoğu esasen Türk oldukları halde, sırf o devrin modasına uyarak farisî şiirler yazmışlardır.\nSelçuk hanedanile onların yerine geçen\nS E L Ç U K D E V R I N D E m u h t e l i f t ü r k sülâlelerinin saraylarında ve\nT Ü R K Ç E o r d u iarında konuşma dili türkçe idi. Fakat\nilim ve san'at lisanı olarak arapça ve acemce hâkim olduğu\niçin devlet işlerinde de türkçeye fazla bir ehemmiyet verilmiyordu. Ortazamanda Avrupa milletleri nasıl millî dillerim", "n_chars": 2202, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 223", "page_id": "tarih-2-1931-p0223", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 160, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 160, "side": "verso", "printed_page": 224, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 584.36, 672.24], "page_width": 995.04, "page_height": 672.24, "text": "224 TARİH\nihmal ederek lâtinceye ehemmiyet vermişlerse, islâm medeniyeti içine giren Türkler de ayni ihmali göstermişlerdir.\nFakat buna rağmen, Selçuk İmparatorluğu devrinde türkçenin bütün islâm dünyasında büyük bir ehemmiyet kazandığını görüyoruz. Mahmut Kâşgarî adlı Kâşgarlı bir Türkün\n1074 te Bağdatta yazdığı Divanı Lûgatüttürk adlı eseri\nislâmlar arasında türk dilini yaymak maksadile yazılmıştır.\nTürk saraylarında ve medreselerinde arap ve acem lisan\nve edebiyatlarının moda olduğu bu devirlerde asıl türk\nhalkı kendi ana dillerini ve türkçe yazılmış eserleri büyük\nbir kıskançlıkla muhafaza ediyorlardı; bu devirlerden bize\nkalabilen türkçe eserler arasında Hoca Ahmet Yesevi nin ve\nmuakkiplerinin şiirlerini, Mahmudun oğlu Ahmedin Hibetülhakayik adlı kitabını, şair Alinin Yusuf ve Züleıjha hikâyesini,\nDivanı Lûgatüttürkteki zengin halk edebiyatı mahsullerini\nzikredebiliriz.\nBüyük Selçuk İmparatorluğu devrinden kaG Ü Z E L S A N ' A T L E R J & n s a n , a t eserleri ve bilhassa bu san'atin\nyüksek şubesi olan mimarî mahsulleri oldukça mahduttur. Fakat bu mahdut eserler vasıtasile de türk ruhunun\nbu sahadaki tecellisini görmek mümkün olabiliyor. Türkler,\nyerli san'at unsurlarından istifade etmekle beraber, bilhassa\nmillî zevklerini san'at eserlerinde çok canlı, çok hususî bir\nsurette göstermişlerdir. XI. asır başında Radkân da yapılmış\nolan bir kule şeklinde türbe vardır ki üstünde Kûfî yazısile\nyazılmış kitabelerden de Türklere ait olduğu anlaşılmaktadır. Türk aşiretleri arasında halıcılık ve dokumacılık\nsan'atlerinin eskidenberi büyük bir inkişafa mazhar olduğu\npek tabiîdir; fakat dokumacılık san'atine mahsus motiflerin\nböyle yüksek bir mimari abidesi vücuda getirebilmesi için\nTürklerin zengin hayali, yaratıcı ruhu lâzımdır. Tus şehrinde\nharebeleri mevcut İmam Gazali Türbesi de, selçuk san'atinin\nhususiyetlerini gösteren bir abidedir. Bunların, kendi\nkuvvetine güvenen, fütuhatçı bir milletin ruhundan çıktığı,\nbu eserlerde açıktan açığa görünür. Selçuk san'ati, selçuk\nsaltanatlarile onları takip eden muhtelif türk devletleri sayesinde, Ortaasyadan Horasan, İran, Mezopotamya, Cenubi\nKafkasya, Anadolu, Suriye Mısır sahalarına yayılmış, ve\ntürk san'atinin çok parlak bir devrini teşkil etmiştir.", "n_chars": 2230, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 224", "page_id": "tarih-2-1931-p0224", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 161, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 160, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [584.36, 0.0, 995.04, 672.24], "page_width": 995.04, "page_height": 672.24, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 161r)", "page_id": "tarih-2-1931-u160r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 161, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 161, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 436.29, 678.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 678.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 162v)", "page_id": "tarih-2-1931-u161v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 162, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 161, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [436.29, 0.0, 1003.92, 678.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 678.0, "text": "XXııı\nHAÇLıLAR SEFERLERI\nXI. asırda Selçuklular Anadolu ve Suriyeye hâkim olmuş\nbulunuyorlardı. Bu devirde Avrupa hıristiyan âleminin, Türklerin elinden, Kudüsü almak için yaptıkları harplere Haçlı\nSeferleri denir (Harita. 34).\nBu seferler ve harplere bu ismin verilmesi, şarka yürüyen\nhıristiyanlarm elbiselerine haç diktirmelerindendir. 1094 ten\n1270 tarihine kadar başlıca sekiz Haçlılar Harbi olmuştur.\n. i — Dinî itikat: Garp hıristiyanları dinlerince\n\"NİNSEBEPLEB?1 mukaddesatı ihtiva eden Kudüs ü ve Palestin i\ngidip kurtarmak istiyorlardı.\n2—0 devirde Avrupanın sefaleti: Köylüler kendilerini çok\nfena besliyen topraklardan memnun değildiler. Şarkın servet\nve refahını büyük mübalâğalarla işittiklerinden orada daha\nmes'ut olacakları ümidile kendi yerlerini memnuniyetle terkediyorlardı.\n3 _ Türklerden korku: Avrupayı Selçukluların müthiş\nkuvvetlerine karşı muhafaza eden yegâne siper, hergün daha kuvvetsiz hale gelen Bizans İmparatorluğu idi; Kostantaniye imparatoru kendini tehdit eden Türklere karşı, Garbi\nAvrupanın yardımını rica ediyordu.\n4 _ Asilzadelerin çapul ve macera hevesleri: Avrupada dinî kanunlar yüzünden, çapulculukları tahdit edilen asilzadelerin ve şövaliyelerin çapul ve sergüzeşt arzuları.\n. . Birinci Haçlı Seferi, gidenlerin sayısı ve alı1 IN«S?FFR|ÇLI n a n neticeler itibarile diğerlerinin hepsinden\nmühim oldu. Bu sefer 1095 te Papa ÜrbenlI.\ntarafından Kılermon da ve papaz Piyer Lermit tarafından", "n_chars": 1434, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 162r)", "page_id": "tarih-2-1931-u161r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 162, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 162, "side": "verso", "printed_page": 226, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 515.11, 672.48], "page_width": 1000.32, "page_height": 672.48, "text": "köylerde dolaşılmak suretile teşvik olundu. Birçok çeteler\nkadınları, çocukları ve ihtiyarları ile başlarında Piyer Lermit\nolduğu halde yola koyuldular. Yolda, yapmadıkları yağmacılık ve rezalet kalmadı. Bunlardan bir kısmı İstanbula vararak (1096) Anadoluya geçtiler. Orada Türkler tarafından kâmilen öldürüldüler. Ayni sene içinde 600,000 kişilik bir\nHaçlı ordu hareket etti. Bu ordu üç kola ayrılmıştı. Bu kollar\nİstanbulda buluştular. Kollardan en kuvvetlisi, Godfrua dö\nBuyyon kumandasında olarak Verdönden hareket etti. Tuna\nboyunca yürüyerek Belgrat üzerinden İstanbula geldi, orada\nbirleştikten sora boğazdan Anadoluya geçtiler; İzniki zaptettiler; Eskişehirde Selçuk Sultanı Kılıç Aslan 1. tarafından karşılandılar, muharebede ve yollarda çok zayiata duçar oldular,\nfakat yürüyüşlerine devam edebildiler.\nAntakyadan hareket ettikleri zaman kuvvetleri, 50,000\nkişiye düşmüştü. İki sene yürüyüşten sora Kudüse girdiler\n(1099). Kudüs o zaman Mısırda hükümet süren Fatimiler\nelinde idi. Kudüste 70,000 islâm katliam ettiler.\nHaçlılar, Kudüsü zaptettikten sora, Suriye ve Palestinde\nbir Kudüs Kırallığı kurdular. Antakya ve Şam Trabulusu\ngibi bazı beylikler bu kırallığa bağlandı. Dinî ve askerî birtakım teşkilât yaptılar, Kudüste tutunmaya çalıştılar.\nKudüs Kırallığı derakap her taraftan islâmların hücumuna uğradı. Türklerden Musul Atabeyi, Halebi ve Şamı istirdat ve Kudüs Kiralını esir etti. Bunun üzerine Avrupada yeniden teşekkül eden büyük bir Haçlı ordu, şarka yürüdü.\nKonya civarına kadar gelebildi, fakat orada, Ereğli önünde\nkâmilen Türkler tarafından mahvedildi.\nMusul Atabeyi Urfayı zaptetti (1144). Bunun\nHAÇLI SEFERİ üzerine şarktaki hıristiyanlar büyük heyecanlara düştüler. Avrupa hıristiyanlarından\nimdat istediler. Sen -Bemar namında mutaassıp bir rahip,\nFransada ve Alamanyada, dolaşarak halkı sefere teşvik etti.\nFransa Kiralı Lui VII. ile Alamanya İmparatoru Konrat III.\nİkinci Haçlı Seferi ordularının başına geçtiler. Kudüs yolunu\ntuttular. Konrat III. Fransızları beklemeden Anadoluya geçti,\nKonya civarında Türkler tarafından tamamen imha edildi.\nKonrat kılıçtan kurtulan, pek az kişi ile İznike kaçabildi. Fransız Kiralı Lui VII. İznike gelerek Konrat ile bir", "n_chars": 2192, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 226", "page_id": "tarih-2-1931-p0226", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 163, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 162, "side": "recto", "printed_page": 227, "printed_roman": null, "running_head": "HACLILAR SEFERLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [515.11, 0.0, 1000.32, 672.48], "page_width": 1000.32, "page_height": 672.48, "text": "leşti. Ondan sora da hep beraber Kudüs istikametine yürüdüler.\nTürkler, ardı arası kesilmiyen baskınlarla bu orduyu da\nperişan ettiler. Kudüse, birkaç şövaliye kıt'asile, iki kıraldan\nbaşka kimse gidemedi. Bunlar Kudüsteki hıristiyanlarla\nbirleşerek Şamı zaptetmek istediler. Muvaffak olamadılar.\nLui ve Konrat perişan bir surette memleketlerine döndüler\nSalâhaddin Eyyubî, Kudüsü zaptetti (1187).\nHAÇLI^SEFERİ Hıristiyanların elinde Antakya, Şam Trabulusu ve Surdan başka bir yer kalmadı. Avrupada yeni bir Haçlı seferi kararlaştırıldı. Bu sefere başlıyan Alamanya İmparatoru Frederik Barbaros 100,000 kişilik\nbir ordu ile Anadoluya geçti.\nKılıç Aslan II. baskınlarla alaman ordusunu imha etti.\nFrederik Barbaros müverrihlerden bazılarına göre \" Sidnüs=\nTarsus,, çayında ve bir kısım müverrihlere göre de, Silifkede Ermerek çayında yıkanırken boğuldu. Türklerin elinden kurtulabilen Alamanlar Akkâya kadar gittiler ve orasını muhasara ettiler.\nFransa Kiralı Filip Ogüst ve İngiltere Kiralı Aslanyürekli Rişar, daha kısa ve daha emin olduğu için deniz yolunu tercih ettiler. Fransa Kiralı, Cenovadan, İngiltere Kiralı\nMarsilyadan gemilere bindiler. Sicilyada Mesinada birleştiler, oradan Akkâya gittiler. Orasını zaptettiler. Fransa Kiralı\nhastalığını behane ederek Fransaya döndü. Rişar kaldı, her\ntürlü vahşet ve hunharlığı tatbik etti; fakat Kudüsü Türklerden alamadı.\nRişar, muvaffakiyetli bir neticeden ümidini keserek, Avrupaya döndü (1192). Alamanyayı, sahte isimle geçerken tanındı, tevkif olundu, bir müddet sora serbest bırakıldı.\n.. .. Kudüs, daima Türklerin elinde bulunuyorIV UNOU HAÇLI d u _ p a p a jnosan^ D ö r düncü Haçlı Seferini teşvik ve Kudüsü kurtarmak üzere bütün hıristiyanları bir ordu teşkiline davet etti. Bu davete fransız,\nalaman, ingiliz şövaliyeleri iştirak etti. Fakat kırallar _ iştirak\netmedi. Umum kumandanlık, Bonifas namında bir İtalyana\nverildi.\nPapa İnosan, Haçlı ordulara mezar olan, Anadoludan geç", "n_chars": 1939, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 227", "page_id": "tarih-2-1931-p0227", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 163, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 163, "side": "verso", "printed_page": 228, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 512.68, 669.36], "page_width": 996.0, "page_height": 669.36, "text": "meksizin deniz yolu ile Mısıra hücum ettirmeyi düşünüyordu. Bu yol ayni zamanda daha kısa idi. Venedikliler Haçlı\norduyu büyük bir para mukabilinde Mısıra nakletmeyi deruhde ettiler. Fakat Haçlılar, bu paranın tamamını veremediklerinden ona mukabil Dalmaçya sahilinde zaptettikleri\nZarayı Venediklilere verdiler.\nBundan sora Papanın plânına ve aforozuna ehemmiyet\nvermiyerek Bonifas, İstanbul üzerine yürüdü. Çünkü bu\nsırada İstanbulda bir isyan olmuş, İmparator Aleksi III. biraderi Izakı tahttan indirerek gözlerini oydurmuş ve iktidar mevkiini gaspetmişti. Izakın oğlu genç Aleksi, Zara ya\ngiderek oradaki Haçlı ordudan ve Venediklilerden imdat\nistemişti. Bu müracaati kabul eden Bonifas Haçlı orduyu\nİstanbula şevketti. İstanbul zaptolundu, yağma edildi ve kısmen yakıldı. Birçok san'at eserleri hayvanca mahvedildi. Bizans İmparatorluğunun yerine, bir Lâtin İmparatorluğu tesis olundu. Fakat bu İmparatorluk çok sürmedi (1204-1261).\nBir taraftan Bulgarların ve diğer taraftan İznike kaçan Bizanslıların hücumlarile yıkıldı. Bizans İmparatoru Aleksi\nPaleolog İstanbula tekrar girdi ve İmparatorluğunu ihya\netti.\nBu Haçlı Seferinden en çok istifade eden, Venedikliler oldu. En güzel adaları ve limanları elde ettiler.\nBeşinci ve altıncı Haçlı Seferler hiçbir ehemSON HAÇLı SEFER- m i y e ü h a i z değildirler. Mısır aleyhine MaL E R car kiralı ve Kudüs kıralları tarafından\nsevkolunan Beşinci Seferden hiçbir netice alınmamıştır, Altıncı\nSefer Alamanya İmparatoru Frederik II. tarafından sevkolundu. Bu adam Türklerle, Papanın aforozuna rağmen, muharebe etmedi, müzakereye girişti ve birçok menfi şartlar\nkabul etti. Neticede Türkler Kudüse sahip oldu.\nYedinci ve Sekizinci Haçlı Seferleri, Fransa Kiralı Sen Lui\ntarafından idare edildi. Mısırda Dimyatı zaptettiler, fakat\nondan sora Mansurede yaptığı bir muharebede ordusunun\nbir kısmı ile beraber esir edildi. Dimyatı iade etmek sayesinde serbestisini kazandı. Dört sene Palestinde kaldıktan\nsora Fransaya döndü.\nSonuncu olan Sekizinci Haçlı Seferi yine Sen Lui tarafından, Akdenizi taraç eden müslüman korsanları bertaraf", "n_chars": 2078, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 228", "page_id": "tarih-2-1931-p0228", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 164, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 163, "side": "recto", "printed_page": 229, "printed_roman": null, "running_head": "HACLILAR SEFERLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [512.68, 0.0, 996.0, 669.36], "page_width": 996.0, "page_height": 669.36, "text": "etmek için Tunus üzerine sevkolundu. Kendisi orada vebadan öldü, bu suretle bu sefer de neticesiz bitti (1270).\n1 — Dinî neticeler: Haçlılar, maksatlarına\nnail olmadıklarından inandıkları Allahın ve\nNETICELERI î s a n ı n k e n d i l e r i n e y a r d ı m edecek manevî\nkuvvetten mahrum oldukları kanaatile imanları zayıfladı;\npapaların nüfuzu azaldı.\n2 — Siyasî neticeler: Şarkta ve İstanbulda kurulan devletler çok devam edemediklerinden siyasî neticeler hiç gibidir Yalnız Haçlı Harpleri Türklerin, Avrupaya girmelerini\ntehir etmiş oldu; çünkü Haçlı Seferler Türkleri bir buçuk\nasırdan fazla işgal etti. Ondan sora da, şarktan gelen Cengiz\nordularile uğraşmak lâzımgeldi.\n3 — İçtimaî neticeler : Avrupada derebeylik zayıfladı;\nçünkü birçok asilzadeler geridönmediler, onların arazileri\nkadınlara ve çocuklara kalmıştı. Kırallar nüfuz ve arazilerim\nziyadelestirmek için bu vaziyetten istifade ettiler.\nHalk kırallardan daha kıralcı çıktı. Sınıflar arasındaki\nmüsavatsızlık kısmen kalkarak biribirlerine yaklaştılar.\nAvrupa birçok serserilerden kurtulmuş oldu.\n4 — İktisadî neticeler: Şark ile garp arasında ticari münasebetler teessüs etti.\nPirinç, şeker kamışı, pamuk, dut ağaçları Avrupanm\ncenubunda ve şeftali, incir, kayısı gibi birçok meyva ağaçları Fransada ancak Haçlı Seferlerinden sora, yetiştirilmeğe\nbaşlandı. Marsilya, Cenova, Venedik gibi Akdenizin büyük\nlimanları çok müreffeh oldular. Bu limanların gemileri\nŞarktan Avrupaya türlü baharat, meşrubat, kokular, zengin\nmensucat taşıdılar. .\nAvrupada o zamana kadar bilinmıyen yeldegırmenlerı\nHaçlıların, şarkta bunları görmelerinden sora yapıldı.\nArbalet (oluklu ok), tambur, trampete şarkta görüldükten\nsora Avrupada tanındı. Asilzade hanımlar kokular ve pomatlar kullanmıya başladılar. Senyörlerin o zamana kadar\nçıplak olan şatolarındaki oda duvarları, işlenmiş bakır levhalar ve şark kumaşlarile süslendi. O zamana kadar bilmedikleri silâhlıkları, şarkta, Türklerden görüp öğrendiler.\nAvrupalılar, büyük icatlardan olan pusulayı, kağıdı ve top\nbarutunu da şarkta Türklerden öğrendiler.", "n_chars": 2053, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 229", "page_id": "tarih-2-1931-p0229", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 164, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 164, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 498.31, 668.64], "page_width": 997.92, "page_height": 668.64, "text": "ku- a p o. \"\" 3 _g\n4) •bo 3 3 -M O >1 3 3\n£ .M <u U \"3 w İH « to 1-1 3 T3 3 3 o! 3\nW -o :3 3 E S J3 :3 3 1 m ™ X ü\"\n\"3 M > 18 Ñ .İ 3 \"S a -O 4> « L. [3 3 J3 3 S s c -O a ¿3 a ¿t _M « a > 3 S CS :3 S t; i- 3 N - -S «> 11 V • M 3 E- jS '3 s 3 3\nOí J tí 3 W D < y 3 s- 3 3 | -o uy <s < <« sı « I>1 S H :3 Q S w >, 3 J s S 3 <u J e v uı\n< fa tí u* W \"S h Ü U V fi CQ -a :o s o fc 3 fc. B W 3 § < ¡5 3 nj ' « Cu S -W —I «5 ca 2 İ t- >-. W aj O w* >M C3 3 O 03 S « T3 E ü 1 3 \"2 ffl o. S\ns \"8 a o -a J W — 3 3 O ° U. < fc 3 a, « -o e \"S co 3 ffl J>> 3 w ¡5 w s .s t- 13 « 3 CÖ a s J 3 J 3\nr-'ia J)\nB s aj ı- S â tn 3 ° ¿\na, a. J O fe a CQ w a ~ S •9 a, « 0~ -3 aî M\nH (d h Os O V£> cr- oo o o CN t-H İM 00 CN\nM ««S W 4) h\nffi 11", "n_chars": 722, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 165v)", "page_id": "tarih-2-1931-u164v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 165, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 164, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [498.31, 0.0, 997.92, 668.64], "page_width": 997.92, "page_height": 668.64, "text": "XXıV\nKARAHATA DEVLETI\nDaha VIII. asırdanberi ehemmiyet kazaLEÎINİNKJRULÎÎI narak Tukyularla da birtakım mücadelelerde\nbulunmuş olan Kıtay yahut Hata Türkleri\niptida Mançuri cenubunda yaşıyorlardı. X. asır başından\nitibaren Hatalar kuvvetlenerek Şimalî Çini zabıt ve bir devlet\nkurdular (916). Çinlilerin Liao sülâlesi dedikleri bu sülâle\nCenubî Çindeki Sung millî sülâlesine karşı mevkiini muvaffakiyetle muhafaza etti; ve nihayet Tunguz cinsinden Curcen 1er (İslâm tarihlerindeki Çurçitler) tarafından hakimiyetlerine nihayet verildi (1125).\nDaha Şimalî Çindeki hakimiyetlerini muhafaza ederken\nKarahanlılara karşı bazı hücumlarda bulunan Hataların bu\nhareketleri mühim neticeler vermemişti. Fakat Curcenlerin\nhakimiyeti altına girdikten sora Hataların bir kısmı garba\ndoğru hicret etti. Bugünkü Çin Türkeline gelen bir kısım\nHatalar Karahanlılardan Kâşgar Hükümdarı Aslan Han tarafından büyük bir mağlûbiyete uğratıldılar (1128-1133 seneleri arasında). Lâkin daha şimalde başka bir muhaceret yolunu takip eden diğer bir kısım Hatalar vardı: Kırgızlar\nmemleketini Yeniseyi üzerinden geçtikten sora cenubugarbiye gelen bu zümre İmil şehrini kurarak orada yerleşti.\nBalasagunu, Karahanlılar ailesine mensup olan hükümdarının daveti üzerine ve hiçbir mukavemet görmeksizin aldılar (1130). İşte islâm tarihlerinin Karahîtay Devleti adını\nverdikleri Karahatalar Devleti Asyanın garp taraflarında bu\nsuretle kurulmuş oldu.", "n_chars": 1417, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 165r)", "page_id": "tarih-2-1931-u164r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 165, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 165, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 518.58, 671.76], "page_width": 1001.76, "page_height": 671.76, "text": "TARİH\nMerkezlerini Balasaguna naklederek bu suKARAHATALAR r e t l e ş a r k î Karahanlılar Devletini zâfa dü«^«fvİTvHİT at Î § ü r e n Karahatalar az zamanda Kâşgar ı ve SELıŞı VE INHITATı * . . ,. , ,\nRotan ı da zaptederek bu devleti ortadan\nkaldırdılar. Maveraünnehre ve Harzeme karşı da hücumlara başladılar. Selçuk İmparatoru Sancara tâbi olan Semerkanttaki garp Karahanlıları Sultanı Mahmut, 1137 de Hocentte Karahatalara karşı mağlûp olduğu gibi dört sene sora Sancar\nda Semerkant şimalinde Katvan da büyük bir mağlûbiyete\nuğradı (1141). Artık Karahata Devleti Kırgızlar memleketinden Belh şehrine, Harzemden Uygurlar sahasına, Beşbalığa\nkadaı imtidat eden büyük bir imparatorluk şeklinde inkişaf\netmişti; (Harita. 28) Semerkant Sultanları, hatta Harzem Şah\nAtsız, Karahatalarm metbuiyetini tanımağa ve onlara vergi\nvermiye mecbur olmuşlardı. İlk defa Gürhan yani Hanlar\nHam unvanını taşıyan Karahata Hükümdarı 1142 de öldü.\nYerine geçen oğlu henüz küçük olduğu için devleti annesi\nidare ediyordu. 1150 den 1163 e kadar bu çocuk Gürhan lâkabile hükümet sürdü; 1178 e kadar birinci Gurhanın\nkızı, 1211e kadar da torunu hükümran oldular. Çi-lu-ku (veya\nTirgu) ismindeki bu son hükümdar zamanında Karahata Devleti şarktan ve garptan muhtelif hücumlarla sarsılmıya başladı.\nKarahatalarm metbuiyetini kabul ederek muayyen bir\nvergi mukabilinde yerlerinde bırakılmış olan mahallî islâm\nsülâlelerinden bazıları isyan ettiler; Maveraünnehirde ve bilhassa Semerkantta, Buharada bazı isyanlar oldu. Bunlardan\nistifade eden Harzem Şah Mehmet, 1207 de Maveraünnehre\nhücum etti ise de zaptettiği yerleri muhafaza edemedi; fakat\n1210 da Talaş civarında Karahataları mağlûp ederek Maveraünnehri zaptetti.\nKarahata Devletinin inkırazını mucip olan\nKUÇLUK VE K A R A - E N s o n ¿ g j - ^ g g a r p tan yani HarzemşahlarHATÎNKIRAZÎININ d a n d e & ü ' § a r k t a n S e l d i - M ° ğ Q İ f a t i h i Cengize karşı mağlûp olarak Karahatalar memleketine gelip yerleşen Naymanlar ın reisi Küçlük, son Gurhanın kızını almıştı. Harzemşahlarm hücumu karşısında kayınpederinin zayıf düşmesinden istifade ederek onu hali ve kendisini Gürhan ilân eyledi (1211). Yalnız Maveraünnehir Harzemşahlarm eline düşmüştü. Vaktile Gurhanlara tâbi olan", "n_chars": 2221, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 166v)", "page_id": "tarih-2-1931-u165v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 166, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 165, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [518.58, 0.0, 1001.76, 671.76], "page_width": 1001.76, "page_height": 671.76, "text": "H a r z e m D e v l e t i (m »«¡ıs«»)\nBAŞKIR\nf/.r»\"\n,al) Ci TARBAGATAV:\nHARZİ M UrfitPC \"İL AS\nKAZVİN .BUHARA SEMERKANT\nHEM EDAN NİŞAPUR tYABKEl\nHOTAN\nİSFAHAN KÂBİL PES AVER\n-^\"KANOAHAK\nf ] Harzem Devletinin er. <*ani? sırtın\nVMMÁN ntM/.i", "n_chars": 238, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 166r)", "page_id": "tarih-2-1931-u165r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 166, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 166, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 428.74, 668.88], "page_width": 1002.24, "page_height": 668.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 167v)", "page_id": "tarih-2-1931-u166v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 167, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 166, "side": "recto", "printed_page": 233, "printed_roman": null, "running_head": "KARAHATA DEVLETI", "page_confidence": "ocr", "clip": [428.74, 0.0, 1002.24, 668.88], "page_width": 1002.24, "page_height": 668.88, "text": "KARAHATA DEVLETİ\nbudist Uygurların İdikutu daha 1209 da Moğolları metbu\nolarak tanıdığı gibi, müslüman Kartuklar m hükümdarı Aslan Han da 1211 de moğol hakimiyetini kabul ettiğinden\nKüçlüğün şarktaki nüfuz dairesi de küçülmüştü. Kâşgar havalisinde büyük bir ekseriyet teşkil eden müslüman Türklere karşı çok şiddetli davrandığı cihetle onların nefretini\nkazanan ve eski düşmanı olan Moğollara karşı da açıktan\naçığa husumet gösteren Küçlük 1218 de Moğollar tarafından\nmağlûp ve katledildi. Karahata Devletinin son devresi de bu\nsuretle kapanmış oldu.\nÇinde uzun müddet kalmış olan KarahataKARAHATA DEV- l a r r e s m î h s a n olarak çinceyi kabul eylemişL E T I N I N D A H İ L İ , , , T i •+ w ı\nTEŞKİLÂTI lerdı. Onların devlet teşkilatına ait birçok\nkelimeler, memuriyet unvanları çinceden\nalınmıştı. Yalnız hükümdarlara verilen Gürhan unvanı türkçe idi. Bunların orduları doğrudan doğruya hükümdarın\nemri altında bulunuyordu; kumandanların emri altında 100\nkişiden fazla kuvvet bulundurulmuyordu. Zaptedilen memleketlerde muayyen bir vergi vermek şartile mahallî sülâleler yerlerinde bırakılıyordu. Çinde olduğu gibi Karahata\nDevletinde de vergi ev başına idi. Her ev, senede bir dinar\nvermekle mükellefti. Bu ev başına vergi usulü Ortaasyada\nson zamanlara kadar devam etmiştir. Karahatalar müslüman\nolmadıkları cihetle hâkim oldukları sahalarda bütün dinler\nserbest surette inkişaf etti|: bunların devrinde Kâşgarda bir\nhıristiyan piskoposu mevcuttu!; ve Çu ırmağı civarında da hıristiyanlar yaşıyordu. Maamafih müslüman Türkler Şarkî\nTürkelinde en büyük ekseriyeti teşkil ettikleri gibi, medenî\nseviyeleri itibarile de sair dinlere mensup olanlardan daha\nyüksektiler. Bunun neticesi olarak islâm medeniyetinin ve dininin XIII. asırda Karahatalar ülkesinde de sair dinlere\nve medeniyetlere galebe ettiğini görüyoruz. Bazı Avrupa tarihçileri Moğollar üzerinde Karahatalarm büyük bir medenî\ntesir icra ettiklerini iddia etmişlerse de doğru değildir; Moğollar üzerinde en büyük medenî tesir yapanlar budist Uygurlarla sair müslüman Türklerdir.", "n_chars": 2045, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 233", "page_id": "tarih-2-1931-p0233", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 167, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 167, "side": "verso", "printed_page": 234, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 504.42, 673.68], "page_width": 1001.28, "page_height": 673.68, "text": "XXV\nHARZEMŞAHLAR DEVLETI\nCeyhunun aşağı mecrasında mümbit bir delil A M Z E M VE 51 AR- , ZEMŞAHLAS SÜLÂ- , ibaret olan Harzem-son zamanlarda- ., . , T T , .\nLELERİ ki ismile Hiyve - kıt'ası, Ortaasyanın siyasî ve medenî tarihinde eskidenberi hususî bir ehemmiyeti haizdir. Daha IV. asırdanberi burada\nhâkim olan sülâleye mensup hükümdarlara Harzemşah adı\nverilirdi. îslâm istilâsından sora da buradaki Harzemşahlar\nsülâlesi mevkiini muhafaza etti; yalnız önce Emevileri ve\nsora Abbasileri ve Samanileri metbu olarak tanıyorlardı; merkezleri Ceyhunun sağ sahilinde Kât şehri idi. İslâm istilâsından sora Harzeme ayrıca müslüman valiler de tayin olunmıya başlamıştı; VIII. asırdan sora bu valiliğin de daima\nayni sülâle elinde olduğu görülüyor. Ürgenç te oturan bu\nvalilerden Me'mun 9 9 6 da eski Harzemşahlar sülâlesine\nnihayet verdi ve kendisi Harzemşah unvanını aldı. Oğulları\nbir müddet Gazneli Mahmudu metbu olarak tanıdılar; nihayet Mahmut Harzemi zaptederek büyük kumandanlarından\nAltıntaş ı Harzemşah yaptı. Altıntaşın ölümünden sora\nanarşi içinde kalan Harzem, nihayet, Selçuklular tarafından\nzaptedildi (1043).\n„„„, Son Harzemşah sülâlesinin müessisi AnuşSON HARZEMŞAH SÜLÂLESİ telcin Selçuk imparatoru Melıkşahın buyuk . , . 0 , , } , , , , , .. ..,\nemîrlerindendi; Melikşah Harzem valiliğini\nona vermişti (1077). Oğlu Kutbeddin Mehmet te büyük memuriyetlerde bulunduktan sora Harzemşah unvanile Harzem", "n_chars": 1412, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 234", "page_id": "tarih-2-1931-p0234", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 168, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 167, "side": "recto", "printed_page": 235, "printed_roman": null, "running_head": "HARZEMSAHLAR DEVLET", "page_confidence": "ocr", "clip": [504.42, 0.0, 1001.28, 673.68], "page_width": 1001.28, "page_height": 673.68, "text": "valiliğine tayin olundu (1098). Bunun oğlu Atsız, Sultan Sancara karşı isyan ederek Harzemşahların istiklâlini kazanmak\nistedi; lâkin birçok harplerden sora 1148 de tekrar Sancarı\nmetbu olarak tanımağa mecbur oldu. Karahataların Sancara galebesi üzerine onlara vergi vermeyi kabul etti. Atsız\n1156 da vefat etti; fakat Harzemşahlar Devleti artık sağlam\nsurette kurulmuştu. Bu asrın ikinci nısfında bir taraftan\nKarahataların zayıflaması, diğer taraftan Selçuk İmparatorluğunun parçalanması, Harzemşahlar Devletinin kuvvetini artırdı ve hudutlarının mütemadi surette genişlemesini mucip\noldu (Harita.35). Sultan Alâeddin Tekeş Horasanı, Rey ve Isfahan\ntaraflarını zaptetti (1193-1194). Oğlu Kutbeddin Mehmet, Gorluları mağlûp ederek Horasan ve Afganistan üzerinde hakimiyetini tesis ettiği gibi, bütün İranı zabıt ve Karahataları\nmağlûp ederek Maveraünnehri de ilhak eyledi. Seyhundan\nDicleye kadar uzanan bu büyük Türk İmparatorluğu, eski\nSelçuk İmparatorluğunun azametli günlerini hatırlatıyordu\n(Res. 58); Sultan Kutbeddin (Soraki unvanile Alâeddin) Mehmet bir taraftan şarka doğru fütuhat icrasını, diğer taraftan da\nAbbasî Halifeliğine nihayet vermeyi düşünüyordu.\nBu sırada Harzemşahlar Devleti, Asyanın\nDEVLETİNİN DAHf- e n k u v v e t l i b i r İmparatorluğu gibi görünLÎ VAZİYETİ, MO- m e k t e Fakat dışardan böyle parlak ve\nĞOLLARLA HARP azametli görünen bu bina, hakikatte çok\nçürüktü. Hükümdar ile, memleketteki türk\nkabileleri üzerinde büyük nüfuzu olan annesi arasındaki\nsoğukluk, orduda hiç intizam bırakmamış, kumandanlar ve\nkabileler arasında derin münaferetler başgöstermişti; İmparatorluğun muhtelif unsurları arasında husumetler vardı; mezhep mücadeleleri memleketi manen parçalamıştı; Harzemşahların hakimiyetini zorla tanımış olan birçok mahallî\nhükümdarlar, istiklâllerini kurtarmak için fırsat bekliyorlardı.\nHarzemşahlar Devletinin haricî azamet ve kuyvetine bakan ve esasen şarkta harplerle meşgul olan Cengiz Han,\nkendisile komşu olan bu İmparatorluğa hücum etmek fikrinde değildi. Fakat Kutbeddin, Karahataların mirasına konarak hudutlarına kadar ilerliyen Moğol Devletine karşı düşmanca fikirler besliyordu. Otrarda bir ticaret kervanının\nhaksız ve lüzumsuz yere idamı, Cengizi garp islâm memle", "n_chars": 2223, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 235", "page_id": "tarih-2-1931-p0235", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 168, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 168, "side": "verso", "printed_page": 236, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 506.79, 670.08], "page_width": 999.36, "page_height": 670.08, "text": "ketlerine hücuma mecbur etti (1219); ve bu hâdise yalnız\nHarzemşahlar Devletinin yıkılmasile kalmıyarak Asya tarihinde yeni bir devir açtı.\nCengizin Şarkî Türkeli müslüman prenslerini himaye\netmesi, maiyetinde birçok müslümanların bulunması, müslüman tacirlerinin menfaatini muhafaza etmesi, Harzemşahın\nona karşı yapacağı harbi, mukaddes bir cihat şeklinde göstermesine mâni idi. Ordunun ve halkın müşterek duygulardan mahrum olması, harbin gayet fena bir şekilde idare edilmesi, hükümdar da dahil olmak üzere herkesin Mogollara\nkarşı galebe ümidini beslememesi, İmparatorluğun süratle\nyıkılmasını mucip oldu. Casusları sayesinde düşmanlarının\nahvalini pek eyi öğrenen Cengiz, ordularının yarısı şarkta\nmeşgul olduğu halde, mahir kumandanlar tarafından muntazam bir plâna göre idare edilen mahirane hareketlerle az\nzamanda maksadına erdi. Harzemşah orduları kemiyetçe\nmoğol ordularına çok faik oldukları halde çok fena idare\nedildiklerinden kolaylıkla mağlûp edilmişlerdi. Kutbeddin,\nİmparatorluğunun sukutuna şahit olduktan sora, Hazar Denizinde bir adacıkta sefalet içinde öldü (1220).\nKutbuddin *Wehmedin büyük oğlu Celâleddin\nC E L Â L E D D I N ; H A R - babasının vefatından sora Moğolların taki^ t ^ \" ™ 1 - batı karsısında Gazneye ve oradan da HinISİİN 1İMI<LiKA.£.1 . . . . , j\ndistana çekılmıye mecbur oldu. Orada epey\nbir zaman kaldıktan sora tekrar İrana dönerek (1224) Kerman, Fars, Irakı Acem sahalarına hâkim oldu. Moğolların\nİrandan çekilmiş olmasından istifade ederek Azerbaycan Atabeylerime, Gürcülerle birçok harpler yaptı. Bu sırada Moğolların tekrar İrana hücumu üzerine onlarla harbe girişti; fakat kardeşi ile aralarının bozulması, kat'î bir galebe kazanmasına mâni oldu. Büyük zayiata uğrıyan Moğollar geri çekildiler. Serbest kalan Celâleddin, Eyyubilerin elinden Ahlatı\naldı (1229). Fakat Eyyubilerle Anadolu Selçuklarımn müttehit ordulara karşısında Erzincanda büyük bir mağlûbiyete\nuğradı (1230). Bu sırada moğol ordularının tekrar garba\nhareketi, bunları sulhe mecbur etti. Fakat bu mütemadi\nharpler Celâleddinin kuvvetini mahvetmişti; Mogollara karşı\nhiçbir kuvvet çıkaramıyarak birkaç sadık adamile kaçıp\nsaklanmak istedi; ve bu sırada parasını almak istiyen bir\nkürt tarafından katledildi (1231). Harzemşah sülâlesinin bu", "n_chars": 2254, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 236", "page_id": "tarih-2-1931-p0236", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 169, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 168, "side": "recto", "printed_page": 237, "printed_roman": null, "running_head": "HARZEMSAHLAR DEVLETI", "page_confidence": "ocr", "clip": [506.79, 0.0, 999.36, 670.08], "page_width": 999.36, "page_height": 670.08, "text": "son hükümdarı eyi bir kumandan, kahraman bir askerdi; fakat çok fena bir idare adamı olduğundan askerî zaferlerinden istifade edemedi.\nHarzemşahlar Devleti, Selçuk İmparatorlufliS M |piUitÂ?fğunun enkazı üzerinde kurulmuş olduğunIDAKE ıTŞKILAIı d e v i e t t e ş k i l â t m d a ; p e k a z i s t i s n a i l e , hemen tamamen Selçuk an'anelerine riayet ediliyordu. Devletin\nreisi olan hükümdar, memleketi oğulları arasında taksim etmekle beraber, içlerinden birini veliaht intihap ediyordu;\nmaamafih saltanat inhilâl ettiği vakit prenslerden hangisi daha kuvvetli ise ve merkezdeki emirler yani ordu hangisini\ntercih ediyorsa, devlet başına o geçiyordu. İdare makinesinin\nbaşında bir vezir veya müteaddit vezirler bulunuyordu;\nmuhtelif kısımlara ayrılan idare şubelerinin başında birer\nâmir bulunmakla beraber, divanın umumî nezareti vezire\nveya vezirlere aitti. Emirnameleri sultanın imzalaması usuldendi. Vilâyetlerde ve şehzadelerin maiyetinde de merkezdeki gibi fakat daha küçük mikyasta divan teşkilâtı vardı;\noralarda hutpede sultandan başka şehzadenin ismi de zikrediliyordu. Şehzadelerin devlet merkezinde birer mümessilleri olduğu gibi merkezî idarenin de vilâyetlerde mümessilleri\nvardı. Bu mümessillerin nüfuzu umumiyetle çok büyüktü.\nMaliye işleri ile idare işleri biribirinden ayrılmıştı. Şehirlerde\nadliye işleri kadılara aitti; ve kadılıklar ekseriya babadan\noğula kalıyordu. Şehirlerin ayrıca bir nevi belediye teşkilâtı\nda vardı ki bunun başında da şehir reisleri bulunuyordu.\nNüfuzlu ve zengin ailelere münhasır olan şehir reisliğinin\nmahallî ehemmiyeti büyüktü. Bazı mühim meselelerde merkezden vilâyetlere müfettişler gönderildiği oluyordu. Harzemşahlarm metbuluğunu tanımış olan mahallî sülâleler her\nsene muayyen bir vergi veriyorlardı.\nHarzemşahlar devrinde Harzemde büyük\nH A R Z E M D E I L M Î b i r i l m î v e edebî faaliyet vardı. Coğrafî\nVE E D E B Î . H A Y A T ; m e v k i i itibarile eskidenberi iktisadî ehemT U R E D E B ! Y A T I miy e t kazanmış olan zengin harzem şehirlerinde muntazam medreseler, mükemmel\nkütüphaneler vardı. Harzemşahlar bütün türk hükümdarları gibi âlimleri daima himaye ediyorlar, saraylarında ılım\nmeclisleri kuruyorlardı. Bunların himayesi altında Harzemde", "n_chars": 2218, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 237", "page_id": "tarih-2-1931-p0237", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 169, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 169, "side": "verso", "printed_page": 238, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 502.08, 670.08], "page_width": 997.2, "page_height": 670.08, "text": "birçoğu neslen Türk olan büyük acem şairleri yetişmiş,\nacem edebiyatı Gazneliler ve Selçuklular devrindeki inkişafını\ntakip etmiştir.\nHarzemşahlar Devletinde ordu ve saray lisanı olan türkçe, edebiyat lisanı olarak ta epey mühim bir mevki kazanmıştı.\nMedreselerde türkçe, ders lisanı olarak kullanılıyordu; islâm\nilminin en tanınmış simalarından meşhur Zemahşeri nin\nMukaddimetüledep adlı eserinde o zamanki harzem türkçesine ait nümunelere tesadüf olunuyor. Son Harzemşah Celâleddin namına bir türk âlimi tarafından yazılan bir lügat\nkitabı da pek mühimdir. Türk lisanile Harzemde daha birtakım eserler yazıldığı tabiî ise de, moğol istilâsının müthiş\ntahribatı o eserleri ortadan kaldırmıştır. Harzemşahlar devrinin, türk medeniyeti tarihinde çok parlak bir devir teşkil ettiği muhakkaktır.", "n_chars": 792, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 238", "page_id": "tarih-2-1931-p0238", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 170, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 169, "side": "recto", "printed_page": 239, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [502.08, 0.0, 997.2, 670.08], "page_width": 997.2, "page_height": 670.08, "text": "XXVı\nTÜRK - MOĞOL\nIMPARATORLUĞU\nMoğol isminin tarih sahnesine çıkışı, XIII.\nTEMUÇİN VE TURK- a s ı r başlarında Cengiz İmparatorluğunun\nMNİN>KURULUŞU kuruluşundan soradır. XII. asrın son nısfında Moğolistanın en kuvvetli kabileleri Tatarlar yani Moğollarla, Kerait ve Nayman lardı.\nTemuçin 1155 te doğdu. Beylerden olmakla beraber babasından kendisine hiçbir şey kalmamıştı. Binaenaleyh sırf kendi\nşahsiyetinin kuvvetile bir mevki sahibi olmıya başladı. O aralık\nÇinde hâkim olan Kin sülâlesi, Moğolistandaki muhtelif kabileleri biribirine kırdırmak siyasetini takip ediyordu. Temuçin iptida Çinliler ve Keraitlerle birlikte BuyırNor Tatarlarını\nmağlûp ederek Moğolistandaki kabileler arasında nüfuzunu\nçoğalttı (1194). Bunu takip eden on sene, Moğolistan için dahilî bir harp devresi idi; Temuçin bu devrede Kerait Hükümdarı Tuğrul Hanın müttefiki ve hadimi oldu. Temuçin,\nrakibi Camuka nm ordusunu mağlûp ederek kuvvetlendi\n(1201). Fakat Kerait hükümdarına iltica eden Camuka, onunla\nTemuçinin arasını bozmıya muvaffak oldu. Çok müşkül bir\nmevkie düşen Temuçin nihayet Kerait hükümdarını da mağlûp ederek öldürdükten sora, Moğolistan şarkındaki bütün kabileleri hükmü altına almış oldu (1203). Bundan üç\nsene sora kuvvetli Nayman kabilesini de perişan ederek Garbî\nMoğolistanda hâkim olan Temuçin; topladığı ilk Kurultay da\nCengiz (Çıngız) unvanını aldı. Devletin esası artık kurulmuştu (1206).", "n_chars": 1396, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 239", "page_id": "tarih-2-1931-p0239", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 170, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 170, "side": "verso", "printed_page": 240, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 578.29, 672.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 672.0, "text": "Cengiz çok buyuk bir devlet adamı ıdı(Res.59).\nCENGIZIN F U T U - . , , . . , ,\nHATI z a m a n d a sağlam bir idare kurmıya ve\ninzibatı çok kuvvetli bir ordu vücuda getirmiye muvaffak oldu; Uygurlardan, müslüman Türklerden\nve Çinlilerden her türlü harp levazımı ve muallimler getirtti. Eyice hazırlandıktan sora Çinin garp hudutlarındaki\nTangut - Çinlilerin tabirile Hi - ya yahut Si-hi-ya - Devletile\nharbe girişerek galip geldi (1207). Sora o sırada dahilî işleri\nçok karışmış olan Şimalî Çindeki Kin İmparatorluğile şiddetli bir mücadeleye girişti (1211), ve uzun harplerden sora\npayitaht olan Pekini de zaptetti (1216). Şarktaki bu zaferlerden sora, sıra garba gelmişti: Bugünkü Çin Türkelindeki\nUygur Hükümdarı 1209 da, Yedisu şimalindeki müslüman\nKarluk Hükümdarı Aslan Han da 1211 de Cengizi metbu\nolarak tanımışlardı. Karahataların son Hükümdarı Küçlük,\nCengiz orduları karşısında mağlûp olarak katledildi (1218).\nHarzemşah Kutbeddin (Alâeddin) Mehmedin yanlış siyaseti,\nCengizi garp istilâsına şevketti; Cengiz orduları yalnız Harzemşahlar İmparatorluğunu yıkmakla iktifa etmediler; istilâlarını daha çok uzak sahalara kadar ilerlettiler.\nMoğolistanda oturarak şark ve garptaki\nPARATCHtLUĞ^u\" İ s t İ l â h a r e k e t l e r i n i i d a r e e d e n Cengiz öldüNUN BÜYÜMESİ VE ğ ü s ı r a d a (1227) türk-moğol orduları her\nPARÇALANMASI tarafta fütuhata devam ediyorlar, İmparatorluk hududunu genişletiyorlardı (Harita. 36).\nCengiz hayatta iken çocuklarına muayyen sahalar ayırmıştı:Şarkî ve GarbîTürkeli ile Şarkî İran, İli ırmağı üzerinde\nElmalıkta oturan Çağatay a verilmişti; bugünkü Ukrayna dan\nAral gölüne kadar uzanan büyük Kıpçak sahası babasından\nevel ölmüş olan Cucinin çocuklarına aitti; Tarbagatay ve İmil\nsahaları Oktay a (Ögödey) aitti; diğer kardeşlerin en küçüğü\nolan Tuluy, an'ane mucibince Karakurum da (Res. 60) Cengize niyabet ediyordu. 1229 da toplanan Kurultayın Kaan intihap ettiği\nOktay zamanında Çinde Kin İmparatorluğu ortadan kaldırıldı:\nCelâleddin Harzemşah gailesi izale edildi; Gürcüstan ve Kafkasya zaptolundu. Batu kumandasındaki kuvvetler Ural\ndağlarile Kırım arasındaki dağınık türk şubelerini hakimiyetleri altına aldılar; Ruslar mağlûp edildi ve Moskova ile\nKiyef yakıldı. Polonyayi ve Macaristanı istilâ eden türk -\nmoğol orduları Viyana kapılarına kadar geldilerse de, Oktayın", "n_chars": 2322, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 240", "page_id": "tarih-2-1931-p0240", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 171, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 170, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [578.29, 0.0, 1003.92, 672.0], "page_width": 1003.92, "page_height": 672.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 171r)", "page_id": "tarih-2-1931-u170r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 171, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 171, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 411.71, 665.76], "page_width": 999.12, "page_height": 665.76, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 172v)", "page_id": "tarih-2-1931-u171v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 172, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 171, "side": "recto", "printed_page": 241, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOL iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [411.71, 0.0, 999.12, 665.76], "page_width": 999.12, "page_height": 665.76, "text": "vefatı haberi üzerine geri döndüler. Biribirini müteakip Büyük Kaan intihap edilen Küyük ( 1 2 4 6 - 1 2 4 8 ) ve Mengü\n(1251-1257) Hanlardan sora bu imparatorluk eski merkeziyetini büsbütün kaybederek, bazan biribirlerine son derece\nrakip dört büyük imparatorluğa ayrıldı: Kubilây la (Res. 61)\nbaşlıyan Çin İmparatorluğu (Yuen), Çağatay çocuklarının idaresindeki Türkeli İmparatorluğu, Cuci çocukları idaresinde\nKıpçak İmparatorluğu, Hulâgû ailesine ait İran İmparatorluğu.\nMengü öldüğü zaman, en küçük kardeşi\nD E T Ü R K - M O Ğ O L ^ 5 0 ^ 7 1 k e n d i s i n e h a l e f i n t i h a P etmişti.\nI M P A R A T O R L U Ğ U ^ e s n a d a Çindeki en kuvvetli Türk-Moğol\nordusunun başında bulunan Kubilây, Moğolistan ve Peçili hududu üzerinde Şangtu da bir kurultay\ntoplıyarak kendisini Büyük Kaan intihap ettirdi.\nPekin (Hanbalığ)ı payitaht yaptı. Kubilây bu harap ve eski\nşehri pek çok saraylar, devlet daireleri, yollar, parklar ve kanallarla büyük, o zaman için emsalsiz güzellikte muhteşem bir\nşehir haline getirdi. Karakurumdaki Arık Boğa an'aneye\nuygun olmıyan bu intihabı kabul etmedi. Çünkü Şangtu\nkurultayı bütün ulusların mümessillerinden değil, yalnız\nKubilây ordusundaki erkân ile Çinlilerden mürekkepti.\nCengiz ailesine mensup diğer hanlar da Arık Boğa ile birleştiler. Fakat Kubilây, mahirane siyasetile kendi aleyhine birleşen hanları biribirinden ayırdıktan sora Arık Boğayı mağlûp\nve esir etti. Yirmi sene uğraşarak (1260-1280) Cenubî Çini\nzabıt ve Sung sülâlesinin hakimiyetine nihayet verdi; bütün\nÇinin yegâne meşru İmparatoru oldu. Kubilây sülâlesi Yuen\nsülâlesi adını alarak Çin tarihinde parlak bir devir açtı.\nJaponya müstesna olarak bütün Uzakşarka hâkim olan\nKubilây, Büyük Kaan sıfatile, sair Cengizoğulları imparatorluklarını da kendinin tâbii sayıyordu. Bilhassa Hulâgû ve\noğulları uzun müddet Çindekilerin bu nazarî metbuluğunu\nkabul etmişlerdir. Kubilây Hanbalığı payitaht yapmakla yalnız Çini değil Moğolistam da idare etmek istediğini açıkça\ngöstermişti. Onun çocukları da diğer Cengizoğulları Devletleri\nüzerindeki hakimiyetlerini tanıtmak için epeyce uğraşmışlardı. Fakat soraları, Kubilây sülâlesinin yavaş yavaş Çinlileşmesi ve kuvvetten düşmesi, diğer Devletlerin birer Türkİslâm İmparatorluğu şeklini almaları, XIV. asrın son nısfında bu eski rabıtaları büsbütün ortadan kaldırmıştır.", "n_chars": 2323, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 241", "page_id": "tarih-2-1931-p0241", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 172, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 172, "side": "verso", "printed_page": 242, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 508.76, 665.04], "page_width": 996.24, "page_height": 665.04, "text": "Ekseriya Çağatay İmparatorluğu ismile zikTÜRKİSTAN İMPA- redilen bu Türkistan (Türkeli) İmparatorluGATA^SÜLÂLESi\" ğ u n u n kuruluşu Çagatayın vefatından epeyce\nsoradır. Çünkü Cengiz tarafından Çagataya\nverilmiş olan saha, hiçbir zaman müstakil olarak Çağatay\ntarafından idare edilmedi : İli vadisine kadar bütün bu sahada eskidenberi mevcut sülâleler yerlerinde bırakılmıştı;\nÇagataya ait olan Maveraünnehir, Hocentte oturan Mahmut\nYalavaç ve sora oğlu Mesut Bey tarafından Büyük Kaan\nnamına idare ediliyordu.\nÇağatay Ulusunun ilk Hanı Kara Hulâgû dur. Büyük\nKaan Küyük, ona veliaht olarak Çagatayın oğlu Yisu-Mengü yi\ntayin etmişti. Lâkin Türk-Moğol İmparatorluğunun dahilî vahdetini bozmakla neticelenen uzun cidallerden sora, Çagatayın\ntorunu Algu bütün Ortaasyayı, hatta Harzem ve Afganistan\nsahalarım ele geçirmeğe ve Çağatay ailesine müstakil bir\nOrtaasya Devleti teminine muvaffak oldu. Vefatından sora\n(1265-1266) hakimiyet Oktay sülâlesinden Kaydu ya ve vefatile oğlu Çapara geçtise de 1306-1307 de yine Çağatay\nPrenslerinden Duva hakimiyeti eline aldı ve Çağatay İmparatorluğunun asıl müessisi oldu.\nO sırada prensler arasındaki daimî harpler, Büyük TürkMoğol İmparatorluğunun ilk devrindeki iktisadî inkişafı, ticarî\nmünasebetleri bozmuştu; denize hiçbir mahreci olmıyan Çağatay Devleti bundan çok müteessir oluyordu. Duva buna\nçare olmak üzere Cengizoğulları arasında umumî bir\nsulh yapmak istedise de muvaffak olamadı. Oğlu, İsenboğa\nzamanında Büyük Kaanın ordusu Ortaasyayı istilâ ve tahrip\netti. 1326 da tahta geçen Tarmaşirin İslâmiyeti kabul\nederek Alâeddin lâkabını aldı. Cengiz Yasasını bozduğu için\nkendisine isyan eden şark taraflarındaki kabileler sebebile\noraları kendi haline bıraktı. Onun islâmcılık siyaseti, Maveraünnehir ile diğer islâm memleketleri arasındaki ticarî\nmünasebetleri tekrar kuvvetlendirdi. Fakat ölümünden\nsora, İmparatorluk merkezinin tekrar İli vadisine nakledildiğini ve hıristiyanlara karşı tekrar müsaadelerde bulunulduğunu görüyoruz; ancak bu aksülâmel çok devam etmedi.\nKazan Han zamanında Buhara ülkesinde Nesef (Karşı) tekrar\nhükümet merkezi oldu; ve islâm tesiri arttı. 1346-1347 den\nitibaren hanlarla türk kumandanları arasında başlıyan müte", "n_chars": 2196, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 242", "page_id": "tarih-2-1931-p0242", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 173, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 172, "side": "recto", "printed_page": 243, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOLiMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [508.76, 0.0, 996.24, 665.04], "page_width": 996.24, "page_height": 665.04, "text": "madi mücadeleler neticesinde, hakimiyet kâmilen kumandanlar eline geçti. Fakat bunlar an'aneye riayet maksadile Cengiz\nailesine mensup bir prensi tahta geçiriyorlardı. Maveraünnehirdeki bu anarşi Timurun zuhûruna kadar devam etti.\nK I P Ç A K İMPARA- l t Ü B u l S a r l a r ı v e Kıpçak Türklerini hakiTORLUĞU: ALTIN- m i y e ^ altına alarak Kıpçak sahasında AltınORDU ordu Devletini kuran, Cengizin torunu ve\nCucinin oğlu Batu Han dır. Cengiz öldüğü\nzaman İrtiş garbındaki bozkırlar, an garba doğru bütün Kıpçak sahası, Harzem ve İranın Hazar Denizi cenubundaki vilâyetleri de dahil olmak üzere kâmilen Cuci çocuklarına kalmıştı.\nBunlardan Batu diğerlerine tefevvuk ve hakimiyetini tesis etti.\nPayitaht olmak üzere Saray (Renkli Res. 3, Res. 62) şehrini kuran Batudan sora oğlu Sartak (1255-1256), biraz sora da Cucioğullarından Berke Han tahta geçti (1257). İslâmiyeti kabul\netmiş olan bu hükümdar ile Çağatay prensleri ve bilhassa İran\nTürk-Moğol İmparatorluğunun müessisi Hulâgû arasında\nuzun ve şiddetli harpler oldu: İlk harpte Terek ötesine kadar\nmuvaffakiyetle ilerliyen Hulâgû (1262) orada fena bir mağlûbiyete uğrıyarak geri çekildi; ikinci harp Berkenin vefatı ve\nordusunun avdeti sebebile neticesiz kaldı (1266). Bu harplerin\nsebebi vaktile Cuci çocuklarına ait olan Eran (Cenubî Kafkasya) ve Azerbaycan gibi ticaret noktasından mühim vilâyetlerin\nHulâgû eline geçmesinden dolayıdır; Altmordu hükümdarları\nBerkeden sora da buraları zaptetmek için epeyce çalışmışlardır. İlhanlıların düşmanı olan Mısır - Türk hükümdarları,\nSultan Beybars zamanından başlıyarak, Altınordu ile pek dost\ngeçiniyorlardı.\nBerkenin yerine geçen Mengü Timur un son zamanlarında Altınordu Devleti Büyük Hanla alâkasını keserek tamamile müstakil oldu ; onun halefleri kendi isimlerine para bastırdılar. Altınorduda müslümanlığm tamamen yerleşmesi ancak Özbek Han zamanında (1312-1340) kabil oldu {Res. 63). Bu\ndevletin son büyük hükümdarı Cani Bey Han dır; onun 1357 de\nvefatından sora, taht kavgaları ve muhtelif prensler arasındaki\nrekabetler, bu devleti zayıflattı. Toktamış (1376-1391) Altınordu Devletinin vahdetini yeniden tesise muvaffak oldu(1380);\nRusları mağlûp ederek 1382 de Moskovayı zaptetti. Fakat Timur ile mücadelesinde müteaddit mağlûbiyetlere uğradı ve\nnihayet Litvanya prensine iltica ederek 1406 da orada öldü.", "n_chars": 2318, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 243", "page_id": "tarih-2-1931-p0243", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 173, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 173, "side": "verso", "printed_page": 244, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 511.23, 664.56], "page_width": 997.68, "page_height": 664.56, "text": "İRAN TÜRK-MOĞOL f * 6 \" ^ \" * 1 1 ' Hulâ.gÛVU 1253 te\nİMPARATORLUĞU- kuvvetli bir ordu ile Irana göndermişti. BuİLHANLILAR yük Kaan Mengü İranda müstahkem mevkii erde yerleşmiş olan îsmaüileri mahvetmek\nve Abbasî Halifeliğine nihayet vermek, ondan sora da fütuhat\nsahasını kabil olduğu kadar genişletmek istiyordu. Hulâgû\nİsmaililerin bütün mühim merkezlerini mahvettiği gibi Bağdadi da alarak son Abbasî halifesini öldürttü (1258). Sora Azerbaycana dönerek orada yerleşti. Bütün İran, Mezopotamya, Cenubî Kafkasya, Anadolu bunun hakimiyeti altında\nidi. Karşısında müstakil İslâm Devleti olarak Mısır-Suriye\nTürk İmparatorluğu kalmıştı. Hulâgû ordusu 1259 da\nSuriyeyi istilâ ederek Halep ve Şamı zaptetti. Lâkin Beybars kumandasındaki türk - mısır ordusu Aymcalût harbini\nkazanarak İlhanlılar ordusunu Suriyeden çıkardı; Şamı\nve Halebi geri aldı (1260). Bundan sora da İlhanlılar\nmuhtelif zamanlarda Mısır-Türk Devletine karşı hücumlarda\nbulundularsa da hiçbir esaslı muvaffakiyet kazanamadılar. Hulâgû ve halefleri Altınordu Devletile ve Türkeli hanlarile de\nbazı mücadelelerde bulunmuşlar, Mısır-Türklerini ezmek için\nAvrupa hıristiyan devletlerile birleşmeğe çalışmışlardı. Müslümanlığı kabul eden Ahmet Han zamanında (1282-1284)\nkısa bir müddet için İslâm dini İlhan Devleti içinde yayılıyor\ngibi göründü; fakat devam edemedi. Nihayet Gazan Han (1295\n1304) Müslümanların muzaheretile tahta çıkınca, müslümanlığı\nkabul ederek Mahmut ismini aldı ve İslâmiyet süratle İlhanlılar arasında yayıldı (Res. 64).\nİlhanlılar Devletinin azameti uzun zaman sürmedi.\nEbu Sait Bahadır Han (1316-1335) zamanında büyük rical\nve kumandanlar arasında kuvvetlenen ihtiras ve husumetler\nonun vefatından sora büsbütün meydana çıktı. Memleket\nbaşlıca iki kuvvetli ailenin eline geçmiş gibidi; Emir Çobanoğulları Azerbaycanda, Celâyirler ailesinin müessisi Şeyh\nHasan Bağdatta bütün nüfuzu ellerine almışlardı; bunların\nhimayesi altında meydana çıkan muhtelif hükümdarların\nhiçbir ehemmiyeti yoktu. XIV. asrın ilk nısfı sonlarında\nİlhanlılar İmparatorluğunun bu suretle parçalanması, onların\nhakimiyeti altında yaşıyan birtakım mahallî sülâlelerin de\nistiklâllerini kazanmalarını mucip oldu.", "n_chars": 2172, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 244", "page_id": "tarih-2-1931-p0244", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 174, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 173, "side": "recto", "printed_page": 245, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOL iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [511.23, 0.0, 997.68, 664.56], "page_width": 997.68, "page_height": 664.56, "text": "Türk-Moğol devri, cihan medeniyet tarihi\nT Ü R K - M O G O L j i n k m ü h j m ^ devirdir: Çinden AkDEVRININ CİHAN , . . , . . . . . . . „ . . .* . . „ . ,\nT A R İ H İ N D E K İ denize kadar butun Asyanın Turk-Mogol haEHEMMİYETİ kimiyeti altına geçmesi, garp memleketlerile\nÇin ve Hint arasındaki eski kara ticaret yollarını tekrar açtı. Büyük kervan yollarındaki faal hayat, büyük ticaret merkezlerinin inkişafına sebep olarak medenî\nseviyeyi, mamuriyeti, serveti yükseltti. Avrupa seyyahları\nve tacirleri Rusya ve Altmordu tarikile Çine kadar Saray -\nSaraycık-Harzem-Otrar - Almalık yolunu takiben gidebildiler.\nAkdeniz ve Karadeniz limanlarile Tebriz arasında büyük bir\nticarî faaliyet başladı. Şark ve garp memleketlerinin ticarî\nmübadelesinde büyük bir antrepo hizmetini gören Tebriz,\ndünyanın en büyük, en mamur, en zengin bir şehri haline\ngeldi: Tebrizin yalnız mahallî varidatı, o devir Fransa Kırallığmm varidatından fazla idi. Şarkî Avrupa ile Garbî Asya ve Uzakşark arasındaki işlek kervan yolları üzerinde\nbulunan Harzemde şehir hayatı kuvvetle inkişaf etti ; ilk\nMoğol istilâsında tahrip edilmiş olan Urgenç şehri tekrar\nkuruldu; Altmordu sahasında da yeni şehirler tesis edildi.\nBunun neticesi olarak bütün bu sahalarda muazzam binalar\nyapılmış, şehirler büyümüş, ticaret ve sanayi, Türk-Moğol\ndevrinden evelki zamanlara nispetle çok yükselmiştir. TürkMoğol devrinin, Avrupa medeniyetinin tekâmülü üzerinde de\nmühim tesirleri oldu: bilhassa matbaacılık bu sayede öğrenildi.\nCengizin Yasasına çok riayet eden halefleri\nT U R K - M O G O L tebaalarının vicdanî hürriyetlerine hiç kaDEVRINDE DİN- L E R VE İSLÂMİ- r ı Ş m a z l a r c lı. Maiyetlerinde; islam, hıristiyan . , . ,, . , . , . ,.\nYETİN GALEBESİ budist, şamanî bütün dinlere ve mezheplere\nmensup insanlar bulundururlardı. Papalar\nbir zamanlar misyonerler göndererek bunları hıristiyan etmiye çalıştılar: bu sayede Haçlılar seferlerile elde edemedikleri bir neticeyi, kolaylıkla istihsal edebilecekler, İslâm\ndünyasını ezeceklerdi. Fakat, Cengizli prens ve prensesler\narasında bazılarının hıristiyan olmalarına rağmen, bu teşebbüs, sonunda semeresiz kaldı. Dini devlet elinde bir vasıta\ngibi telâkki eden imparatorlar papaların ve rahip sınıfının\nelinde bir oyuncak olmayı tasavvurlarına sığdıramıyorlardı.", "n_chars": 2278, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 245", "page_id": "tarih-2-1931-p0245", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 174, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 174, "side": "verso", "printed_page": 246, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 511.92, 665.76], "page_width": 996.72, "page_height": 665.76, "text": "Çin müstesna olarak, diğer sahalarda islâmlık sair tesirlere\ngalip geldi. Altınordu hanları, Çağatay prensleri, ve nihayet\nİlhanlılar müslümanlığı kabul ettiler. Bunun neticesi olarak\no zamana kadar henüz müslüman olmamış birtakım türk\nzümreleri de islâmlık dairesine girdiler.\nCengiz istilâsı iptida ilim ve san'at hayatına\nT U R K - M O Ğ O L g b i darbe indirmişti. Fakat bu istilâ ve\nD E V R I N D E I L M I V E , S , , . 9 , . . . . . . .\nE D E B Î H A Y A T harp devri geçtikten sora, hükümdarlar\nyalnız maddî medeniyetin değil manevî\nmedeniyetin terakkisi için de çalıştılar. Mengünün ve Hulâgûnun tabiî ve riyazî ilimlere ehemmiyet verdikleri, hatta\nHulâgûnun astronomi ve kimya ile uğraştığı malûmdur. Hulâgû âlimleri saraylarında topluyordu. Meraga da\nrasatane yapılması ve birtakım âlimlerin orada çalışmak\nüzere memur edilmeleri, bu alâkayı göstermiye kâfidir. Bizanstan kosmoğrafya tahsili için Tebrize talebe geliyordu.\nCengiz ve oğulları imparatorluklarında İslâmiyet yerleştikten sora, hükümdarlar büyük medreseler kurarak din\nilimlerinin terakkisini de teşvik ettiler. İran Moğollarının\nsarayında, dünyada ilk defa olarak büyük, bir cihan tarihi\nyazıldı: Reşidüddin in riyaseti altında muhtelif din ve milletlere\nmensup âlimlerin yardımile yazılan Carniüttevarih adlı bu\neser, cihan tarihi hakkında o zamana kadar şark ve garpta\nmisli olmıyan yeni ve geniş bir görüş tarzının mahsulü idi.\nHulâsa, Türk-Moğol hakimiyeti devrinde Uzakşark ile Yakınşarkın yani budist ve islâm medeniyetlerinin biribirile\nkuvvetle temas ettiğini, çince eserlerin tercüme edildiğini\ngörüyoruz. Fakat, muhtelif sebepler, İslâm âleminin Uzakşark medeniyetile temasına tekrar mâni oldu; XIV. asrın ilk\nnısfında muhtelif Cengiz prensleri arasındaki mücadeleler,\niktisadî faaliyetleri öldürdüğü gibi fikrî hayatın inkişafına da\nmâni oldu.\nT Ü R K M O Ğ O L devirdeki yeni türk muhaceretleri,\nD E V R I N D E L I S A N G a r bî Asyada, türk lisanının coğrafî sahaV E E D E B I Y A T sim genişletti. Küçük moğol zümreleri türkleşerek ana dilleri türkçeoldu. Farisî lisanı üzerinde de türkçenin tesiri arttı. Türk lisanını öğretmek için muhtelif gramerler, lügatler yazıldı; XIII-XIV. asırlarda Ortaasyada,\nHarzemde, Altmorduda, Azerbaycanda türk edebiyatı kuvvetli", "n_chars": 2253, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 246", "page_id": "tarih-2-1931-p0246", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 175, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 174, "side": "recto", "printed_page": 247, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOL IMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [511.92, 0.0, 996.72, 665.76], "page_width": 996.72, "page_height": 665.76, "text": "bir inkişaf göstermiş, muhtelif edebî eserler yazılmıştır. Bu\ndevirde Altmorduda ve Harzem sahasında yazılan edebî\neserlerden birçokları son zamanlarda meydana çıkarılmış,\nve buralarda büyük bir edebî faaliyet mevcut olduğu lâyıkile\nanlaşılmıştır.\nBunlar arasında Kutup isminde kıymetli bir şairin Altınordu\nHükümdarı Tini Bey Han ın birçok bilgilere vâkıf bir ilim\nve irfan hamisi olan zevcesi namına yazdığı manzum Husrev ve Şirin hikâyesi (1341-1342), Harzemî nin Muhabbetname si\n(1353) bilhassa zikre lâyıktır. Cengiz çocukları saraylarında\ntürkçenin bu ehemmiyetli mevkii, bazı tarihlerin yanlış olarak Moğollar Devri dediği bu devrin hakikatte bir Türk Devri\nolduğunu gösteren diğer kuvvetli bir delildir.", "n_chars": 711, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 247", "page_id": "tarih-2-1931-p0247", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 175, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 175, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 565.65, 658.56], "page_width": 992.88, "page_height": 658.56, "text": "XXVıı\nMıSıR \"SURIYE\nTÜRK DEVLETLERI\nDaha Abbasiler zamanında Suriye ve Mısırd a k i a s k e r î k u v v e t l e r arasında Türkler mühim bir ekseriyet teşkil ediyorlardı. Yukarda\nanlatıldığı veçhile iptida Tulunlular sora Ahşitler (yahut Ihşitler)\nDevletlerinin kurulması, bu sahalarda türk unsurunun ehemmiyetini artırdı. Fatimiler Devleti Mısır ve Suriyeye hâkim olduktan sora da, Türklerin bu ehemmiyeti devam etti. Fatimilerin ordularında yalnız Türklerden mürekkep mühim askerî\nkıt'alar mevcuttu. Her halde, daha Selçuk İmparatorluğunun\nkuruluşundan evel, Mısır ve Suriyedeki Türkler, Fatimî ordularında ve devlet teşkilâtında, bir nevi askerî aristokrasi\nteşkil etmek üzere, oldukça ehemmiyet kazanmışlardı. Selçuk\nİmparatorluğunun kuruluşundan sora garba gelen kuvvetli\nOğuz kütleleri sayesinde Suriyede Türkler büsbütün çoğaldılar; Mısırda Fatimiler Devleti yıkılarak Salâhaddini Eyyubî\ntarafından Mısır ve Suriyeye hâkim büyük bir Türk Devleti\nkuruldu; gerek bu Devlet zamanında, gerek onun yerine kaim\nolan Memlûkler İmparatorluğu zamanında, Mısır ve Suriyede\nmaddeten ve manen daima türk nüfuzu hâkim olmuştur.\nA. EYYUBILER DEVLETİ\nEyyubiler Devletini kuran Salâhaddin, iptida\nS A L Â H A D D İ N VE Selçukların sora Musul Atabeyi Zenginin\nTISBKURULUSÜ\" hizmetinde bulunan bir aileye mensuptur.\nBabası Eyyup ve amcası Şirkuh, Atabey\nZenginin oğlu meşhur Nureddin Mahmud un ilerigelen emirle", "n_chars": 1401, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 176v)", "page_id": "tarih-2-1931-u175v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 176, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 175, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [565.65, 0.0, 992.88, 658.56], "page_width": 992.88, "page_height": 658.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 176r)", "page_id": "tarih-2-1931-u175r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 176, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 176, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 425.81, 659.04], "page_width": 993.36, "page_height": 659.04, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 177v)", "page_id": "tarih-2-1931-u176v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 177, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 176, "side": "recto", "printed_page": 249, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURIYE", "page_confidence": "ocr", "clip": [425.81, 0.0, 993.36, 659.04], "page_width": 993.36, "page_height": 659.04, "text": "MISIR — SURİYE 249\nrindendi. Nureddin, bu iki kardeşin de yardımile Şamı zaptettikten sora (1154), bu şehrin valiliğini Eyyuba, Humus (Hıms)\neyaletini de Şirkuha vermişti. Sinaaan Fırata kadar islâm memleketlerini idaresi altında toplıyan, Haçlılara ve Suriyede kurulan Lâtin Devletlerine karşı büyük muvaffakiyetler kazanan\nNureddin, Mısır işlerine müdahale ve nüfuzunu orada da tesis\niçin bir fırsat bekliyordu. O sırada, Mısırdaki Fatimiler Devleti\nson derece zayıf bir halde bulunuyordu. Dışardan, Kudüsteki\nbıristiyan kırallarm hücumları, içerden türlü emeller peşinde\nkoşan emirler arasındaki mücadeleler, bu büyük devletin\nartık son günlerini yaşadığım gösteriyordu. Nihayet, iktidar\nmevkiinden düşmüş olan Fatimî Veziri Şaver in talebi üzerine, Nureddin, Mısıra Şirkuhun kumandası altında bir ordu\ngönderdi; Şaver bu sayede rakiplerini mağlûp ederek tekrar\nvezir olduktan sora, Kudüs Kiralının yardımile, Şirkuhu Mısırı\nbırakmağa mecbur etti (1164). Salâhaddinin de iştirak etmiş\nolduğu bu sefer, Nureddine Mısırın nekadar kolaylıkla elde\nedilebileceğini anlatmıştı. 1167 de Şirkuh kumandasındaki\nbir ordu tekrar Mısıra taarruz etti. Salâhaddin bu sefere de\niştirak etmişti. Bir taraftan Mısırlılarla diğer taraftan Kudüs\nKiralı imorinin kuvvetlerile uzun müddet çarpıştıktan sora,\nnihayet vaziyete hâkim oldular; Şirkuh, Fatimî halifesi tarafından vezir tayin edildi (1169); iki ay sora ölünce, Salâhaddin\nvezir oldu; yani Mısırın hakikî hâkimiyetini eline aldı. Rakiplerini mağlûp ederek mevkiini sağlamladıktan sora, ölüm\nhalinde bulunan son Fatimî halifesini halederek hutpeyi Bağdat Abbasî Halifesi namına okuttu (1171). Bu suretle, Fatimî\ndevrinde Mısırın resmî mezhebi olan Şiilik yerine Sünnilik kaim oluyor, Salâhaddin Sünnî müslüman âleminde büyük bir\nmanevî mevki kazanıyordu. Salâhaddinin maddî ve manevî bu\nkadar nüfuz kazanması Nureddinin canını sıktı; fakat Salâhaddinin ve bilhassa babası Eyyubun ince siyasetleri ve Salâhaddinin Nureddini daima metbu olarak tanıması, vaziyeti muhafaza ediyordu. Nureddin, Salâhaddine hücum etmek için hazırlandığı bir sırada birdenbire öldü (1174). Artık Salâhaddin için\nkorkacak bir rakip kalmamış, Eyyubiler Devleti kurulmuştu.\nNureddinin yerine geçen oğlu İsmail henüz\nE S NYÜKSEL S Í E \" o n b i r y a ? ı n d a b i r çocuktu. Salâhaddin iptida onu metbu olarak tanıdı. Fakat bunun\nhiçbir filî kıymeti yoktu. Suriyede biribirlerile mücadeleye giri", "n_chars": 2410, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 249", "page_id": "tarih-2-1931-p0249", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 177, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 177, "side": "verso", "printed_page": 250, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 509.57, 660.0], "page_width": 992.64, "page_height": 660.0, "text": "şen islâm emirlerinin daveti üzerine Salâhaddin Şama girdi\n(1174). Salâhaddin, İsmaile vasi olmak ve böylece Nureddinin\nsaltanatını da filen elde etmek istiyordu. Lâkin İsmailin emirleri\nve Zengî ailesi bunu kabul etmediler. Salâhaddin istiklâlini\nilân ederek onlarla mücadeleye girişmeğe mecbur oldu.\nRakiplerini kat'ı surette mağlûp ederek Suriyeyi zapttetti.\nAbbasî halifesi bir menşur ile onun Mısır, Yemen, Hicaz,\nMağrip, Palestin ve Suriyedeki saltanatını tasdik etti (1175).\nMaamafih Halebi Nureddinin oğlu İsmaile bırakarak ancak\nonun ölümünden sora ilhak etti (1183); ve 1185 te Musulu\nda zaptederek Fırata kadar Elcezireye hâkim oldu.\nO zamana kadar Suriye ve Palestindeki franklarla birtakım\nharpler yapmış olan Salâhaddin, onlara kat'î bir darbe indirmek için fırsat bekliyordu. Nilden Fırata kadar islâm memleketlerini büyük bir imparatorluk halinde birleştirdikten\nsora, artık maksadını icraya hiçbir mâni kalmamıştı. 1187\nde Taberiye gölünün garbındaki Bittin Muharebesini kazanarak Kudüs kırallığımn bütün kuvvetlerini mahvettiği\ngibi, üç ay sora da Kudüsü aldı. Bu suretle Haçlı harplerinden garp hıristiyanlarının elde ettikleri neticeler mahvolmuş,\nhıristiyanlarm elinde yalnız Sur kalesi kalmıştı. Salâhaddinin\nbu büyük zaferi Üçüncü Haçlılar harbine sebep olmuşsa da,\nbu da vaziyette o kadar büyük ve esaslı bir değişiklik yapamamıştır. Salâhaddin bu harplerden biraz sora öldü (1193).\nSalâhaddin daha ölmeden evel Devletini\nkardeşi ve çocukları arasında taksim etmişti.\nL«£ı £ 1W1IM £ .f-k.Jtvlç//^\" i •• j\nLANMASI Ölümünden sora bunlar arasında mücadeleler başladı. Mezopotamyaya hâkim olan\nkardeşi Melikülâdil Seyfeddin yavaş yavaş İmparatorluğun\nvahdetini yeniden kurarak hakimiyetini diğer aile efradına tasdik ettirdi; fakat o da Salâhaddinin hareketini taklit ederek İmparatorluğu tekrar aile arasında taksim etti; ve 1218 de ölümünden sora mücadeleler daha kuvvetle başladı. Mısırdaki en kuvvetli şubeden başka, Şamda, Hamada, Halepte, Humus (Hıms)\nta, Balebekte, Mezopotamyada, Yemende muhtelif Eyyubî\nsülâleleri vardı. Mısır Eyyubileri arasıra diğer Eyyubî sülâlelerine hakimiyetlerini tanıtabiliyorlardı: Melikülkâmil (12181238) ve Meliküssalih (1240-1249) Haçlıların muhtelif hücumlarına karşı muvaffakiyetle mukabele ettiler. Fakat bu son", "n_chars": 2272, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 250", "page_id": "tarih-2-1931-p0250", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 178, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 177, "side": "recto", "printed_page": 251, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURIYE", "page_confidence": "ocr", "clip": [509.57, 0.0, 992.64, 660.0], "page_width": 992.64, "page_height": 660.0, "text": "zamanlarda bütün nüfuz türk kumandanlarının eline geçmişti.\nBu türk kumandanlar Meliküssalihin oğlunu öldürdüler;\nMeliküssalihin dul zevcesi Şecerüddür hükümdar ilân edildi\n(1250.) 1254 senesine kadar hutpede Eyyubî ailesinden Meliküleşref Musanm ismi zikredildi. Fakat bütün nüfuz 1250\ndenberi sultan unvanını almış olan türk kumandanı Aybey in\nelinde idi. Aybey nihayet Eyyubilerin Mısırdaki bu şeklî\nhakimiyetlerine de nihayet verdi ve onunla Türk Memlûkler devri başladı.\nDiğer Eyyubî şubelerine gelince, Şam, Halep, Mezopotamya\nEyyubileri 1260 ta İlhanlılar istilâsında münkariz olmuşlardır.\nMaamafih Türk Memlûk hükümdarları, aşağıda göreceğimiz\nveçhile, Mısır-Suriye Türk İmparatorluğunu yeniden kurmağa\nmuvaffak oldular.\nEyyubiler Devleti, ilk bakışta, baştan başa\nEYYUBİLER DEy- jj e m ücadelelerile geçen bir tarihî vakıa\nLETININ TARİHİ ,, . , v, ., ,\nROLÜ g ° r u n u r - Fakat Ortazaman cihan tarihinde bu İmparatorluğun büyük bir rolü\nolmuştur: Nureddinin başında bulunduğu Türk Devleti,\nHaçlıları Suriye ve Palestinde müşkül bir vaziyete sokmuştu.\nMısırdaki Şiî Fatimiler Devletini ortadan kaldırarak Nilden\nFırata kadar islâm dünyasını türk hakimiyeti altında tekrar\nbirleştiren Salâhaddin, Haçlılara karşı zaferlerile hıristiyan\ndünyasını telâşa düşürdü. Eyyubiler İmparatorluğu olmasa,\nHaçlılara karşı Mısır ve Suriyenin müdafaası kabil olamazdı.\nEyyubî ailesi arasındaki mücadeleler, Suriye ve Palestindeki\nhıristiyan beyliklerinin büsbütün ortadan kalkmasına mâni\noldu; fakat hiçbir zaman bu hıristiyan kuvvetleri islâm\ndünyasına karşı esaslı bir muvaffakiyet kazanamadılar. Eyyubiler Devletini kurmak için lâzım olan maddî ve manevî\nunsurlar nasıl Nureddin Devletinden intikal etmişse, MısırSuriye Memlûk İmparatorluğu da Eyyubiler saltanatına\nvaris olmak sayesinde vücuda gelmiştir.\nNureddinin Devleti büyük Selçuk İmparaEYYUBILER DEV- torluğunun bir şubesinden başka bir şey\nLETINDE TEŞKI- . , ^ . . . . . , . .. , .\nL Â T * MEDENÎ °l m a dıgı 1(îın> idare ve ordu teşkilatında\nFAALİYETLER doğrudan doğruya Selçuk an'anelerine sadık\nkalınmıştı. Bu Türk İmparatorluğunun bir\ndevamı olan Eyyubiler Devleti de, devlet teşkilâtında ayni", "n_chars": 2154, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 251", "page_id": "tarih-2-1931-p0251", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 178, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 178, "side": "verso", "printed_page": 252, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 507.49, 658.8], "page_width": 992.4, "page_height": 658.8, "text": "esasları takip etti. Türk devlet an'aneleri Eyyubilerle Mısıra\ngirdi; ve Mısırda Fatimiler devri teşkilâtından büsbütün\nfarklı yeni teşkilât vücuda getirildi. Askerî kuvvetleri en\nziyade Oğuz Türklerinden mürekkep olan, ordularında\nve saraylarında türkçe konuşulan Eyyubiler İmparatorluğunu,\nSalâhaddinin muasırı müverrihler ve şairler bile sadece bir\nTürk Devleti olarak telâkki etmişlerdir. Eğer Eyyubî ailesi\narasındaki mütemadi harplerde, mütemadi Haçlılar seferlerinde o kadar mebzul türk kanı dökülmemiş olsaydı, Eyyubiler\nİmparatorluğu Mısırda ve Suriyede çok kesif bir türk kütlesine, yani çok sağlam bir millî esasa istinat etmiş olurdu.\nSelçuk İmparatorluğunda mevcut hükümet teşkilâtı ve askerî\ntımarlar sistemi, Eyyubiler devrinde Mısırda da tatbik olundu.\nBundan başka türk memlûklerinden askerî kıt'alar teşkili usulü\nde tatbik edilmişti. Bu sayede Eyyubiler daima muntazam\nve kuvvetli bir orduya malik oldular.\nEyyubî Devletile, Mısır ve Suriyede medeniyet noktasından yeni bir devir açıldı ki, bu devre doğrudan doğruya Türk Devresi demek lâzımdır. Bu devirde vücuda getirilen bütün mimarî eserlerinde, san'at mahsullerinde türk\nruhu gayet barizdir. Eyyubî hükümdarları memleketin terakkisi için birçok medenî faaliyetlerde bulundular; kanallar\naçarak, setler yaparak Mısırda ziraatin terakkisine sebep\noldular. Garp devletlerile ticaret muahedeleri yaparak ticarî\nfaaliyetleri teşvik ettiler. Sanayiin inkişafına yardımda bulundular. Her tarafta medreseler, mektepler, kütüphaneler, hanlar,\nkaleler yaptırdılar. Haçlılar Harbi esnasında, Avrupalılar, Eyyubiler devrindeki bu türk medeniyetinden birtakım iktibaslarda bulunmuşlardır. Eyyubiler devri, medeniyet tarihi noktasından, Selçuk devrinin parlak bir devamından başka bir\nşey değildir.\nB. MEMLÛKLER DEVLETİ\n(1250 - 1517)\nM E M L Û K L E R E y y u b î hükümdarları çoğu Oğuz ve Kıpçak\nolan gençlerden askerî kıt'alar, ve bilhassa\nmuhafız alayları teşkil ederlerdi; Bunlar arasında şecaat", "n_chars": 1959, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 252", "page_id": "tarih-2-1931-p0252", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 179, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 178, "side": "recto", "printed_page": 253, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURIYE", "page_confidence": "ocr", "clip": [507.49, 0.0, 992.4, 658.8], "page_width": 992.4, "page_height": 658.8, "text": "ve zekâlarile yükselenler, yavaş yavaş devletin en büyük\naskerî ve idarî mevkilerine geçerler, büyük nüfuz ve servet\nkazanırlardı. Mısırdaki son Eyyubî hükümdarları zamanında\nbu türk askerlerinin ve onların başında bulunan kumandanların nüfuzu pek çoğaldı; hakikî hakimiyet onların eline geçti.\nBunlar arasından yetişen ve daha Meliküssalih zamanında\nbüyük bir mevki kazanmış olan Aybey ismindeki Türk\nemîrinin Eyyubiler hakimiyetine nihayet vererek Sultan\nunvanını alması ve Memlûkler İmparatorluğunu kurması,\nişte bu sayede olmuştur [1]. Eyyubilerden sora Mısır ve\nSuriyenin siyasî vahdetini yeniden kuran bu Memlûk Sultanları, Memlûk emîrleri tarafından intihap olunurlardı; sultanlığın babadan oğula kalması pek nadirdi. Kuvvetine ve\nzekâsına güvenen her kumandan sultan olabileceği için, bu\nhal, emirler arasında rekabetlere, mücadelelere meydan\naçıyor, memleketin dahilî sükûnunu sık sık bozuyordu.\nFakat buna mukabil, birtakım yüksek şahsiyetlerin hükümet başına geçmesine meydan bırakıyordu. Ortazamanda\nMısır ve Suriyenin medeniyet ve siyaset itibarile en yüksek\ndevri, Türk Memlûk Sultanlarının hakimiyetine tesadüf eder.\nBu devletin en büyük hükümdarları Sultan Beybars\n(1260-1277), Kalamin (1279-1290), ve Nasıriddin Mehmet\n(1293-1294, 1299-1309, 1310-1341 senelerinde üç defa tahta\ngeçti) tir.\nAkdenizin şark kıyılarında kurulmuş olan\nM E M L Û K L E R D E V - Memlûkler İmparatorluğu, hıristiyan dünyasının hücumlarına karşı durmak ve şark\nR A K A R Ş ı Z A F E R - Lâtinlerile uğraşmak mecburiyetinde ıdı.\nL E R I Fakat bu sırada İlhanlılar tarafından gönderilen büyük istilâ orduları, Suriye ve\nPalestini istilâdan sora, Mısıra yürümek üzere hazırlanıyorlardı. Beybars ın kuvvetli kumandası altındaki muntazam türk\nordusu Aynıcalût harbinde İlhanlılar ordusunu müthiş bir hezi[II Eyyubî Devletinin daha merkeziyetçi bir devamı olan ve Eyyubilerin türk ordusunun türk kumandanları tarafından kurulan bu İmparatorluğa şark ve garp tarihçileri tarafından umumiyetle Memlûkler\nDevleti adı verildiğinden biz de bu ismi kullanıyoruz. Maamafih buradaki Memlûk kelimesi, bildiğimiz köle manasında kullanılmış bir\nkelime değildir; Memlûk tabirile, hakikatte, Mısır ve Suriyenin hâkimi\nolan askerî aristokrasi kastedilmektedir.", "n_chars": 2233, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 253", "page_id": "tarih-2-1931-p0253", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 179, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 179, "side": "verso", "printed_page": 254, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 505.1, 658.08], "page_width": 991.2, "page_height": 658.08, "text": "mete uğrattı; mütemadi zaferlerle Suriyeyi gerialdı (1260).\nBu büyük zaferin verdiği kuvvetle tahta geçen Beybars,\nŞark Lâtinleri meselesini de temizlemek istedi; Hayfa, Yafa,\nAntakye şehirlerini zaptetti (1265 — 1268). İlhan Abaka mn\nSuriyeye gönderdiği elli bin kişilik bir ordu, otuz bin kişilik\nlâtin ordusile birlikte Suriyeye tekrar hücum etti; fakat\nSultan Kalavun Humus (Hıms) civarında bu orduyu mahvetti\n(1281). Kalavun dört sene sora Trabulusşamı zaptettiği gibi,\nhalefi Meliküleşref te Lâtinlerin Suriyede son sığındıkları\nkale olan Akkâyı elegeçirmek suretile Suriyede Haçlılar\nseferlerinin son bakiyelerini de ortadan kaldırdı. Maamafih.\nİlhanlılar Suriyenin istilâsı fikrinden bir türlü vazgeçmiyorlardı; Gazan zamanında gönderilen bir istilâ ordusu iptida\nbazı muvaffakiyetler kazandı ise de, Memlûklerin Mercüssoferdeki galebeleri Suriyeyi tekrar İlhanlılar istilâsından kurtardı\n(1303). Memlûkler bundan sora, Haçlılar himayesinde kurulmuş olan Küçük Ermenistan Kırallığına karşı da hücumlara\nbaşlıyarak XIV. asrın son nısfında onu da ortadan kaldırdılar.\nKıbrıs Kırallığını da müteaddit hücumlarla hırpaladılar.\nKuvvetli idare teşkilâtına ve çok muntazam\nM E M L Û K L E R D E V - bir orduya malik olan Memlûkler İmparatorL E T ı N ı N _ Y Ü K S E L - luğu, İlhanlıların hücumlarını muvaffakiyetle\nM E S ı , I N K ı R A Z ı b e r t a r a f ettikten ve Şark Lâtinlerile Ermenilerin siyasî mevcudiyetlerine nihayet verdikten\nsora, Şarkî Akdenizde büsbütün ehemmiyet kazandı. Sur, Akkâ,\nYumurtalık gibi başlıca limanlar ellerine geçtiği için, İskenderiye eski ticarî ehemmiyetini yeniden kazandı; Mısır, tekrar\nHintten ve Hint Denizi vasıtasile Uzakşarktan gelen kıymetli\nticaret mallarının yegâne pazarı oldu. İmparatorluğun coğrafî\nmevkiinin bahşettiği bu iktisadî imtiyazdan Memlûkler çok\nistifade ettiler. Memleketlerine giren ve çıkan mallardan malın cinsine göre bazan yüzde elliye kadar yükselen bir gümrük resmi aldıkları halde yine müşterisiz kalmıyorlardı. Akkâmn sukutundan sora, Papa, Memlûklerle iktisadî münasebetlerde bulunacakları aforozla tehdit ettiği halde, iktisadî zaruretler ve ihtiyaçlar karşısında bunun hiç hükmü\nolmamıştı.\nMemlûkler İmparatorluğunun hudutları, en ziyade genişlediği zamanlarda şöyle idi: Garpta Berkaya kadar Bingazi çölü,", "n_chars": 2281, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 254", "page_id": "tarih-2-1931-p0254", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 180, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 179, "side": "recto", "printed_page": 255, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURIYE", "page_confidence": "ocr", "clip": [505.1, 0.0, 991.2, 658.08], "page_width": 991.2, "page_height": 658.08, "text": "cenupta Musavvaa kadar Nubi kıt'ası; Suriye hudutları, şarkta\nFırata, şimalde Toroslara, cenupta Arabistan çöllerine kadar\nuzanıyordu. Mekke ve Medine Memlûk Sultanının hakimiyeti altında idi (Harita. 36 a).\nMemlûk sultanları XIV. asır sonunda Timur istilâsına\nkarşı da müdafaa mecburiyetinde kaldılar. Fakat bu, gelip\ngeçen bir sel gibidi. XV. asırda diğer civar devletlerle meselâ Karakoyunlular ve Akkoyunlular la bazı mücadelelerde\nbulundularsa da bu da mühim birşey değildi. XV. asrın\nbilhassa ikinci nısfında Memlûkler Devletini işgal eden en mühim mesele, günden güne kuvvetlenen Osmanlı İmparatorluğunun kendi hudutlarına doğru genişlemesi idi. Her iki taraf,\nmücadeleye girişmekten çekmiyorlardı; fakat bu mücadele\nzarurî idi. Osmanlı Hükümdarı Bayazıt II. devrindeki MısırOsmanlı harpleri, Memlûklerin muvaffakıyetile neticelendi.\nLâkin Yavuzun hücumlarına karşı Memlûkler mukavemet\nedemediler ; Mercidâbık Meydan Muharebesini kazanan (24\nAğustos 1516) Yavuz, Suriyeyi zaptettikten sora Mısıra yürüyerek (22 Nisan 1517) de Kahireye girdi ve Memlûkler\nDevletine nihayet verdi.\nMemlûkler Devletinin bu kadar çabuk ve kolaylıkla ortadan kalkması, muhtelif sebeplerden ileri geliyordu: mütemadi harpler, dahilî mücadeleler, emîrler arasındaki rekabetler ve ihtiraslar, bu büyük Devletin manevî vahdetini bozmuştu; Suriyedeki müstahkem mevkilerin, kumandanları tarafından Osmanlılara hemen hiç mukavemet göstermeksizin\nteslimi bunu gösterir. Memlûklerin maliyesi de son derece\nbozuktu: mütemadi harplerin idaresi için sarfedilen büyük paralardan başka, sarayın ve emirlerin israf ve sefaheti de hazineyi boşaltmıştı. Vergi sistemi çok bozulmuştu: büyük\narazi sahiplerinden vergi alınamıyor, fakir halk ağır vergiler\naltında eziliyordu. Eskiden Devletin hemen en büyük varidat\nmembaı olan Hint ticareti, deniz yolunun keşfinden sora\nehemmiyetini kaybetmeğe başlamıştı. Dışardan parlak ve\nazametli görünen bu çürük bina, işte bu sebeplerden dolayı,\nOsmanlılar tarafından o kadar kolaylıkla yıkılabildi.\nD E V L E T T E Ş K I L Â T ı Memlûk İmparatorluğu muntazam teşkilâta\nmalik bir devletti, devlet işleri, Sultanın riyaseti altında en büyük Memlûk emirlerinden mürekkep bir\nmeclis tarafından idare olunurdu. Merkezî idarenin muhtelif", "n_chars": 2238, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 255", "page_id": "tarih-2-1931-p0255", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 180, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 180, "side": "verso", "printed_page": 256, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 520.49, 658.32], "page_width": 992.4, "page_height": 658.32, "text": "şubelerinin başında bulunan bu emirler mutlaka Memlûklerden olurdu; diğer unsurlara mensup olanlar için bu\nvazifelere geçmeğe imkân yoktu. Binaenaleyh bu suretle bir\nnevi Memlûkler aristokrasisi teşekkül etmişti. Şam, Halep,\nTrabulusşam, Hama, Safad valileri ve Şam ile Halep kale\nkumandanları, vazifelerinin ehemmiyetine mebni, doğrudan\ndoğruya Sultan tarafından intihap olunurdu. Vilâyet merkezlerindeki idare şubeleri, Kahiredeki merkezî teşkilâtın daha\nküçük mikyasta bir taklidi idi; ve valiler adeta küçük bir\nsultan hüküm ve nüfuzuna maliktiler. Zengin mukataalara\nmalik olan bu askerî ricalden başka, sivil memurlar ve\nulema sınıfı da büyük bir ehemmiyeti haizdi.\nDevletin askerî kuvveti bilhassa Memlûklere istinat ediyordu. Türkmen ve bilhassa Kıpçak gençlerini hükümet\nnamına satınalmağa memur hususî bir teşkilât mevcuttu. Bu\ngençler iptida Kahire kalesindeki hususî bir mektepte terbiye\ngördükten sora muhtelif kıt'alara dağıtılarak mükemmel bir\nasker olarak yetiştirilir, sora, ya emirlerin maiyetine yahut\nhükümdar maiyetindeki kıt'alara tayin olunurlardı. Ordu,\nhükümdarın ve emirlerin hassa askerlerinden başka halka\naskeri namı verilen ücretli veya tımarlara sahip diğer bir\nsınıftan teşekkül ederdi. Bedeviler ve Suriyedeki Türkmen\nkabileleri de reislerinin kumandası altında orduya iştirak\nederlerdi. Resmî posta teşkilâtı fevkalâde muntazamdı; hatta\nSuriye ile Mısır arasında güvercin postaları bile vardı.\nHulâsa, Memlûkler Devleti, Ortazamanın en muntazam\nve sağlam teşkilâta malik bir Türk Devleti idi. Osmanlı Devletinin birtakım müesseseleri, Memlûkler teşkilâtını taklit\nsuretile kurulmuştur.\n„ . . Memlûkler devrinde Mısır ve Suriye meden^et itibarile çok yükseldi; ziraatin ilerleMEMLUK DEVRİNİN . . . , „ , , , , J ¿1 1\nTÜRK ABİDELERİ m e s ı i?111 Mısırda arklar açıldı, setler yapıldı; sanayiin inkişafı için de çok çalışıldı.\nTicaret ve bilhasa Hint transiti Mısıra büyük bir servet temin\nediyordu. İmparatorluğun bu kadar mebzul varidat membalarma malik olması neticesinde, sair türk imparatorluklarında olduğu gibi, Memlûklerde de çok büyük bir inşa ve\nimar faaliyeti göze çarpah Mısır ve Suriyede bugün hâlâ\nmevcut olan muazzam abidelerin en çoğu bu devre aittir:\nKahire, Halep, Şam kaleleri, türk askerî mimarlığının birer", "n_chars": 2259, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 256", "page_id": "tarih-2-1931-p0256", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 181, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 180, "side": "recto", "printed_page": 257, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-S SURIYE", "page_confidence": "ocr", "clip": [520.49, 0.0, 992.4, 658.32], "page_width": 992.4, "page_height": 658.32, "text": "şaheseridir. Ayrıca birçok türbeler, çeşmeler, medreseler,\nhamamlar, camiler, hep bu devrin yadigârıdır. Memlûk sultanları ve emirleri tarafından Mısır ve Suriyede yaptırılan abideler (Res. 65) arasında Sultan Kalavun Camisi (Res. 66) (1283),\noğlu Mehmedin yaptırdığı cami, Sultan Hasan Camisi (Res. 67)\n(1362), Sultan Barkukun türbesi (1410), sora Sultan Kayıtbayın türbe ve camisi (Res. 48, 68)(14744475) Mısır-Suriye türk\nsan'atinin muhteşem şaheserleridir. Memlûkler devrinde Mısır\nve Suriyede tunç, bakır ve cam işleri, oymacılık, dokumacılık fevkalâde terakki etmişti.\nMemlûkler devrinde Mısır ve Suriyede\nMEMLÛKLER DEV- R*MDE TÜRK LİSAN e s e r e r ı n ı , • • a r a P ? a yazan birçok , • , turk , alım 1,.\nVE EDEBİYATI v e müverrihleri yetişmişti. Fakat ordu ve\nsaray lisanı türkçe olduğu için, bu devirde\ntürk dili Mısır ve Suriyede büyük ehemmiyet kazanmıştı.\nMemlûk sultanları ve emîrler arasında arapca bilenler çok\nazdı, Binaenaleyh bunlar namına Türkmen veya Kıpçak\nlehçelerile birtakım eserler yazıldığı gibi, Anadoluda veya\nAltınorduda yazılmış türkçe eserler de bunların kütüphaneleri\niçin büyük bir itina ile istinsah ettiriliyordu. Mısır ve Suriyedeki Türklerin Anadolu ve Altınordu ile yalnız siyasî ve\nticarî değil, edebî ve fikrî münasebetlerde de bulunduklarını gösteren bu gibi deliller pek çoktur. XIV-XV. asırlarda Mısır ve Suriyede yazılan birçok türkçe eserler arasında\nMercidâbık muharebesinde ölen Sultan Kansunun türkçe\nşiirlerini de saymak lâzımdır. Memlûk Sultanlarının türkçeyi\nresmî lisan olarak ta kullandıklarını yine Kansunun Sultan\nSelime gönderdiği bir mektuptan öğreniyoruz. Mısır ve Suriyede Memlûkler devri, türk kültürünün sair şubeleri gibi,\ntürk lisan ve edebiyatı için de bir inkişaf devresi olmuştur.", "n_chars": 1749, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 257", "page_id": "tarih-2-1931-p0257", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 181, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 181, "side": "verso", "printed_page": 258, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 513.02, 658.08], "page_width": 990.96, "page_height": 658.08, "text": "XXVııı\nORTAZAMANDA\nANADOLU TÜRK DEVLETLERI\n. Abbasiler, Bizansla birçok mücadelelerde buABBASÎLER DEV- RİNDE ANADOLU- ' u n duktan sora, bugunku Adana,Tarsus hava- , , . , ' , .. , .. . , ~ ,\nDA TÜRKLER lisini kat'î surette zaptetmişlerdi. Abbasilerin\nAnadolu harplerini yapan ordularında Türkler mühim bir kuvvet teşkil ettikleri gibi, Avasım namı verilen\nbu hudut eyaletinde de mühim miktarda Türkler vardı[l]. İslâm memleketlerinin Bizansa karşı müstahkem hududunu teşkil eden bu eyaletin en mühim askerî merkezi Tarsustu; İslâm\nmemleketlerinin her tarafından Bizanslılarla harbetmek maksadile buraya gönüllüler gelir, hatta içlerinden bir kısmı buralarda yerleşirdi. İşte bu suretle Kilikya havalisine gelip yerleşmiş olan Türkler arasından Ebu Süleymanüttürkî gibi birtakım maruf emirler de yetişmiş, hatta bazıları kendi isimlerile\nparalar bile bastırmışlardır. Bu saha Nicephorus Phocas (Nikeforus Fokas) kumandasındaki bizans ordusu tarafından zabıt\nve islâm ahali imha olunduktan sora bile (961-965), Kilikyanın\nsarp ve dağlık noktalarında türk kütlelerine tesadüf olunuyordu. Selçuk orduları Anadoluyu zaptettikleri zaman, bu müslüman Türklerden başka, Bizanslıların muhtelif maksatlarla Rumeliden Anadoluya naklederek muhtelif yerlerde yerleştirmiş\noldukları Oğuz, Peçenek, Kıpçaklara mensup gayrimüslim\nTürklere de tesadüf etmişlerdi.\n[1] Harun Reşit devrinde Abbasî Devletile Bizans Devleti arasındaki\nhududu Malatyadan geçmek üzere Tarsustan Erzincana çizilen bir hat\nteşkil ediyordu.", "n_chars": 1498, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 258", "page_id": "tarih-2-1931-p0258", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 182, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 181, "side": "recto", "printed_page": 259, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [513.02, 0.0, 990.96, 658.08], "page_width": 990.96, "page_height": 658.08, "text": "Gazneli Mahmudun Horasana geçirmiş olSELÇUK DEVLETİN- duğu bir kısım oğuz aşiretleri, gerek onun\nDEANADOLUDAKI zamanında gerek oğlu Mes'ut zamanında,\nOĞUZLAR gördükleri zulümlere dayanamıyarak garba\ndoğru ilerlediler (102,9); ve İranı geçerek\nAzerbaycana yürüdüler. Oradaki yerli emirlerle birçok harplerde bulundular; nihayet bunlardan mühim bir kütle Bizans\nhudutlarına yerleşerek, Ermeniler, Gürcüler ve Bizanslılarla\nmücadelelere başladılar: 1037 de bu Oğuzlar Van Gölü kenarında büyük bir Bizans kuvvetini mağlûp ederek 24 bin\nsüvari öldürdüler. Biraz sora Horasanda Selçuk Devletinin\nkuruluşu, bu Oğuzları büsbütün ümide düşürdü; 1041-1042\nde Ermenilere karşı muvaffakiyetli taarruzlarda bulundular.\nDiyarbekir ve Musuldaki islâm emîrlerile de harplerde bulunan bu Oğuzlar, ağır zayiata oğramışlar ve yorulmuşlardı.\nLâkin bu sırada, Selçuk İmparatorluğunun süratli inkişafı\nsayesinde, asıl büyük Oğuz kuvvetleri, Selçuk reislerinin maiyetinde garba doğru ilerlemekte idiler.\nA. SELÇUKLARIN ANADOLUYU İSTİLÂSI\nHorasan ve İranda yerleşen Selçuk Devleti,\nMALAZGİRT HAR- Maveraünnehirden mütemadi surette gelen\nÇUK -KBİZANSSMÜ- ° ğ u z kabilelerini garp hudutlarına gönderCADELELERİ mek ve onları yeni zaptedilecek memleketlere yerleştirmek siyasetini takip ediyordu.\nTuğrul Bey, Selçok ailesinden Kutulmuş ve İbrahim İnal\nkumandasında büyük oğuz kuvvetlerini Azerbaycan ve Elçezire ile, Şirvan, Gürcüstan, Cenubî Kafkasya fütuhatı için garba\ngöndermişti. Daha evel bu taraflara gelmiş olan Oğuzlar da\nbu yeni kuvvetlere iltihak ettiler. 1047 - 1049 senelerinde\nErmenistan Türkler tarafından çiğnendi; Türkler bizans ordularını mağlûp ederek Erzuruma kadar ilerlediler. Tuğrulun\no aralık bazı dahilî işlerle ve isyanlarla meşgul olması, Bizansa karşı olan bu hücumları bir müddet gevşetti. Maamafih\n1052 de Kars ın tahrip edildiğini, 1053 - 1054 te Van Gölü\ncivarının ve Ermeniler ile Gürcülerin tekrar türk hücumlarına maruz kaldığını görüyoruz. Bu hücumlardan telâşa\ndüşen Bizans, Rumelideki ordularını da Anadoluya geçire", "n_chars": 2026, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 259", "page_id": "tarih-2-1931-p0259", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 182, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 182, "side": "verso", "printed_page": 260, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.02, 658.32], "page_width": 990.96, "page_height": 658.32, "text": "rek Türklere mukavemete çalıştı. Fakat türk akınlarım menetmek imkânsızdı: 1056-1057 de Ermenistan yeni bir akma\nmaruz kaldığı gibi, Malatya da tahrip edildi. Dahilî karışıklıkları tamamen temizliyen Tuğrul Bey, artık Bizansa karşı\ndaha serbest hareket edebilirdi; 1059 da Sivas hücuma uğradığı gibi, Garbî Anadoluya doğru da türk akınları başladı.\nAlp Aslanın cülûsundan sora, Bizansla mücadele daha ziyade hararetlendi: Türk kuvvetleri 1064 te Aras şimalinde\nAni şehrini tahrip ettikleri gibi, 1065 - 1067 de Urfadan\nAntakyaya kadar olan sahalara da hücuma başladılar; 1067 de\nKayseri, 1068 de Niksar ve Amorium, 1069 da Konya, 1070 te\nHonas Türklerin şiddetli hücumuna uğradı. Bu akınlar, daimî\nsurette tekerrür etmekle beraber, henüz kat'î bir istilâ, bir\nyerleşme mahiyetinde değildi. Fakat Bizans İmparatorluğu\nbüyük bir telâşa düşmüştü. 1067 de imparator olan meşhur\nkumandan Romanus Diyogenis, bütün gayretlerine rağmen,\nAnadoluya olan bu türk akınlarını durdurmaktan âciz kalmıştı.\nAnadoluyu tehdit eden bu türk tehlikesinr Î ' ^ N E T ^ E l S i d e n k u r t u l m a k iÇin İmparator Bizansın bütün kuvvetlerini topladı; iki yüz bin kişiye\nyakın büyük ordusile Selçuk İmparatorluğuna kat'î bir darbe\nindirmek istiyordu. Frikya, Kapadokya kolaylıkla türk kuvvetlerinden kurtarıldı; ordusunu toplamaya vakit bulamıyan\nAlp Aslan, sulh teklifinde bulundu ise de mağrur İmparator\nbunu kabul etmedi. Alp Aslan maiyetinde bulunan 20-30\nbin kişilik küçük ordusile harbi kabule mecbur oldu.\n26 Ağustos 1071 de Malazgirt te vukua gelen büyük harp, Alp\nAslanın kat'î .galebesile neticelendi; İmparator esir düştü.\nAlp Aslan İmparatora karşı çok alicenaplık gösterdi; onu serbest bıraktığı gibi, rakiplerine galebe ederek tekrar İmparatorluk tahtına geçebilmesi için yanma askerî bir kuvvet te\nverdi. Fakat Bizanslılar arasında müthiş bir tefrika başlamış,\ndahilî harp bütün şiddetile baş göstermişti. Bizansın son bir\ngayretle çıkardığı büyük ordu mahvolmuş, bütün Anadolu\nTürkler karşısında adeta müdafaasız kalmıştı. Bu zaferden birkaç ay sora türk süvarileri Üsküdara kadar geldiler. Alp Aslan Kızılırmağa kadar olan memleketleri maiyetindeki Türkmen emirlerine taksim etti; onlar da Anadolunun o zamanki\nvaziyetinden istifade ederek birtakım beylikler kurdular ki,\nbunların en mühimleri Saltuklar, Mengüçler, Danişmentlilerdir.", "n_chars": 2330, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 260", "page_id": "tarih-2-1931-p0260", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 183, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 182, "side": "recto", "printed_page": 261, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [518.02, 0.0, 990.96, 658.32], "page_width": 990.96, "page_height": 658.32, "text": "B. İLK SELÇUK FEODALİTESİ\nSALTUKLAR Alp Aslan, emirlerinden Ebülkasım ı Erzu(1071-1201) rum taraflarının zaptına memur etmişti. Vazifesini muvaffakiyetle yapan Ebülkasım,\nErzurum merkez olmak üzere küçük bir devlet kurdu. Selçuk İmparatorluğunun yüksek hakimiyetini tanıyan bu Devlet, Ebülkasımın Torunu Saltuka nispetle Saltuklar veya\nSaltukoğulları ismini almıştır. Gürcülerle birçok muvaffakiyetli harpler yapan Saltukoğulları, Anadolu selçuk hükümdarlarile sıkı münasebetlerde bulundular ; onların yüksek hakimiyetini tanıdılar. Nihayet Anadolu Selçuk Sultanı\nRükneddin Süleymanşah 1201 de Erzurumu zaptederek bu\nDevlete nihayet verdi.\nTîENCfiriFR AİP Aslanın maiyetindeki türkmen emîrle(1071-1252) rinden Mengüç Gazi, Malazgirt zaferinden sora, merkezi Erzincan olmak üzere Mengüçler Devletini kurdu. Kemah, Şarkî Karahisar, Divriği şehirlerini zaptederek nüfuzunu genişletti. Soraları bu devlet\niki şubeye ayrıldı: Erzincan ve Kemah Şubesi, Divriği\nŞubesi. Anadolu selçuk hükümdarlarile daimî münasebetlerde bulunan Mengüç ailesinin hakimiyeti, Anadolu Selçuk\nHükümdarı Birinci Alâeddin Keykubat tarafından ortadan\nkaldırıldı (1228). Bunların Divriği Şubesi bir müddet daha\nyaşayabildise de 1252 den sora buraları da Anadolu Selçukları tarafından zaptedildi. Divriği de Mengüç ailesi tarafından yaptırılmış olan birtakım mimarî şaheserleri, bunların\nmedenî seviyelerinin yüksekliğine şehadet etmektedirler. 69).\nDANİŞMENTLİLER Danişmentliler Devletini kuran, Alp Aslan\n(1071-1177) maiyetindeki turkmen beylerinden Melik\nDanişment Ahmet Gazi dir. Büyük bir kahraman olan Danişment Gazi Bizanslılara karşı birçok muvaffakiyetler kazanarak, merkezi Sivas olmak üzere kuvvetli\nbir devlet kurdu. Amasya, Çankırı, Çorum, Niksar şehirlerini ve havalisini kâmilen zaptetti. Elbistan ve Malatya havalisi de ona tâbi bulunuyordu. 1084 te ölen bu büyük hükümdarın yerine oğlu Melik Gazi Gümüş Tekin geçti. Bizanslılara karşı birçok muvaffakiyetler kazanan Gümüş Tekin\nzamanında Danişmentliler Devleti büyük bir nüfuz ve kuvvet sahibi oldu. Gümüş Tekin Selçuk Hükümdarı Birinci", "n_chars": 2071, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 261", "page_id": "tarih-2-1931-p0261", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 183, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 183, "side": "verso", "printed_page": 262, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 521.1, 659.04], "page_width": 991.2, "page_height": 659.04, "text": "K ı l ı ç Aslanla birlikte Godfrua dö Buyyon kumandasında Anadoludan geçen Haçlılara karşıda zaferler kazandı (1097); ve\n1100 de Antakya Prensi Boemondu Malatyada mağlûp ve\nesir etti. Sora Bizanslılara harp açarak Kastamonuyu aldı.\n1126de Gümüş Tekinin yerine geçen oğlu Mehmette Bizansl ı l a r l a birçok harpler yaptı; bunların Kilikyaya yerleştirdikleri Ermenilerden birçok yerleri aldı. Kayseri şehri de ona tâbıdi. Vefatında 1142-1143 Danişmentliler Devleti parçalandı:\nKardeşi Yağı Basan Amasya ve Ankara şehirlerile hayalisine hâkimdi; Kayseriye ve Sivas Mehmedin oğlu Zünnunun elinde idi. Malatya da bu aileden Aynüddevle nın\nelinde bulunuyordu. Zünnun Selçuk Sultanı Kılıç Aslan Il.ye\nistinat ettiğinden, Yağı Basan da Bizans İmparatoru Manuelle\nbirleşerek 1158 de Kılıç Aslana karşı harp açtı. Bu suretle Selçuk nüfuzunu kırarak Anadoluda büyük bir kuvvet sahibi\noldu. Yağı Basan bir aralık Selçuklarla Bizanslılar aleyhine\nbirleştise de, bu ittifak uzun süremedi. 1166 - 1167 de vefatından sora, Danişmentliler Devleti tekrar zâfa uğradı; Zünnun bir aralık kaynatası Nureddin Zenginin himayesinde\nmevkiini muhafaza edebildi; fakat onun ölümünden sora\nSelçuk Devleti birer birer bütün Danişmentliler şubelerinin\nhakimiyetine nihayet verdi (1174-1177).\nDanişmentliler Devleti ilk zamanlarda Bizanslılara ve Haçlılara karşı mühim muvaffakiyetler kazanarak Anadoluda\ntürklüğün hâkim olmasına büyük hizmetler etmişti. Fakat\nsoradan aile kavgaları ve bilhassa Anadolu Selçuklarma karşı\nBizansla birlikte hareket etmeleri, Selçuklarm Anadoluda\ntürk vahdetini kurabilmelerini epey bir zaman geciktirmiştir.\nDanişmentliler, hâkim oldukları yerlerde birçok medenî\ntesisat vücuda getirmişler, camiler, medreseler, köprüler yaptırmışlardır. Onlardan kalan birhayli mimarî eserleri, Anadolu\ntürk san'atinin birer şaheseri olarak hâlâ yaşamaktadır.\nC. ANADOLU SELÇUK İMPARATORLUĞU\n(1077 — 1308)\nSelçuk torunlarından Kutulmuş, Tuğrul Bey\nÛ ^ T ^ n m ^ ı S f zamanında Anadolu fütuhatına iştirak ettikıLILFAKA 1 UKLUBÜ- , , , , . . . A 1 «\nNUN KURULUŞU ten sora, Selçuk tahtına geçmek için Alp Aslana karşı açtığı harpte ölmüştü. Oğlu Süleyman, babasına tâbi olup Birecik ile Urfa arasında yaşayan", "n_chars": 2193, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 262", "page_id": "tarih-2-1931-p0262", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 184, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 183, "side": "recto", "printed_page": 263, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [521.1, 0.0, 991.2, 659.04], "page_width": 991.2, "page_height": 659.04, "text": "türkmen kabilelerinin başına geçti. Melikşah tahta geçince,\nSüleymanı Bizanslılarla harbe memur etti ve Anadoludaki\nbütün türkmen kuvvetlerinin kumandasını ona verdi. Bu sırada Anadoluda Bizans kumandanları arasında dahilî harpler\nşiddetlenmişti; ahali büyük arazi sahiplerinin elinde adeta\nköle vaziyetine düşmüş, bundan kurtulmak için bir çare\narıyordu. Süleyman, idaresi altına geçen memleketlerde, hafif bir vergi vermek şartile herkesin hürriyetini temin ettiği\niçin, Bizans idaresindeki memleketler halkı da onun hakimiyeti altına girmek arzusunu besliyorlardı. Bizansm resmî\ndini olan Ortodoks kilisesi tarafından şiddetli takibata uğratılan\nsair mezheplere mensup ahali de, din ve mezhep serbestisini\ntamamen temin eden türk idaresini tercih ediyorlardı.\nİşte bu vaziyet, Anadoluda türk fütuhatını kolaylaştırdı. îsaac\nKomnenus (İsak Komnenus) kumandasındaki bizans ordusu\nKayseri civarında mağlûp ve kumandanı esir edildi (1073). Bu\nsırada RomanusDiyogenis maiytindeki ücretli Norman askerlerinin kumandanı Rusl dö Bayyöl Kapadokya, Frikya, Bitinya\nsahalarında bir lâtin devleti kurmak istedi: Fakat Bizans\nİmparatoru Mihal VII. 1074 te Süleymanla birleşerek bu\nisyanı bastırdı; ve Süleymamn zaptettiği yerleri ona bıraktı.\nTürk kuvvetleri asilerin reisi Dukası İzmit civarında mağlûp\nve esir ettiler. 1079 da İmparatorluk tahtını ele geçirmek istiyen Nicephorus Melissenis (Nikeforus Melisenis) Süleymanla\nittifak ederek türk kuvvetlerinin zaptedeceği yerleri ona bırakmağa razı oldu. İşte bu fırsatlardan istifade eden Süleyman, yalnız Orta Anadoluyu değil Garbî Anadolunun mühim bir kısmını da ele geçirdi; Alaşehir, İzmir, Ayasluk,\nEdincik ve İznik gibi mühim merkezler artık Türklerin\nelinde idi (1081). İstanbulu almak maksadını besliyen Süleyman, İznik şehrini merkez yapmıştı. Aleksis Komnenus, Bizans\ntahtına geçtikten sora (1081), Bizansm dağınık kuvvetlerini\ntoplamağa ve anarşiyi kaldırmağa muvaffak oldu. Süleyman\nbunun üzerine şarka dönerek Antakyayı zaptetti (1085). Fakat\nbu hâdise, onunla Halebe hâkim olan Ukayl oğlunun arasını\naçtı ; Antakya civarındaki bir harpte düşmanını mağlûp eden\nSüleyman Halep üzerine yürüdü; Fakat Suriye Selçuk Hükümdarı Tutuşla yaptığı bir harpte mağlûp oldu ve öldü", "n_chars": 2222, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 263", "page_id": "tarih-2-1931-p0263", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 184, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 184, "side": "verso", "printed_page": 264, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 515.33, 659.04], "page_width": 991.92, "page_height": 659.04, "text": "Süleymanın ölümünden sora Büyük Selçuk\nî u P A R A r o f ^ İmparatoru Melikşah Antakyaya kadar geleNUN KUVVETLEN- rek Anadolu ve Suriye işlerim tekrar tanzim\nMESİ; HAÇLILARA etti ve Süleymanın henüz küçük olan oğlu\nVE BİZANSLILARA Kılıç Aslan I. i beraber alarak Iraka göKARŞI ZAFERLER türdü. Süleymanın Antakyaya giderken İznıkta bıraktığı Ebülkasım, sora onun yerine geçen Ebülgazi, Bizansa karşı türk fütuhatını muvaffakiyetle muhafaza ediyorlar,\nhatta yeni muvaffakiyetler kazanıyorlardı. Maamafih merkezî\nidare kuvvetli olmadığından Anadolunun muhtelif yerlerinde\naz çok müstakil birtakım türk emirleri türemişti. Danişmentliler bunların en kuvvetlisi idi.\nMelikşahın 1092 de vefatından sora yerine geçen Berkyaruk, Kılıç Aslan I. i Anadoluya yolladı.Kılıç Aslan\nİzmir ve civarında kuvvetli bir beylik kurarak muntazam\nbir donanma teşkil eden Türk Emîri Çaha Beyin kızını aldı;\nve onun da yardımile yine İznik merkez olmak üzere babasının devletini tekrar kuvvetlendirdi. Kılıç Aslan zamanında Haçlıların seferleri başladı: Anadoludan geçen büyük\nhıristiyan kütlelerine ve o fırsattan istifade ederek kaybettiği\nmemleketleri gerialmağa çalışan Bizanslılara karşı, Kılıç\nAslan mütemadi harplere mecbur oldu. Payitahtı olan İznik\nBizanslıların eline düştü ; Selçuk toprakları müteaddit istilâlar\ngördü; fakat bu kahraman hükümdar, bilhassa Danişmentlilerle beraber, Haçlı sürülerini Anadoluda büyük mağlûbiyetlere, müthiş zayiata uğrattı (HaçlılarHarbi bahsine müracaat).\nHaçlılar tehlikesi geçtikten sora Selçuklularla Danişmentliler arasındaki eski rekabet yeniden uyandı; Kılıç Aslan Danişmentlileri mağlûp edereK Anadoluda tekrar büyük bir nüfuz\nkazandı. Berkyaruk öldükten sora yerine geçen Sultan Mehmedi metbu tanımadı; ve Şarkî Anadolunun bazı mühim\nmerkezlerini ona tâbi beylerin elinden alarak 1107 deMusulda\nhutpeyi yalnız kendi namına okuttu. Nihayet İran ve Suriye\nSelçuk ordularına karşı mağlûp olarak Habur çayında boğuldu (1107). Danişmentliler, Bizanslılar bundan istifade ederek\nSelçuk memleketlerinden bir kısmını zaptettiler.\nLâkin oğlu Mes'ut (1116—1156) bunlarla birçok harplerden\nsora Selçuk Devletinin nüfuzunu tekrar iadeye muvaffak oldu;\nsaltanatının son zamanlarında Anadolu tekrar Haçlı ordularının\nhücumuna uğradı; Sultan Mes'ut Haçlıların başında bulunan", "n_chars": 2287, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 264", "page_id": "tarih-2-1931-p0264", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 185, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 184, "side": "recto", "printed_page": 265, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [515.33, 0.0, 991.92, 659.04], "page_width": 991.92, "page_height": 659.04, "text": "Alaman İmparatoru Konradın ordusunu Tarsus geçitlerinde\nmağlûp ettiği gibi, Fransa Kiralı Lui VII. kumandasındaki\norduyu da İçel dağlarında perişan etti.\nKılıç AslanlI. zamanında (1156 — 1192) Selçuk Devleti\nDa, işmentlilerle birçok harplerden sora nihayet Anadolu\nTürklerini kendi hakimiyeti altında topladı. Fakat Bizans\nİmparatoru Manüel Komnenus bundan hiç hoşlanmıyarak\nKılıç Aslan üzerine yürüdü ; Çardak civarında Muriokefalondaki harp Bizanslıların müthiş bir hezimetile neticelendi\n(1176); Niksar üzerine yürüyen diğer bir Bizans Ordusu da\nperişan edildi. Artık bundan sora Anadulu Selçuk İmparatorluğu için Bizans tehlikesi kalmamıştı. Lâkin şimdi de dahilî\nmücadeleler başlıyordu: ihtiyarlığında memleketini on bir\noğlu arasında taksim eden Kılıç Aslan II., daha ölmeden,\nbu hatasının neticelerini gördü. Birçok kanlı mücadelelerden sora Sultan Rükneddin Süleyman kardeşlerini mağlûp\nederek Anadolunun vahdetini tekrar iadeye muvaffak oldu\nKardeşi Rükneddinin henüz küçük yaşındaki\n^™TTORLUGUÎ ° & l u n u ı s k a t ederek Konya tahtına geçen\nNUN YÜKSELİŞ \" Griyaseddin Keyhusrev I. kudretli bir hükümDEVRESİ dardı. Cenubî Anadolunun çok mühim bir\nlimanı olan Antalyayı zaptederek (1206)\nVenediklilerle ticarî münasebetlere girişti. Halep hükümdarile birlikte Kilikya Ermenilerine hücum ve Pertus kalesini\nzaptetti (1208). Lâkin Teodor Laskaris le Honas ta icra ettiği\nharpte maktul düştü (1210). Yerine geçen îzzeddin Keykâvus I.\nkardeşi Keykubatla amcası Erzurum Meliki Tuğrulşah a\nkarşı saltanatını muhafaza için Bizanslılarla sulh etti. Ermeniler de bu fırsattan istifade ederek hücuma kalkıştılar. Fakat\nİzzeddin bütün bu gaileleri muvaffakiyetle atlattı; kardeşini\nesir ve hapsetti. Trabzon Rum İmparatorluğundan Karadenizde mühim bir ticaret merkezi olan Sinopu aldığı\ngibi, İmparatorluğu senelik bir vergi vermeye de mecbur\netti (1214). O aralık hıristiyan şövaliyelerinin de yardımile\nTürk kale muhafızlarını öldüren Antalya ahalisi tedip edilerek şehir tekrar zaptolundu. Kilikyaya hücum eden İzzeddin,\nErmenileri de müthiş bir mağlûbiyete uğrattı; Kilikya geçitlerindeki birtakım mühim kaleleri Türklere bırakmak ve\nsenelik bir vergi vermek şartile Ermenilerin sulh talebini", "n_chars": 2196, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 265", "page_id": "tarih-2-1931-p0265", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 185, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 185, "side": "verso", "printed_page": 266, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 517.86, 658.08], "page_width": 990.48, "page_height": 658.08, "text": "kabul etti (1216). İzzeddin, İmparatorluğunun şark ve cenubuşarkt hudutlarını da genişletmek istedise de, yaptığı harplerde muvaffak olamadı ve 1219 da öldü.\nYerine geçen kardeşi Alâeddin Keykubat I. zamanında\nAnadolu Selçuk İmparatorluğu en haşmetli devrine vâsıl\noldu: eyi bir idare adamı, tedbirli bir kumandan, mahir diplomat olan Alâeddin, İmparatorluğu büyültmek ve yükseltmek\niçin hiçbir fırsatı kaçırmadı: Ermenilerle Antakya prensliği\narasındaki ihtilâftan istifade ederek Akdeniz kıyılarında Erm e n i l e r i n elindeki mühim müstahkem mevkileri aldı; bunlardan bilhassa Kandelor u tahkim ederek ve yeni binalarla süsleyerek ismini Alâiye ye çevirdi; ve kendisine kışlık\nmerkez yaptı. Ermeniler onu metbu olarak tanımağa ve\nsenelik vergiden başka türk ordusuna yardımcı asker de\nvermeğe mecbur oldular (1220 — 1221).\nYeni Diyarbekir ve Hısnıkeyfa Beyinin Eyyubilerle birleşerek hutpeden kendi ismini kaldırmak istemesi üzerine Kâhta ve Çemişgezeği zaptetti (1222). Yardıma gelen Eyyubî ordusunu mağlûp ettisede, Eyyubilerle hoş geçinmek siyasetini\ntakip edeceği için esirlere karşı büyük bir nezaket gösterdi.\nVe biraz sora Eyyubî ailesinden bir kızla evlendi. 1225 te\nErzurum ve Erzincan emirlerinin vefatı üzerine, buraları da\nSelçuk İmparatorluğuna ilhak için birtakım harplere girişti;\nEyyubilerle müttefik olarak, Celâleddin Harzemşaha karşı\nErzincanda büyük bir zafer kazandı (10 Ağustos 1230). Ve\nbunun neticesinde Erzurumu da zaptetti.\nBu sırada Cengiz orduları tekrar şark hudutlarında görünmüş, Celâleddinin ölümünden sora başsız kalan muhtelif kumandanlar maiyetinde Harzemli Türklerden mürekkep kütleler de her tarafa dağılmıştı. Alâeddin bu fırsatı da kaçırmak\nistemedi: Eyyubiler tarafından zaptedilmiş olmakla beraber o\naralık müdafaasız kalan Ahlatı ve civarım zaptetti; ve Harzemlileri kendi hizmetine alarak buraların müdafaasına da onları memur etti. Ahlâtın zaptı üzerine Eyyubî ailesine mensup\nmuhtelif hükümdarlar Alâeddine karşı birleştiler; fakat aralarındaki rekabetle bu ittifakın uzun zaman sürmesine ve müspet bir netice elde edilmesine mâni oldu; Alâeddin bundan istifade ederek Harput u da zaptetti (1234). Bundan sora Eyyubilere ait birtakım şehirleri daha almak teşebbüsünde bulundu ise\nde, devamlı bir netice elde edemedi ve 1237 de yeni bir harbe", "n_chars": 2291, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 266", "page_id": "tarih-2-1931-p0266", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 186, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 185, "side": "recto", "printed_page": 267, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [517.86, 0.0, 990.48, 658.08], "page_width": 990.48, "page_height": 658.08, "text": "hazırlandığı sırada birdenbire öldü. Alâeddin, Eyyubî ailesine mensup zevcesinden olan küçük oğlunu veliaht yapmıştı.\nBundan mütessir olan büyük oğlu Gıyaseddin Keyhusrevin\nbabasını zehirlediği rivayet olunmaktadır. Alâeddinin vasiyeti\nhilâfına olarak yerine Gıyaseddin Keyhusrev II. geçti.\nKeyhusrev, Keykâvus ve bilhassa Alâeddin Keykubat\ndevirleri, Anadolu Selçuk Devletinin kemal devresidir. Antalya ve Sinobun fethi, Anadoluyu cihan ticaretine açmış, hudutların emniyeti ve yolların asayişi Anadoluya asırlardanberi görmediği bir refah temin etmişti. İstanbulu Lâtinlerin\nzaptı üzerine merkezi İznik olmak üzere teşekkül eden İznik ve Trabzon rum devletleri, Kilikya Ermenileri, Selçuklara\nher yıl vergi veriyorlar, yardımcı asker gönderiyorlardı. İmparatorluğun cenubuşarkî hudutlarmdaki şehirlerde hüküm\nsüren Eyyubî ve Artuk ailesine mensup hükümdarlar, Selçuk imparatorlarını metbu olarak tanıyorlar, hutpede ve sikkeleri üzerinde onların ismini zikrediyorlardı. Keykubat I.\nCengiz ordularının hücumu ihtimaline karşı Anadolunun\nbüyük merkezlerini tahkim etmekle beraber, mahirane bir\npolitika takip ederek, bu orduların Selçuk topraklarına taarruzuna meydan vermemişti. Yalnız siyasî ve iktisadî\nnoktalardan değil, medeniyet tarihi noktasından da bu devir\nAnadolu Türklerinin en parlak devirlerindendir.\nGıyaseddin Keyhusrev II. Selçuk ordusunA N A D O L U S E L Ç U K d a k i beylerin bir kısmı ve hıristiyan kıt'alarıı M P A R A T O R L U G U - .. , , , . . . , U U\nN U N Z A Y ı F L A M A S ı - n ı n y ar dımıle tahta geçtikten sora, babasının\nD A H I L Î I S Y A N L A R tecrübeli kumandanlarına ve büyük ricaline\nkarşı emniyetsizlik göstermeğe başladı. Sadeddin Köpek isminde hilekâr bir emîrin de teşvikile kardeşlerini ve üvey anasını öldürttü. Alâeddin Keykubadm muvaffakiyetlerine büyük yardımlarda bulunmuş olan Harzemli emirler, Keyhusrevin ve Sadeddin Köpeğin kendilerine fenalık edeceklerini anlamışlardı. Binaenaleyh maiyetlerindeki Harzemlilerle birlikte Selçuk topraklarından çıktılar ve civarda Eyyubilere tâbi sahaları yağmaya başladılar. Sora Eyyubilerin\nhizmetine girerek 1244 senesine kadar Elcezirede, Suriye ve\nPalestinde birçok hareketlere iştirak ettiler. Keyhusrev, cenubuşarkideki küçük islâm devletlerine, hatta Halep hükümdarlarına kendisini metbu olarak tanıttı. Fakat, imparatorluğun bu azametli manzarasına rağmen, inhitat başlamıştı:", "n_chars": 2377, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 267", "page_id": "tarih-2-1931-p0267", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 186, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 186, "side": "verso", "printed_page": 268, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 517.02, 657.84], "page_width": 990.96, "page_height": 657.84, "text": "1241 de Baba İshak isminde bir türkmen şeyhi, kendisini\npeygamber tanıyan kuvvetli türkmeıı aşiretlerine kıyam emrini verdi: Şumayşat (Şamşat), Malatya havalisinde başlıyan\nbu göçebe isyanı birdenbire korkunç bir hal aldı; büyük şehirler ahalisi ve onlarla beraber selçuk orduları mütemadi mağlûbiyetlere uğrayorlardı. Keyhusrev büyük bir tel: ş içinde\nKonyayı bırakarak Kubadabat kalesine kapandı; Selçuk ordusu Baba İshakı yakalayıp idam etmekle beraber, Türkmenlere karşı tekrar mağlûp oldu. Nihayet Erzurumda hudut muhafazasında bulunan ve büyük bir kısmı hıristiyanlardan\nmürekkep olan selçuk ordusu, bu isyanı kanlı surette bastırdı.\nBu sırada Selçuk İmparatorluğu şarkta\nANADOLU SELÇUK yeni ve büyük bir tehlike karşısında kalIMPARATORLUGU - D Bayçu kumandasında bir moğol orduNUN C E N G İ Z ÇO- 1 , 1 ¿ı • • ~ , - , ,\nCUKLARININ NÜFU- s u ' s e l ? u k kuvvetlerim mağlup ederek\nZU ALTıNA GIRMESI Erzurumu aldı (1241). Keyhusrev, selçuk\nordusunu kendisine tâbi devletlerin gönderdiği yardımcı kuvvetlerle de takviye ederek ilerledi; fakat bu karışık, intizamsız ordu Sıvasın 60 kilometre kadar\nşarkındaki Kösedağ harbinde Bayçu ordusuna karşı fena bir\nhezimete uğradı (26 Haziran 1243). Sivas müdafaasız teslim\noldu; fakat Kayseri hücumla zaptedildiği için tahrip edildi\nve halk kılıçtan geçirildi.\nKeyhusrev bu mağlûbiyetler karşısında mukavemetin imkânsızlığını anladı; ve her yıl vergi vermek şartile Bayçu ile\nsulha mecbur oldu. Bu hadiseler esnasında Ermenilerin hıyanetini görmüş olan Keyhusrev bir ordu göndererek Kilikyayı\nçiğnedi; Ermenilerin eline geçen yerleri gerialdığı gibi onları\ntekrar vergi vermeye mecbur etti (1245). Fakat biraz sora öldü.\nYerine geçen oğlu Keykâvus II. zamanında bütün nüfuz\nVezir Sahip Şemseadin in elinde idi; bu sırada Keyhusrevin diğer oğlu Rükneddin Kılıç Aslan, Cengizoğullarından\nKüyükü Büyük Han intihap edecek kurultaya iştirak etti(1246).\nKüyük, Kılıç Aslanı Selçuk tahtına tayin ettiği gibi, Sahip\nŞemseddinin idamını da emretti; ve evelce Keyhusrevle Bayçu arasında kararlaştırılmış olan sulh şartlarını da şu şekle\nkoydu: Büyük Hana her sene 1,200,000 altın, 5 0 0 parça altın\nsırma ile işlenmiş ipek kumaş, 5 0 0 at, 500 deve, 5 0 0 0 koyun ve bundan başka hemen bu kıymette münasip hediyeler verilecekti. Kösedağı mağlûbiyeti, Anadolu Selçuk İmpa", "n_chars": 2307, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 268", "page_id": "tarih-2-1931-p0268", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 187, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 186, "side": "recto", "printed_page": 269, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [517.02, 0.0, 990.96, 657.84], "page_width": 990.96, "page_height": 657.84, "text": "ratorluğunu, hükümdarları bile Büyük Han tarafından intihap\nedilen ehemmiyetsiz bir devlet şekline sokmuştu!\nKılıç Aslan IV. Anadoluya gelince sultan olarak tanındı\nve Sahip Şemseddini idam etti (1249). Fakat bu sırada Büyük\nHakanın ölümü haberi geldiğinden, Selçuk emirleri, kardeşler\narasındaki mücadeleye nihayet vermek için, İzzeddin Keykâvus, Rükneddin Kılıç Aslan ve Alâeddinin müştereken saltanat\nsürmelerini kararlaştırdılar; ve Celâleddin Karatay idareyi\neline aldı. Fakat bir müddet sora, memuren Büyük Han nezdine giden Alâeddin Erzincanda öldü. Hükümet Rükneddin ile\nİzzeddinin elinde kaldı. Bu müşterek idareden doğan karışık\nvaziyet, 1254 e kadar devam etti. Nihayet İzzeddin Keykâvus, Rükneddini hapsederek yalnız başına saltanat sürmeğe\nbaşladı. Fakat Bayçu ordusu ile yaptığı harpte mağlûp olunca, İznik İmparatorluğuna kaçtı (1256). Bunun üzerine Rükneddin hapisten çıkarılarak tahta geçirildi. Fakat Bayçu kuvvetleri, Halâgû ordusuna iltihak için geridönünce İzzeddin\ntekrar geldi. Nihayet birçok müzakerelerden sora Hulâgûnun\nda tensibi ile Anadolu ikiye ayrıldı: Kızdırmağın şarkındaki\nmemleketler Rükneddine, garbindekiler İzzeddine ait olacaktı.\nİki kardeş, ordularile birlikte Hulâgûnun Suriye seferine iştirak ettikten sonra, Anadoluya döndüler. Lâkin Rükneddinin Veziri Muinüddin Süleyman Pervane, İzzeddinin Memlûk\nSultanlarile gizli münasebetlerde bulunduğunu Hulâgûya\nbildirdi ve tedibine emir aldı. Bunun üzerine İzzeddin Antalya tarikile İstanbula kaçmağa mecbur oldu (1261). Selçuk\ntahtı artık Rükneddine kalmıştı; fakat hakikatte bütün nüfuz,\nHulâgûnun naibi makamında bulunan Pervanenin elinde\ntoplanmış, Anadolu, İlhanlıların bir vilâyeti hükmüne girmişti.\nRükneddinin kendisine karşı eyi hisler beslemediğini öğrenen\nPervane, Mısır Sultanı Beybars ile münasebeti olduğunu\nbehane ederek onu öldürttü (1264). Yerine henüz altı yaşındaki oğlu Gıyaseddin Keyhusrev III. tahta çıkarıldı.\nİLHANLILARIN HA- Muinüddin Pervanenin tahakkümü ve İlhanKİMİYETİNE KARŞI hlar kumandanlarının birtakım hareketleri\nANADOLUDA İS- Anadolu Türkleri arasında hoşnutsuzluğu\nYANLAR; SELÇUK artırıyordu. Sulçuk Emirlerinden bazıları,\nİMPARATORLUĞU- İlhanlılarla Mısır Sultanları arasındaki düşNUN İNKIRAZI m a nlıktan ve müslüman Anadolu Türklerinin putperest İlhanlılara karşı besledikleri dinî nefretten", "n_chars": 2317, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 269", "page_id": "tarih-2-1931-p0269", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 187, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 187, "side": "verso", "printed_page": 270, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 516.81, 661.68], "page_width": 993.36, "page_height": 661.68, "text": "istifade etmek istediler. Bu beylerden Hatiroğlu Şerefeddin Mes'ut ve kardeşleri Memlûk Sultanı Beybarsm muzahereti ve Karamanoğullarmın yardımile, İlhanlılar hakimiyetine karşı bir kıyam hareketine taşebbüs ettilerse de mağlûp\noldular. Fakat Karamanlıların tamamile itaat altına alınması\nkabil olamadı. Beybars Anadoludaki bu cereyanlardan istifade etmek maksadile İlhanlılara harp açtı; ve Elbistanda\nİlhanlılar ordusunu müthiş bir mağlûbiyete oğrattıktan sora,\nKayseriye geldi. Muinüddin Pervane, Sultan Keyhusrevi de\nalarak Tokata çekildi. Beybars Selçuk Devletini putperest\ntahakkümünden kurtarmak için geldiğini söyliyerek Sultanı\nve Pervaneyi Kayseriye davet ettise de, icabet etmediler.\nBunun üzerine Beybars Kayseride büyük merasimle Selçuk\ntahtına cülûs etti (1277). Fakat ordusu çok yıpranmış ve\nAnadoluda umduğu yardımı görmemişti. Binaenaleyh Kayseride on günlük bir ikametten sora süratle geridöndü.\nElbistan harbinde selçuk beylerinin hiç mukavemet göstermeden firar etmeleri ve kendi ordusunun büyük zayiata\nuğraması İlhan Abaka yı çok hiddetlendirdi. Suriyeye hücuma\ncesaret edememekle beraber, Anadoluda iki yüz binden fazla\nadam kestirdi; ve Sultan Gıyaseddinle Pervaneyi beraber alarak\nTebrize döndü; orada, Beybarsla gizli münasebetlerde bulunduğunu ileri sürerek Muinüddin Pervaneyi de idam ettirdi\n(1277). Anadoluda büyük bir nüfuza malik olan Pervanenin\nidamı, mevcut karışıklıkları bir kat daha artırdı. Selçuk\nHükümdarı ve Pervane Tebrize gittikleri esnada, Karamanoğlu Mehmet Bey Anadoluyu ayaklandırmak için yeni bir\nfırsat buldu: İzzeddin Keykâvusu II. nin çocuklarından olduğunu iddia eden ve selçuk tarihlerinde tezyif için Cimri\ndiye zikredilen birini sultan olarak tanıdı; Konya üzerine\nyürüyerek zaptetti ve Cimriyi Selçuk tahtına oturttu (1277).\nSüratle Anadoluya dönen Gıyaseddin Keyhusrev, İlhanlıların\nyardımile Konyayı gerialdıktan ve Karamanlıları tedip ettikten sora, Develi Karahisar civarındaki harpte Cimriyi katil\nve ordusunu perişan etti. Fakat Anadolu Türkmenlerinin bu\nmütemadi kıyamları, sırf İlhanlıların Kongurtay kumandasındaki askerî kuvvetleri sayesinde bastırılmış olduğundan,\nSelçuk sultanlarının artık hiçbir nüfuzu kalmamış, Anadolunun muhtelif yerlerindeki türkmen kabileleri beyleri arasında istiklâl hareketleri belirmeğe başlamıştı.", "n_chars": 2294, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 270", "page_id": "tarih-2-1931-p0270", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 188, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 187, "side": "recto", "printed_page": 271, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [516.81, 0.0, 993.36, 661.68], "page_width": 993.36, "page_height": 661.68, "text": "Gıyaseddin Keyhusrev (1283) te İlhanın emrile idam\nolunduktan sora, yerine Gıyaseddin Mes'ut 11. tayin edildi.\nAnadolu müthiş bir anarşi içinde yuvarlanıyor, kıyamlar,\ntenkiller biribirini takip ediyordu. İlhan Gayhatu Anadolu\nişlerini tanzim için kuvvetli bir ordu ile gelerek Kastamonu\ntaraflarındaki kıyam hareketlerini kanlı surette bastırdı\n(1292). Bazan İlhanlılar tarafından gönderilen kumandanlar\nda kendi metbularma karşı isyandan çekinmiyorlardı.\nİlhan Gazan, İlhanlıların umumî Anadolu valisi olan\nBaltu nun isyan hareketini epey zorlukla bastırdığı gibi,\nGıyaseddin Mes'udu da ona taraftarlığından dolayı azlederek, Alâeddin Keykubat III. ü Selçuk tahtına oturttu\n(1298). Bu sırada İlhanlıların Anadoludaki orduları kumandanı\nSülemiş, Mısırlıların ve Karamanlıların yardımile isyan ettise\nde muvaffak olamadı. Keykubat, Gazanın emrile Isfahana\ngötürülerek idam edildi (1301); bir müddet sora Gıyaseddin\nMes'ut II. hapisten çıkarılarak Kayseride Selçuk tahtına\noturtuldu (1303) ise de, Selçuk Hükümdarlığının maddî ve\nmanevî hiçbir nüfuz ve ehemmiyeti kalmamıştı. Mes'ut II. nin\n1308 de Kayseride vefatile Selçuk Sultanlığı ismen de nihayet\nbuldu.\nAnadolu epey zamandanberi İlhanlıların askerî kumandanları tarafından idare edilmekte olduğundan, Selçuk Sultanlığının inkırazı hiç hissedilmedi. Bilhassa 1303 tenberi\nİlhanlılar Anadoluyu doğrudan doğruya kendilerine tâbi\nbir vilâyet gibi bir valii umumî ile idare ediyorlardı. Maamafih İlhanlıların nüfuzu daha ziyade Orta ve Şarkî Anadoluda\nkuvvetlidi. Garp ve garbıcenubî hudutlarında, Karaman\nhavalisinde mahallî türkmen beylikleri kurulmuştu. Anadolu\nvalilerinden yalnız Emir Çobanoğlu Demirtaş Bey uçlara\nkadar hakimiyetini tevsi edebilmişti. Emîr Çoban ailesinin\nimhası ve Demirtaşın Mısıra firara mecbur olması üzerine\n(1327), Anadoluda İlhanlıların nüfuzu çok zayıfladı ve yalnız\nOrta Anadoluya münhasır gibi kaldı. İlhan Ebusaidin vefatından\nsora ise (1335) Anadoludaki türkmen beylikleri artık kendi\nbaşlarına kaldılar; ve Osmanoğulları tarafından Anadolu\ntürklüğünün siyasî birliği yeniden kuruluncıya kadar, bu\nküçük beylikler arasında mücadeleler eksik olmadı.", "n_chars": 2134, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 271", "page_id": "tarih-2-1931-p0271", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 188, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 188, "side": "verso", "printed_page": 272, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 522.33, 658.32], "page_width": 991.92, "page_height": 658.32, "text": "D. ANADOLU BEYLİKLERİ\n(İKİNCİ SELÇUK FEODALİTESİ)\nSelçuk Devletinin son zamanlarında uç\nA N A D ° LE L? E Y L I K \" ümerasından olan Karaman, Germiyan,\nEşref, Hamitoğulları yarı müstakil bir halde\nbulunuyorlar ve hatta bunlardan ilk üçü metbularile mücadeleler bile yapıyorlardı. Bunlardan sora Menteşe ve Candaroğulları ile, on dördüncü asrın ilk nısfında Sivas ve havalisine yerleşen Ertena Alâeddirı in Beyliği de ilk zamanlarında\nİlhanlılara merbut olarak tarih sahnesinde görülmektedir.\nOğuz boylarından olan Karamanlılar SelKARAMAN BEYLİĞİ . , , T T O • ı I R\nçuklular tarafından Uç Beyi olarak Ermenak havalisine yerleştirilmişlerdi. Bunlar Kerimüddin Karaman\nzamanında Ermenilerin zararına olarak arazilerini tevsi eylemişler ve hatta metbuları Selçuk ordularını bile mağlûp\neylemişlerdi.\nKaramanoğulları bundan sora bütün siyasî hadiselerden\nistifade etmişler ve Karamanoğlu Mehmet Bey meşhur Cimri\nisyanında Konyayı zabıt ile Cimri nin Selçuk hükümdarı evlâdından olduğunu iddia eylemiş ve hükümdarlığa geçirmiştir (1277).\nSelçukluların inkırazından sora doğrudan doğruya İlhanlılarla karşılaşan Karaman beyleri bunlarla yaptıkları mücadelelerde kâh galip ve kâh mağlûp olmuşlar, ve nihayet azimlerinin mükâfatını görerek hükümetlerini esaslı surette\nkurmuşlardır (1327).\nKaramanoğulları komşuları olan Eşref ve Hamitoğulları\narazisinden de istifade ile epeyce büyümüşlerse de karşılarına\nçıkan Osmanlılara karşı duramamışlardır. Karamanoğulları\nOsmanlıların tehlikeli zamanlarında fırsatı kaçırmamışlar, ve\nhükümetlerini bir müddet için muhafaza eylemişler ve hatta\nbir aralık Bursa havalisine kadar akm yapmak suretile Germiyan ve Osmanlı arazisini çiğnemişlerdi.\nNihayet Karamanoğlu İbrahim Beyin vefatından sora\noğulları arasındaki saltanat mücadeleleri ve Osmanlı ve Akkoyunlu hükümetlerinin müdahaleleri neticesinde hükümetleri tamamen sönmüş ve nihayet 1487 de münkariz olmuştur.", "n_chars": 1896, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 272", "page_id": "tarih-2-1931-p0272", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 189, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 188, "side": "recto", "printed_page": 273, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [522.33, 0.0, 991.92, 658.32], "page_width": 991.92, "page_height": 658.32, "text": ". . .Anadolu Beyliklerinin kudretlilerinden olan\nGERMIYAN BEYLİĞİ „ İ L , . ~ , , ,\nGermıyan Türkleri ve Germıyan emirleri\nevelce Malatya taraflarında bulunurlarken, soradan Ankara ve\nKütahya taraflarına yerleştirilmişlerdi. Bunlardan iptida hükümdar olarak gördüğümüz zat Alişiroğlu Yakup Beydir.\nYakup Bey ümerasından olan Aydın, Saruhan, ve Karasi\nBeyler kumandasile Garbî Anadoluya sevkettiği ordular Ege\nDenizi sahillerine kadar gelmişler ve bilâhare Aydın, Saruhan, Karasi Hükümetlerini kurmuşlardı.\nBizanslılarla epey zaman uğraşan Yakup Beye oğlu Mehmet\nBey halef olmuş ve bu zat ta bazı muvaffakiyetler kazanmıştır.\nMehmet Beyden sora Karaman ve Osmanlı Beylikleri arasında\nsıkışan bu hükümet Osmanlılara kız vermek suretile inkırazını\ngeri bırakmış ve daha sora Osmanlıların himayesine girmişti.\nAnkara harbinden sora istiklâlini tekrar kazanan Germiyan Beyliği yine Osmanlıların himayesi sayesinde mevcudiyetini muhafaza etmiştir. Bu devletin son hükümdarı İkinci\nYakup Bey Hükümetini hemşiresinin torunu Osmanlı Hühümdarı İkinci Sultan Murada vasiyet etmiş ve vefatında\narazisi Osmanlı mülküne ilâve edilmiştir (1428). Germiyan\nHükümeti on dördüncü asrın ilk nısfında Anadolu Beyliklerinin en kuvvetlisidi.\nSelçuk varislerinden Eşrefoğulları Hükümeti\nE^RIBEYLYĞİ'ARI Beyşehir ve havalisinde teşekkül etmiştir.\nİlk zamanlarında inkişafa kabiliyet gösteren\nbu devlet 1324 tarihinde İlhanlıların Anadolu Valisi Çobanoğlu Demirtaşm darbesile yıkılmıştır.\nYine bu zümreden olarak İsparta, İğridir ve\nHAMİTOĞULLARI A n t a l y a h a v a l i s i n d e meydana çıkan Hamitoğulları Hükümeti iptidaları Demirtaşın darbesile sarsılmışsa da, ondan sora kendini toplamış, İğridir\nve Antalya merkez olmak üzere ikiye ayrılmıştır.\nBunlardan birincisinin arazisi 1390 da ve ikincisi 1426daOsmanlılara intikal eylemiştir. Tarihlerin yanlış olarak Tekeoğulları dedikleri Beylik, Hamitoğullarmın Antalya şubesidir.\nİlk emirlerinden Menteşe Beyin ismine izaM*NTEFROGUL- f e t l e Menteşeoğulları dediğimiz Beylik te\nSelçuk varislerindendir. Bunlar soraları,\nEge Denizi sahillerine kadar dayanmışlar ve hatta 1300", "n_chars": 2104, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 273", "page_id": "tarih-2-1931-p0273", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 189, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 189, "side": "verso", "printed_page": 274, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 516.97, 659.28], "page_width": 993.84, "page_height": 659.28, "text": "senesinde Rumlardan Rodosu bile almışlardı; sora burayı\nSen Jan şövaliyeleri zaptetmişlerdi. Menteşe Beyliği dahilinde\nde Rumlardan Aydını fetih ile şimale doğru kol atmışlardı.\nBunların merkezi Milas, Beçin kasabaları idi.\nMenteşe Beyliği 1375 ten az evel İbrahim Beyin vefatile\noğulları arasında parçalanmıştır. Bunlardan birinin merkezi\nBalat diğerinin merkezi Milâs yanındaki Beçin idi. Bunlardan Balat Emirliği 1410 dan sora Osmanlıların himayesine\ngirmiş ve Beçin Emirliği ise Hükümdarı Emir Ahmet Gazinin vefatına yani 1391 senesine kadar mevcudiyetini muhafaza edebilmiştir. Osmanlı Padişahı Bayazıt I. bu Beyliğin\nistiklâline de nihayet vermişse de, Timur istilâsında yeniden\nkurulmuş, fakat uzun zaman yaşayamıyarak tekrar Osmanlıların eline düşmüştür.\nŞimalî Anadoluda ehemmiyetli bir hükümet\nCANDAR- kuran Candaroğullarına gelince, bunlar\nOĞULLARI Selçukluların son zamanlarında İlhanlıların\nAnadoluda kudretlerini eyice gösterdikleri sırada onların muzaheretile Kastamonu ve havalisinde\nbeylik kurmuşlar ve zamanını bulunca istiklâllerini ilân\n»eylemişlerdi. Candaroğullarmdan Süleyman Paşa I. Sinop, Zafranbolu, Çankırı ve havalisini istilâ ve halefleri\nSamsun, Bafra taraflarını ilhak eylemişlerse de, Kötürüm Bayazıt Bey ismindeki Candarlı Hükümdarının oğulları arasındaki münaferet dolayısile bu devlet Sinop ve Kastamonu ve\ndaha sora da Çankırı şubelerine ayrılmıştır. Bunlardan Kastamonu ve Çankırı şubeleri Osmanlı himayesinde idiler.\nCandaroğlu İsfendiyar Bey bir aralık Osmanlıların eline\ngeçen Kastamonu ve Çankırıyı, Timurun Ankara harbinden sora Osmanlılardan istirdada muvaffak olmuş ise de, bilâhare Çankırıyı terke mecbur kalmıştır. Candaroğlu İsmail\nBey zamanında Candaroğulları Hükümeti Osmanlılara geçmiştir (1459).\nBu Hükümeti tesis eden Aydınoğlu Mehmet\nAYDINOGULLARI D „ , 1 0 RW\nBey, Germıyan ümerasından ıdı. 1307 ve\n1308 senelerinde Birgi, Ayasluk ve müteakiben Tire taraflarını\nelde eden Mehmet Bey Germiyanlıların hakimiyetini tanımak\nsuretile bir Beylik kurmuş ve İzmir taraflarını da Cenevizlilerden almak suretile beyliğini tevsi eylemiştir (1326).", "n_chars": 2090, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 274", "page_id": "tarih-2-1931-p0274", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 190, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 189, "side": "recto", "printed_page": 275, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETELRi", "page_confidence": "ocr", "clip": [516.97, 0.0, 993.84, 659.28], "page_width": 993.84, "page_height": 659.28, "text": "Ailenin ittifakile Mehmet Beye halef olan ikinci oğlu\nUmur Bey, babası zamanından başlıyarak, kuvvetli donanması sayesinde Ege ve Yunan denizlerine hâkim olmuş, civardaki adalara, Rumeli sahillerine, Agriboz adasile Moraya\nve hatta Eflâk taraflarına kadar deniz akınları yapmış, ve\nbundan başka Bizans İmpraratorluğu işlerine de müdahale\nederek dostu Kantakuzenin imparatorluğu elde etmesine\nyardım etmişti.\nUmur Beyin akınlarından ürken Papa, Venedik, Kıbrıs,\nRodos donanmaları müttefikan İzmiri zabıt ile Umur Beyin\ndonanmasını yakmışlardır. Bu felâket üzerine içerdeki Eski\nİzmire çekilen Umur Bey Sahil İzmiri istirdat için frenklerle\nmuharebe ederken şehit düşmüştür (1347).\nUmur Beyden sora Aydınoğulları hükümetinin riyasetini\nMehmet Beyin büyük oğlu Hızır Bey işgal ettise de, frenklere\nkarşı ağır bir muahede imzalamağa mecbur olan bu zatın\nvefatında, ehemmiyetini kaybeden Aydınoğlu Hükümeti küçük\nkardeşi İsa Beye intikal eylemişti.\nİsa Bey zamanında Osmanlı istilâsı Aydınellerine kadar\ndayanmış ve İsa Bey mecburen Osmanlıların Tire Beyliğini\nkabul etmişti. Ankara muharebeden sora İsa Beyin halefleri\nmeydana çıktılarsa da, Osmanlı istilâsının önüne duramadıklarından hükümetleri nihayet buldu (1403).\nSARUHANOĞULLARI Saruhan Hükümetinin müessisi olan Saruhan Bey de Germiyan Beylerindendi.\n1305 te Germiyandan garba doğru sevkedilen Saruhan Bey,\nBizanslılardan mühim kasabalar almış ve 1313 te Manisayı\nda zaptederek kendisine merkez yapmıştı. Saruhan Bey\nManisa, Menemen, Foça taraflarını da elde ettikten sora mühim bir donanma ile deniz seferlerine girişmiş ve bazı seferleri Aydınoğullarile beraber yapmışlar ve yine Aydınoğullarile birlikte Bizanslılara yardım etmişlerdi.\n1345 te vefat eden Saruhan Beye oğlu İlyas Bey ve ona\nda İshak Bey halef olmuşlar ve fakat zamanlarında ehemmiyetli bir hareket olmamıştır. 1388 de ölen İshak Beyin yerine büyük oğlu Hızırşah Bey geçti ise de 1390 da Osmanlı\nhükümdarı Yıldırım Bayazıt bu Hükümete nihayet vermiştir.\nAnkara muharebesinden sora memleketini tekrar elde eden\nHızırşah Bey, Çelebi Mehmet tarafından öldürülmüş ve memleketi Osmanlılara geçmiştir (1410).", "n_chars": 2124, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 275", "page_id": "tarih-2-1931-p0275", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 190, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 190, "side": "verso", "printed_page": 276, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.73, 659.04], "page_width": 993.12, "page_height": 659.04, "text": ". Hükümetine ismini veren Karası Bey de\nKARASı BEYLIĞI G e r m i y a n ordusu kumandanlarından olup\nkendisi Danişmentliler Devletini kuran Melik Danişment Gazi\ntorunlarmdandı. Karasi Bey, Anadolu fütuhatını ikmal için\ngarbışimaliye doğru yürümüş Balıkesir, İdincik, Turova, Edremit ve Candarlı, Bergama taraflarını elde etmişti. Çanakkale sahillerile Candarlı limanında bir donanma vücuda getirerek kendisine merkez olarak şimdiki Balıkesir kasabasını\ntesis eden Karasi Beyin vefatından soraDemirhan ismindeki\noğlu Balıkesirde ve Yahşi Bey ismindeki oğlu da Bergama\nve Gölmarmarası taraflarında Beylik etmişlerdi. Bunlardan\nYahşi Beyin deniz seferleri Umur Beyin seferleri gibi gerek\nBizanslıları ve gerek Frenkleri pek ziyade yıldırmıştı. Osmanlılarla hudutları birleşen Karasi Beyliğinin Balıkesir, Bergama kısımları 1341 de ve Turova taraflarındaki küçük parçası da 1345 ten sora Osmanlıların eline geçmiştir.\nBu saydığımız Anadolu Beyliklerinden\nDIGER BEYLİKLER B A Ş K A ^ S I N O P T A pervaneoğulları v e Afyon\nKarahisarmda Sahipoğulları ve Denizlide İnançoğulları Beylikleri varsa da, ehemmiyetleri üçüncü derecedei di.\nİlhanlıların Anadolu Valisi olan Demirtaşın 1328 de Mısıra firarından sora Sivas ve havalisine İlhanı ümerasından\nErterıa Bey sahip olmuş ve bu zat İlhanlıların son zamanlarında ve Ebu Saidin vefatından soraki mücadelelerde gayet\nmahirane bir siyasetle ve bazan Mısırlıların himayesine girmek suretile mevcudiyetini muhafaza edebilmiştir.\nErtenanm 1352 de vefatile yerine geçen oğulları zamanında Hükümetleri ümera elinde kalmış ve nihayet Sivas ve\nhavalisi sultanlığı Kadı Bürhaneddin Ahmedva eline geçmiştir\nki, onun devletine de Yıldırım Bayazıt tarafından nihayet\nverilmiş (1398) ve memleketi Osmanlıların eline düşmüştür.\nE. MEDENİYET\nOrtazaman Anadolu Türk Devletleri, gerek\nDEVLET VE HUKÜMDAR kuruluşları gerek mahiyetleri itibarile biribirine çok benzer. Bunların en mühimleri\nolan Anadolu Selçuk Devleti ve Danişmentliler, büyük Selçuk\nİmparatorluğunun birer şubesi demektir; XIV. asırda içle", "n_chars": 2029, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 276", "page_id": "tarih-2-1931-p0276", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 191, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 190, "side": "recto", "printed_page": 277, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLUT TURK DEVLETLERI", "page_confidence": "ocr", "clip": [518.73, 0.0, 993.12, 659.04], "page_width": 993.12, "page_height": 659.04, "text": "Tinden bazıları büyük ehemmiyet kazanan Anadolu Beyliklerine gelince, bunlar da Anadolu Selçuk İmparatorluğunun\nşubelerinden başka bir şey sayılamaz. Bu itibar ile, Anadolu\nTürk Devletlerinin siyasî teşkilâtını ve bunlar zamanındaki\nmedenî faaliyetleri umumî surette tetkik etmek daha doğrudur. Anadolu Türk Devletleri, merkeziyetçi olmaktan ziyade\nfeodal bir mahiyette idiler. Devletin başında sultan unvanını\ntaışyan bir hükümdar bulunmakla beraber, hükümdar ailesine mensup ve melik unvanını haiz muhtelif prensler\nidare ettikleri vilâyetlerde yarı müstakil bir halde yaşıyorlar, kendi şahıslarına bağlı bir ordu besliyorlardı. Ailenin\nreisi demek olan asıl büyük hükümdar kuvvetli oldukça,\ndevletin vahdeti muhafaza edilebiliyor, meliklerin tayin ve\nazli onun emrile oluyordu. Saltanat veraseti usulünün muayyen olmaması da, her hükümdarın ölümünden sora büyük karışıklıklara sebep oluyor, haricî düşmanlar bundan\nistifade ediyorlardı. Fakat bütün bunlara rağmen, bir taraftan iktisadî zaruretler, diğer taraftan Anadolu Türklüğünün\nmanevî birliği, Selçuklar devrinde Anadolu Türklerinin\nsiyasetçe de birleşmelerini intaç etmişti. Bu siyasî birlik,\nİlhanlıların tahakkümü neticesinde bozulmuş ve XIV. asırda\nAnadolu muhtelif türk beylikleri arasında parçalanmışsa da,\nbu hal çok sürmemiş, ve yukarda saydığımız amiller tesirile,\nOsmanlı İmparatorluğu tarafından tekrar tesis edilmiştir.\nİDARE TEŞKİLÂTI A n a d o l u Selçuk Devletinin idare teşkilâtı,\ntamamile büyük Selçuk İmparatorluğundan\nalınmıştır. Merkezde divan teşkilâtı, devletin idarî, malî, askerî\nbütün işlerini idare eden muhtelif şubelerden terekküp eder.\nDivana vezir riyasat eder; hükümdarın vekili mutlakı ve\nbütün işlerin nâzımı odur. Divana dahil olan diğer büyük memurlar, naip, pervane, çaşnigir, beylerbeyi, emiri meclis, emiri\nahur, emiri şikâr, müstevfi, emiri dal, münşii has, emiri ârız,\ntuğracı gibi devletin büyük ricalidir. Bu unvanlardan bir\nkısmı saray hizmetlerinden alınmıştır ki, diğer Ortazaman\ntürk devletlerinde de böyledir. Naip, pervane, çaşnigir,\nbeylerbeyi, daha ziyade askerî memurlardır; müstevfi maliye\nişlerine bakar. Emiri ârız ordunun idarî işlerine bakar;\ndevletin resmî muhaberelerini münşii has idare eder;\nhükümdarın tuğralı emirnamelerini tanzim etmek tuğracı ya\naittir. Naip ve çaşnigir ekseriya ordu kumandanlığı vazi", "n_chars": 2325, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 277", "page_id": "tarih-2-1931-p0277", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 191, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 191, "side": "verso", "printed_page": 278, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 522.65, 659.28], "page_width": 992.88, "page_height": 659.28, "text": "fesini görürler. Bu unvanlar yalnız muayyen bir memuriyet ismi ifade etmiyerek, taltif için bir rütbe gibi de\nverilir. Adliye işleri kadılara aittir; merkezde ve şehirlerdeki kadılardan başka ordularda da ordu kadısı bulunur. Vilâyetlerin idaresi mülkî ve askerî salâhiyeti haiz olan\nsubaşılara aittir; ayrıca her şehrin muhafazasına memur\nşahne veya dizdar unvanlı memurlar da bulunur. Bahriye\nişleri için biri Akdenizde Antalyada, diğeri Karadenizde Sinopta iki büyük em'ır bulunur ki bunlara emirüssevahil derler; bunların maiyetindeki ilerigelen bahriye memurlarına\nreis unvanı verilir.\nVilâyetlerdeki selçuk şehzadelerinin maiyetinde tıpkı merkezde olduğu gibi fakat ondan daha küçük mikyasta divan\nve saray teşkilâtı mevcuttur. Selçuk Devletinin kuvvetli zamanlarında çok muntazam işleyen bu idare makinesi, XIII.\nasrın son yarısında İlhanlıların tahakkümü altında bozuldu;;\nİlhanlıların yeniden yapmak istedikleri teşkilât, Selçuk teşkilâtının yerini tutamadı; ve yalnız Orta Anadoluda muntazam\nbir şekilde işleyebildi. XIV. asırda Anadolu beyliklerinin idare teşkilâtı, Selçuk teşkilâtının küçük bir mikyasta taklidinden ibaret olup, buna biraz İlhanlıların ve Memlûkler Devletinin idarî an'anelerinden bazı şeyler de karışmıştır.\n. - Anadolu Selçuk Devleti askerî teşkilâta daORDU TEŞKİLATI - m a büyük bir ehemmiyet vermiştir. Selçuk\nordusu başlıca şu kısımlardan terekküp ederdi:\na) Doğrudan doğruya sultanın şahsına merbut olan ve\ndaima merkezde bulunan kuvvet. Bu hassa kuvveti 3-5 bin\nsüvari ile bir miktar piyadeden mürekkepti.\nb) Kayseri başta olmak üzere Sivas, Şarkî Karahisar,\nHarput, Niksar, Malatya, Erzincan, Niğde, Lâdik, Honas gibi\nmühim askerî merkezlerde daimî surette bulunan muhafaza\nkuvveti. Bu merkezlere tâbi olan civar mıntakalardaki tımar\nerbabı, ve sair bütün askerî kuvvetler o mıntakanın subaşı\nunvanını taşıyan kumandanına tâbi bulunurdu.\nc) Büyük tımarlara malik devlet ricalinin maiyetlerinde\nkendi şahıslarına merbut bulunan ve teçhiz ve iaşesi onlara\nait olan efrattan ve ücretli askerlerden mürekkep kuvvet.\nBu ricalin bir kısmı merkezde bir kısmı da kendi tımarlarında yaşarlar, ve harp halinde, merkezden aldıkları emir\nüzerine ordunun toplanma yerine gelirlerdi.", "n_chars": 2207, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 278", "page_id": "tarih-2-1931-p0278", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 192, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 191, "side": "recto", "printed_page": 279, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [522.65, 0.0, 992.88, 659.28], "page_width": 992.88, "page_height": 659.28, "text": "d) Uçlarda yani hudutlarda uç beylerinin yani hudut\nmuhafızlarının maiyetinde bulunan kuvvet. Ekseriyetle uçlara\nyerleştirilmiş türkmen kabilelerine mensup efrattan teşekkül\neden bu kuvvetler, fırsat buldukça düşman memleketlerine\nakın yapmaktan hali kalmazlardı.\ne) Harp zamanında ihtiyaç görüldüğü vakit ekseriyetle\ntürk kabilelerinden ve kısmen imparatorluk dahilinde ve\nharicindeki muhtelif dinlere mensup ahaliden ücretle\ntutulan efrat.\nf) Selçuk sultanını metbu olarak tanıyan veya herhangi\nbir muahede mucibince harp vukuunda muayyen bir imdat\nkuvveti göndermeği taahhüt etmiş bulunan müslüman ve\nhıristiyan komşu devletlerin gönderdikleri yardımcı kuvvetler. XIII. asırda İznik ve Trabzon imparatorlarile, ermeni\nve gürcü kıralları, Suriye ve Elceziredeki bazı islâm hükümdarları selçuk ordusuna muavin kuvvetler gönderiyorlardı.\nİşte bu suretle teşekkül eden selçuk ordusu, kemiyetçe de\nbüyük bir ordu idi. Kösedağ harbinde selçuk ordusu, 8 0\nbin süvariden fazla idi. Ordunun büyük kısmını süvari kuvveti teşkil etmekle beraber, ayrıca piyade kıt'aları ve lâğımcı,\nmancınıkçı kıt'aları da vardı; muhasara harplerinde bunlardan istifade edilirdi. Selçuk ordusu yalnız şark islâm devletlerinde ve Bizansta kullanılan harp aletlerine değil, garpta\nkullanılan harp aletlerine de malikti.\nEvelce Büyük Selçuk İmparatorluğunda ve daha sora\nOsmanlı İmparatorluğunda gördüğümüz askerî tımarlar ve\nmuayyen kıymette tımarlara malik olanların o kıymetle\nmütenasip olarak asker tedarik etmeleri usulü, Anadolu\nSelçuk Devletinde ve bütün Anadolu beyliklerinde mevcut idi.\nSelçuk İmparatorluğunun büyük ordusunu\nV^ÎDİTDEMEMBİN beslemek, harpleri idare etmek, tantanalı\nLARI, VERGİLER bir hayat geçiren sultanların ve büyük\nemirlerin masraflarını tedarik eylemek,\nAnadoludaki inşa ve imar faaliyetinin icap ettirdiği büyük\nparaları temin etmek için kuvvetli bir maliyeye ihtiyaç vardı.\nSelçuk Devleti, Kösedağ mağlûbiyetine kadar, daima zengin,\nmuntazam bir devlet hazinesine malikti. Bilhassa XIII.\nasrın ilk yarısında, memleket iktisaden çok yükselmiş olduğu\niçin, varidat fevkalâde artmıştı. Varidat membaları muhtelifti:", "n_chars": 2118, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 279", "page_id": "tarih-2-1931-p0279", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 192, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 192, "side": "verso", "printed_page": 280, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 515.49, 658.8], "page_width": 992.4, "page_height": 658.8, "text": "a) Ziraî mahsulâttan alınan öşür, gayrimüslimlerden\nalman cizye ve haraç, hayvan sürülerinden alman rüsum.\nb) Hudutlarda giren ve çıkan eşyadan alınan gümrük\nresmi. Antalya ve Sinopun fethinden sora Anadolunun Akdeniz ve Karadeniz memleketlerile sıkı ticarî münasebetlere\ngirişmesi bu varidatı çok ziyade artırmıştı.\nc) Pazar yerlerinde alımsatımdan alman resim.\nd) Madenlerin, memlehalarm işletilmesinden elde edilen\nvaridat.\ne) Civar devletlerden (İznik ve Trabzon rum imparatorlarından, ermeni kırallarmdan) alman yıllık maktu vergiler.\nt) Harplerde alınan ganimetlerin beşte birinden hasıl\nolan varidat; müsaderelerden, cezayinaktilerden elde edilen\nparalar; sultanlara verilen cülûs hediyeleri; sultan bir şehire\ngittiği zaman şehir halkının vermeğe mecbur olduğu vergi;\nVe daha bu gibi, mahallî veya umumî ihtiyaçlara göre tarhedilen fevkalâde vergiler.\nKösedağ mağlûbiyetinden ve bilhassa İlhanlıların tahakkümünden sora, Anadolu varidatının mühim bir kısmı Tebriz\nsarayına, İlhanlıların Anadoludaki işgal kuvvetlerine sarfolunduğu cihetle, maliye işleri fenalaştı; mütemadi isyanlar,\nihtilâller, dahilî harpler, iktisadî vaziyet gibi malî vaziyeti de\ngünden güne daha müşkül bir hale getirdi; son selçuk sultanları zamanında malî işler doğrudan doğruya İlhanlıların\nmemurları tarafından idare ediliyordu. XIV. asırda Anadolu beyliklerinin varidat membaları (e maddesi istisna\nedilecek olursa) Selçuklar devrinden hemen hemen farksız\ngibidi. Maamafih bazı kuvvetli beylikler, meselâ Germiyanoğulları, daha sora Osmanoğulları, Bizanslılardan yıllık\nmaktu vergi alıyorlardı.\nBizanslıların Emeviler ve Abbasilerle, daha\nİÇTİMAİ HAYAT: S Q r a Selçuklularla mütemadi harpleri, AnaŞEHIRLER, KOY- d o l u y u harap etmişti. Anadoluda Selçuk\nLfcK, UUlftKtLtK , , .\nDevleti kurulduğu zaman, şehirler harap,\nahaliden mahrum, tarlalar bakımsız ve metruk bir halde idi.\nŞarktan mütemadi gelen türk kütleleri. Anadoludaki nüfus\nkesafetini yeniden çoğalttı; birçoğu eski türk kabile isimlerini taşıyan yeni yeni köyler kuruldu; şehirler yeniden canlanmağa başladı. Anadoludan geçen Haçlı ordularının ve haricî\ndahilî mütemadi harplerin tahribatı bile bu büyük inkişafı", "n_chars": 2162, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 280", "page_id": "tarih-2-1931-p0280", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 193, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 192, "side": "recto", "printed_page": 281, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [515.49, 0.0, 992.4, 658.8], "page_width": 992.4, "page_height": 658.8, "text": "durduramadı. XII. asrın son nısfında kuvvetlenen bu\ninkişaf, XIII. asırda büyük Alâeddin Keykubat I. zamanında Anadoluyu o devrin en zengin ve mes'ut memleketi\nhaline getirdi: Konya, Kayseri, Sivas, Niğde, Erzincan gibi\nbüyük merkezlerde şehir hayatı yükseldi; Cengiz ordularından kaçan birçok kabileler anadoluya geldikleri gibi, Maveraünnehir, Harzem, Horasan, İran şehirlerinde yaşamaktan\nkorkan birçok şehir halkı da menkul servetlerile Anadolu\nşehirlerine gelip yerleştiler.\nKuvvetli surlarla çevrilmiş olan büyük Anadolu şehirlerindeki halk, muhtelif içtimaî sınıflara ayrılıyordu: din\nâlimleri, devlet memurları ve askerler, tacirler ve san'atkârlar.\nSanayi ve ticaretle uğraşanlar, her şehirde ayrı ayrı loncalar\nhalinde teşkilâta maliktiler; her loncaya mensup olanlar arasında sıkı bir meslek tesanüdü ve maddî ve manevî bir\nmurakabe vardı. Şehrin çarşısında yani ticaret merkezinde\nher meslek erbabının yerleri ayrılmıştı; kendi kendilerini\nsıkı bir murakabeye tâbi tutan bu meslek teşekkülleri üzerinde devletin fazla bir murakabesine ihtiyaç kalmadığından\nyavaş yavaş birtakım hukukî imtiyazlar da kazanmışlardı.\nBüyük şehirlerde küçük ticaret ve sanayile geçinen bu sınıftan başka, büyük sermayeye sahip ve muhtelif memleketler arasında ticaret kervanları işleten tacirler de vardı.\nKarışık zamanlarda şehirlerdeki bu kuvvetli teşekküller\nanarşiye oldukça mâni olabiliyorlardı.\nKöyler ziraatle ve hayvan sürüleri yetiştirmekle geçiniyorlardı. Şehirlere yakından köyler, daha müsait bir vaziyette\nidiler. Köylerde öküzle çift sürülüyordu. Köylüler mahsullerini\ncivardaki şehirlere getirerek pazarlarda satıyorlardı. Basit ve\nmahdut ihtiyaçlarını kendi evlerinde kendi vasıtalarile\ntemin eden köylüler, alelâde zamanlarda, rahat yaşıyorlardı.\nMültezime veya tımar sahibine verdikleri öşürden (yani onda bir vergisinden) başka bir vergi ile mükellef değillerdi.\nAncak, harpler, dahilî iğtişaşlar, istilâlar, bazı kıtlık seneleri,\nköylüler için çok felâketli oluyordu.\nSelçuk sultanları, Anadoluya gelen türk kabilelerini küçük parçalara bölerek ayrı ayrı yerlerde yerleştirmek suretile\nonları hem toprağa bağlamış oluyorlar, hem de bu suretle\neski kabile asabiyetini yavaş yavaş ortadan kaldırıyorlardı.\nHayvan sürüleri yetiştirmekle ve halıcılıkla geçinen bu", "n_chars": 2270, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 281", "page_id": "tarih-2-1931-p0281", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 193, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 193, "side": "verso", "printed_page": 282, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 521.89, 659.76], "page_width": 993.6, "page_height": 659.76, "text": "göçebeler, mevsime göre yaylâlarda ve kışlaklarda yaşıyorlardı.\nSelçuklarla beraber Anadoluya gelen türk\nDİNÎ HAYAT: DİN kütleleri hemen umumiyetle müslüman idiVTARİKATLERR' l e r ; binaenaleyh müslümanlık Anadoluda\nhâkim din oldu ; büyük Selçuk İmparatorluğunun takip ettiği Sünnilik siyaseti ve Abbasî halifelerile\ndostane münasebetler, Anadolu sultanları tarafından da takip\nedildi. Diğer dinlere mensup ekalliyetler, ayinlerini serbest\nsurette yapabildikleri için selçuk idaresinden çok memnun\nidiler. Büyük şehirlerde kurulan medreseler, Sünnilik propagandası için din âlimleri yetiştirmekle uğraşıyordu. XIII.\nasırda Anadolu şehirlerinde tarikat propagandası da kuvvetlendi: Kadirî, İshakî, Kalenderi, Hayderî, Rufaî gibi türlü\ntarikatlere mahsus tekkeler açılmağa başladı; hatta mevlevilik te iptida Anadoluda kuruldu.\nŞehirlerde dinî hayatın Sünnilik şeklinde inkişaf etmesine mukabil, köylerde ve bilhassa türkmen kabileleri arasında dinî hayat büsbütün başka bir şekil almıştı:\nkendilerini samimî müslüman addetmekle beraber en\nziyade eski Şamanî an'anelerine tâbi olan bu türkmenler,\nmüslümanlığı, şehirlerdekinden başka bir şekilde anlıyorlardı.\nEski türk hayatında mühim mevkii olan kadının umumî\nhayat haricine çıkarılmak istenmesi, eskidenberi kabile an'-\nanesinde mevcut olan ve şölen adı verilen sazlı ve şaraplı\numumî ziyafetlerin şeriat tarafından menedilmesi, oruç,\nnamaz, haç gibi türkmen an'anesine uymayan sıkı birtakım\nhükümler, türkmenlerin hayatına uymuyordu. İşte bu sırada\nbirtakım türk sofuları, türkmenler arasında onların anlayabileceği şekilde basit bir tasavvuf propagandası yaptılar;\ndaha doğrusu Şamanî an'anelerine uygun bir islâmlık şekli\nyarattılar. Sünnilikten ziyade müfrit şiî akidelerine yakın\nolan bu şekil, Anadolu türk kabileleri arasında türlü türlü\nisimler altında asırlarca yaşadı: XIII. asırdan son zamanlara kadar Babailer, Bektaşiler, Kızılbaşlar, Tahtacılar, Çepniler gibi isimler taşıyan muhtelif dinî zümrelerin esası budur.\nAnadoludaki müslüman Türkler arasında böyle türlü mezheplerin ve tarikatlerin yayılmış olması, Anadolunun manevî\nvahdetini bozmak suretile asırlarca büyük fenalıklara sebep", "n_chars": 2151, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 282", "page_id": "tarih-2-1931-p0282", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 194, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 193, "side": "recto", "printed_page": 283, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [521.89, 0.0, 993.6, 659.76], "page_width": 993.6, "page_height": 659.76, "text": "olmuş, ve yalnız Selçuk Devleti değil daha sora Osmanlı\nDevleti de bu yüzden büyük gailelere uğramıştır.\nAlâeddin Keykubat I. zamanında Anadolu,\n^İ^AAT^ANAYİ' İ k t İ S a d e n Ç o k y ü k s e l m i ? v e dünyanın en\nTİCARET ' z e n §'i n bir memleketi olarak tanınmıştı. Akdenizde Antalya, Alâiye (Res. 70-72) ve Karadenizde Sinop gibi mühim ticaret merkezlerine malik olan Selçuk Devleti, İtalyan tacir ve gemicileri vasıtasile Akdeniz ve Karadeniz memleketlerile ticarî münasebetlere girişmişti. Anadoluda sulh ve asayişi temin eden Selçuk idaresi sayesinde\nziraî istihsal çoğalmış, mahallî senayi inkişaf etmiş, madenler\nve memlehalar muntazam surette işletilmeğe başlanmıştı. Keykubat I. haricî ticarete büyük ehemmiyet verdiği için, dahilî\nyolların emniyetini temine çok çalıştı; kervanların muhafazası\niçin kale kadar metîn büyük kervansaraylar yaptırdı (Res. 73-77);\ntacirlere birçok imtiyazlar verdi; hatta malları yollarda zayi\nolacak tacirlerin zararlarım tazmin etmeyi taahhüt etti. Anadoludan şap, tuz, hububat, kereste, tiftik, v. s. gibi mebzul ham\nmaddelerden başka kumaş ve halı da ihraç olunuyordu.\nTürkmen aşiretlerindeki halıcılık an'anesi Anadolu halılarına\nharicî ticarette büyük bir ehemmiyet vermişti. Anadolu kumaşları Mısırda pek makbuldü.\nKösedağ mağlûbiyetinden sora Anadoluda sükûn ve asayişin\nbozulması, istihsal faaliyetini kısmen azalttı. Fakat, İlhanlıların\nhakimiyeti altına geçen Anadolu, Akdeniz memleketlerile İlhanlılar arasındaki büyük iktisadî münasebetler sebebile, mühim bir transit sahası oldu. Konya ve Sivas iktisadî ehemmiyetlerini hiç kaybetmediler; bilhassa Sivas, bir aralık Küçük\nErmenistan denilen mıntakanın en mühim limanı olan Yumurtalık limanile şarkın en mühim ticaret merkezi olan Tebriz arasındaki kervan yolunda en mühim merhale olduğundan, büsbütün ehemmiyet kazandı. Böylece mühim bir ticaret merkezi haline gelen Sıvasta şark memleketlerile büyük\nmuameleler yapan tacirler, ticarethaneler, depolar (hanlar)\nvardı. İlhanlılar, bilhassa Cenevizlilerle dostça münasebetlerde\nbulunduklarından Sıvasa bazı Cenevizli tacirlerde gelmiş,\nhatta XIII. asır sonunda bir de Ceneviz konsolosu gönderilmişti. Anadolu tacirleri Mısır ve Suriye ile, Kırım limanlarile de büyük işler yapıyorlardı. Emîr Çobanoğlu Demirta", "n_chars": 2265, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 283", "page_id": "tarih-2-1931-p0283", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 194, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 194, "side": "verso", "printed_page": 284, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 519.05, 661.2], "page_width": 994.08, "page_height": 661.2, "text": "Şili Anadolu Valiliği esnasında Anadoluda sükûn ve asayiş\ntemin edildiğinden, ziraat hayatının da tekrar inkişafa başladığı anlaşılıyor.\nXIV. asırda Anadolunun garp tarafındaki beylikler,\nEge kıyılarındaki ticaret şehirlerini ele geçirdikten sora Avrupalılarla iktisadî münasebetlerde bulundular. İzmir ve\nAyasluk gibi mühim ticaret merkezlerine malik olan Aydınoğulları, kuvvetli donanmalarile Ege Denizine hâkim oldular; Menteşeoğulları Palatya = Balat, Saruhanoğulları Foça\ngibi ticaret merkezlerine hâkim oldukları için kuvvetli birer donanma yaparak ticaretlerini himaye ettiler. Adalarla ve\nİtalyan ticaret şehirlerile bu beylikler iktisadî münasebetler kurarak ticaret faikıyetini artırdılar, ve zenginleştiler.\nCandaroğulları da Sinopu ve Samsunu zaptettikten sora\nKaradeniz ticaretinden istifade etmek suretile kuvvetlendiler. Antalya ve Alâiyenin Mısır ve Suriye ile ticareti\nXIV. asırda kuvvetle devam etti. Bu iskelelerde alınan\ngümrük resmi, muhtelif devletlerle yapılan mukavelelere\ngöre değişiyordu; Saruhan, Aydın, Menteşeoğulları, ticarî\nmünasebetlerde bulundukları İtalyan şehirlerinde dahi tedavül eden sikkeler bastırdılar.\n. . XII. asrın son yarısından başlıyarak\nFIKI^HAYATİ A T Anadoluda fikir ve san'at hayatı kuvvetli bir\ninkişaf gösterdi; her tarafta medreseler açıldı; Bu devirdeki selçuk sultanları ilmî ve edebî yüksek\ntahsil görmüş insanlardı; bundan dolayı Anadoludaki fikir ve\nsan'at hareketlerini himaye ve teşvik ettiler; XIII. asırda\nAnadolunun siyasî ve iktisadî inkişafı, büyük şehirlerde ilim\nve san'at hayatını büsbütün kuvvetlendirdi. Cengiz ordularından kaçan birçok türk âlimleri, şairleri, mutasavvifleri\nAnadoluya gelerek yerleştiler; birçok mühim eserler\nyazıldı; İslâm tasavvufunun ve acem edebiyatının en\nmaruf simalarından Muhiddini Arabi, Konyalı Sadreddin,\nKermanlı Evhadi, Ferganalı Sadeddin, ve bilhassa Mevlâna\nCelâleddini Rumi, bu devirde Anadoluda büyük şöhret kazanmışlardı. Mesnevisi ve sair eserlerile bütün islâm dünyasında haklı bir şöhret kazanan Mevlâna Celâleddin, halis bir Türk\nolmakla beraber, eserlerini o zamanın modasına göre farisî\nyazıyordu ; onun türkçe şiirleri pek azdır. Devlet işlerinde bile\narapça ve acemcenin resmî dil olarak kullanıldığı selçuk dev", "n_chars": 2228, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 284", "page_id": "tarih-2-1931-p0284", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 195, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 194, "side": "recto", "printed_page": 285, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU TURK DEVLETLERi", "page_confidence": "ocr", "clip": [519.05, 0.0, 994.08, 661.2], "page_width": 994.08, "page_height": 661.2, "text": "rinde, Anadolu Selçuklarma ait tarihî eserler de acemce yazı--\nlıyordu. XIII. asırda Anadolu Türklerinin vücuda getirdikleri\nfikir ve san'at mahsullerinin arap ve acem dillerile yazılmış\nolduğuna bakarak bu devrin fikrî faaliyeti hakkında yanlış hükümler vermemelidir, Bu devirde Anadoluda yetişen türk âlim\nve filosofları serbest ve geniş düşüncelerile temeyyüz etmişlerdir. Anadolunun büyük merkezlerindeki bu fikir ve san'at cereyanları, XIV. asırda da kuvvetle devam etmiş, ve Anadolunun yerli beylikleri tarafından daima himaye görmüştür.\n.. ,„, İlk selçuk istilâsından itibaren Anadolu\nTÜRK LİSAN VE „.. . . T , , ,, ,\nEDEBİYATI Türkleri arasında zengm bir halk edebiyatının mevcut olduğu tabiîdir. Anadolu fütuhatı ve Danişment Gazinin kahramanlıkları, Türkler arasında\nBattal Gaziye Danişment Gazi hikâyelerinin yayılmasına sebep'\noldu. Ozan denilen oğuz halk şairleri ellerinde kobuzlarile\nbu kahramanlık destanlarını halk içtimalarmda, ordularda\nterennüm ediyorlardı. Türk halkı arasında tasavvuf cereyanı kuvvetlendikten sora, birtakım derviş şairler, sair halk şiirleri tarzında ilâhiler, dinî ve sofiyane şiirler yazmağa başladılar.\nİslâm an'anelerinin tesiri altında Hamza, Ali, Ebumüslim gibi\nkahramanlara ve Peygamberin hayatına ve menkıbelerine\ndair manzum ve mensur destanlar, hikâyeler de yazılmağa\nbaşlandı. Bu türlü eserler heryerde zevkle okunuyordu. Harzern ve Maveraünnehir Türkleri arasında millî kahraman olarak hatırası asırlarca yaşayan Ebumüslimin menkıbeleri, öyle\ngörünüyor ki Anadoluya gelen Oğuzlar arasında da ehemmiyetini kaybetmemişti. Fakat bu halk hikâyeleri arasında en çok\nsevilenler Türk - Bizans mücadelelerini canlandıran Battal\nGazi ve Danişment Gazi destanlaridi. Bunlar Selçuk Saraylarında da zevkle okunmakta idi.\nXIV. asırda, saraylarında acem kültürüne fazla mevki veren\nSelçuk Devleti yerine Anadolunun muhtelif yerlerinde müstakil beyliklerin kurulması, türk diline büyük bir ehemmiyet\nverdirdi. Yine Türklerin arap ve acem dillerinde yazmış oldukları eserlerden yüzlercesi türkçeye tercüme olundu.\nAnadoluda birçok kıymetli türk şairleri yetişti. Münevver\nsınıflar arasında da acem edebiyatı yerine türk edebiyatı\nmoda olmağa başladı. XIII-XIV. asırlarda yetişen bu\nşairler arasında, son Selçuk Hükümdarının kasidecisi Hoca\nDehhani, Kırşehirli Şeyh Gülşehri, Âşık Paşa, Hoca Mes'ut, Şeyh", "n_chars": 2339, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 285", "page_id": "tarih-2-1931-p0285", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 195, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 195, "side": "verso", "printed_page": 286, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 514.13, 660.72], "page_width": 994.32, "page_height": 660.72, "text": "oğlu Nesimi, Ahmedi büyük şöhret kazanmışlardır. Yunus Emre de halk şiirlerinden farksız ilâhilerile Anadolu halkının\nhatırasında asırlarca yaşamıştır. Bunlar ve daha bu gibi san'-\natkârlar, muharrirler sayesinde türkçe XIV. asır sonunda Anadoluda yabancı dillerin hakimliğine nihayet vermiştir.\nGÜZEL SAN'ATLER Anadolu Türk Devletleri, hâkim oldukları\nbüyük merkezlerde camiler, medreseler,\ntürbeler, hanlar, hamamlar, kaleler yaptırarak memleketi muazzam san'at abidelerile süslediler. Konya, Kayseri, Sivas,\nDivriği, Niğde, Erzurum gibi büyük merkezlerde ve sair küçük Anadolu şehirlerinde muhtelif Anadolu Türk Devletlerine\nmensup hükümdarlar ve rical tarafından yaptırılan bu abideler, asırların tahribatına rağmen hâlâ haşmetle göze çarpar\n(Res. 78 - 86). Anadolu türk san'atinin XII. asırda başlayan bu\ninkişafı XIII. asırda Anadolunun siyasî ve medenî terakkisile\nmütenasip olarak en yüksek san'at eserlerini meydana getirdi. Bu inkişaf İlhanlıların hakimiyeti zamanında devam ettiği gibi, XIV. asırda Anadolu beyliklerinden bazıları da muazzam abideler vücuda getirdiler; ve selçuk devri türk san'atini\ndevam ettirdiler: Selçuk Saltanatının varisleri arasında en kuvvetlisi olan Karamanoğulları, sora Aydınoğulları, Menteşeoğulları muazzam mimarî abideleri bırakmışlardır. Bütün bu\nAnadolu türk abideleri, Ortaasyada, Horasanda, İranda, Mezopotamyada mevcut türk mimarî eserlerindeki umumî vasıfları\ngösterir; tezyinî motifler arasında hendesî ve nebatî şekillerden\nbaşka canlı şekiller (hayvan ve insan şekilleri) de mevcuttur\n(Res. 87,88,94). Anadolu Selçukları zamanında, islâm taassubunun menetmiş olmasına rağmen, böyle canlı şekillere, hatta\nkabartma ve oyma olarak insan resimlerine ve ayrıca bazı\nheykellere tesadüf olunması, Anadolu Türklerinin taassup\nhislerinden ve dar düşüncelerden nekadar uzak olduğunu\ngösterir. Bu devirlere ait birçok mezartaşları, lâhitler, tahta\noymaları, (Res. 89-91) demir ve bakır işleri, çiniler, halılar,\nkumaşlar, işlemeler (Res. 92,93,95), Anadolu Türklerinde bediî\nhissin, san'at duygusunun nekadar yüksek olduğunu anlatmaktadır. Anadolu Türkleri, hayatın en basit ihtiyaçlarını\ntemin edecek basit eşyayı bile yüksek bir san'at eseri haline\ngetirecek kadar yüksek bir medeniyete sahiptiler. Her halde,\nOrtazaman Anadolu san'ati, türk san'ati tarihinin çok parlak\ndevirlerinden birini teşkil etmektedir.", "n_chars": 2354, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 286", "page_id": "tarih-2-1931-p0286", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 196, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 195, "side": "recto", "printed_page": 287, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [514.13, 0.0, 994.32, 660.72], "page_width": 994.32, "page_height": 660.72, "text": "XXIX\nORTAZAMANDA HİNT ALEMİ\nMilâttan evel I. asırda Sakaların AfganisSAKA-HİNT VE KUŞ- tan, Pencap, Raçputana ve Gurcara yı ihtiva\n\" etmek üzere kurdukları imparatorluk bir\nTORLUKLARININ PARÇALANMASI a s ı r devam etmişti. Kuşhanlar , , . T . , F . , idaresinde . ,\nYueçilerin Hindistam istilâ ve Gandara ve\nPençabı zaptetmeleri (M. S. 50) Saka İmparatorluğunu parçaladı. Kuşhanlar, Fergana, Soğut, Baktriyan, Afganistan ve\nPencap kıt'asım ihtiva etmek üzere büyük bir Türk İmparatorluğu kurdular.\nSaka (İskit) İmparatorluğunun parçalanmasından sora,\nSakaların Hindistandaki hakimiyeti nihayet bulmuş değildi.\nSuraştra ve Maharaştra mıntakalarındaki Sakalar, İmparatorluklarının zevalinden sora da, iki kırallık halinde hakimiyetlerini daha uzun müddet devam ettirdiler.\nSuraştra ve Malva Sakalarının kırallarına (Res. 96) büyük\nSatrap manasına Kşatrapa denirdi. Merkezleri Ucayini idi. Bu\nTürk sülâleden Rudraman kayalar üzerine kitabeler yazdırmıştır. Daha cenupta Maharaştra kıt'asında yine Sakalardan Kşaharata sülâlesi hâkimdi. Bu Saka Kırallıklarının her ikisi de\nKuşhanlar dan Kanişka ya tâbidi.\nYueçiler, milâdî V. asra kadar, Baktriyan, Afganistan,\nGandara ve Pencapın bazı kısımlarında hâkimdiler. V.\nasrın başında Kuşhanlar İmparatorluğu cenuptan ve şimalden\nvukubulan taarruzlarla sarsıldı ve parçalandı. Cenupta Hindistanda Morya İmparatorluğunu ihya ederek gittikçe kuvvetleşen Hintli Gupta imparatorlarından Çandragupta II.\n(380-415) Kuşhanlara tâbi yukarda ismi geçen Saka Krallıklarını (Kşatrapa ve Kşaharata) zabıt ve ilhak etti. Baktriyanda", "n_chars": 1559, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 287", "page_id": "tarih-2-1931-p0287", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 196, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 196, "side": "verso", "printed_page": 288, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 529.97, 660.72], "page_width": 993.84, "page_height": 660.72, "text": "hükümet süren Kuşhanlardan Kidara (425) dahi Akhunların\ntaarruzile ülkesini kaybederek Gandaraya çekildi. Hunlar,\nburasını da alınca Kuşhanlar, dağlık Gilgit havalisine sığındılar.\nAkhunların VI. asır ortalarında mağlûbiyetinden ve Hindistandan çekilmelerinden sora iltica ettikleri yerlerden çıkan\nKuşhanlar, Gandara mıntakasının bir kısmını tekrar elde\nettiler Ve IX. asra kadar burada hâkim oldular.\nMorya İmparatorluğundan sora Magadha kıt'-\nGUPTORLUĞURA\" a s ı m i I a t t a n s o r a i l k üç asır zarfında ehemmiyetli bir rol oynamadı. Fakat, 318-535 ta\nrihlerinde bu mıntakada hüküm süren Gupta sülâlesi, Morya\nİmparatorluğunu ihya etti.\nBu yeni Hint İmparatorluğu, ilk hükümdar zamanında\nbütün Ganj vadisine hâkim olmuş ve IV. asır nihayetlerine\ndoğru da ikinci Hükümdar, Dekkan kavimlerini vergiye bağlamıştır. Bununla beraber Gupta Devleti, İndus havzasına\nhâkim olamamıştır.\nGupta İmparatorluğu aşağıda görüleceği üzere Akhunların istilâsile yıkılmıştır.\nMorya İmparatorluğunu ihya eden Guptalar zamanı, Hint\nmedeniyetinin en parlak devridir. Edebiyat, mimarî, resim,\nilim ve san'atte pek kıymetli eserler meydana geldi. Brahmanlığın, en meşhur dua kitabı (Brahmasutra) ve dram ve\nkomedi sahasında ölmez eserler bu devirde yazılmıştır. Arap\nrakamları denilen bugün kullandığımız rakamlar da bu devirde Hindistanda icat olundu. Ve Türkler vasıtasile Harzemli\nMusa nm lâtinceye tercüme edilen bir eseri ile garba yayıldı.\nBilhassa şehirlerde hindu cemaati çok inceldi. Fakat ahlâk\nta düştü; Gupta devrinin sonlarında hint hayatı Romanın\nİmparatorluk ve Venediğin XVIII. asırdaki sefahet ve ahlâksızlıklarile mukayese olunabilir.\nAkhunlar, garba doğru muhaceretlerinde\nSSSFSÜS. <385-42<?>«7 ®?KYETİ triyanı (425) işgal ve buralarda yerleştiler.\nİrana yaptıkları taarruz Sasanilerden Behramgurun mukavemetile akim kaldı (428). Bir müddet sora\nPençap üzerine vukubulan tazyikleri de Guptalardan Skan\nDagupta nm müdafaasile bir semere vermedi (455). Akhun", "n_chars": 1961, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 288", "page_id": "tarih-2-1931-p0288", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 197, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 196, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [529.97, 0.0, 993.84, 660.72], "page_width": 993.84, "page_height": 660.72, "text": "V» tı^U'ı m.-m Tttı-Ulgı-i»! İstilâsından Evvel HİNT\n•inagar\nTOMARA\n•AH'H.\n,—r~-\\ oCaypurx -emir\no Citpr-'eivahi\nÍOB-AN ((alinca.rs'a MALVA Paramara Benare; '\"»/ /rZf, MAGAI PatalİDUtı\nUMMAN DENİZİ\n' / Konarka\nıÇındra BENGALE KÖR\nJALXAVÍ\nVançi\nancor\nı: 30,000,000", "n_chars": 263, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 197r)", "page_id": "tarih-2-1931-u196r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 197, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 197, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 443.92, 662.4], "page_width": 996.72, "page_height": 662.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 198v)", "page_id": "tarih-2-1931-u197v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 198, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 197, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [443.92, 0.0, 996.72, 662.4], "page_width": 996.72, "page_height": 662.4, "text": "(Mint) t e l . i n c i m ü s l û m a ı ı türftleı- cle-v-t-i (M. 1 0 0 1 - 1 S 3 S )\nKARA HITAY\nP - ' - \"\"ialh BADAHŞA\n' Hi Dİ Kuş DAĞL^ÜGUR Kabul\nCJazne / Tufan (Tü bet)\nGAZNÉIS\nKamrupa\nleñares\nI ALVA\nUMMA N\nDENİZİ\nBengal\nKörfezi\nM. 1:24,000,000\n1 0 3 0 Gazneliler hududu ( 9 7 9 — 1 1 8 6 )\n1 2 0 3 Gurlular ( 1 1 8 6 — 1 2 0 6 )\nSEYLAI — T ü r k Köle Hükümdar zamanında fütuhat ( 1 2 0 6 — 1 2 9 0 )\n(Lanka\nKılcı Sülâlesinden ( 1 2 9 0 — 1 3 2 7 ) , Alâeddin 1311 senelerinde\nyarımadanın bütün cenup taraflarını da zapt ve yerli Hindu hükümetlerini yıktı. Fakat bunların yerine gelen sülâleler esnasında\nHINT DENIZI - 1 3 9 8 ) ; Timurleng imparatorluk yine parçalandı. ( 1 3 9 8 — 1 3 9 9 ) beg küçük a y ; ikinci defa Tuglûk B u sülâleler şunlardır: Tuğlûk ( 1 3 2 1\n( 1 3 9 9 - 1 4 1 3 ) ; Seyitler ( 1 4 1 4 — 1 4 5 1 ) ; lodiler ( 1 4 5 2 - 1 5 2 5 ) .", "n_chars": 860, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 198r)", "page_id": "tarih-2-1931-u197r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 198, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 198, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 425.42, 675.12], "page_width": 1001.28, "page_height": 675.12, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 199v)", "page_id": "tarih-2-1931-u198v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 199, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 198, "side": "recto", "printed_page": 289, "printed_roman": null, "running_head": "ORTAZAMANDA HINT ALEMi", "page_confidence": "ocr", "clip": [425.42, 0.0, 1001.28, 675.12], "page_width": 1001.28, "page_height": 675.12, "text": "ORTAZAMANDA HINT ALEMİ 289\nlar, bu muvaffakıyetsizlikler üzerine Baktriyanda kalmağa\nmecbur oldular. Merkezleri Bamiyan (Badgis) idi. Baktriyana vukubulan bu Akhun taarruzunda, orada hüküm süren son Kuşhanlar da evvelâ Gandaraya, daha sora Gilgit\nmıntakasına iltica ettiler.\nAkhunlarm ikinci bir taarruzu (484) ile Sasanilerden\nFiruz, Belh şarkında mağlûp edildi. İran mukavemeti\nbu suretle kırıldıktan sora hint istilâsına bir mâni kalmamıştı.\nAkhun Kiralı Toraman (502 de vefat etmiştir), daha sora\noğlu Mihirakula (502-542) Kişmir dahil olmak üzere bütün\nbütün îndüs havzasını zaptettiler. Merkezleri bidayette Pencapta Sakala da idi. Akhunlar, Pencapta yerleştikten sora\nistilâlarını daha cenuba, Malvaya kadar uzattılar (500). Bu\ntaarruzlar Gupta Devletini yıktı. Bundan sora da Guptalar\nhükümet sürmekte devam ettiler, fakat menşeleri olan Magadada gittikçe ehemmiyetleri azalan vilâyet beyleri derekesine kadar düştüler. Akhunların bu istilâlarından budist mabetleri ziyade müteessir oldu. Mihirakula zamanında cenuba\nyaptıkları diğer bir seferde (528) Multan civarında Ucayini\nRacası Yaşadharman ile vukubulan muharebede Akhunlar\nmağlûp oldular. Bu muvaffakıyetsizlik üzerine Pençapı ve\ndaha cenuplarını kaybeden Akhunlar rubu asır kadar daha\nKişmir de hakimiyetlerini muhafaza ettiler. Diğer cihetten\nSoğut kıt'asını da Tukyuların ve Sasanilerin taarruzile terke\nmecbur oldular (566).\nRAÇPÜTLAR Hunlarla birlikte hint istilâsına yine türk\nırkından Gurcara kabilesi de iştirak etmişti.\nBunlar, hun hakimiyetinin Hindistanda zevalinden sora Hindu cemaatine, asilzadeler sınıfı olan Kşatriya olarak girdiler.\nBu asilzadelere Raçputlar yani Beyoğulları ve yaşadıkları\nmıntakaya Raçputana ismi verildi. Gurcaralar kısmen daha\ncenupta Katiyavar Yarımadasına da yer,eştiler. Burası, kendilerine nispetle Gucarat ismini aldı.\nİlerde görüleceği üzere ilk müslüman türk istilâsına en\nziyade karşı koyan Raçputlardı. Babürle başlıyan büyük\nHint-Türk İmparatorluğu (1526-1857) devrinde ise Türk\nimparatorları Raçputlarla eyi geçinmek yolunu tercih etmişlerdir.", "n_chars": 2057, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 289", "page_id": "tarih-2-1931-p0289", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 199, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 199, "side": "verso", "printed_page": 290, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 525.47, 671.04], "page_width": 998.4, "page_height": 671.04, "text": "GUPTA İMPARA- Gupta hükümdarları, İmparatorluğun teşekTORLUĞUNUN PAR- külünden sora zabıt ve ilhak ettikleri memÇALANMASI; RAÇ- leketlerin küçük prens ailelerini tâbi olarak\nPTESUHARİTA>3T)İ h a k i m i y e t l e r i altında bırakmışlardı. İmparatorluk, hun istilâsı tesirile parçalandıktan\nsora (530) bu küçük devletler, prenslikler tekrar meydana\nçıktı. Bunlardan hun istilâsına karşı en çok mukavemet\ngösterenler, diğerleri arasında temayüz etti. Bunlar Ucayini\nRacalığı, Gucaratta Valaphiler (570-760) ve bugünkü Delhinin şimalinde küçük Tanesvar Racalığı idi.\n6 0 6 da tahta geçen Tanesvar Racası Harşavardlıana Bengale kadar bütün Ganj vadisini zaptetti, ve payitahtını Kano ç & nakletti (613). Fakat Harşalar m, Gupta kudret ve azametini iade gayretleri akim kaldı. Tâbi prenslikler, merbutiyetlerini gittikçe gevşettiler. 64 7 de Harşanın vefatile zahirî\nvahdet te kalmadı. Hindistanda karışıklık ve parçalanma ile\nifade olunabilen bir devir başladı. İrtibatsız birçok küçük\ndevletler, prenslikler meydana çıktı. Bunlar mütemadiyen\nbiribirlerile mücadele ediyor ve hepsi de diğerleri üzerinde\ntefevvuk (Hegemonya) elde etmeğe çalışıyorlardı. Valaphilerin yerini 770 te Raçputlardan Çalukya lar aldı.\nHarşadan sora Bengalede hakimiyet, Budist Palalara.\n(750-1060) ve bunlardan da Brahman Senalara (1060-1202)\ngeçti. Müslüman Türkler Bingaleyi Senalar zamanında zaptettiler (1202).\nŞimalî Hindistan, Harşa hakimiyetinden sora Raçput\ndenilen Türk beylerinin hakimiyetine geçti. Bu hakimiyet\nmüslüman Türklerin istilâ ve yerleşmelerine kadar devam\netti. O vakit şimalî Hindistana hâkim olan bellibaşlı Raçput\nBeylikleri şunlardır :\nPariharalar\nTomaralar Delhi de\nÇobanlar Acmir de\nParamaralar Malva da\nÇandelalar Kalincar da\nÇohanlar, Delhiyi de alarak bir Delhi-Acmir Devleti yaptılar (XI. asır). Gazne Türklerinin istilâsı bunların zamanında\nvukubulmuştur. Türk istilâsı esnasında Acmir ve\nRaçputları da biribirlerile muharebeden geridurmuyorlardı.", "n_chars": 1954, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 290", "page_id": "tarih-2-1931-p0290", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 200, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 199, "side": "recto", "printed_page": 291, "printed_roman": null, "running_head": "ORTAZAMANDA HINT ALEMi", "page_confidence": "ocr", "clip": [525.47, 0.0, 998.4, 671.04], "page_width": 998.4, "page_height": 671.04, "text": "VI. asırda Raçputlardan Çalukyalar Mahrat\nkabilelerini birleştirerek merkezi Badamide\nDA DEKKAN V _ , , . ,, ,\nolmak üzere bütün Dekkan kıtasını muhtevi kuvvetli bir kırallık kurdular. Maharaştra mıntakası halkına Mahrat yahut Marat denir, bunların esası Dravittir.\nSakalarla ve Hunlarla beraber gelen türk kabilelerile karışmışlardır.\nÇalukya ülkesinde VIII. asra kadar buda dini pek ziyade münteşir idi. Acantada meşhur yeraltı mabedinin freskleri\n(duvar resimleri) bunların devrine aittir (Res. 97). Çalukyaların Dekkandaki hakimiyeti iki asır kadar Mahrat bir sülâle\nolan Raştrakutalarm eline geçmişti. Çalukyalar hakimiyetlerini, bu fasıladan sora istirdat etmişler ve XII. asır nihayetine kadar iktidar mevkiinde kalmışlardır. Bu asır nihayetinde\nyerlerini tâbi prenslerden Yadava lar aldılar.\nDaha cenupta, Tanjor etrafında Çola ve Madura mıntakasında Pandya namında iki Tamul (Dravit şubelerindendir)\nDevleti vardı. Çolaların şimalinde sahil mıntakasma sahip\nolan, İskit ırkından Pallavalar VI. asırda komşularını tabiiyetlerine aldılar. Çolalar da X. ve XI. asırlarda Komorin\nburnundan Ganj mansıplarına kadar hâkim oldular.\nDekkan kıt'asmda Dravit kavimleri hâkimdi.\nBugünkü Haydarabat mıntakası Dravitlerin Telugu ve\ndaha cenupları Tamul ve Kanara şubelerine mensuptur.\nMüslüman türk istilâsı bütün bu devletleri XIII. ve XIV.\nasırlarda biribirini müteakip ortadan kaldırdı. Fakat bu\ndevletlerin yerini tutan Vicayanagar ismindeki Dravit Devleti iki asır müslüman türk taarruzlarına mukavemet etti.\nVicayanagara kalesi ancak XVI. asrın ortalarında Türkler\ntarafından zaptedilebildi.", "n_chars": 1593, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 291", "page_id": "tarih-2-1931-p0291", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 200, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 200, "side": "verso", "printed_page": 292, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 521.0, 674.4], "page_width": 996.96, "page_height": 674.4, "text": "X X X\nMÜSLÜMAN TÜRKLER İDARESİN*\nDE HİNT\nMÜSLÜMAN TÜRK- H a r § a n ı n vefatından sora, sayısız zayıf devLER DEVRİ l e t l e r elinde kalan, vahdetsiz fakat zengin\n1001 -1857 Hint memleketi, evvelâ Arapların ve Afganistanda, İnci ve Öküz ırmakları havzalarında kurulup gittikçe kuvvetleşen müslüman Türk devletlerinin dikkatini çekmekten hâli kalamazdı.\nHalife Velit zamanında, Mehmet bin Kasım, Hindistana\nbir sefer (712) yaptı. Fakat bu arap istilâsı İndüste mevziî\nmuvaffakiyetler elde etmekten başka bir netice vermedi.\nMüslümanlık bu arap istilâsile Hindistanda yayılamadı.\nTarihtenevelki devirlerde ve tarih zamanlarında Ortaasyada ve Afganistanda kuvvetli reisler idaresinde fütuhat\nariyan muhtelif Türk kavimleri kolaylıkla Kabil vadisi yolu\nile Hindistana girmişler ve asırlarca süren devletler kurmuşlardı. Bilhassa İran yaylâsının şark taraflarında kurulan\nmüslüman Türk devletlerinin de Hindistanı istilâları kadar\ntabiî bir şey olamazdı. Müslüman türk istilâsı, Gaznelilerden\nSevük Tekin ile başlar. Pencap kıt'asından başlıyarak tedricen\nbütün Hindistanı kaplıvan türk hakimiyeti, bu memleketin\nhayat ve mukadderatı üzerinde birinci derecede müessir\nolmuştur.\nHintte müslüman türk hakimiyeti, 1001 den 1857 ye\nkadar yani hemen sekiz buçuk asır kadar sürer. Bu devri,\nmahiyeti itibarile üçe ayırmak muvafık olur:", "n_chars": 1326, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 292", "page_id": "tarih-2-1931-p0292", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 201, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 200, "side": "recto", "printed_page": 293, "printed_roman": null, "running_head": "MUSLUMAN TURKLER iDARESINDE HINT", "page_confidence": "ocr", "clip": [521.0, 0.0, 996.96, 674.4], "page_width": 996.96, "page_height": 674.4, "text": "1 — İstilâ, teessüs ve mücadele devri.\n2 — İstikrar ve şevket devri.\n3 — İnhitat, Hindu aksülâmeli ve Avrupalıların,\nbilhassa İngilizlerin istilâsı devri.\nBu devir, istilâ muharebeleri, Müslüman\nİSTILA, TEESSÜS VE MÜCADELE Hindu mücadelesi ile doludur. Muhtelif sü- . , . . . . . . . , , •\nDEVRİ s 1001-1256 laleler h ü k ü m e t v e i d a r e d e b ı r ı b ı r m ı takıp\netmiştir.\nBu devirde Hindistanda kurulan Türk Devletinde biribirini takip eden sülâleler şunlardır (Harita. 38):\nGazneliler 1001-1186\nGorlular 1 1 8 6 - 1 2 0 6\nKölemenler denilen Türk\nümera sülâlesi 1 2 0 6 - 1 2 9 0\nKılciler 1 2 9 0 - 1 3 2 0\nTuğluklar 1 3 2 0 - 1 3 9 8\nTimurlengin istilâsından ( 1 3 9 8 - 1 3 9 9 ) sora ikinci defa\nTuğluklar 1399-1413\nSeyyitler 1414-1451\nLodiler 1451-1526\nGAZNELİLER DEVRİ Hindistanda müslüman türk hakimiyetini\nkuranlar, Gazne Turklerıdır. Bu sülaleden\nolan Sevük Tekin, İndüse kadar Kâbil vadisini zaptederek\nHint yolunu açtı. Putyıkan şöhretini alan Gazneli Mahmut\n(998-1030) ise Afganistandan Hindistana on yedi sefer yaptı.\nŞimalî Hindistana hâkim olan Raçputların ordusu hareket\nve manevra kabiliyetinden mahrumdu. Gazneli Mahmudun\nordusu ise en çok süvariden mürekkep olduğu için Raçput\norduları toplanamadan ayrı ayrı mağlûp oluyorlardı.\nMahmut, bu seferlerde biribirini müteakip muhtelif racaları mağlûp ederek Ganj vadisinin orta kısmında Kalincar\nve Gucarat Yarımadası sahillerinde Somnat mevkiine kadar\nilerledi.\nİndüs havzası ve Pençap (merkezî Lâhor) Gaznelilerin\nDevletine ilhak olundu (1025).\nGaznelilerin Hindistandaki istilâlarının neticeleri büyük", "n_chars": 1577, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 293", "page_id": "tarih-2-1931-p0293", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 201, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 201, "side": "verso", "printed_page": 294, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.23, 670.32], "page_width": 997.68, "page_height": 670.32, "text": "tü. Bu istilâ hareketile Şimalî Hindistandaki racalar zayıflamış ve birçok ganaim alınmış ve müstakbel fütuhat için zemin hazırlanmıştı. Bu ganaimle, Gazne şehri mühim bir\nmüslüman Türk merkezi oldu. Mahmudun sarayında çalışan\nâlim ve şairler arasında Harzemli Elbiruni isimli bir Türkün\no vakit Hindistan hakkında yaptığı tetkikler ve yazdığı kitaplar garp âlimlerince muhtelif lisanlara tercüme olunmuş\nve ancak bu vasıta ile o vakitki Hint ahvali öğrenilebilmiştir.\nElbiruni, bütün garbın ilk hakikî âlimi sayılmaktadır. Hint\nfelsefe ve tefekkürünü ve Hint dünyasını hakikî çehresile\nbütün dünyaya tanıtan Elbiruni olmuştur.\nElbiruni, Hintlileri, dünyanın diğer milletlerile temas\netmedikleri ve haricî âlemi bilmedikleri, barbar addettikleri\ndiğer insanlarla münasebette bulunmadıkları için şiddetle\nmuaheze eder.\nElbiruni X. asırda Hindistan ahvalini şu suretle tasvir\netmektedir:\n\"Memleket birçok devletlere ayrılmıştı. Bunlar ekseriya biribirlerile muharebe ederlerdi. Başlıca devletler, Kişmir, Sint,\nMalva ve Kanoç idi. Kastlar ve Kastlar arasında farklar vardı.\nEbeveyn, küçük yaşta çocuklarını evlendirirler; yalnız koca\ntarafı, karısına bir hediye verirdi. Kocası ölen kadın ebedî\nolarak dul kalmağa mahkûmdu. Halk, birçok ilâhlara tapardı...\nHintlilerin örf ve âdetleri fazilet ve eyiliğe müstenit idi.\nHerkes kanun nazarında müsavi değildi. Brahmanlar (din\nrüesası) idam cezasına çarpılamazdı. Bir cürüm işliyen\nbrahman oruç tutmak, ibadet etmek ve hayır işlemekle\ncezasını çekerdi. Hırsızlık, çalınan malın kıymetine göre\ncezalandırılırdı; bazan hırsızın bir uzvu kesilirdi. Kıral, ziraat\nhasılatının altıda birini alırdı. San'atkârlar, tüccarlar, varidatlarına göre vergi verirlerdi. Brahmanlar her türlü vergiden\nmuaf idiler. Heryerde tasvirlere tapılırdı, memlekette sayısız\nmabet vardı. Dul kadınların tekrar evlenmesi memnudu. Kadınların, kendilerini ölen kocalarile birlikte yakmaları âdetti...,,\nGORLULAR DEVRI G a z n e î i l e r e h a l e f olan Gorlular [1] sülâlesi\nzamanında Gorlu Muizzüddin Delhi şimalinde Panipat ovasında Acmir-Kanoç Racasına karşı kazandığı\n[1] Gor, Herat ile Gazne arasındaki dağlık mmtakadır. Buralarda\nyaşıyan Türklere, mıntakalarına nispetle Gorlular denir. Gorlular, XI.\nasrın bidayetine kadar islâmiyeti kabul etmemişlerdi.", "n_chars": 2277, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 294", "page_id": "tarih-2-1931-p0294", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 202, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 201, "side": "recto", "printed_page": 295, "printed_roman": null, "running_head": "MUSLUMAN TURKLER iDARESINDE HINT", "page_confidence": "ocr", "clip": [518.23, 0.0, 997.68, 670.32], "page_width": 997.68, "page_height": 670.32, "text": "zafer (1191) Türklere Delhiyi (1193) ve bütün şimalî Hindistanı kazandırdı. Gorlu Muizzüddin Delhinin zaptından sora\npayitahtı olan Gazneye dönmüş ve seferin devam ettirilmesini ordu kumandanlarına bırakmıştı.\nBahtiyaroğlu Mehmet kumandasındaki ordu Assam ve\nTibete kadar bütün Ganj vadisini ve Bingaleyi zaptetti. Diğer\nbir ordu da Ay Bey kumandasında Ganj cenubunu aldı.\nKutbeddin Ay Bey on üç sene Hindistan Ummî Valiliğini\nyaptı.\nSultan Muizzüddinin evlâdı yoktu; 1206 da\nILK HINT MÜSLÜ- ö l ü n c e Ay Bey zaten idare etmekte olduğu\nM A L î n « Î ı ı ? î f A \" Hindistanda istiklâlini ilân etti. Bu suretle\nR merkezi Delhi olmak üzere ilk müslüman\nTürk-Hint İmparatorluğu kurulmuş oldu. Gazneliler ve Gorlular zamanında Hindistanda fetholunan ülkeler Afganistandaki merkezî devlete tâbi bir vilâyet halinde idare olunurdu.\nİlk Delhi Türk Sultanı Ay Bey, oğlunu veliaht yapmadı;\nsaltanat, ordunun en muktedir kumandanına geçecekti.'\nBunun için Ay Beyle başlıyan ve bir asır kadar süren bu\nTürk ümera hakimiyetine Memlûkler Sülâlesi derler.\nTürk Ümera Sülâlesi devrinde devletin ülkesi Vindhiya\ndağlarına dayanmıştı. Bu sülâlenin en mühim hükümdarı\nÎUutmuş tur. Bu sülâle arasında İltutmuşun kızı Raziye de\nüç buçuk sene muvaffakiyetle tahtı işgal etmiştir.\nSon Memlûk Hükümdarı Balaban Başvekil ve Kıral olarak yirmi sene demir elle idareyi tanzim, ziraati ıslah ve\nsulh ve asayişi ve refahı temin etti.\nTürk Devletini, hariç ve dahile karşı koruyan Balaban\nbüyük bir Türk kumandanı, büyük bir devlet adamı ve büyük bir hükümdardır. Balabanın eyi idaresi sayesindedir kı,\nTürk Devleti kendisinden sora gelen sülâle zamanında bütün\nHindistanı zaptedebilmiştir.\n. Ümera sülâlesini istihlâf eden Kılcilerden [1]\nKıLCILER DEVRI A l â e d d i n ( 1 3 1 1 ) Komorin burnuna kadar\nbütün Cenubî Hindistanı zaptetti. Cenuptaki Çola ve Pandya,\nTamul devletleri tâbi oldular ve vergiye bağlandılar.\n[1] \" H a l a ç = Kalaç„lar Oğuzlarla karabetleri olan eski bir Türk şubesidir Mahmut Kâşgarî 2 4 Oğuz boyundan ikisinin Kalaçlar olduğunu,Kalaçlar ve bunların sair Oğuz boylarından ayrıldıklarını söylüyor.Daha X. asır", "n_chars": 2110, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 295", "page_id": "tarih-2-1931-p0295", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 202, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 202, "side": "verso", "printed_page": 296, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 521.97, 668.4], "page_width": 993.84, "page_height": 668.4, "text": "Kılciler zamanında, Türk Devleti azamî vüs'atini bulmuştu.\nMüslüman Türkleri ve Hindu müslümanlar arasında ordu\nyahut Hindistanî dilinin (türkçe, acemce, arapça ve duap\nlehçesinin birleşmesinden meydana gelmiştir) vücuda gelmesi bu sıralardadır. Bununla beraber Raçputlar tamamen\nitaate alınmamıştır. Hintliler de sık sık isyan ediyorlardı.\nDevlet çok zengin olmuştu. Ahlâksızlık ve fuhuş hâkim zümreyi, hatta sarayı istilâ etti. Taht için biribrini öldürmek yüzünden de devlet zayıf düşüyordu. Bu yüzden devlet bazı\nvilâyetleri kaybetti. Bu karışıklıklar arasında son Kılci\npadişahı öldürüldü ve Tuğluklar iktidar mevkiine geçti\nTUĞLUKLAR DEVRI *LK H Ü K Ü M D A R Gıyaseddini öldürüp tahta\ngeçen oğlu Mehmet Tuğluk (1320-51), ilim\nve san'at seven bir hükümdar idi. Fakat devletin kudreti fevkındeki mantıksız harekâtı yüzünden Delhi (Dehli) Türk Devleti, onun zamanında yıkıldı: gazabını celbeden Delhi ahalisini\nDevletabat ismini alan Davagiriye tehcir etti. Devletin vüs'atine göre merkezi Delhiden daha cenuba Davagiriye nakli\ndoğru idi. Fakat Delhi halkının cebren birkaç gün içinde\ntehciri memlekette isyanları tevlit etmekten hâli kalmadı. Delhiyi yeniden iskân için civardan ahali getirmeğe teşebbüs\netti, fakat bu kolay bir iş değildi. Memlûkler ve Tuğluklar\nzamanındaki Delhiden bugün hemen bir şey kalmamıştır.\nEnkazı bugünkü Delhinin cenubundadır. Bugünkü Delhi\nTimurlulardan Şahcihan tarafından XVII. asırda yapılmıştır.\nMaddî kıymetinden ziyade devletin teminatına istinat eden\nbir para çıkarması da halkı memnun etmiyen diğer bir hadanberi bunların diğer Türklerden daha cenupta oturdukları - b u g ü n k ü\nAfganistanm cenubunda, Sistan ve Hint arasında — malûmdur. Bunların\nçok eski zamanlarda buraya gelmiş olduklarım arap coğrafyacıları söylerler. Emevî ve bilhassa Abbasilerin Türklerden teşkil ettikleri ordularda Kalaçlar mühim bir kemiyet teşkil ederlerdi. Sora Gaznelilerin,\nSelçukluların, Harzemşahların ordularında da bunları görüyoruz. Bugünkü İran sahasında Farsta ve Kaşkailer arasında \"Kalaç,, larm bakiyesi\nmevcut olduğu gibi, Cenubî Kafkasyada (bugünkü Azerbaycan Sovyet\nCümhuriyeti) da bu ismi taşıyan bazı mevki isimlerine rasgelinir.\nKalaçlar en ziyade, Gazneliler zamanından başlıyarak, Hindistandaki\nTürk devletlerinde çok mühim bir rol oynamışlar ve nihayet Kalaç\nümerası arasından yetişen Celâleddin Firuz Şah (Halci) veya (Hilci) diye\nmaruf devleti kurmuştur.", "n_chars": 2399, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 296", "page_id": "tarih-2-1931-p0296", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 203, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 202, "side": "recto", "printed_page": 297, "printed_roman": null, "running_head": "MUSLUMAN TURKLER iDARESiNDE HINT", "page_confidence": "ocr", "clip": [521.97, 0.0, 993.84, 668.4], "page_width": 993.84, "page_height": 668.4, "text": "reketti. Tedavülden topladığı altın paralar yerine bakır para\nbastırdı. Fakat bu bakır paralar kolaylıkla taklit edildiği için\nbüyük bir buhran çıktı ve emir gerialmdı.\nBunlardan başka İran ve Çini zabıt için Tibete sefer\nyaptı(1337). Her iki seferde muvaffakıyetsizlikle neticelendi.\nFelâket felâketi takip etti. İsyanlar tevali etti. Memleket fakirleşti, ordunun maneviyeti bozuldu.\nO devirde Hindistana giden meşhur seyyah Berberistanlı\nîbni Batuta mübalâğalı olmakla beraber Tuğluklarm saray hay a t ı n ı ve Hint içtimaî hayatını parlak bir surette tasvir etmiştir.\nMehmet Tuğluk Şahın vefatından sora devlet parçalandı.\nBengale, Sint ve Dekkanda müstakil kırallıklar teşekkül etti.\nBu sırada da Timurlenk, Hindistana akm ederek Delhiyi\nzaptetti (18 kânunuevel 1398) . Timur, 1399 senesi bidayetlerinde birçok ganaimle Semerkande döndü.\nMahmut Şah II. nin ( şubat 1412) vefatından sora Tuğluklar sülâlesi de söndü.\nTuğluklardan sora Delhide iktidar mevkiine\nSEYLODİLERVE geçen Multan valisi Ş\" Devlet Han ın burduğu Seyyitler (1413-51) ve Pencap valisi Behlûl Lodinin Lodiler sülâlesi (1451 - 1526) zamanında devletin\nnüfuz ve iradesi Delhinin duvarlarını aşmıyordu.\nBeş asırdan fazla süren bu ilk müslüman\nİLK MÜSLÜMAN Hint-Türk Devletinde muhtelif sülâleler biTİNİN NETİCELERİ RIBIRINI y ı k a r a k t a k i P e t m i s ? olmakla beraber bu zaman zarfında yine takdirlere lâyık\nyüksek eserler vücuda getirmişlerdir.\nMüslümanlık, fatih Türkler vasıtasile bu devrin başlarında Hindistana girmiş ve yine Türklerin kılıcile bu kıt'ada\nyayılmıştır. Bugün Hindistanda yetmiş milyon müslüman\nbulunması sırf Türkler sayesindedir. Müslüman Türklerin\nbir ekalliyet olarak, Hindistan gibi muarız din ve cemaatler\narasında asırlarca süren devlet ve medeniyet kurmaları türk\nırkının idare ve temdin kabiliyetinin en parlak misalidir.\nBugün bile eserleri mehaz ve kıymet sayılan şair, tarihçi, âlim ve filozoflar (Firdevsi, Elbiruni, İbnisina...) bu devrin\nTürk padişahlarının saraylarında yetişmişlerdir. Bunlar eserlerini ekseriya, âdet olduğu üzere, acemce ve arapça yazarlardı. Nitekim bu zamanlarda Avrupada da lâtince kullanılırdı.", "n_chars": 2130, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 297", "page_id": "tarih-2-1931-p0297", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 203, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 203, "side": "verso", "printed_page": 298, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 517.76, 670.56], "page_width": 996.24, "page_height": 670.56, "text": "Gorlular ve Delhi sultanları (Ümera sülâlesi) sarayında\nyaşamış olan tarihçi Fahreddin Mubarekşah eserinde \"türkçeden daha eyi ve daha heybetli hiçbir dil yoktur. Elyevm\nbu lisana rağbet eski zamanlardakinden daha fazladır. Çünkü\nümeranın ve sipehsalarların çoğu Türktür, herkesin muhtaç ve talip olduğu devlet ve servet ve nimet anlardadır.\nAsiller ve büyükler ve onların evlâtları Türklerin hizmetindedirler ve onların devleti sayesinde mes'ut ve muhteremdirler,, demekle o devirde Hindistanda türk dilinin mevki\nve ehemmiyetini vazıh olarak göstermektedir.\nMimarî sahasında da bu devrin Türkleri yerli hint üslûbile iran türk mimarisini mezcederek yeni bir hint türk\nmimarî tarzı vücuda getirdiler. Balaban, Türk ümera sülâlesinden Kutbeddin Ay Bey, İltutmuş memleketin refahını\ntemin edecek pek mühim eserler (sulama kanalı, yol, hastane ve saire) vücuda getirmişlerdir. Eski Delhide Kutupminar denilen muhteşem cami ve zarif minare bu devir mimarisinin güzel nümunelerindendir (Res. 98-100). İltutmuşHindistanda muntazam bir idarenin sağlam esaslarını kurdu.\nİltutmuş ve Balabanın sarayları faal bir san'at ve ilim ocağı\nidi. Eski Delhide enkazı bugün bile görülen harabeler o zamanın serveti hakkında olduğu kadar Türk hükümdarlarının ve müslüman Türklerin san'at sevgisini ve zevkini\ngösterir (Res.101). Kılcilerden Alâeddin Mehmet Şah 1. Hint\nDevlet idaresinde ilk evel lâik bir siyaset takip etmiş ve Hinduları türk idaresine ısındırmağa çalışmıştır.", "n_chars": 1459, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 298", "page_id": "tarih-2-1931-p0298", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 204, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 203, "side": "recto", "printed_page": 299, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [517.76, 0.0, 996.24, 670.56], "page_width": 996.24, "page_height": 670.56, "text": "XXXI\nTİMUR\nBundan 570 sene evel, bir adam dünyanın hâkimi olmak\nistedi. O, neye teşebbüs ettise muvaffak oldu. O adama Timur\nGürgânî derlerdi.\nTimur zamanlarında, Avrupa ile Asya hududu, takriben\nVenedikten geçerdi. Avrupa, Asyanın bir baronlar ve esirler vilâyetinden başka bir şey değildi. Orada şehirler, köylerden ve hayat, sefaletten ibaretti.\nTimur, Avrupa eşiğinde göründüğü zaman, Avrupa kıralları, Türklerin Hakanı Büyük Timura mektuplar ve sefirlerle\nhürmetlerini takdim ettiler.\nTimur Semerkant cenubunda Yeşilşehir de\ni î ^ r f S t <Keş)> (Cengizden 110 yıl sora) dünyaya\nV geldi (11 Mart 1336). Babası, Türk Barlas\nkabilesi Reisi Turgay idi; Anasının adı Tekin Hatun dur. Aile\nadı Gürgân dır. Bunun için kendisi Timur Gürgânî diye maruftur. Bir kavgada sakatlandıktan sora kendisine Aksak\nTimur yahut Timurlenk denmiştir.\nGürgân ailesi, çok asil bir Türk ailesi idi; fakat Timurun\nbabası fakir düşmüştü. O, mutaassıp hocaları, uyuşturucu\ndervişleri dinleye dinleye dünyadan elini çekti; bir medreseye\nçekildi, Barlas kabilesinin başında, Timurun amcası Hacı\nBarlas kaldı.\n17 yaşlarında bulunan Timur, babasını ziyaret ettikçe birtakım hocalar, seyitler ve dervişlerle tanışıyordu.", "n_chars": 1193, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 299", "page_id": "tarih-2-1931-p0299", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 204, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 204, "side": "verso", "printed_page": 300, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 516.49, 665.52], "page_width": 992.4, "page_height": 665.52, "text": "Çagataydan sora halefleri, devletin idaresinde gevşekliğe\nvurdular, av ve eğlence ile vakit geçirmek üzere şimale çekilip orada oturdular. Yalnız zaman zaman, bir isyan bastırmak behanesile, halkın elinde ne var ne yok soymak\niçin cenuba inerlerdi.\nBarlas kabilesinden Kazgan namında bir Türk Beyi Çağatay Hanlarından birinin emîri idi; Semerkantte otururdu.\nHanın fena idaresine ve fena gidişine dayanamadı, isyan etti.\nHanın ölümü ile biten uzun mücadeleden sora Kazgan, Semerkant ve havalisine yalnız başına hakikî sahip oldu (1346);\nfakat, zâhiri kollamak için, bir kurultay toplıyarak Cengiz sülâlesinden, kendine tâbi olabilecek birini görünüşte Han yaptırdı. Onun namına Maveraünnehirde Kazgan hüküm sürüyordu. Barlas kabilesinin ileri gelenleri Emîr Kazganın\nhizmetine giriyorlardı. Timur da babasının nasihati üzerine\nayni suretle hareket etti.\nKazgan, Cengiz kanından olmayıp Timur gibi Barlaslara\nmensup bir Türk ailesinden idi.\nMoğollara hürmeti yoktu; onların sadakatine emniyet\nedemiyordu. Yalnız Türk olan Timuru kendine yardım edebilecek bir adam görüyordu.\nÇünkü o , Timurun bütün tanınmış kahramanlar arasında\nyüksek tutulduğunu farketmişti. Timur, gayet zeki ve vakur\nidi, fazla neşeli değildi. Timurun asıl dikkati celbeden hali\nbir tehlike zamanında sakin ve mülâhazalı kalışı idi. Bu,\nbüyük iş yapabilmek kabiliyetinde olan adamlarda görülebilir.\nTimurun, cismanî enerjisi de çok fazla idi. Bu sayede\ngecelerce uykusuzluğa ve at sırtında kalmıya dayanabiliyordu. Eyi ata biner ve eyi silâh kullanırdı.\nTimurda bir şef vasıfları vardı. Ve o, kumanda etmesini\nseviyordu; kendine çok emniyeti vardı.\nTimur, Kazgandan, kendisini dağılmış bir halde olan\nBarlas kabilesinin başına geçirmesini istedi.\nKazgan, Timurun henüz genç olduğunu düşünerek \"bu\nbir gün elbette olacaktır. Biraz beklemek lâzımdır,, dedi.\nKazganın yanında, birçok beyler vardı; fakat, Timurla\nkimse meşgul değildi. O, kendi kendini yetiştiriyordu. Fırsat\ndüştükçe kıymetini, cesaretini gösteriyordu. Bu suretle Kazganın muhabbet ve iltifatını kazanıyordu. Kazgan, Timura:\n\"Sen, büyük Gürgân ailesindensin; fakat Cengizoğullarından", "n_chars": 2117, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 300", "page_id": "tarih-2-1931-p0300", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 205, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 204, "side": "recto", "printed_page": 301, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [516.49, 0.0, 992.4, 665.52], "page_width": 992.4, "page_height": 665.52, "text": "değilsin. Senin ecdadın Cengizlerle bir mukavele yapmıştır,\nbuna göre Cengiz ailesi han yetiştirecek, Gürgan çocukları\nda ordunun kumandanları olacaklar.,,\nKazgan Timuru, annesi Celayir kabilesinden olan torunu\nOlcay Türkân ile evlendirdi.\nTimur, Olcay Hatun Ağa ile Yeşilşehirde yerleştiler.\nEmîr Kazgan Timuru ordusunda Binbaşı yaptı.\n.. .. Kazgan, Timurun yardımile, garp ve cenup\nKAZGANıN OLDU- h u d u t l a r m d a y e n i muvaffakiyetler kazandı.\nRULMESı Herat Emîri Hüseyin, Emîr Kazgana mağlûp\nolarak Herata kapanmış ve sora Kazgana dehalet etmiş ve\nSemerkanda getirilmişti. Bu münasebetle Kazganın ümerası\narasında bir münakaşa çıktı. Bunlar eski düşmanları olan\nHüseynin öldürülerek emîr servetinin onlar arasında taksimim\nistediler; halbuki Kazgan, Hüseyne hayatı için söz vermiştiEmirlerin ısrar ettiğini gören Kazgan, Hüseyni gizlice Timurun\nhimayesinde Herata gönderdi; bundan münfeil olan emirlerden ikisi Kazganı öldürdüler. Bunu haber alan Timur, tam\nvaktinde yetişip katillerin takibine koyuldu ve onları bularak\nher ikisine de lâyık oldukları cezayı verdi (1358).\nKazganın yerine oğlu geçmiş ise de zalim\nKARıŞıKLıK VE 0 ı d u ğ u n d a n işler karıştı. Timur, YeşilTUGLUK _ HANıN ş e h r ^ d ö n d ü v e y e n i bir vaziyet karşısında\nGELIŞI k a i d ^ T ü r k l e r d e â d e t olduğu veçhile bir\nreis öldüğü zaman onun oğlu muktedir değilse yerine geçemezdi. Kurultay toplanır, yeni bir emîr intihap ederdi. Aksı\ntakdirde iktidar mevkiine geçmek için umumî karışıklık olur\nve en kuvvetli olan idareyi eline alırdı. Türklerin ata sozu\nşu idi. \"Yalnız kılıç tutabilen el, hükümdar asasını tutabilir.,,\nKazganın oğlu olan genç hükümdar, ümeradan Salduz ve\nTimurun amcası Barlas tarafından öldürüldü ; bunun üzerine\nHacı Barlas ve Celayirlerin emîri Semerkanda geldiler. Ve\nTürklerin hükümdarlığını istedier. Diğer emirler kendi\nyerlerine çekilerek taraftarlarını toplamıya başlamışlardı.\nTam bu sırada Timurun babası Turgay da ölmüştü. Barlas\nkabilesinin hemen hepsi Hacı Barlası takip etmişlerdi. Timur\nancak birkaç yüz kişi ile Yeşilşehirde terkolunmuştu.\nHadiseleri dikkatle takip eden Çagataylardan Buyuk Han\nyani Tuğluk Timur, şimalden göründü. Ölmüş bir beygire\nsaldıran kartal gibi kuvvetli bir ordu ile geldi (1359).", "n_chars": 2243, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 301", "page_id": "tarih-2-1931-p0301", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 205, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 205, "side": "verso", "printed_page": 302, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 516.1, 664.56], "page_width": 991.2, "page_height": 664.56, "text": "TİMUR DİPLOMAT\nTIMUR HANIN H a n m gelmesi üzerine emirler müşterek\nYANıNDA tehlike önünde çekildiler ve vaziyet aldılar.\nYalnız Celayirlerin emîri, Hanın istikbaline\nkoştu ve ona hediyeler takdim ile inkıyadını arzetti. Çünkü\nbunun merkezi Hoçent idi ve arazisi şimalden gelenlerin\nyolu üzerinde bulunuyordu.\nHacı Barlas hiçbir karar veremiyordu; muharebe edecek\nyerde kabilesi ve sürüleri ile Yeşilşehirden Herata doğru\ncenuba çekileceğini Timura bildirdi; fakat, Timur şimalden\ngelen istilâcılar önünde Yeşilşehri sahipsiz bırakmak istemiyordu. Amcasına \"istediğin yere git, ben Hanın huzuruna\ngideceğim,, dedi. Timur birkaç yüz kişi ile kuvvetli moğol\nordusuna karşı mukavemet etmenin affolunmaz bir akılsızlık\nolacağını takdir ediyordu. Maamafih, birtakım hazırlıklara\nkoyuldu. Ötedenberi tanıdığı hoca ve dervişlerle gizli müzakereler yaptı. Bu sırada Hanın süvarileri Yeşilşehre geldiler;\nTimur onlarla anlaşarak bol bol ikramlarda bulundu ve hediyeler de verdi; onlara Hanın yanına gitmek istediğini\nsöyledi, ve bir kısım süvariler ile hareket etti. Semerkant\nönünde Hanın ordusuna vâsıl oldu. Tuğluk Hana kendini\ntakdim etti ve eyi kabul olundu. Tuğluk, Timuru malûmatlı\nbir adam gördüğünden sureti hareketi hakkında onunla\nistişare etti; çünkü Almalık taraflarında da karışıklık başlamıştı. Timur, ona avdet etmesini tavsiye etti ve dedi ki; \"orada\nyalnız bir düşman bulacaksın, burada ise iki; biri önünde,\nbiri arkanda.,,\nHan arkasındaki asileri, cezalandırmak için geriye döndü.\nTIMUR TÜMEN BEYI H a n d ö n m e d e n evel Timuru Tümen Beyi\n(10,000 kişinin başı) yaptı. Ferman ve mühür verdi. Bu suretle Timur, Hanın tasdikile kabilesinin\nbaşına geçti.\nTIMTıUA EJ I«-AC T e h l i k e geçince emirler tekrar mücadeleye\nTEŞEBBÜSÜ VE b a ? l a d l l a r - B u hal> üç sene devam etti. Hacı\nANARŞI Barlas ve Celayir reisi yeniden anlaştılar;\nve Timuru katlederek ortadan kaldırmaya\nkarar verdiler. Timuru, çadırlarına davet ettiler; fakat Timur\nvaziyeti sezdi, bir suretle oradan sıyrılıp kaçtı.", "n_chars": 2004, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 302", "page_id": "tarih-2-1931-p0302", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 206, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 205, "side": "recto", "printed_page": 303, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [516.1, 0.0, 991.2, 664.56], "page_width": 991.2, "page_height": 664.56, "text": "Bundan sora amcası Hacı Barlasla muharebe etti ve onu\nmağlûben kaçırdı; fakat ertesi gün tekmil adamları kendisim\nterkettiğinden yalnız kaldı.\nTimur karısı Olcay Türkân Ağanın kardeşi\nTİMURUN HÜSEY- Y A N I kayınbiraderi Emîr Hüseyin'in yanına\nNIN YANıNA gittj_ E m î r H ü s e y i n kabilelerile Kâbil mınGıTMESı takasında bulunuyordu. Aralarında ittifak\nyaptılar. Tuğluğa isyan eden kabileler arasında Tuğluk tekrar\ngörününceye kadar dahilî muharebe devam etti.\nAsi beyler üzerine tekrar gelen Tuğluk bu\nTUĞLUK HANıN d e f a d a h a c i d d î Q İ d u ; Celayirlerin Emîri BaICSAATÎ y a z l d l derhal idam ettirdi. Hacı Barlas cenu'ba kaçarken soyguncular tarafından öldürüldü. Han askerlerine karşı durmıya kalkışan Emîr Hüseyin hayatını kurtarmak için kaçmıya mecbur oldu ; Timur, Yeşilşehirde metınane\nkaldı. Tuğluk Han, bu muzafferiyetlerden sora oğlu Ilyası\nmemleketin idaresine memur etti. Mağlûpların itaatini temin\niçin yanında Jeneral Bikiükü [Beycik = Küçük Bey] bıraktı.\nTuğluk, Timurun ilk fırsatta istiklâle kalkacağından şüphelenerek onu, bu iki Moğol Beyinin idaresi altında olarak Semerkant emîri nasbetti. Buna kızan Timur, bu emirliği kabul\netmedi, kumandanlık ile iktifa etti; fakat Yeşilşehirde\nteşkilâtını daha eyi yapmıya koyuldu.\nTİMITBITI« ΫYAI«I M ° ğ Q İ İenerali Semerkandı soymıya başlaTıMURUN ISYANı ^ _ ^ ü y a g t a y a ğ m a d a n hoşlanıyordu.\nBu fena hareketleri ihbar için Timur, Hana adam gönderdi,\nnetice çıkmadı.\nTimur Semerkandın kız çocuklarını Moğolların esir olarak sattıklarını işittiğinden, adamlarını topladı, şimale yürüdü, müteaddit esirleri zorla kurtardı. _ .\nHana Timurun bu hareketini isyan mahiyetinde bildirdiler. Tuğluk, onun idamını emretti; Timur haberdar oldu.\nMemleketinin harap edilmesinden kalbi kan ağlıyan Timur,\ndaha fazla politikaya tahammül edemedi ve maksadı kazanmak için atını mahmuzladı.\nBu, mes'ut bir karar oldu; açıktan açığa hareket, onu\nhoca ve dervişlerle yaptığı gizli tertibattan daha eyi muvaffak etti.", "n_chars": 1983, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 303", "page_id": "tarih-2-1931-p0303", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 206, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 206, "side": "verso", "printed_page": 304, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 568.74, 682.08], "page_width": 1002.24, "page_height": 682.08, "text": "304 TARİH\nTİMURUN İSYAN HAYATI\nTimur isyan etmiye mecbur olduktan sora\nILK MÜŞKÜLLER k a n g ı Q I c a y v e 25 atlı ile karısının kardeşi\nEmir Hüseyni bulmak üzere hareket etti. O da, hali firarda\nbulunuyordu. Buluştuktan sora hep birlikte Hiveye gittiler;\nkuvvetleri 60 süvari oldu. Hive valisi onları soymak ve Mogollara satmak hevesine düştü. Timur, bunu hissetti ve derhal cenuptaki çöle, Türkmenler içine kaçtılar. Hive valisi bizzat\nsüvarileri ile takibe koyuldu. Timur ve Hüseyin kuvvetlerinin nispetsiz derece azlığına rağmen takip edenlerle bir tepenin üzerinde vuruşmıya mecbur oldular; çok zayiat verdiler,\nnihayet gece karanlığından istifade ederek kaçtılar. Bundan\nsora tanınmamak için Timur ve Hüseyin tekrar birleşmek\nüzere biribirlerinden ayrılmıya karar verdiler.\nTimurun yanında karısı ve bir adamla yalnız bir binek\nbeygiri kalmıştı. Ona karısını bindirdi, kendisi ve arkadaşı\nyaya olarak yürüdüler; bir türkmen aşiretine tesadüf ettiler;\norada eyi olarak kabul olundular. Oradan tedarik ettikleri\nyiyecek ve hayvanlarla Horasan istikametinde yola çıktılar;\nEmir Hüseyinle birleştiler; yolda birtakım aşiret efradı\ntarafından yakalandılar; Mahanda 62 gün bir ahırda hapsedildikten sora kurtulabildiler. Ali Beıj ismindeki bu aşiret\nbeyi kendisine yalnız bir deve ve bir de beygir vermiş ve\nmütebaki eşyalarını zaptetmişti. Bundan sora Timur tekrar\nbirleşmek üzere Hüseyinden ayrıldı.\nTimurun Hüseyin ile birleşeceği yer KanKAN^EZÍNEMG1Z: dekar civarında idi Timur onunla birleşLI GIRIŞI meden evel bir defa Semerkant civarına\nuğramak istedi ve o tarafa döndü. Amu ırmağına geldiğinde Keşte dostlarından bir reisin oturduğu yerde\n15 adam ve o kadar beygir buldu. Ondan sora Semerkande doğru yürüdü. Karısını civarda bir yerde bıraktıktan sora\nbir gece adamlarile beraber gizlice şehre girdi. Orada hemşiresinin yanında kırk sekiz gün kaldı. Geceleri dostlarının evlerinde gizli toplanmalar yaparak, onları kıyama\nteşvik etti; henüz bir şey yapmaya imkân olmadığını anladı; çünkü, Moğollar memleketi kuvvetle ellerinde tutuyorlardı.", "n_chars": 2050, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 304", "page_id": "tarih-2-1931-p0304", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 207, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 206, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [568.74, 0.0, 1002.24, 682.08], "page_width": 1002.24, "page_height": 682.08, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 207r)", "page_id": "tarih-2-1931-u206r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 207, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 207, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 535.1, 665.52], "page_width": 991.2, "page_height": 665.52, "text": "Şii s-'î\"\n/V>f ?V V", "n_chars": 19, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 208v)", "page_id": "tarih-2-1931-u207v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 208, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 207, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [535.1, 0.0, 991.2, 665.52], "page_width": 991.2, "page_height": 665.52, "text": "Hüceyin 1. safha\nY E Ş İ L Ş E H İ R Ertesi g ü n\nH. İlyas 1. safha\n. , Ertesi günler\nTimurun Altmordu ile muharebesi\nTimur 1. safha\nAltınordu\nTimur 2.\nAltınordu\nT i m u r u n Taşköprü muharebesini S 6 s t e r i r\nTAŞkâFRÜ\n^Birinci safha Bıkiyuk\nn „ Timur\nİkinci safha Bikivuk\n„ „ Timur", "n_chars": 286, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 208r)", "page_id": "tarih-2-1931-u207r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 208, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 208, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 435.1, 668.88], "page_width": 991.2, "page_height": 668.88, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 209v)", "page_id": "tarih-2-1931-u208v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 209, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 208, "side": "recto", "printed_page": 305, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [435.1, 0.0, 991.2, 668.88], "page_width": 991.2, "page_height": 668.88, "text": "Timurun Semerkant şehrinde olduğunu\nTİMUR Moğollar anladılar. Bunu haber alan Timur\nKANDEHARDA ^ ^ g e c e l e y i n k a ç t l . Timurun bu defa\nyanında serseri ve soyguncu T ü r k m e n l e r d e n mürekkep bır\nküçük kuvvet vardı. Bunlarla beraber Yeşılşehır civarında\nMr yere gewT ve orada kondu. Barlas kabilesinin bazı reısferile görüştü, onları isyana teşvik etti. Ondan sora Huseym\nbulmak üzere cenuba, Afganistana yurudu. .Hındukuş dağla\nrmı geçti, Kâbil civarından dolaşarak Kandehara gitti Ora\nda kendisini bekliyen Hüseyni buldu.\nfmda Timurunkinden fazla kuvvet toplanmıştı. Bir kış bera\nber orada kaldılar.\nKandeharın garbında (Seistan = Secıstan)\nTİMURUN TOPAL k l t > a s m d a bir isyan olmuş ve orasının emin\nO L U Ş U birçok kalelerini kaybetmişti. Timur ve Huseyne müracaat ederek mükâfat mukabilinde mu n ^\nkabul ettiler. Timur ve Hüseyin asilerden kalelerin\nçoğunu aldılar Fakat Hüseyin, köyleri soyarak o ^ kendi adamlarını oturttuğundan ^ bozdu. Bu defa Şeytan\nbir trece Timur ve Hüseynin ordugahını bastılar. ^ u r\n£ b a İ s a t a L ^ f B u n d a n \" o r î HüTefin\" ekrîr bu usmak\nİLK MUVAFFAKİYET\nTimurla tekrar birleşen Hüseyin, onun nasiT A Ş K Ö P R Ü K A R B I h a ü n i d i n iemiyerek Moğolların en yakın bir\nordusile m uharebeye tutucu Hüseynin t k e . T . r S\nmıyordu. Bir gece s a b a h a karşı Kem y a k l a ş t l k l a r ı n ı\nbirtakım süvarilerin k e n d ı s ı n ı b u l m a k u er ?\ngördü; bunlar beraberlerinde; b u e ı ^ ^ h a b e r\nlas reislerinden uç kışı ıd • Bun arla Dineş civarınalındı ki 20,000 kişilik bir mogol ordusu Yeşılşemr", "n_chars": 1574, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 305", "page_id": "tarih-2-1931-p0305", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 209, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 209, "side": "verso", "printed_page": 306, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 520.86, 662.16], "page_width": 990.48, "page_height": 662.16, "text": "dan bulundukları yere yaklaşıyor. Moğollar her tarafı yağma\nediyorlardı. Bunun için Timur, ırmağın şimalindeki türk kabilelerinin, kendisinin Mogollara karşı faaliyetinden haberdar\nolunca kendisile birleşeceklerini kuvvetle ümit ediyordu.\nÇünkü henüz kuvveti, Moğol Jenerali Bikicük ordusunun\ndörtte biri kadar bile değildi.\nBikicük, ordusunu Amu ırmağı şimalinde bütün geçitleri\nkapayacak surette yerleştirdi. Böyle kuvvetli bir ordu karşısında cepheden zorlıyarak geçitleri geçmek neticesiz bir\nhareket olabilirdi; fakat Timur ırmağı geçmeksizin hasmını bir\nay meşgul etti. Bikicüğü Amu ırmağının dar ve az derin olan\nyukarı taraflarına çekti; buna muvaffak olduktan sora bir\nTaşköprü karşısında kuvvetlerini durdurdu (Harita. 42).\nMoğollar faaliyetlerinden emin olarak köprüyü geçmiye\nlüzum görmediler. Timur bunların karşısında nümayişkârane birtakım tertibat aldı. O günün gecesi emniyet ettiği\nzabitlerinden biri ve Hüseynin muavinlerinden Emir\nMusa kumandalarında olmak üzere 500 kişilik bir kuvveti\nköprüyü ve ordugâhı muhafaza etmek üzere bıraktı ve kendisi kuvvetlerinin külli kısmile oradan uzaklaştı ve Moğolların ordugâhı yakininde ırmağı geçerek durmaksızın moğol\nordusu gerisinde bulunan tepeleri tuttu. Bu tepeler, merkezi\nırmakta olan yarım daire teşkil ediyordu. Ertesi gün Bikicük kuvvetli bir hasım müfrezesinin ırmağı geçtiğini anladı.\nFakat ayni zamanda Timurun ordugâhında kuvvetler azalmamış gibi görünüyordu.\nBikicük köprüye taarruz ettiği takdirde Timurun zabitile\nEmîr Musa köprüyü şiddetle müdafaa edecekler, Timur da arkadan Mogollara hücum eyliyecekti. Halbuki tehlikeyi anlayan Bikicük o gün yerinden kıpırdamadı. Gece olunca Timur,\naskerini birçok kısımlara ayırarak mümkün olduğu kadar\nMoğol ordugâhının üç tarafında çok ateşler yakmak suretile\ntertibat aldı. Bu ateşleri gören Moğollar sabah olmadan mevkilerini acele terkettiler. Askerlerini tekrar toplıyan Timur\nbunların üzerine hücum etti. İntizamını kaybeden Moğollar\nTimurun takibi altında kaçmıya başladılar. Henüz muharebeye karışmamış olan Emir Hüseyin kuvvetli bir kıt'a ile\nTimura yetişti; mağlûp bir orduyu takip etmek fena bir\ntabiyedir diyerek nasihat eder bir vaziyet almak istedi; fakat\nTimur daha mağlûp olmadılar diyerek takibe devam etti.", "n_chars": 2241, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 306", "page_id": "tarih-2-1931-p0306", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 210, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 209, "side": "recto", "printed_page": 307, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [520.86, 0.0, 990.48, 662.16], "page_width": 990.48, "page_height": 662.16, "text": "Moğolların ricat ettiği yerlerde birçok türk kabileleri Timurla birleştiler. Timur, geceleri uyumıyarak askerlerini\ntanzim ediyor ve ölenlerin ailelerine ve yaralılara mükâfatlar\ndağıtıyordu ; ayni zamanda mütemadiyen at üzerinde kalarak süvarilerinin harekâtını idare ediyor ve mukavemet görülen noktalara bizzat yetişiyordu. İşte Timurun bu şedit\ntakibatı neticesinde Moğollar Amu ve Sir (Seyhun) ırmakları\narasındaki bütün memleketi tahliye etmek mecburiyetinde\nkaldılar. Ancak Sir ırmağı şimalinde ordusunu toplıyabilen\nİlyas Hoca babası Tuğluğun öldüğü haberini aldı. Bunun\nüzerine büyük merkezleri olan Almalık şehrine gitti. Bikicük ile diğer iki Moğol jenerali, bir müsademede bizzat\nTimur elile esir edildiler. Timur bu eski zabitlere kendi\nçadırında bir ziyafet hazırlattı, onları Hana sadakatlerinden\ndolayı takdir etti ve kendinden ne istediklerini sordu;\nkarar senindir dediler. Timur onlara hediyelerle beraber\nhürriyetlerini verdi. Ondan sora Timur doğduğu Yeşilşehre\ndahil oldu; müttefiki Hüseyin, Timuru, para ve birtakım\nimtiyazlar vermiye mecbur etmiye kalkıştı. Hüseynin\ntahakküm tavrı takınmasından müteessir olan Timur, samimiyetinden şüphe ettiği Hüseyne dostluklarına sadık kalacağına dair yemin ettirmiye mecbur oldu. Hüseyin yemin\netti; fakat kendini tahkir olunmuş addetti.\nBundan sora Timur, Hüseyin ile yanyana\nY A 5 R U M E Y L D A N D A m o & o 1 ordusuna karşı Sir şimalinde muhaMUHAFFFIBESİ r e b e etti- Hüseynin hasedi yüzünden muvaffak olunamadı.\nİlyas Han, tekrar Sir ırmağı şimalindeki ovalarda muntazam ve eyi teçhiz olunmuş bir ordu ile göründü. Timur,\nbu orduyu Sir ırmağı şimalinde karşıladı. Bu ordu, Timurun\ntürk ordusundan fazla değildi; fakat Timur onun muharebe\nkıymetini biliyordu. Bütün türk kuvvetleri muharebe meydanında toplanmışlardı: Barlaslar, Celayirler ve Hüseyinle\nberaber Gorlar ve Afgan gönüllüleri hep gelmişlerdi. Timur,\nordusunu sağ cenah merkez ve sol cenah olmak üzere tertip\netti. (Harita 40) Bu kısımların herbiri de muharebe kıt'ası ve\nihtiyat olmak üzere ikiye ayrılmışlardı. Sağ cenah takviye\nedilmiş olduğu halde Hüseynin kumandasında idi. Düşmana en çok maruz bulunan ve en zayıf olanfsol cenahı Timur bizzat kumandasında bulunduruyordu.", "n_chars": 2209, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 307", "page_id": "tarih-2-1931-p0307", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 210, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 210, "side": "verso", "printed_page": 308, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 520.7, 661.68], "page_width": 990.0, "page_height": 661.68, "text": "Timur ve bütün Türkler muzaffer olacaklarından asla şüphe etmiyorlardı; fakat, bu sırada müthiş bir yağmur yağmıya\nbaşladı; şimşekler ve gökgürültülerile büyük bir fırtınanın\niçinde kalındı. Yerler bataklık haline geldi. Buna rağmen\nMoğollar, Türk ordugâhına ilerlediler; bunlara karşı Timur\nyürüdü; Timur ordusunun sol cenahı Moğolların sağ cenahına hücum etti, Türkler derhal bozuldular ve geriye\natıldılar. Moğollar kesif kıt'alarla onların takibine koyuldular;\nTimurun ihtiyat süvarileri de sarsıldı.\nTimur bütün orduya hücum emri verdi. Ve kendisi de\nBarlaslarla birlikte ileri atıldı. Çamur denizi üzerinde bütün alaylar biribirinden ayrıldı. Ve intizamsızlığa düştü.\nOklar rütubetten kullanılamaz oldu; yalnız kılıç kullanılıyordu.\nAtların kişnemesi ve türk muhariplerinin \"Dağar, Dağar! [1]„ avazeleri muharebe meydanını bir çılgınlar ovasına döndürüyordu.\nTimur, Moğol sağ cenahının bayrağına doğru atıldı,\nMoğol jeneraline yaklaşmak istiyordu. Moğollar ricate başladılar. Bu çamur deryasında ricat muntazam olmuyor ve\nmoğol süvarileri kaçıyorlar, dağılıyorlardı. Timur atını dörtnala sürerek bir tepenin üzerine çıktı ve diğer taraflardaki\nvaziyeti gözden geçirdi. Gördü ki Emir Hüseyin fena vaziyette ve iki ordunun merkezleri biribirine karışmış haldedir. Bunun üzerine ordusuna toplanmaları için işaret verdi;\nfakat bu hareket yavaşlıkla yapılıyordu, Kendisi en yakın\nsüvari bölüklerini alarak Hüseyne taarruz eden Moğolların\nsağ cenahına hücum etti. Bu esnada İlyas Han ricate hazırlanıyordu ; bu büyük bir fırsat idi.\nTimur yakın adamlarından birini çabuk toplanıp hemen\nilerlemesini söylemek üzere Hüseyne gönderdi. Hüseyin,\n\"ben bir alçak mıyım, beni askerlerimin önünde tahkir ettiriyor,, diye bağırdı. Timurun gönderdiği adamın suratına vurdu ve hiçbir cevap vermedi; zaman geçiyordu. Timur hiddetine galebe çalarak Emir Hüseynin akrabasından iki zabiti ona vaziyeti izah etmek için gönderdi; Hüseyin onlara\nhakaretle, \"kaçtım mı? neden ilerlemek için beni tazyik\nediyor ? askerlerimi toplamak için bana zaman bırakın,\ndedi.\n[1] Dagar=kavga demektir.", "n_chars": 2069, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 308", "page_id": "tarih-2-1931-p0308", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 211, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 210, "side": "recto", "printed_page": 309, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [520.7, 0.0, 990.0, 661.68], "page_width": 990.0, "page_height": 661.68, "text": "Hüseyin, gerek kıskançlık ve gerek ileri gidememek\nyüzünden yerinden kımıldamadı; Timur gece olmadan evel\nçekilmiye mecbur oldu. Muharebe meydanında ordugâhını\nkurdu; teessüründen çatlıyordu; Hüseyni görmek ve gönderdiği adamları kabul etmek istemedi; bir daha Hüseyinle yanyana muharebe etmemiye yemin etti.\nErtesi günü hâlâ yağmur yağıyordu. Timur acı içinde\nİlyasa yalnız olarak taarruz etti. Moğol ordusu tarafından\nsarıldı ve çekilmiye mecbur oldu. Hüseyin Hindistana giderek uzaklaşmak teklifile Timura zabitler gönderdi. Timurun verdiği cevap şu oldu: \"Hindistana, isterseniz cehenneme kadar gidiniz !„\nTimur Semerkande çekildi. Oranın bir müddet kendini\nmüdafaa edebilmesi için tertibat aldıktan sora yeni bir ordu\ntoplamak üzere Yeşilşehir civarına gitti; Yeşilşehirde karısı\nOlcayın ölmüş ve evinin bahçesine gömülmüş olduğunu\ngördü.\nOlcaym ölümü, Timur ile Hüseyin arasınHÜSEYNİN _ FIR- d a k i b a ğ j ç ö z dü; Timur, Olcaydan olan oğlu\nf^JT^J^JH1^!^ Cihangiri alarak kendi kabilesi adamlarile\nİLE MEVKİ KAP- MASI beraber Amu ırmağı sahilinde bir yere çekildi. , . , , MJDiğer taraftan Semerkande gelen Moğollar\ngördükleri mukavemetten, bilhassa ordularında hasıl olan\nvebadan çekilip gitmiye mecbur olmuşlardı. Hüseyin bundan\nistifade ederek Semerkande girdi. Çok sevinç içinde bulunan\nhalk, kendisini büyük nümayişlerle karşıladılar.\nArtık Hüseyn ve Timur filen Hindistandan Aral gölüne\nkadar bütün memleketlerin hâkimi, olmuşlardı. Timurun\nmanen Hüseyne muadil bir hakkı vardı; çünkü ordunun\nhakikî Reisi olmuştu ve ikisinin kuvvetleri biribirlerine muadil\nidi. Hanlığın mutlak surette Cengiz ailesinden olmasını an'ane\nolarak kabul eden halkın arzusunu nazarı dikkate alan Hüseyin, Cengiz sülâlesinden zahiren bir Han intihap ettirdi ve\nonu merasimle kendi sarayına yerleştirdi; onun namına\nkendisi icrayi hükümete başladı. Timur, vaziyetin zarurî\nkıldığı hale binaen Hüseynin madunu olmuştu.\nHüseyin, akrabasından Musayı \"Keş,, şehrine\nKUMANDANI b i r k u v v e t l e yerleştirmişti; şehrin etrafı surla\nçevrilidi. Bu hale tahammül edemiyen Timur bir müddet sora aldığı tertibat sayesinde küçük bir", "n_chars": 2116, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 309", "page_id": "tarih-2-1931-p0309", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 211, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 211, "side": "verso", "printed_page": 310, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.38, 661.44], "page_width": 989.04, "page_height": 661.44, "text": "kuvvetle bir gece Keşe girdi ve oradaki kuvvetleri mağlûp\nederek hâkim oldu.\nBirçok seneler devam eden dahilî mücadele neticesinde\nHüseyin, hisseti ve halktan ağır vergiler istemesi yüzünden\nnefreti celbederken Timur, çok şöhret ve muhabbet kazandı.\nHerkes onun kahramanlığından ve adaletinden başka bir şey\nkonuşmuyordu.\nHüseynin askerleri, beyleri kaçıp Timurla birleşiyorlardı.\nBüyük türk kabileleri onun tarafını tuttular; Timur, altı sene\niçinde bir ordu sahibi oldu.\nTİM URUN EMİR OLMASI\nTimur gibi metîn bir kumandan tarafından idare olunan böyle bir ordunun karşısında, Hüseynin iktidarı kargibi eridi. Amu (Ceyhun) ırmağının cenubuna püskürtüldü;\nBelhte sarıldı; şehir derhal düştü. Gizlenen Hüseynin\narzusu üzerine Hicaza gitmesine müsaade edilmiş ise de Hüseyin bir hasmı tarafından öldürüldü.\nTimur, Belhte resmen ve türk âdeti üzere ak keçe üzerine oturtularak hükümdar ilân olundu(1369); 34 yaşında idi.\nMoğol an'anesine göre Hanın Cengiz sülâlesinden olması\nlâzımdı, buna riayet ile bu sayede Moğolları elinde tutan\nTimur, vefatından az evele kadar da ismen Han yapmak suretile bu an'aneye sadık kaldı. Timurun askerden ve hocalardan olan taraftarları onu emîr intihap etmek istiyorlardı.\nSemerkantte büyük bir kurultay oldu; her taraftan büyük\nküçük her kabilenin murahhasları iştirak ettiler. Timur, oğlu\nile beraber hariç kaldılar. Kurultayda gürültülü münakaşalar\noldu ; Timurun intihabına muarız olanlar bulundu. Nihayet\nTimur taraftarları kazandı. Timur bütün Türklerin emîri\nintihap olundu (Res. 102). Timur, ertesi günü, hükümetini tesis\netti. Valiler ve kumandanlar tayin eyledi. Her nasihati dinliyerek ve fakat kimseye tâbi olmıyarak devletin idaresine\nbaşladı.\nTimur, Sir ırmağının ötesindeki Moğol idaH1 2îS T F L 4fîîtS E \" resine karşı NIŞLETILMEal ^ ^ ^ ^ daimî taarruzu, en ^ ^ ^ N i h a y e t münasip h u d u d a\nyakın olan Moğollar, uzaklaşmıya mecbur oldular. Ondan", "n_chars": 1900, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 310", "page_id": "tarih-2-1931-p0310", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 212, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 211, "side": "recto", "printed_page": 311, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [518.38, 0.0, 989.04, 661.44], "page_width": 989.04, "page_height": 661.44, "text": "sora Timur, bir vesile ile Buharaya sahip oldu. Herata\nyürüdü, orasını da zaptetti; Herat, büyük bir payitaht\nidi ; 250,000 nüfusu, yüzlerce mektebi, hamamı ve 10,000\nkadar dükkânı, (Bu tarihte Londra ve Parisin herbirinin 60,000 den fazla ahalisi yoktu. Tarih, onlarda hamam olduğundan ise bahsetmez) birçok yeldeğirmenleri\nvardı.\nBu hareketler küçük olmakla beraber, Timurun eşsiz bir\nreis ve kendini tehdit edenleri derhal parçalamıya hazır\nbir kumandan olduğunu tanıtmıya yaradı.\nBu tarihte garpta İlhanlılar Devleti çökmüş,\nBU SİKADA TİMUR m e m ieketi anarşi içinde; Çinde Kubilây sü^ I T l ^ J ^ lâlesi kovulmuş, Moğollar şimale, eski vatanFINDAKI VAZIYET ^ ^ ç e k ü m i ş _ Ç i n d 6 ) ç i n milliyetçiliği\nuyanmış ve Çagatayoğulları, Timur tarafından Almalık civarındaki dağlara atılmış bulunuyordu (1375) .\n1370-1380 tarihleri arasında eski Moğol İmparatorluğunun dörtte üçü haritadan silinmiş ve fakat, dörtte biri ve en\nkorkuncu ayakta olup bu da Timur ülkesinin şimalindeki Altınordu Devleti idi. Bu devlette yalnız hükümdar ailesi Moğoldu.\nÜst tarafı Kıpçak, Kanıklı, Kazak, Kırgız, Bulgar, Alan hulâsa\nAvrupalıların Sit umumî namı altında yadettikleri Türklerdi.\nBu Türkler Timurun mensup olduğu Türklerle akraba\nidiler. Bunlar para kesiyorlar ve kâğıt yapıyorlardı. Ruslar\nbunların emirleri altında haraca bağlı idiler.\nAvrupanm siyasî muvazenesini tutan bu Altınordu Türkleri idi.\nAltınordu, yegâne muvaffakıyetsizliğe Moskova Prensi\nDimitri tarafından duçar edilmiş ve Dimitri, 150,000 kişilik\nbir ordu toplayarak Don ırmağı üzerinde Altmorduya galebe\nçalmıştı.\nBu tarihte Kırım Hanı bulunan Toktamış\nTOKTAMIŞIN İLTİ- adında bir Moğol Prensi Altınordu Hanı\nCASI VE TİMURUN U r u s u n 0 ğ i u n u öldürerek Timura iltica etti.\nî ™™» ™ 1 ' U r u s \" T o k t a m ' Ş ' , e S \" m . ^ ^ i ğ i takdirde\nOLUŞU harbedeceğini, bir sefir göndererek Tımura\nbildirdi. Timur sefire şu cevabı verdi: \"Toktamış, benim himayeme girdi, onu size karşı müdafaa edece", "n_chars": 1967, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 311", "page_id": "tarih-2-1931-p0311", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 212, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 212, "side": "verso", "printed_page": 312, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 514.62, 661.2], "page_width": 989.76, "page_height": 661.2, "text": "ğim, Urus Hanın yanma dön ve söyle, sözlerini işittim ve\nhazırım.,,\nTimur, Toktamışa şimal hududu üzerinde iki kale ve yardım etmek üzere zabitler, kuvvet ve her türlü teçhizat verdi.\nBununla beraber Toktamış, Altmordu tarafından güzelce\nbir dayak yedi.\nTimur, tekrar Toktamışı teçhiz ve takviye etti. O, yeniden tekrar mağlûp oldu. Yalnız olarak Timurun yanma kaçtı.\nBundan sora Toktamışın talii değişti. Urus Han öldü; Toktamış, Timurun verdiği kuvvetlerle Altınordunun payitahtı\nolan Saray şehrine hâkim oldu; hükümdarlığını kabul ettirdi.\nMoskovayı zaptederek tekrar Rusları idaresi altına aldı.\nTOKTAMIŞIN NANKÖRLÜĞÜ VE ALTINORDU\nDEVLETİNİN AKIBETİ\nToktamış, artık eski mülteci Toktamış deSEMETOCAVÜZ I L K Südi; Timura karşı minnettarlığını unuttu.\nKumandanları ona, \"Timura karşı minnettarlığı unuttunuzsa bile taliin yine bir aksiliği karşısında tekrar\nona müracaat ihtimalini düşününüz,, dedilerse de dinlemedi.\nAzerbaycanı tahrip ederek habersizce Timurun aleyhine döndü.\nTimurun meşgul bulunduğu Hazar Denizi taraflarına bazı\nmüfrezeler gönderdi. Bu sırada Semerkantten gelen haberde\nToktamışın asıl ordusile Sir ırmağını geçtiği ve Semerkant\nyakınlarına kadar ilerlediği bildiriliyordu.\nTimurun Horasan yolu üzerinden dönmesi o kadar çabuk oldu ki, Toktamış Semerkande gelmeden evel Timur\nmuharebe meydanında göründü.\nBu esnada vaziyet şu idi:\nTimurun oğullarından Ömer Şeyh, Toktamış ordusu üzerine atılmış kanlı bir muharebe vererek büyük kahramanlıklar göstermiş fakat mağlûp olmuş ve askerleri dağlara\ndağılmış ve Toktamışın fırkaları da henüz muvaffakiyeti tamamlamamış dağınık bir halde..\nTimurun geldiği anlaşılması üzerine Toktamış, Sir ırmağının gerisine çekildi. Fakat memleketin bu kısmı tahrip\nsdilmişti.", "n_chars": 1728, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 312", "page_id": "tarih-2-1931-p0312", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 213, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 212, "side": "recto", "printed_page": 313, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [514.62, 0.0, 989.76, 661.2], "page_width": 989.76, "page_height": 661.2, "text": "Toktamış, istepler içinde kayboldu. Yeni darbeyi nereden\nyapacağı bilinemiyordu.\nTOKTAMIŞIN İKİN- T o k t e m \\ Ş ' y e n i ^ d e n . . m Ü î İ Ş ^ ordu ile Sir\nCİ TECAVÜZÜ ırmağı üzerinde göründü. Mevsim şiddetli\nkış idi. Timurun ümerası cenuba çekilerek\nordunun diğer kuvvetlerinin tamamen toplanmasını beklemek fikrinde bulundular.\nTimur bağırdı: \"Beklemek! neyi beklemek! yarını beklemek zamanı mıdır?,,\nTimur, bizzat kuvvetlerinin başında olarak Sir ırmağına\ndoğru yürüyüşe geçti. Toktamış ordusunun ileri karakollarına taarruz etti. Düşman fırkalarının aralarından sıyrılarak\ngerilerine düştü. Toktamış hemen ricat etti. Timur, bir kısım\nkuvvetle teması kollamak üzere takip ettirdi.\nİlkbaharda Timur evvelâ garba yürüdü. Urgenç şehrini\nhücumla zaptetti ve yaktı, ahalisini Semerkande getirdi.\nDurmaksızın şarkta Almalık Moğolları üzerine yürüdü.\nOnları ezerek senelerce hududu tehdit edemiyecek kadar\nuzaklaştırdı.\nTimur, bu suretle şark ve garp cenahlarını temin ettikten\nsora, ordusunu topladı ve Altmordu üzerine yürüdü.\nALTINORDU YO- T i m u r ' o r d usile şimale yürüdü; Sarısu, ToLUNDA \" b o 1 ır maklarından sora Ural ırmağına geldi.\nToktamış ordusu bunun gerisinde idi. Timur\nbeklenmiyen bir yerden, iki günde ordusunu karşıya geçirdi. Toktamış Timuru daha güç vaziyete sokmak için, evvelâ garba ve sora şimale çekilmiye başladı. Nihayet Timur,\nToktamışı Volga garbında muharebeyi kabule mecbur edecek veçhile yakaladı (Harita 41).\n. . Toktamış durdu, ordusuna muharebe tertiIKI ORDU ARASIN- b a ü a I d ı r d l . Timur da onun karşısında orduDA MEYDAN MU- , , , _ , , , .\nHAREBESİ sunu durdurdu. Fakat muharebe nizamı aldırmadı, çadır kurdurdu ve nekadar yiyecek kalmışsa onlarla askerlerin ve hayvanların karınlarının\ndoyurulmasını ve istirahat ettirilmesini emretti. Ordu yorgundu. On sekiz haftadanberi yüzlerce kilometre yol yürümüştü.\nGece oldu. Ordu dikkatli bir emniyet hattı içinde istirahat ederken Timur çadırında sönük bir ışık altında yarınki\nmuharebenin plânın yapıyordu.", "n_chars": 2001, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 313", "page_id": "tarih-2-1931-p0313", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 213, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 213, "side": "verso", "printed_page": 314, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 517.78, 661.44], "page_width": 990.24, "page_height": 661.44, "text": "Timur sabahı beklemedi; ordusuna geceden bütün tertibatı aldırdı.\nMuharebe iki tarafın biribirine hücumu ile başladı.\nHerkes kanının son damlasına kadar vuruşuyordu. İki\nordu karıştı.\nTimur ordusunun sol cenahı, adetçe düşmandan dun idi.\nBütün gayretlere rağmen bu cenah bozuldu, geriye atıldı.\nToktamış bu noktaya atıldı, Timur ordusunun merkezinin\ngerisine kadar girdi. Merkezin harekâtım takip eden Timur,\nToktamışm sancağım farketti; hayvanını o tarafa çevirdi, bütün ihtiyatlarile üzerine atıldı; Toktamışm yanını parçaladı.\nToktamış, bir şiddetli çarpışma ile beraber, Timurun muhafız süvarilerinin yaklaşmakta olduğunu görünce, facianın\nyakın olduğunu hissetti. Yanındaki beylerle beraber arkasına bakmaksızın, henüz muharebe eden ordusunu düşünmeksizin garba doğru kaçtı. Onun firarile, Altınordu Devletinin büyük sancağı yere düştü.\nToktamışm garba firarından sora, ordusu\nI K I Î K S S ? m a & l û p v e p e r i ? a n o l d u ; 1 0 0 - 0 0 0 k i ş i ö l d ü \"\n' \" rüldü. Timur, ordusile Volga aşağısına indi.\nAltınordu şehirlerinde ordusunu yerleştirdi. Bütün memleket\nçiğnendi. Rusya içerlerine akınlar yapıldı.\nSekiz ay sora Timur, orduyu, başında bir kumandanla\norada bırakarak kendisi Semerkande döndü.\nTimurun avdetinden üç sene sora, Toktamış memleketinin garp vilâyetlerinde kendisini toplıyarak Volgaya dönmüş ve tekrar vaziyete hâkim olmuştu. Toktamış Hazar\nDenizi şimaline kadar ilerletilmiş olan Timurun hudutları\nüzerinde tehdidatta bulunuyordu.\nTimur, Toktamış üzerine ikinci bir sefer yapmaya mecbur\noldu. Bu defa Altınordu Devletine nihayet verdi. Toktamış\nşimal ormanlarına kaçtı. Tebaası parçalandı ve kütleler halinde\nbir kısmı Kırıma, diğer kısımları Edirneye hatta Macaristana\nkadar hicret ettiler; birçoğu Timura iltihak etti. Saray şehrinin\nakıbeti feci oldu. Astrahan (Ejderhan) hücumla zaptolundu.\nTimur, Don ırmağına indi. Moskova ahalisi heyecan içinde kaldı; fakat Timur daha ileri gitmedi.\nBundan sora Cengiz sülâlesinin Gobi çöllerinden başka\nher tarafta hakimiyetleri mahvolmuş oldu.", "n_chars": 2023, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 314", "page_id": "tarih-2-1931-p0314", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 214, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 213, "side": "recto", "printed_page": 315, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [517.78, 0.0, 990.24, 661.44], "page_width": 990.24, "page_height": 661.44, "text": "L R ÜZE T i m u r ' Altınordu ülkesinden Kafkaslar\nKRİM1MM AVBETE\" y ° l i l e döndü; bu istikamette birçok kaleleri ciddî muharebelerle zaptedip İranın\ndağlık mırıtakalarına hâkim oldu ve Horasan üzerinden\nSemerkande döndü.\nBu çetin seferde Timur, evlâtlarından bazılarını ve birçok\nkıymetli kumandanlarını kaybetti.\nIRANIN ZAPTI\nİlhanlıların inkırazından sora İranda muhtelif sülâleler\nhüküm sürüyordu. Bunların en mühimmi Muzaffer sülâlesi\nidi. Şah Muzaffer Timurla bir muahede yaparak onun himayesini kabul etmişti; Fakat, Muzafferin ölmesi üzerine oğulları\nIsfahan ve sair mühim şehirlerde birer hükümdar kesildiler\nve halka zulüm etmeye başladılar.\nBu sırada (1386) idi ki Timur bir ordu ile Isfahana girdi;\nMuzafferin çocukları Timurun sefirini sebepsiz hapsetmişlerdi; bunlar birkaç senedenberi biribirlerile ihtilâf halinde\nbulunuyorlardı.\nTimur, Isfahanlılardan tazminat istedi. Tazminat miktarı\nüzerinde anlaştılar ve paraları toplamak üzere Timurun memurlarını istediler. Birkaç gün sora birtakım İranlılar halkı\nTimur ordusu aleyhine teşvik ettiler; birdenbire bir kıyam\noldu, Timurun adamlarını kılıçtan geçirdiler ve 3 0 0 0 kişi öldürdüler. Bunlar arasında en değerli Türk beyleri de bulunuyordu.\nBunun üzerine Timur, isyana iştirak etmiyen mahalleleri muhafaza altına aldıktan sora diğer ahalinin katliam\nedilmesini emretti. Her nefer bir acem başı getirecekti. Katliam bir gün devam etti. 70,000 İranlı katlolundu.\nIsfahanın akıbeti de böyle oldu; Şiraz ve diğer yerler sükûnetle icap eden tazminatı verdiler, Timurun hükümdarlığı\ntanındı. Hutpelerde ismi okundu. Muzafferoğulları vergi\nvermek şartile Timurun valileri olarak yerlerinde bırakıldılar. Timur bundan sora Semerkande döndü.\nDaha sora yapılan seferle bu Muzafferoğulları tamamen\nortadan kaldırılmıştır.", "n_chars": 1782, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 315", "page_id": "tarih-2-1931-p0315", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 214, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 214, "side": "verso", "printed_page": 316, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "inferred", "clip": [0.0, 0.0, 519.62, 661.2], "page_width": 989.76, "page_height": 661.2, "text": "BAĞDADİN ZAPTI\nSuriye, Mısır ve Arabistan XIV. asırda yani Timur\ndevrinde memlûklerin idaresinde idi. Bunlar hükümdar\nBeybars zamanındanberi (1261) Abbasî halifelerini elde bulundurmak suretile onların yerine kaim olmuşlardı. Bağdat\nta İlhanlılar bakiyesinden Türk Celayir ailesi elinde idi.\nTimurun garba karşı yaptığı akınlardan ürken Bağdat\nSultanı Ahmet ile Suriyeye de sahip olan Mısır sultanı, Timur\naleyhine ittifak ettiler. Timur tarafından garba tardedilen ve\nmerkezi sıkletleri Van Gölü cenup havzası olan Karakoyunlular Hükümdarı Kara Yusuf ta bunlarla birleşti.\nTimur, İran garbında göründü; Bağdat Sultam Ahmet,\nona hediyelerle beraber bir elçi gönderdi. Bir taraftan da\nmüttefiklerini haberdar etti. Timur Bağdatta hakimiyetinin\ntanınmasını istedi.\nSultan Ahmet her ihtimale karşı kaçmak için tedarikli\nbulunuyor ve hudutlarında Timurun yaklaştığını haber verecek süvariler bulunduruyordu. Timur, casusları vasıtasile\nSultan Ahmedin bütün tertiplerini haber almıştı.\nHerne olursa olsun Bağdadi almaya karar verdi.\nEvvelâ, Kara Yusuf kuvvetlerini işgal etmek maksadile\nonun üzerine bir kuvvet ayırdı.\nKendisi de bu kuvvetle birleşecekmiş gibi yürüdü; Fakat\ngarba giden yoldan ayrıldı. Bir kısım seçme süvari ile cenuba döndü ve cebrî yürüyüşle Bağdat üzerine yürüdü. Ordusunun küllî kısmı kendisini takip ediyordu.\nSultan Ahmedin hudut köylerinde bulundurulan gözcüleri Timur askerlerinin tozlarını görünce, güvercinler\nuçurarak Timurun yaklaştığını Bağdada bildirdiler.\nTimur bu köye geldiği zaman köylüleri isticvap etti ve\nyaptıklarını söyletti.\nTimur, onlara başka güvercinler Uçurtarak görülen\nkuvvetin, Timur ordusundan uzaklaşan Kara Yusufun Türkmenleri olduğunu bildirmeye mecbur etti.\nTimur bu köyde birkaç saat istirahat ettikten sora, yanına\naldığı birkaç yüz süvari ile 160 kilometre mesafeyi durmaksızın alarak Bağdat kıyısına geldi.\nSultan Ahmet aldığı ilk haber üzerine kaçmaya hazırlan", "n_chars": 1914, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 316", "page_id": "tarih-2-1931-p0316", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 215, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 214, "side": "recto", "printed_page": 317, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [519.62, 0.0, 989.76, 661.2], "page_width": 989.76, "page_height": 661.2, "text": "mış, ikinci haber ise onu çok aldatmıştı; Fakat, Timurun\nyaklaşmakta olduğundan emin oluncıya kadar da şehirde\ngecikti. Bundan emin olur olmaz Dicleyi geçti. Irmak\nüzerindeki köprüleri yıktırdı.\nTimurun süvarileri Dicle ve Fırat ırmaklarını geçerek\nSuriye çöllerinde Sultan Ahmedin takibine koyuldular. Onun\neşyalarını, hazinelerini, karılarını ve çocuklarını Timura\ngetirdiler; Fakat Ahmet sağ olarak kurtuldu; Bağdat bu suretle zaptolundu (1393).\nTimur oraya bir vali tayin ettikten sora Semerkande döndü.\nKahireye kaçan Ahmet, Mısır sultanı tarafından misafir edildi..\nTimur Kahireye elçiler gönderdi ; Kendi devletile Mısır\narasında tüccarların serbestçe gelip gitmelerini temin\netmek istediğini bildirdi. Bu elçiler orada idam olundular.\nMısır sultanı bir taraftan da ordusunu seferber etti, Osmanlı\nİmparatoru Yıldırım Bayazıtla da filî bir ittifak yaptı. Kendisine tâbi olması için Timurun gönderdiği elçilerin bazısını katil\nve ikisini Mısır ve Osmanlı hükümdarlarına gönderen Sivas\nHükümdarı Kadı Biirhaneddin Ahmet te bu ittifaka dahildi.\nBir Timur ordusu Anadolu işlerine karıştığı için saltan\nBayazıt, Timura fena halde hiddetlenmişti.\nMısır sultanı, yanında Sultan Ahmet olduğu\nİSTİRDADI halde şarka yürüdü. Sağ cenahında Araplar, sol cenahında Kara Yusuf Türkmenleri\nvardı. Hazar Denizine kadar hiçbir maniaya uğramaksızın\nilerledikten sora Bağdat üzerine inerek oraya girdiler ve\nSultan Ahmedi Mısırın bir valisi gibi eski sarayına yerleştirdiler; Ondan sora geldikleri yere döndüler.\nBu sıralarda Timur, Hint seferile meşgul oluyordu. Sultan\nAhmet, Timurun uzakta olduğunu bilmesine rağmen korku\niçinde yaşıyordu. Bu hal ile bir sene geçti. Ahmet kendisini\nemniyette zannetmeğe başladığı bir sırada idi ki, Timur yeniden göründü.\nHİNT SEFERİ\nTimur, garpta ciddî hareket yapmağa mecbur olacağını\ntakdir ediyordu; Bunun için çok masraf olacaktı. Lâzımgelen serveti tedarik için Hindistana sefer etmeyi münasip", "n_chars": 1923, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 317", "page_id": "tarih-2-1931-p0317", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 215, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 215, "side": "verso", "printed_page": 318, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 518.13, 665.28], "page_width": 994.32, "page_height": 665.28, "text": "gördü. Ümerası, hatta çocukları birçok behanelerle bu seferi\nistemiyorlardı. Nihayet 92,000 kişilik bir ordu ile Hindistana\nyürüdü. İndüs ırmağı üzerine köprü kurularak Şimalî Hindistana girildi (1398).\nHint orduları şiddetli muharebelerle mağlûp edilerek\n100,000 kişi öldürüldü; Kişmir ve Delhi zaptolundu. Hint\nracaları dağlara sürüldü. Şimalî Hindin bütün hazineleri Timurun eline geçti.\nTimur, beş ay 17 gün Hindistanda kaldıktan sora büyük\nservetle Semerkande avdet etti (1399).\nTimur, Semerkande avdetinden evel Küçükasya hudutlarında bulunan kumandanlarının ve kendisinin himayesinde\nbulunanların kovulmuş, Bağdadin gerialınmış olduğunu öğrenmişti ; Zahiren harbetmeyi düşünmez göründü; Hakikatte\nmalûmat toplamakla meşgul oldu. Timur, bu tarihte 64 yaşında\nidi; Fakat vücuden ve fikren hiç zindeliğini kaybetmemişti.\nTimur bundan sora üç sene için payitahtından uzaklaşacaktı.\nÜÇ SENE HARBÎ\nGARPTA VAZIYET T i m u r aleyhtarlarının cephesi, Kafkas dağlarından Bağdada kadar uzanıyordu. Bu\ncephe üzerinde Gürcüler, Fırat membalarına gönderilmiş bir\nosmanlı kuvveti ve Kara Yusuf kuvvetleri; bundan başka\nkuvvetli bir Mısır ordusu, Bağdat ve Suriyeyi tutarak Timuru bekliyorlardı.\nTimur, Bağdat üzerine yürüdüğü takdirde şimalden Osmanlı Türkleri onun gerilerine taarruz edebilirler ve Anadolu içine yürüdüğü takdirde ise Mısır ordusu arkasına düşebilirdi. Bu sebeple Timur için vaziyet nazikti.\nTimur, büyük Horasan yolile garba tevecTıMURUN GARBA C Ü H E T M I Ş T I . I L K z a m anlarda kısa yürüyüşHAREKETı, BAYA- . . .. .. , U . , . , , V\nZıTLA MUHABERE l e r l e derliyordu, ileriye gonderdıgı zabıtlerile Tebrizi bir üssülhareke ve Karabağı da beygir deposu haline koydurdu. Timur bizzat muharebelerle meşgul oluyordu. Hazar şimalindeki bir Türk hanına gönderdiği mektuba müsait cevap almamıştı.\nYıldırım Bayazıda da mektup yazdı ve mülteci Kara Yusuf ile Sultan Ahmede yardım etmemesini nazikâne bildirdi.\nTimur o zamana kadar Bayazıtla şahsan muharebe etmemişti.", "n_chars": 1978, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 318", "page_id": "tarih-2-1931-p0318", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 216, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 215, "side": "recto", "printed_page": 319, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [518.13, 0.0, 994.32, 665.28], "page_width": 994.32, "page_height": 665.28, "text": "> •'••>.:-.?Y.7;.i •/>\".••' - - - . - .... .. .. ... ..._._._\nTİMUR 319\nOsmanlı Türklerinin askerî iktidarlarına hürmet ediyordu.\nAvrupada küffarla herbettiklerinden dolayı onları takdir\nediyor ve harbetmek istemiyordu.\nBayazıdın cevabı itilâfkârane olmadı; Bu cevap şu tarzda\nidi: \"Ey Timur denilen kudurmuş köpek, bil ki Türklerin\nkendine iltica eden bir dostu reddetmek, düşmanlarile\nmuharebe etmekten çekinmek yahut entrikalı yalanlara sapmak âdeti değildir.,,\nTimurun verdiği cevap ta: \"Menşeinizi tanırım, nasihatlerimizi dinlemezseniz nadim olursunuz. Düşününüz. Ondan\nsora size nasıl eyi gelirse öyle kareket ediniz,,.\nBayazıt, \"Çok zamandır sizinle boyölçüşmeyi istedik. Allahın lûtfu ile o zaman şimdi geldi; Eğer siz bizim üzerimize gelmezseniz biz sizi payitahtınıza kadar takip edeceğiz,\nO zaman kimin zaferle büyüyeceğini ve kimin mağlûbiyetle yerlere serileceğini göreceğiz,, tarzında cevap verdi.\nTimur derhal cevap vermez göründü. Bilâhare kısaca\nşunu yazdı. \"Bayazıt, Kara Yusuf ve Sultan Ahmedi derhal\nterketmek suretile muharebeden içtinap edebilir,,.\nYıldırım hemen şiddetli ve çok hakaretti bir cevap verdi.\nBu mektup ihtiyar Timuru kızdırdı. Bu mektuplaşma olurken Timur atıl durmuyordu.\n.. .. Ordusunun küllî kısmını Karabağa yerleşGUROüSÎ'AMN ü r d i _ A y l r d l ğ l 7 f ı r kayı şimalde, sağ cenahı üzerinde bulunan Gürcüler aleyhine\ngönderdi. Gürcülerin orduları dağıldı ve memleketleri tahrip olundu.\nTimurun başlıca kuvvetleri Erzurum vadiSSVASIN ZAPTI ^ A n a d o l u i ç i n e y ü r ü d ü . 1400 senesi\nyazının ortasında Sıvasa kadar bütün şehirler zaptolundu.\nSivas Anadolunun anahtarı idi.\nOsmanlı Türklerinin setir ordusu çarçabuk ricat ettirildi.\nTimur ordusu Sıvası zaptederek yakaladığı 4 0 0 0 ermeni\nsüvarisini Sivas etrafındaki hendeklere gömdü.\nBundan sora Timur Anadoluda daha fazla\nSURÎYENIM Z A P T I u . i t m e d L Ordusuna Suriyeye kareket\nVE MISIR ORDUSU- . . , . , . „ .\nNUN İMHASI için hazırlık emri verdi. 1 ımurun ümerası\noradaki Mısır ordusunun adetçe çok ve şehirlerinin de müstahkem olduğunu söyliyerek onu bu seferdne vazgeçirmek istediler.", "n_chars": 2098, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 319", "page_id": "tarih-2-1931-p0319", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 216, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 216, "side": "verso", "printed_page": 320, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 531.2, 667.68], "page_width": 994.56, "page_height": 667.68, "text": "TARİH\nTimur \"adedin ehemmiyeti yoktur,, dedi. Ordu cenup\nistikametinde ilerledi. Ayıntap hücumla zaptolundu. Mısır\nsultanının ordusu Halepte bekliyordu. Üzerine yüründü ve\nTimur bu orduyu bozdu, Halebi zaptetti. Şam üzerine yürüyüşe devam etti (1401).\nŞam, Timur aleyhine ikinci bir ordunun muvasalatına\nkadar zaman kazanmak fikrile bir teslim müzakeresine girişti; Filhakika yeni düşman kuvvetleri Timur ordusunun\ngerilerine taarruz etti; Evvelâ karışıklık oldu; Fakat Timur,\nkuvvetlerini topladı ve hücumu defetti. Ondan sora tekrar\nŞama döndü. Şehri yaktı. Yangın günlerce devam etti. Mısır ordusundan sağ kalanlar Palestine doğru kaçtılar.\nTimur, bir kısım kuvvet ayırarak cenuba\nBAĞDADÎN ^TEKRAR g ö n d e r d i v e A k k â y a kadar Mısır ordusu\nbakiyelerini takip ettirdi. Ordusunun kısmı\nküllisini de Bağdada gönderdi, Kendisi Halebe gitti. Orada üssülharekesile daha yakından irtibatta bulundu. Semerkantten raporlar aldı ve Sıvastan taze haberler geldi. Osmanlı Hükümdarı, Timurun avdetini müteakip Sıvasa gelmiş ve orayı\ntamir ile Timura tâbi olan Erzincan Hâkiminin elinden Erzincanı almış ve Timuru bulamayınca avdet etmişti. Timur buna\nçok ehemmiyet veriyordu. Sultan Ahmet, Bağdattan Bayazıdın yanına kaçmıştı; Fakat Bağdaıtaki ümerasına, Bayazıt\nordusu, Timur aleyhine yürüyünciye kadar Bağdadi müdafaa\netmelerini emretmişti. Bağdat, kendini müdafaa ediyordu.\nTimur derhal Bağdattaki ordusuna mülâki oldu; Uzun muhasaraya mecburiyet hasıl olmuştu. Timur, Tebriz civarında\nbulunan ordusundan bir kısmını Bağdada celbetti. Bir kuvvet te Bayazıdı tarassut etmek üzere Anadolu içine saldırdı ve\nSemerkantte bıraktığı bir ordunun garba ilerlemesi için emir\ngönderdi. Nihayet Bağdat zaptolundu ve tahrip edildi. Bağdadin sukutu her tarafa ve Bayazıda bildirildi.\nTIMUR TEBRİZDE T i m u r B a ğ d a t etrafındaki ordusunu kısa\nyürüyüşlerle kendisine mülaki olmak üzere\nbırakarak Tebrize gitti. Semerkant ordusunun Nişabura geldiği haberini aldı.\nTimur 14 ayda iki büyük meydan muharebesi verdi. Birçok muharebeler yaptı, Birçok müstahkem şehirler zaptetti.\nBayazıt sahneye girmeden evel onun bütün müttefiklerini\nharp meydanından sildi.", "n_chars": 2145, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 320", "page_id": "tarih-2-1931-p0320", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 217, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 216, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [531.2, 0.0, 994.56, 667.68], "page_width": 994.56, "page_height": 667.68, "text": "Yıldırım ve Timurun Karşılıklı ilk Hareketlerini Gösterir\nTimur ve Yıldırım Ordularının Ankara Muharebesini Gösterir", "n_chars": 116, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 217r)", "page_id": "tarih-2-1931-u216r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 217, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 217, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 442.16, 672.0], "page_width": 997.44, "page_height": 672.0, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 218v)", "page_id": "tarih-2-1931-u217v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 218, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 217, "side": "recto", "printed_page": 321, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [442.16, 0.0, 997.44, 672.0], "page_width": 997.44, "page_height": 672.0, "text": "AVRUPAYA BİR NAZAR\nBundan sora vukua gelecek hadiseleri anlamak için Avrupaya bir nazar atfetmek lâzımdır.\nBizans imparatorlarının kuvvet ve nüfuzları, Balkanların\nve Karadeniz sahillerinin sahibi olan Osmanlı Türklerine\ngeçmişti. Kosova Meydan Muharebesini kazanmış olan Osmanlı Türkleri, Sırpları ve müttefiklerini ezdikten sora\nMacaristana akınlar yapıyorlardı. Osmanlı Türkleri muntazam ve dayanıklı muharipler idiler. Osmanlı süvarileri\nAvrupadaki emsalinden eyi olup, piyadeleri ise fevkalâde\nidi. Yıldırım Bayazıt, kahraman bir kumandandı; fakat\nmağrurdu. Devletin bir kısım hududu İstanbul surlarına\ndayanıyordu. Bizans İmparatoru Manüel, İstanbulda kalabilmek için ona vergi verirdi. Venedik ve Cenova Cumhuriyetleri ona müstakbel efendileri gibi muamele ediyorlardı. Türkler için İstanbul mev'ut bir şehir idi. Bayazıt\nİstanbulu zaptetmek üzere iken Avrupadan Türkler aleyhine\nbir Haçlı ordu sevkolunmuştu. Bu orduda Fransızlar, İngilizler, Alamanlar ve bütün Avrupa kuvvetleri vardı. Bu Avrupa\nordusu Tunaya indi. Türklerin hudut karakolları ellerine geçti.\nAvrupa ordusu bununla beraber birçok memleket halkını\nkatliam etti. Niyboluyu muhasara etmek için vaziyet aldılar.\nTam bu sırada idi, Yıldırım Bayazıt müthiş bir ordu ile yaklaştı; Haçlılar evvelâ buna inanmak istemediler. Ondan sora\nmuharebe vaziyeti aldılar. Türk ve Sırp esirlerini katliam\nettikten sora Bayazıt ordusunun üzerine atıldılar. Zayıf ileri\nhatlarını püskürttüler, fakat, 60,000 kişilik Türk ordusu kısmı küllisile karşılaştıktan sora mahirane bir manevra ile\nbozuldular. Avrupa ordusunun kurtulamıyan aksamı öldürüldü ve yalnız kaçanları kurtulabildi. Bayazıt ordusu tarafından birçok esirler alındı. Bu meyanda asilzadeler, kıralzadeler de vardı. Fransa Kiralının torunu fidyei necatla\nsalıverildi. Avrupanın bu Haçlı ordusunun da akıbeti böyle\noldu (1396).\nBundan epey müddet sora Bayazıt tekrar İstanbulu, muhasara etti. İstanbul, Bayazıtla teslim şartlarını görüşmiye\nbaşladı; can çekişen İstanbul ikinci defa olarak kendisine bir\nmühlet verildiğini gördü :", "n_chars": 2046, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 321", "page_id": "tarih-2-1931-p0321", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 218, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 218, "side": "verso", "printed_page": 322, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 526.57, 667.44], "page_width": 992.64, "page_height": 667.44, "text": "322 TARİH\nÇünkü Avrupa hükümdarlarile beraber imparatorun da\nOsmanlılar aleyhine teşvik ettiği Timur, evelce söylenen\nsebeplere binaen Bayazıt üzerine yürümüştü.\nBayazıt ona karşı gitmek üzere muhasarayı kaldırdı.\nAvrupada bırakılmış olan son nefere varıncıya kadar\nbütün kuvvetler kâmilen Anadoluya naklolundu. Kostantaniye senyörleri Osmanlı hükümdarile bir muahede yaptılar.\nBuna göre, Bayazıt, Timura galip geldiği takdirde şehir\nTürklere teslim edilecekti.\nTİMUR, YILDIRIMIN KARSISINDA\n1402 senesi ilkbaharında Şarki Avrupa Fatihi Asya Fatihine karşı kuvvetlerini topladı. Kosova ve Niybolunun gün\ngörmüş alayları Bursada seferber edildiler. Bu alaylara,\nSırp kiralı kumandasında 20,000 süvari iltihak etti.\nOsmanlı ordusu 120,000 kişiden mürekkepti. Sipahiler ve\nyeniçeriler zaten daima silâh altında bulunuyorlardı. Ordunun\ninzibatı ve fedakârlığı fevkalâde olup Timurun kuvveti ise\nOsmanlılardan daha fazla idi.\nSultan Bayazıda gelince, onun nefsine itimadı sonsuzdu.\nTimur, Sıvastan garba doğru yürüyüş halinde idi.\nBayazıt, Ankaraya yürüdü. Orada ordugâhını kurup orasını kendine üssülhareke yaptı ve ordusile şarka yürüyüşüne\ndevam etti. Kızılırmak ırmağını geçti. Dağlık ve ormanlık\nbir mıntakaya dahil oldu. İleriden aldığı haberler Timur\nordusunun Sıvasta olduğuna dairdi. Sıvasın 150 kilometre\nkadar garbında durdu. Ordusunu müsait araziye yerleştirerek bir hafta bekledi. Biribirine zıt haberler alıyordu. Nihayet, Sıvasta Timurun mutat garnizonundan başka kuvvet\nolmadığını anladı.\nTimur, Bayazıdın Tokat taraflarında olduğunu haber alınca Kayseri tarikile onun üssülharekesi olan Ankara üzerine\nyürüdü. Düşmanına ehemmiyet vermiyen mağrur Bayazıt ise\nbir hafta sora Timurun plânına vâkıf olarak hasmının izi\nüzerinde kendi üssülharekesine doğru yürüdü (Harita. 43).\nTimurun manevrası şayanı hayret bir surette basit idi.\nO, Sıvasın garbındaki dağlık araziyi mütalea ederek onu sü", "n_chars": 1897, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 322", "page_id": "tarih-2-1931-p0322", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 219, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 218, "side": "recto", "printed_page": 323, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [526.57, 0.0, 992.64, 667.44], "page_width": 992.64, "page_height": 667.44, "text": "HHnHni\nTİMUR 323\nvarisi için elverişli bulmadı. Cenuba dönerek Kızılırmak\nvadisini takip etti. Bu suretle ırmağı kendisile Bayazıt arasında bulundurdu. Bayazıt, Kızılırmak kavsinin merkezinde\ndururken o, bu ırmağın cenup sahilini takiben ilerliyordu.\nSağ cenahından çıkardığı bir kuvvetle Bayazıt ordusile teması tesis etmişti.\nYolda kumandanlarına sevkulceyş üzerine bir konferans\nverdi. Dedi ki : \"İki şey yapabiliriz. Burada hayvanlarımızı\nistirahat ettirerek Bayazıdın hücumunu bekliyebiliriz; yahut\nileri garba atılarak onun memleketine girer ve onu bizi\ntakibe mecbur ederiz. Onun ordusu bilhassa piyadeden\nmürekkep olduğu için yürüyüş onu yoracaktır.,, Sora ilâve\netti: \"Bu sonuncuyu yapacağız.,,\nBu karardan sora Timur yürüyüş emrini tadil etti. Arkasında kuvvetli bir müfreze bıraktı. İleriye bir piyade müfrezesile bir süvari kıt'ası sürdü. Bunlar konak mahallerini de\nhazırlıyacaklardı. Timur, Bayazıdın esaslı ordugâhının, yolu\nüzerindeki Ankara civarında olduğunu haber aldı. Bunun üzerine ordusunun yürüyüşünü tacil etti; üç günde Ankaraya\ngeldi. Bizzat Ankaranın etrafını dolaşarak tetkik etti.\nAnkara muhafızları müdafaaya hazırlandılar. Timur Ankaraya hücum emrini verdi.\nTimur ordusu Bayazıt ordusunun çadırlarında yerleşti.\nTimur, Ankara ırmağını mevzilerinin arkasında bıraktı.\nBayazıt ordusunun istifade edebileceği sulara da zehir\nattırdı.\nAnkaraya karşı ciddî hücum yapılacağı bir sırada Bayazıt ordusunun yaklaştığını haber aldı; Timur derhal Ankara- Dİ I\nya hücumdan sarfınazar etti. Geceden tertibatını aldı. Bayazıt ordusu ertesi gün sabahtan evel görünmedi. Bir haftadanberi yürüyüş halinde idi; aç, susuz ve yorgundu. En fenası dinlenmeden evel su tedarik edebilmek için Timur\nordusuna taarruzdan başka çare yoktu. Bayazıdın süvarisi\nTimurun süvarisinden dun idi.\nSabahın saat onunda Bayazıt ordusu yakıcı bir güneş altında cesurane ilerledi. Cephe 30 kilometreden fazla idi. Timurun bir cenahı ırmağa istinat ediyordu. Mesafenin uzaklığından görünmiyen diğer cenahı tahkim olunmuş bir tepeye dayanıyordu.\nİİ^H^IHHHI^HHHHHHHHIHHHHHHHBM • m n a M i n n", "n_chars": 2080, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 323", "page_id": "tarih-2-1931-p0323", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 219, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 219, "side": "verso", "printed_page": 324, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 530.05, 668.88], "page_width": 994.08, "page_height": 668.88, "text": "Bayazıdın askerleri trampete seslerile gürültülü bir surette ilerliyorlar ve Timurun askerleri tam bir sükûnet\niçinde bekliyorlardı.\nTimur, son an yaklaşmadan evel atına binmedi. Muharebenin idaresi jenerallerinin elinde idi. Kendisi bir tepe üzerinde bulunuyordu. Yanında 4 0 kişilik bir süvari takımı\nvardı. Piyadesi de süvarisinin gerisinde idi.\nOrdunun merkezinde filler de vardı; bunları bir tabiye\nmülâhazası üzerine değil, sırf kuvvei maneviye üzerine\ntesir yapmak için bulunduruyordu. Timur ordusunun sağ\ncenah nihayetine Bayazıdın oğlu Süleyman bir süvari hücumu yaptı ve fena halde bozuldu. Timurun bu cenahı mukabil\ntaarruza geçti. Bunun karşısında Bayazıdın bazı fırkaları çekildiler. Bundan sora Timurun sol cenah süvarileri üç dalga\nhalinde ilerledi. Tesadüf ettikleri Bayazıt kuvvetlerini süpürdüler ve o kadar ileriye gittiler ki Timur kendilerini göremiyordu. Timur, bu ileri giden sol cenahı takviye ettirdi.\nTimur kuvvetleri Sırplar üzerine atıldı. Sırp Kiralı mağlûben\nkaçtı. Bayazıdın sağ ve sol cenahları tehdit altına girdi. Elinde\npiyadesinin kısmı küllisinden başka bir şey kalmadı.\nİşte bu vaziyette idi ki Timur, ordularının merkezinin\nbaşına geçti ve ilerledi. Bazı Bayazıt alayları buldukları ricat\nyollarından kaçmağa başladılar. Bayazıdın askerleri takatsiz\ndüştüler; kaçanların birçoğu dahi yorgunluktan öldüler. Bayazıt 10,000 kadar yeniçeri ile bir tepeden, kendisine hücum eden Timur süvarilerini püskürttü ve orada öğleden\nsora büyük bir meharetle muharebe etti. Artık naümit olmuştu. Atma bindi ve maiyetinde bulunan birkaç süvari ile\nTimur süvarileri ortasından kurtulmağa teşebbüs etti. Takip\nolundu. Arkadaşları okla düşürüldü ve altındaki hayvan öldürüldü, o zaman esir edildi. Bayazıt, kolları bağlı olduğu\nhalde Timurun çadırına götürüldü. Bu esnada Timur yatmak\nüzere idi (20 Temmuz 1402). Timur, Bayazıdın ellerinin derhal\nçözülerek serbest olarak yanına getirilmesini emretti ve\nBayazıdı görünce ayağa kalktı, çadırın kapısına doğru\nilerledi. Yüzü mütebessim idi.\nBayazıt: \"Allahm bedbaht ettiği birile istihza etmek fenadır, fena,, diye bağırdı.\nTimur: \"Allahın bu dünyayı benim gibi bir Topalla senin\ngibi bir köre bıraktığına gülüyordum,, dedi ve ciddî bir su", "n_chars": 2208, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 324", "page_id": "tarih-2-1931-p0324", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 220, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 219, "side": "recto", "printed_page": 325, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [530.05, 0.0, 994.08, 668.88], "page_width": 994.08, "page_height": 668.88, "text": "rette ilâve etti: \"Eğer sen bizi mağlûp etseydin benim ve askerlerimin akıbetlerinin ne olacağı malûm idi.,, Buna Bayazıt cevap vermedi. Timur onu kendi çadırında kendi yanına\noturttu. Ona nazikâne muamele etti. Esir, oğullarının\naranmasını istedi; onlardan Musa bulundu. Getirilip babasının yanma oturtuldu. Diğeri Mustafa çok sora bulunabildi;\nöteki oğulları kaçmışlardı.\nTimur ordusu Bayazıt ordusundan kaçanları deniz kıyılarına kadar takip ettiler ve bu meyanda Bursayı zaptettiler. Bayazıt birkaç ay sora Akşehirde teessüründen intihar\netti.\nTİMUR AVRUPA KAPILARINDA\nBayazıt ordusu tamamen münhezim olmuş ve artık ikinci bir muharebeye lüzum kalmamıştı. Ankara teslim oldu;\nBursa, İznik, Timurun takip kuvvetleri tarafından zaptolundu.\nPrensler, paşalar ve zabitler başta olmak üzere küme küme\nfirariler, balıkçı kayıklarile ve sair gemilerle Rumeliye ve\nadalara kaçtılar. Bir ay içinde artık Anadoluda hiçbir osmanlı\naskeri kalmadı. Timurun süvarileri İstanbulu görünciye kadar sahillere yanaştılar.\nİzmirin Bayazıda altı ay mukavemet etmiş olduğunu\nişitmiş olan Timur; burasını yakından görmek istedi. Hıristiyan şövaliyeler tarafından müdafaa olunan İzmir iki hafta\nzarfında zaptolundu.\nBayazıdın himaye ettiği Bağdat Hükümdarı Sultan Ahmet,\nMısıra kaçmıştı. Mısır Sultanı onu zincire vurarak hapse attı\nve Timura vergi vererek ve onun himayesine girmek şartile Mısırı istilâdan kurtardı. Kara Yusuf Arabistan çöllerine\nkaçıp izini kaybetti.\nAvrupa hükümdarları hayret ve korkuya düştüler; ona\nmektuplar, hediyeler ve sefirler gönderdiler. Bizans İmparatoru derhal vergi vererek Timura tâbi oldu. Beyoğluna\nTimurun bayrağı çekildi.\nTimur, Avrupaya girmek için hiçbir kuvvet sarfetmedi.\nBunun başlıca sebebi askerlerinin Semerkande avdet etmek\nistemeleri idi. Timur zaptettiği yerleri, Bayazıdın memleket", "n_chars": 1812, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 325", "page_id": "tarih-2-1931-p0325", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 220, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 220, "side": "verso", "printed_page": 326, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 528.36, 666.0], "page_width": 995.04, "page_height": 666.0, "text": "lerini ellerinden aldığı Germiyan, Karaman, Menteşe, Saruhan\nve sair beylere — kendine tâbi olmak şartile— tekrar verdi\nve vergiler tarhederek memleketine döndü. Ankara Muharebesinde yaralanan oğlu Mehmedin ölmesi de avdetini tacil\netmişti.\nÇİN SEFERİ\nTimur, Semerkantte üç ay istirahatten sora Çine sefer etmeye karar verdi. Ecdadının doğdukları yerlerden geçmek,\nhatta memleketlerinden Çin Şeddini aşmak istiyordu. 200,000\nkişilik bir ordu yürüyüşe koyuldu. Mevsim kıştı. Fakat, Timur ilkbaharı bekliyemiyecek kadar sabırsızdı. Kış şedit\nidi; soğuktan insanlar ve hayvanlar ölüyordu; fakat Timur\natının başını geri çevirmiyordu. Sir ırmağı buz tutmuştu.\nÜzerinden yürüyerek geçildi. Otrar istikametinde yürünüyordu. Hataya giden büyük şimal yoluna oradan girilirdi.\nGüçlükle Otrara gidildi. Timur, burada istirahat edecek\nve kış geçirilecekti. Timurun emri üzerine ordu, 1405\nsenesi Martında tekrar yürüyüşe geçti. Fakat Timur Otrarda\nhastalanmıştı. Timur emri yerine gelsin diye yürüyüşe geçen\nordusunun başında bulunmuyordu. Timur öleceğini anladı.\nVasiyet etti: \"Ben öldüğüm zaman deliler gibi telâş etmeyin.\nBu, karışıklığa sebep olur. Cihangirin oğlu Pir Mehmedi\nyerime tayin ediyorum. Semerkantte devleti idare edecektir.\nOrdunun mutlak idaresini elinde tutacaktır. Ona yardım\netmenizi ve ona hayatınızı feda eylemenizi size emrediyorum.\nO, bu suretle Semerkandi olduğu gibi en uzak eyaletleri de\nidare eder, eğer siz ona mutlak surette itaat etmezseniz ihtilâflar olacaktır.,,\nEmirler ve ileri gelenler arzusunu yerine getireceklerine\nyemin ettiler.\nTimurun son sözü şu oldu: \"Bu son mülâkatımızdır, Allah böyle istiyor (Şubat 1405).,,\nTimurun cesedi Semerkande götürüldü.\nPir Mehmet Hindistanda idi. Kendisine adam gönderildi ve ordunun hareketi de derhal durduruldu.", "n_chars": 1777, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 326", "page_id": "tarih-2-1931-p0326", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 221, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 220, "side": "recto", "printed_page": 327, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [528.36, 0.0, 995.04, 666.0], "page_width": 995.04, "page_height": 666.0, "text": "BÜYÜK BİR TEŞEBBÜSÜN\nSONU\nTimurun elinden düşen dizginleri hiç kimse tutmaya muktedir olamadı; ordu, parçalandı. Bir kısmı Timurun torunlarından Halil e sadık kalmıya yemin etti ve onu Semerkantte\ntahta çıkardı; bir kumandan da askerlerine izin verdi ve Semerkande koştu.\nŞehir halkı Timurun son emirlerini işitmediklerinden şaşkın bir halde kaldılar ve Halili İmparator tanıdılar. Hindistandan Pir Mehmet geldi, Halil ordusu tarafından mağlûp edildi.\nBazı büyük kumandanlar sadık kalan ordu kısmile Semerkande yürüdüler, Halili mağlûp ettiler. Horasanda bulunan\nŞahruh geldi Semerkandi zaptetti, onu, oğlu Uluğ Bey e verdi.\nİşte bu iki adam sayesinde Timur İmparatorluğu kısmen\nkurtuldu. Semerkant, Asyanın Roması oldu; fakat bir ucu\nSemerkande bağlı olan Avrupa ve Asya ticaret yolları Timurun vefatını müteakip meydana çıkan mücadeleler neticesinde kapandı ve ancak XIX. asırda bir rus ordusu oraya\ninebildi.\nŞahruh ve Uluğ Beyin hafitleri Semerkantten Hindistana\ngiderek orada bir saltanat kurmakla kendilerine mahsus yeni bir zafer yarattılar.\nTimurun garba hareketi Avrupanın siyasî vaziyetini değiştirmiş ve onun taliini tayin etmişti; Asya ile Avrupa arasında 100 senedenberi kapanmış olan yolları tekrar açmıştı.\nTimur, Tebrizi Bağdat yerine ondan daha yakın olmak üzere\nAyrupa için bir ticaret merkezi yapmıştı. Ölümünden soraki\nkarışıklık Asya ile büyük ticareti mahvetti. Kristof Kolomp\nve Vasko dö Gamanın yeni yol keşfine kalkışmalarının sebeplerinden biri de bu oldu.\nTimur, gerçi Osmanlı Türklerini ezdi ve parçaladı; fakat, Avrupalılar Osmanlı Türklerinin boyunduruğundan çıkmaktan o kadar âciz idiler ki, Osmanlılar Anadolu ve Rumelideki vaziyetlerini kurtardıktan başka İstanbulu da alarak (1453)\ndevletlerini yeniden kuvvetlendirdiler.\nTimur, zaptettiği yerlerde (Harita.39) hakimiyet ve onun başladığı intizam ve medeniyetperverliği idame edecek haleflere\nmalik olsaydı bugün türk âleminin hayat ve vaziyeti ve dünya", "n_chars": 1937, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 327", "page_id": "tarih-2-1931-p0327", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 221, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 221, "side": "verso", "printed_page": 328, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 535.42, 671.52], "page_width": 1001.28, "page_height": 671.52, "text": "TARIH\nnın şekli şüphesiz büsbütün başka olacaktı. Kumandanlık hususunda ise Timura dünyanın son kumandanı dense asla\nhata edilmiş olmaz.\nHalbuki bu büyük adam, dünyaca ne çabuk unutulmuştur. Bugün, onun türbedarına, bu türbede (Res.104,105) yatan\nTimur kim idi? diye sorsanız vereceği cevap ihtimal şu olacaktır: \"Bilmiyorum, ben dünyaya gelmeden evel ve babam\ndünyaya gelmeden evel o varmış, çok zaman geçmiş fakat,\nher halde o ( büyük adam) mış.„\nTİMUR VE TİMURLULAR DEVRİNDE\nTÜRK MEDENİYETİ\nFİKİR HAYATI Vukuatla dolu geçen Timur devri edebiyat,\nfen ve san'at noktai nazarından da pek parlak bir devirdi. Timur, sarayına edipleri, şairleri, san'atkârları\ntoplar ve bunları teşvik ederdi. Timur, âlimleri ve edipleri\nseverdi. Zaptettiği bütün memleketlerin en eyi sanatkârlarını Semerkande göndererek payitahtını muhteşem abidelerle\nsüslemişti.\nO vakit şairlerin farisî ve naşirlerin arapça yazmaları\nâdetti. Bu devrin en meşhur şairi Hafızdır.\nTimur, hususile tarihî eserlerden çok hoşlanırdı. Âlimlerle gayet hususî ve arkadaşça münakaşa ederdi.\nTimurun oğullarına nasihatlerini muhtevi Tüzükkât isimli\neseri muvaffakiyet ve azametini temin eden birçok nizam ve\nhikmetleri camidir.\nOrtaasyada ilme, medeniyete hizmet eden Timur bilhassa imara çok meraklı idi. Maveraünnehirde payitahtı Semerkandi ve Türkistanın diğer şehirlerini imar etmiş, buralarda\ngüzel bahçeler, camiler, hanlar, saraylar (Res.103), medreseler,\nhamamlar yaptırmıştır. Ziraate de ehemmiyet vermiş ve Maveraünnehirde birçok kanallar açtırmıştır. Semerkantte birçok yerlerden getirilmiş yüz elli bin san'atkâr vardı. Seyyahlar bu şehrin mamuriyetinden, ticaretinin ehemmiyetinden\nmufassalan bahsetmişlerdir.\nKıpçak ve Osmanlı Devleti gibi Türk Devletlerini ezmekte Timur muztar kalmış ve bu müessif hadiselere o devletle", "n_chars": 1793, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 328", "page_id": "tarih-2-1931-p0328", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 222, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 221, "side": "recto", "printed_page": 329, "printed_roman": null, "running_head": "TiMUR", "page_confidence": "ocr", "clip": [535.42, 0.0, 1001.28, 671.52], "page_width": 1001.28, "page_height": 671.52, "text": "rin hükümdarları sebebiyet vermişlerdi. Timur zannolunduğu gibi mutaassıp değildir.\nTimur ve hafitleri âlimleri yalnız teşvikle iktifa etmezlerdi; kendileri de eserlerile, sâylerile fikir hayatına iştirak ederlerdi. Bu bapta Şahruh, Uluğ Bey, Hüseyin Baykara (Res.106)\nve Babür (Renkli Res. IV) ismini zikretmek kâfidir. Bu padişahların hepsi edip ve şair idiler. Uluğ Beyin Semerkantte\nyaptırdığı rasatane dünyanın en güzel eserlerinden biri idi.\nUluğ Beyin, rasat ilmine, riyaziyeye hizmeti büyüktür. Eserleri Avrupada tercüme ve tetkik edilmiştir. Farisinin tesirinden kurtulamamakla beraber bu devirde türk edebiyatı da\ngüzel eserler vücuda getirmiştir.\nTimurun çocukları zamanında yaşayan, bütün türklüğün\nen büyük şairlerinden biri olan Ali Şir Nevai (vefatı 1550)\nTimurlularm edebî ve ilmî meclislerinde türkçenin hakkını\nmuvaffakiyetle müdafaa etmiş ve Muhakemetüllûgateyn adlı\neserile türkçenin farisiye üstünlüğünü ispat etmiştir.\nTimurlular devri, resim ve güzel yazı noktai nazarından da\nen parlak bir devirdir. Maveraünnehir şehirlerinde birçok\nresim meslekleri meydana çıkmıştır.\n.. Timur ordusu bütün dünyada o zamanın\nTİMUR ORDUSU ... . , , . . .\nen mükemmel ve muntazam ordusu ıdı.\nTimurun ordusu, yaya ve atlıdan mürekkepti. Yaya askerine uzak step seferlerinde at verilirdi. Atlı asker, icabında\nyaya harbi yapacak surette talim ve terbiye görmüş bulunuyordu. Atlı, bilhassa çok ve dikkatli ok atmak lüzumu hasıl\nolunca atından inerdi.\nAtlı asker, iki kısma ayrılırdı. Seçme atlılar, daha eyi mücehhez ağır süvari kıt'alarmı, diğerleri hafif süvari alaylarını\nteşkil ederlerdi. Bunlardan başka Timurun muhafız süvarisi\nvardı ki teçhizatı çok mükemmel ve elbiseleri çok müzeyyendi.\nBu temelli askerî sınıflarından başka, muavin sınıflar da\nmevcut idi ki şunlardır : 1) Köprücü kıtaatı, bunlar gemi ve\nkayık yapmakta, köprü kurmakta istihdam olunurdu; 2) Yunan ateşi denilen bir ateşi atmakta kullanılan kıt'alar; 3) Muhasara aletlerini ve ateş atan makineleri imal ve istimal ile\nuğraşan sanayi kıt'aları; 4) Dağlarda hareket için dağlık\nmemleketler ahalisinden toplanıp talim görmüş hususî\npiyade askerleri.", "n_chars": 2126, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 329", "page_id": "tarih-2-1931-p0329", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 222, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 222, "side": "verso", "printed_page": 330, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 526.89, 670.32], "page_width": 993.6, "page_height": 670.32, "text": "Timurun ordusu 10 ve emsali miktarında efrada münkasimdi; yani kıt'alar 10, 100, 1,000, 10,000 kişiden mürekkepti- 10,000 kişilik kıt'aya ki, bazan 12,000 e de iblâğ olunurdu,\nbunlara \"tümen,, denilmekte idi. Bu kıt'aların başında buğun\nTürk Cümhuriyeti ordusunda dahi kullandığımız unvanları\nhaiz kumandanlar, yani onbaşı, yüzbaşı ve binbaşılar bulunuyordu; tümene kumanda eden zatın unvanı arapçadan\nalınmıştı: Emir. . . .\nHafif süvariler, ok, yay, kılıç kullanırlardı. Her 18 kışının\nbir de keçeden mamul çadırı vardı. Seçme süvariler başlarına tolga <Res. 113) (zırhlı külâh), sırtlarına zırh giyerlerdi;\nbunların çadırları beş kişilik idi. Timurun muhafız kıt'aları ise\nbütün bu teçhizata ilâve olarak gürz (harp topuzu) ve harp\nbaltası da taşırlardı. Muhafız süvarilerin atlarının üstü kaplan\npostu ile örtülü idi.\nBinbaşılar ve emirler, kıt'alarında ihtiyat olarak külliyetli\nteçhizat ve levazımat bulundururlardı. Bunlar mekkâre, beygir ve develer ile naklolunurdu.\nPiyadelerin kılıçları, yayları ve bir miktar okları vardı.\nHer muharebeden önce süvari ve piyadenin yanlarında\nnekadar ok bulunacağı emirlerle bildirilirdi. Yaya kıt'alar,\nmünhasıran hafif piyadelerden ibaretti.\nSefere çıkmadan ve muharebeye başlamadan önce askerin yoklama edilerek sıhhati, teçhizatı, levazımatı gözden geçirilirdi. •\nKıt'a âmirlerinin otoritesi, cezalandırmak ve mükafat vermekle temin olunmuştu. Her âmir kıt'ası efradını tardetmek\nhakkını haizdi; fakat idam edemezdi. Timur bedenî cezalardan hoşlanmazdı ve ordusunda bu nevi cezaları menetmıştı.\nDerdi ki: \"Şahsî nüfuz ve hükmünü, kamçı ve deyneksız\nicra edemiyen bir âmir, âmirlik sıfatına lâyık değildir.,,", "n_chars": 1653, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 330", "page_id": "tarih-2-1931-p0330", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 223, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 222, "side": "recto", "printed_page": 331, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [526.89, 0.0, 993.6, 670.32], "page_width": 993.6, "page_height": 670.32, "text": "XXXII\nHİNDİSTANDA BABÜR\nİMPARATORLUĞU\n(BÜYÜK HİNT-TÜRK İMPARATORLUĞU)\n(İSTİKRAR VE ŞEVKET DEVRİ, 15161707)\nBüyük Timurun ahfadından Zahireddin\nBABÜR\nMehmet Babür, Fergana Hükümdarı Ömer\nŞeyh Mirzanın oğludur; 14 şubat 1483 te Fergananm Andican\nkasabasında doğmuştur. Timurun, ahfadından Ebu Sait [1]\n(1455-1469) Maveraünnehre münhasır kalan Timur Devletinin hudutlarını genişletecek ve iiibarını arttıracak kadar\nistidat ve liyakat göstermişti. Fakat, Ebu Sait ten sora Timurlular Devleti parçalandı; Semerkant ve Buhara; Badahşan,\nFergana ve Kâbil havalisinin herbirinde Ebu Saidin dört\noğlundan beheri ayrı ayrı hüküm sürmeğe başladılar.\nTimurun, diğer bir hafidinin oğlu olan Hüseyin Baykara\nda Horasan ve civarını aldı (merkezi Herat).\nBabürün babası Ömer Şeyh Mirza, işte bu taksimde Fergana hükümdarı olmuştu.\nBu parçalanmadan sora Timur hanedanına mensup muhtelif mıntaka beyleri diğerinin ülkesini almak için biribirlerile muharebe ediyorlardı. Ortaasyada karışıklıklar başgösterdi. Babürün babası Ömer Şeyh Mirza, komşu beyliklerden iki hanın müşterek taarruzuna uğradığı bir zamanda\nvefat etti(1494).\n[1] Ebu Sait, Timurun torunu, Mehmedin oğludur.", "n_chars": 1158, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 331", "page_id": "tarih-2-1931-p0331", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 223, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 223, "side": "verso", "printed_page": 332, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 528.65, 669.6], "page_width": 992.88, "page_height": 669.6, "text": "On bir yaşında babasının yerine geçen Babür, askerinin\nsadakati sayesinde bu tehlikeden [1] kurtuldu.\nBabürün çocukluk hayatı, bundan sora da tehlikelerle ve\nheyecanlı maceralarla dolu olarak geçti. Küçük Fergananm\nzeki, cesur ve müteşebbis olan Küçük Hanı Babür, Maveraünnehirde ardı arkası kesilmiyen arazi ve nüfuz kavgalarına\nfaal olarak iştirak ediyordu. Her vak'a Babürün tecrübesini\nve azmini arttırıyordu. Babür, Maveraünnehirdeki muhtelif\nbeylikler arasında çıkan muharebeler neticesinde Semerkandi, büyük ceddi Timurun muhteşem payitahtını, iki defa\n(1497 ve 1500) zaptetmiş ve en nihayet Özbeklerin Hanı\nŞeybani ye terke mecbur olmuştu.\nSemerkandi ve Ferganayı kaybeden, bozkırlarda ve Pamir dağlarında tahtsız, ordusuz kalan Babürün azmi ve ümidi asla kırılmamıştı. O, vaktini Sadi nin şiirlerini okumak ve\nşiir yazmakla geçirmekle beraber hadisatı da dikkatle takip\nediyordu.\nŞeybani idaresinde Özbeklerin nüfuzu gittikçe artıyordu.\nŞeybaninin mağlûp ettiği Maveraünnehir beylerinin dağılan\naskerleri Babürün etrafında toplandılar.\n.. .. Babür, emrine giren 20,000 kişilik bir ordu\ni l e Hindikuşu geçerek, Timuroğullarının\nMESI kaybetmiş olduğu Kâbili aldı (1504) ve Afganistanda yerleşti.\nBabür, Afganistanda yerleşmekle ülkesini ve taliini şimal\nbozkırlarına bakan bir mıntakadan Hint Denizine müteveccih bir kıt'aya nakletmişti.\nKabil ve Gazne haddizatında çok feyizli bir mmtaka\ndeğildir, fakat Hindistanın kapısını teşkil etmesi ehemmiyetini arttırıyordu: Sakalar, Yueçiler, Akhunlar, Gazneli Mahmut,\nAksak Timur hep buradan geçerek Hindistana girmişlerdi.\nCoğrafî vaziyet ve tarih, Babüre Hindistan yolunu gösteriyordu.\nHint kapısı ve yolu elinde idi; ceddi Timurun meşru\nhakkına sahip idi; ve en nihayet kendine kadar yirmi asırdanberi Hindistanda hâkim bir unsur olan büyük türk ırkının şerefli an'anelerini müdrikti.\n[1] Taarruz edenler, Babürün amcası Semerkant Hanı Sultan Ahmet ve dayısı Taşkent Hanı Mahmut idiler.", "n_chars": 1941, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 332", "page_id": "tarih-2-1931-p0332", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 224, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 223, "side": "recto", "printed_page": 333, "printed_roman": null, "running_head": "HiNDISTANDA BABUR iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [528.65, 0.0, 992.88, 669.6], "page_width": 992.88, "page_height": 669.6, "text": "Bununla beraber Babürün meyli yine FerTİMUR İMPARA- d Semerkantte ve Heratta idi. Fakat\nTORLUĞUNUNBUS- ° , '. . D ,,\nBÜTÜN İNKIRAZI Şeybanınm Hıve ve Belh (1505 ) ten sora\nHeratı (1507) da alması Babürün şimale doğru genişlemek için beslediği ümidi zayıflatmıştı.\nHüseyin Baykara ölmüştü; oğullarından Bediüzzeman\nÖzbeklerin elinden kurtularak İstanbula kaçtı.\nDiğer oğulları da Özbekler tarafından öldürüldüler. Bu\nhadiselerle Timur İmparatorluğunun son bakiyesi de ortadan\nkalkmış, Timur oğullarından yalnız Babür kalmıştı.\n.. . Babür 1507 kışında Şeybaninin Kandehara\nBABUR İMPARA- , „ , . . , , F + T^A\nTORLUĞU yaptığı bir akını bertaraf ettikten sora Kabilde Padişah ilân olundu. XVI. asır bidayetinde, İranı tekrar birleştiren Türk Safavî hanedanının müessisi\nİsmail, şarkta Şeybani Devletile komşu olmuştu. İranın şark\nhudutlarını temin için Şeybani tehlikesini bertaraf etmeğe\nmecbur idi. İsmailin, Özbeklerle Merv civarında yaptığı bir\nmuharebede (1510) Şeybani mağlûp oldu ve öldürüldü.\nBabür, hasmı Şeybaninin mağlûbiyetini ve ölümünü haber alınca Şah İsmail ile ittifak etti ve Özbekler aleyhine\nSemerkanda yürüdü. Babür, üçüncü defa olarak Semerkandi\naldı (1511). Şah İsmailin Osmanlılar aleyhine garba gitmesi\nBabürü Özbeklere karşı yalnız bırakmıştı. Babür, Özbeklerin\nmukabil taarruzile Semerkandi terk ve Kâbile döndü. Bu\nvak'adan sora, Babür artık şimal hareketlerini terkederek\nsenelerdenberi düşündüğü Hint seferine hazırlanmağa başladı.\nLodilerin, Pencap Valisi Devlet Han da, Sultan İbrahim le\nbozuştuğundan Babürü Hint istilâsına teşvik ediyordu. Babür,\nPencabm, ceddi Timurdan kendine miras kaldığını ileri sürerek Hint seferine başladı; bir seferde (1523-24) Lahoru ve\nmüteakip seferde de, Delhi Sultanı İbrahimi Panipat civarında\nmağlûp ederek (1526) Delhi ve Agrayı aldı (Harita. 44 a).\nBabür, Panipat Meydan Muharebesinde on iki bin kişilik\nbir ordu ile İbrahimin yüz bin nefer ve bin filden mürekkep\nbüyük bir ordusunu perişan etmişti. Babürün ordusunda Osmanlı Türklerinin idaresinde topçu bataryaları vardı. Babürün zaferini temin eden mühim sebeplerden biri de hasmında olmıyan bu topçu teşkilâtı idi.\nPanipat Meydan Muharebesi neticesinde merkezi Agra", "n_chars": 2184, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 333", "page_id": "tarih-2-1931-p0333", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 224, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 224, "side": "verso", "printed_page": 334, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 532.23, 672.0], "page_width": 997.68, "page_height": 672.0, "text": "olmak üzere Afganistan ve şimalî Hindistanm mühim bir\nkısmını muhtevi bir imparatorluk, Babür İmparatorluğu\nkurulmuştu.\nBabürün Hindistanda yerleştiğini görünce harekete gelen\nRaçputlar, Çitor ve Acmir Racası Ranasanka nın idaresinde\nbirleşerek Agra üzerine yürüdüler. Raçputlar, 150 bin kişilik bir ordu toplamışlardı. Babür, Agra civarında Fetıhpurda\nordusunu müdafaaya hazırladı, toplarını yerleştirdi. İlk Raçput hücumundan sora mukabil taarruza geçerek Raçputları\nmağlûp etti (16 Mart 1527).\nArtık Hindistanda Babüre karşı çıkacak bir kuvvet kalmamıştır.\nBabür, üç senede, Bengale dahil olmak üzere bütün\nŞimalî Hindistana hâkim olmuştu. Babür, Hindin fethini\nbitirdikten sora oğullarından Kâmıran ı Kâbile, Humayunu da\nFerganaya göndererek bu memleketlerin idaresine memur\netti. Mütemadi muharebelerle sıhhati bozulan Babür, dünyanın, o vakit, en büyük ve en muhteşem imparatorluğunu kurduktan sora 4 8 yaşında Agrada öldü (28 Kânunuevel 1530).\nKâbil civarında defnedildi. Hindistanda İlk müslüman türk\nhakimiyeti devrinde (1001-1526) sülâleler biribirini takip ettiğinden memleket ihtilâl içinde idi. Babür ve sülâlesi bu\nanarşiyi kaldırdı; devlet istikrar kespetti, taht kavgaları\neksildi.\n.. .. 4 8 yaşında ölen Babür (Res. 107), ömrünün\n^S AH Sİ YETİ hemen kırk senesini muharebe meydanlarında geçirmiş bir kahramandır. Talii, anî tahavvüller içinde felâketin son derekesinden şan ve şerefin en\nyüksek derecesine çıktı. Yalnız muhteşem bir isimden başka\nbir şeyi olmadığı bir zamanda, cesaret ve teşebbüsü ve kahramanlığile dünyanın en geniş ve en sağlam imparatorluklarından birini kurdu.\nBabür, harp ve politika işlerinde olduğu kadar eğlencede de\nyorulmazdı. Beden ve fikir faaliyeti de fevkalâde idi. Hayatı,\nçocukluğundanberi muharebe, seyahat, avcılık, yaşamak için\ndağlarda dolaşmak ve fethettiği memleketlerde camiler,\nsaraylar, hanlar, su yolları, havuzlar, bahçeler yapmak ve\nbir âlem fetih ve idare etmekle geçti. Babürün muvaffakiyeti\nsırrını en çok, yorulmak bilmez faaliyetinde ve muvaffa", "n_chars": 2012, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 334", "page_id": "tarih-2-1931-p0334", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 225, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 224, "side": "recto", "printed_page": 335, "printed_roman": null, "running_head": "HiNDiSTANDA BABUR iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [532.23, 0.0, 997.68, 672.0], "page_width": 997.68, "page_height": 672.0, "text": "kıyetsizlik ve felâket anlarında asla meyus olmamasında\ngörmek lâzımdır.\nBütün hareketlerinde ve hayatında her şeyin en son haddine giden Babür ince ve vâsi bir harsa sahipti.\nBabür edebiyat ve güzel san'atleri çok severdi, kendisi de\nçok ince edip ve şairdi. Türkçe ve acemce şiirleri ve türkçe\nhatıratı (Babürname) ve daha bazı türkçe eserler (Mübin adlı\nbüyük bir manzum eseri, türkçe pek mühim bir aruz kitabı)\nbu fevkalâde adamın fikir kuvvetini gösterebilir.\nMecmuai eş'arı Babür Padişah adlı türkçe şiir mecmuası\nçagatay türk edebiyatının klasik eserlerinden olduğu gibi\nBabürname de çagatay nesrinin en temiz, en yüksek bir nümunesidir.\nBabür, hatıratında, Hindistanı, bilhassa bu memleketin\ntabiî ahvalini büyük bir kudretle tavsif ettiği gibi bütün icraatını, şahsî hayatının en gizli noktalarına kadar büyük bir\nsadelik ve sadakatle anlatmaktadır.\nVelhasıl, Babür, Türk ve hatta cihan tarihinin hakikaten\nbüyük ve mümtaz adamlarındandır.\nBabür, vefatından evel Humayunu, veliaht\nHUMAYUN, EKBER, v e Kâmıranı Afganistan umumî valisi tayin\nHA^EVRENKZİP etmişti. Humayun (1530-1556) Gucarat ve\nBengalede türk hakimiyetine karşı isyanlarla karşılaştı. Afgan Suri ailesinden, Ferit Han (Şir Şah) bütün\ntürk aleyhtarlarını toplayarak Humayuna karşı taarruza geçti. Humayun,\n(1539-1540) mağlûp oldu ve memleketini bırakarak Lahorda\nbulunan biraderi Kâmırana sığındı.\nŞir Şah Delhide yerleşti ve nüfuzunu ve ülkesini tevsi\ngayretine bile düştü. Şir Şahın vefatından sora Humayun, 15\nsenelik felâketli bir fasıladan sora, 1555 te tekrar Delhiye\nimparator olarak döndü, fakat ertesi sene öldü.\nBütün Hindistan hükümdarlarının en büyüğü ve tarihin\nen büyük ıslahatçılarından biri olan Ekber (1556-1605),\nuzunca süren hükümdarlık zamanında yaptığı muharebelerle Raçputlarm mukavemetini kırdı; Gücerat, Bingale ve Kişmir müslüman devletlerile Orisa yı ve Dekkanın bir kısmını\nBerar ve Kandeş i idaresine aldı.\nEkber, her şeyden evel, mağlûp ettiği ülkeler ahalisini Türk\nDevletine ısındırmağa çalışıyordu. Türk Devletinin, müslüman", "n_chars": 2029, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 335", "page_id": "tarih-2-1931-p0335", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 225, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 225, "side": "verso", "printed_page": 336, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 543.49, 667.92], "page_width": 992.4, "page_height": 667.92, "text": "336 TARİH\nve Hindu, bütün tebaasına ayni hakkı verdi. Müslüman olmıyanlardan alman kafa vergisini (cizye) kaldırdı. Raçputları ve\nHinduları Türk Devletine ve hanedanına ısındırdı, bağladı.\nKendisi ve oğlu Raçput prenseslerde evlendiler.\nEkber, büyük bir harp kahramanı idi. Fakat onun bu\ncephesi insan ve hükümdar olarak malik olduğu faziletler\nve büyüklükler karşısında gölgede kalır: Ekber, devletin\nidaresini ıslah ve tanzim etti. Müslüman olsun, Hindu olsun,\nen temiz, çalışkan ve malûmatlı insanları iş başına getirdi.\nTürk Ebülfadıl ve Hindu Todar Mal Ekbere yardım edenler arasında sayılmağa lâyıktırlar. Ekber, müslüman, hindu,\nbütün Hintlilerin refah ve saadetini ve memleketin iktisaden\nyükselmesini temin edecek tedbirlere tevessül etti.\nEkberin, Hindistan halkını biribirlerile anlaştırmak\nhususundaki gayreti, en çok, vücuda getirdiği ve dini ilâhî\nismini verdiği yeni bir din etrafında toplamak teşebbüsünde\ngörülebilir. Bu yeni din, mabutluğun bir timsalini teşkil eden\nve hayat veren güneşe tapıyordu. Bizzat Ekber, bu dinin\nmüessisi olarak kendini Allahın ilhamına mazhar olmuş zannetti. Hintliler, kendi düşünüşlerine göre, Ekberi, bir mabut\ntimsali kabul ediyorlardı. Ekber, bu yeni dine girmek için\nkimseyi zorlamadı. Yeni dini reddedenler de, Ekber nazarında, müsavi idiler.\nEkberin oğlu Cihangir (1605-1627) ve torunu Şahcihan\n(1627-1658) zamanlarında devlet, Ekber zamanındaki kuvvet\nve şevketini muhafaza etti. Delhi, dünyanın en muhteşem\nşehirlerinden biri olmuştu. Sarayların içi de çok güzeldi.\nŞahcihan zamanında, devletin hudutları Dekkanda Ahmet\nNagar ve Golkonda kırallıklarmın zaptile genişlemişti.\nKardeşlerini bertaraf ederek tahta Âlemgir I. unvanile\nçıkan Evrenkzip (1658 - 1707 ) mutaassıp, gaddar ve yüksek kabiliyetlerden mahrum bir hükümdardı. Hindulara\nkarşı olan adaveti yüzünden, Evrenkzip, Hindu mabetlerini\nyıkmakla, Hindu prenslerini öldürmekle Ekberin eserini\nyıktı ve Raçputları ve Hinduları mukavemete ve isyana\nşevketti. Bu devirde Türklere ve Türk Devletine karşı Hindu\nmücadelesini Mahratlar temsil ve idare ettiler. Mahratlarm\nreisi Sivaci, bu mücadeleyi muvaffakiyetle idare ve istiklâlini\nilân etti. Evrenkzip - Sivaci (Mahrat) mücadelesi çok kanlı\noldu. Evrenkzip, bu muharebelerde, Dekkanı baştanbaşa", "n_chars": 2257, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 336", "page_id": "tarih-2-1931-p0336", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 226, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 225, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [543.49, 0.0, 992.4, 667.92], "page_width": 992.4, "page_height": 667.92, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 226r)", "page_id": "tarih-2-1931-u225r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 226, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 226, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 511.65, 668.88], "page_width": 992.88, "page_height": 668.88, "text": "II. ineri Müsliıman Türkler »evri\nBü i ük Hint Türk imparatorluğu\nıs.-.?\nÇ o t p u r ç a y p u r\n¡\"Udeypur,\no EvrcjRğabat\nBombay\nU M M A N D E N İ Z İ\n¡d atabal\n[Pancıl\nBENGALE KÖRFEZİ\n1 '• 31.500,000 Madure\n! 1530 da Babur I ¡Ş\n3 1605 de Ekber \\ - g\nde Evrenzipf >", "n_chars": 265, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 227v)", "page_id": "tarih-2-1931-u226v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 227, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 226, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [511.65, 0.0, 992.88, 668.88], "page_width": 992.88, "page_height": 668.88, "text": "l ^ G S d e H i n t\nU M M A N D E N İ Z İ\n31,500,00i/", "n_chars": 53, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 227r)", "page_id": "tarih-2-1931-u226r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 227, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 227, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 440.52, 670.56], "page_width": 995.52, "page_height": 670.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 228v)", "page_id": "tarih-2-1931-u227v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 228, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 227, "side": "recto", "printed_page": 337, "printed_roman": null, "running_head": "HINDISTANDA BABUR IMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [440.52, 0.0, 995.52, 670.56], "page_width": 995.52, "page_height": 670.56, "text": "çiğnedi. Dekkanda son müstakil müslüman hükümeti olan\nBicapur u ve Tanjor a kadar bütün Dekkanı ilhak etti. Fakat\nbu muharebeler yüzünden memleket yıkılmış ve halk devlete düşman olmuştu.\nBÜYÜK HİNT-TÜRK İMPARATORLUĞUNUN İNHİTATI, AVRUPALILARIN BİLHASSA İNGİLİZLERİN\nHİNDİSTAN1 İSTİLÂLARI\nEvrenkzipin halefleri [1] zamanında, HintBÜYÖKHINT-TURK T ü r k i m p a ratorluğu süratle inhitata başladı.\nIMrT™1«2?TLAUT?U\" Bütün Hindistan Delhiye adavet besliyordu.\n.NU.N I«IİA¿Ali . , , .. ,. . . . ,\nHarpler memleketin maliyesini bozmuştu,\nbirçok isyanlar memleketi çöle çevirmiş ve halkı sefalete\nmahkûm etmişti. Memur sınıfında rüşvet, devletin varidatını\nazaltacak kadar çoğalmıştı. Felâketin asıl büyüğü Babür neslinin bozulması idi. Padişahlar birer gölge mesabesine düşmüşlerdi. Kuvvetli ordu kumandanları, valiler kuvvet kazanarak vilâyetlerin istiklâllerini ilân ediyorlardı. Bilhassa Mahratlar, kuvvet ve nüfuzlarını ve sahalarını Gucarat, Malva ve\nDelhiye doğru tevsi ettiler ve istiklâllerini tanıttılar.\nMehmet Şah (1719-1748) zamanında başlıyan umumî\nisyan neticesinde Dekkan, 1723 te Haydarabat nizamının\nidaresi altında istiklâl kazandı. Hemen ayni zamanda Udh,\nBengale ve Ruhühant vilâyetleri de müstakil oldular.\nHindistanın bu halinde, İran hükümdarı aslen Türk olan\nNadir Şahın Hindistanın kalbine yaptığı taarruz (1739), Afganistan hükümdarı Ahmet Şah Dürrani nin Pencap ve Delhiye akını (1756) Türk İmparatorluğunu temelinden sarstı.\nNadir Şah Delhi hazinelerini soydu ve 30,000 adam öldürdü. Afganlılarda bir bayram esnasında Matura yı basarak\nbirçok Hintli öldürdüler ve Hindu mabetlerini yıktılar.\n[1] Evrenkzipten sora gelen inhitat devrinin hükümdarları şunlardır:\nBahadır Şah, Şah Âlem 1. (1707-1712); Cihandar Şah (1712-1713);\nRefiudderecat (1713-1719); Muhammet Şah (1719-1748); Ahmet Şah\n(1748-1754); Âlemgir II. (1754-1759); Şah Âlem II. (1759-1806); Ekber\nŞah II. (1806-1837); Bahadır Şah II. (1837-1858).", "n_chars": 1931, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 337", "page_id": "tarih-2-1931-p0337", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 228, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 228, "side": "verso", "printed_page": 338, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 531.2, 670.8], "page_width": 994.56, "page_height": 670.8, "text": "Şah Âlem (1759-1806) bir tazminat mukabilinde Bengale,\nBihar ve Orisa nın malî idaresini İngiliz Hint Ticaret Şirketine\nbıraktı (Harita. 44 b). İngiliz Ticaret Şirketinin ordu ve donanması vardı. Şirket, Hindistanm muhtelif yerlerinde arazi edinmeğe ve yerleşmeğe başladı. İngiliz Ticaret Şirketi muhtelif\nmuharebelerle Hindistanda kendilerinden evel veya kendıîerile beraber gelen Portekiz, Holanda Fransız şirketlerini\nmuharebe ile çıkararak hemen müstakillen Hint ticaretim\ninhisarına aldı. On dokuzuncu asrın birinci nısfında, Delhi\nTürk padişahları İngiliz Ticaret Şirketinin nüfuzu altına girmişlerdi. İngiliz idaresine karşı (1857) de vukubulan ve Sipahi isyanı namile meşhur olan isyan bir netice vermedi.\nİngilizler Delhiyi zaptettiler. Son Türk Padişahı Bahadır Şah\nt a \" Hindi Çinide Ranguna nefyolundu. Müstakil diğer\nmüslüman devletleri ingilizleri kovmak için yapılan bu isyana\niştirak etmediler. .\n1858 de Hindistanm idaresi ingiliz Ticaret Şirketinden\nİngiliz tacına intikal ettiği sırada sadakat gösteren diğer Hint\nmüslüman devletlerin arazisi genişletildi. Bunlar ayrıca sadakatlerinden dolayı taltif te olundular. Bu suretle 1858 de,\nHindistanm müstakil tarihi kapandı, Hindistan, ingiltere İmparatorluğunun bir parçası oldu.\nMedeniyet noktai nazarından Büyük Hint\nBÜYÜK HİNT-TÜRK Türk imparatorlarının herbiri ayrı bir husuİMPARATORLUĞU s i y e t i v e ehemmiyeti haizdir. Sülâlenin müesZAMANiNDA HİN- s i s i B a b ü r ş ö hreti halk destanlarına geçmiş\nD 1 ^ D E N Î Y S ? bir kahramandır. Asyanın bütün faziletlerine\ntevarüs eden Babür, hiçbir felâketle sarsılmıyacak bir azim ve irade sahibi idi, türkçe hatıratile ve şiirlerile ilme ve güzel san'atlere olan vukuf ve muhabbetıle\nBabür, Hindistanda her sahada Türk Rönesansının mümtaz ve\nasil bir simasıdır.\nHint Türk imparatorlarının en büyüğü şüphesiz Ekberdir Pek büyük bir kahraman ve idareci olan Ekber, Hint\nİmparatorluğunun hakikî müessisi sayılır- Ekber devrinde\nTürk Devleti, her sahada hürriyetperver idi.\nO vakit, devletin resmî dini islâm dini idi. Ekber, dini\ndevletten ayırarak bütün dinleri müsavi surette himaye ve\nvicdan hürriyetini temin etti ; bütün Hint milletlerini daha", "n_chars": 2166, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 338", "page_id": "tarih-2-1931-p0338", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 229, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 228, "side": "recto", "printed_page": 339, "printed_roman": null, "running_head": "HiNDiSTANDA BABUR iMPARATORLUGU", "page_confidence": "ocr", "clip": [531.2, 0.0, 994.56, 670.8], "page_width": 994.56, "page_height": 670.8, "text": "ziyade ısındırmak maksadile hiçbir rahip sınıfı kabul etmiyen ve temiz ve sade bir hayattan başka hiçbir şey istemiyen hususî bir din bile vücuda getirmişti.\nVedaları ve Mahabharata [lj ve Ramayana [2] gibi hindu\nedebiyatının şaheserlerini sanskritçeden farisiye ve ordu\nlisanına tercüme ettirmekle ilme pek büyük hizmet etmiştir.\nŞahcihanın oğullarından Dara Şüküh ta Upanişat lan farisiye tercüme ettirdi.\nEkberin idarî ve içtimaî sahalarda yaptığı ıslahat ta pek\nmühimdir. Yaptığı kanunlarla yakın akrabalar arasında\nteehhülü, bilhassa çocukların evlendirilmesini menetti.\nZamanında yapılan vergi esasları bugün bile caridir.\nDevlet varidatının esasını teşkil eden arazi vergisi mükemmel bir şekle kondu: verginin miktarı toprağın zenginliğine\nve verimine ve tahsis olunduğu ziraatin nev'ine göre kondu.\nCihangir ve Şahcihan zamanları, Hindistanda maddî cihetlerden türk medeniyetinin en yüksek devridir. Zamanlarında\nmimarî ve türk minyatür ve resim san'atleri de çok terakki\netmiştir (Renkli Res. IV. VIII).\nŞah Cihanın, 1631 de vefat eden zevcesi Mümtaz Mahal\niçin yaptırdığı Taç Mahal türbesi dünyanın en güzel mimarî\neserlerinden biridir (Res. 108, 109).\nEvrenkzip ile her sahada inhitat başlar, Ekber zamanmdanberi, müslüman türk ve hindu anasırın anlaşmasına\ndayanan siyaset bırakıldı; taassup siyaseti takıp edildi. Bu ise\ngörüldüğü üzere Raçputlarm ve Mahratların isyanını ve\ndevletin parçalanmasını intaç etti. _ _ _\nMimarî eserlerinde, Hindu ve Iran Türk tesirlerinden\nbaşka osmanlı mimarisinin tesirleri de kayde şayandır. Babür ve halefleri zamanında İstanbuldan getirilen osmanlı\ntürk mimarları Hindistanda birçok cami, saray ve türbeler\nyapmışlardır. Hindistana giden osmanlı türk mimarları\narasında Mimar Sinanın şakirtlerinden Yusuf ve İsa Efendilerin ismi malûmdur.\n[1] Mahabharata destan», Delhi civannda ayni ailenin iki kolu arasmda vukua gelen bir a ş i r e t muharebesinin hikayesidir. : l ^ S e n s S\nve idare san'atlnden başlayarak coğrafya malûmatına kadar b.r prensm\nbilmesi icap eden malûmat iki yüz bin beyit halinde t e s p i t olunmuştur\n12] Yamayana destan, Ramanın kahramanhklanm terennüm eder\nve başına gelen felâketleri anlatır.", "n_chars": 2166, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 339", "page_id": "tarih-2-1931-p0339", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 229, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 229, "side": "verso", "printed_page": 340, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 561.28, 671.04], "page_width": 994.8, "page_height": 671.04, "text": "Hint Türk mimarisinin bariz hususiyetlerinden biri, çini\nyerine mermer kullanılmasında«!*. Bu itibarla Iran camileri\nharap olduğu halde meselâ Taç Mahal türbesi urk zevkinin en güzel ve ebedî bir nümunesı olarak parlamaktadır.\nDelhi civarındaki Humayunun türbesi Kanunî Süleyman\ndevrinin bazı İstanbul camilerini andırır; bu itibarla Mimar\nShıanın ismi bizce meçhul bir talebesi tarafından yapılmış\nolması muhtemeldir (Res. 111) . . .\nEkber devri, Hint-Türk mimarisinde yerli Hint tesirlerinin\nçoğaldığı zamandır. Bu imtizaç, Ekber tarafından 1570-74 te\nyapılan Fetihpurda ve bilhassa bu şehirde Turkı Sultana denilen beş katlı sarayda ve bu sarayın kabul salonlarında\ngörünür (Res. 110, 112).\nSahcihan zamanı Hint-Türk mimarisinin en parlak devridir. Bu devrin en güzel eserleri, Delhide büyük camı ve\nTürk imparatorlarının saraylarıdır. Şahcihan tarafından,\n1646-53 te yaptırılan ve İnci camii yahut Motı mesçıdı denilen cami pek temiz ve nefis bir eserdir. Bununla beraber\nŞahcihamn en güzel eseri Agradaki Taç Mahaldır.\nHint-Türk resim san'ati tamamen Hindistanda vücut bulmuş nefîs bir san'attir. Avrupa müzelerinde mevcut Hint-Türk\nresim kolleksiyonları o devrin san'at ve inceliğim ve saray\nmuhitini gösteren hakikî birer şaheserdir.\nHasılı şerefli ve kahraman Timur ailesi mensupları, hatta\ninhitat devrinin hükümdarları ve o zamanın türk san'atkâr\nve âlimleri bilaistisna şahsî kıymetleri, medenî kabiliyetleri\nve ilmî kudretleri ve bilhassa insanî duyguları itibarıle\nhint âleminde kendilerine hükümdar olarak hürmet ettirmeği bilmişlerdir.", "n_chars": 1550, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 340", "page_id": "tarih-2-1931-p0340", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 230, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 229, "side": "recto", "printed_page": 341, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [561.28, 0.0, 994.8, 671.04], "page_width": 994.8, "page_height": 671.04, "text": "KRONOLOJİ CETVELİ\nBU KİTAPTA ZİKROLUNAN\nBAŞLICA HADİSELERİN VUKUU TARİHLERİ\n50. Yueçileritı Kuşhanlar idaresinde Hindistanı istilâları ve Pencapı zaptetmeleri.\n102 - 109. Romalıların Cenubî Gole girmeleri.\n260. Valeryenin Pers Kiralı Sapora esir düşmesi.\n274. İmparator Orelyen zamanında İmparatorluğun birliğinin yeniden vücut bulması.\n300. Atamanların yukarı Ren civarına yerleşmeleri.\n318. Gupta sülâlesinin Morya İmparatorluğunu ihya etmesi.\n324. Kostantinin hıristiyanlığı kabul edişi.\n375. Hunların Şarkî Got devletine hücumları. — Cenubî\nRusyaya girmeleri. — Ostrogot Devletinin yıkılışı.\n378. Vizigotlann Roma Kayseri tarafından Daçyaya yerleştirilmesi.\n380 - 415. Çandragupta II. nin Kuşhanlara tâbi Saka krallıklarını zabıt ve ilhak etmeleri.\n385. Akhunların garba muhaceretleri.\n395. Roma İmparatorluğunun Kayser Teodosyos\ntarafından ikiye taksimi.\n400. Frankların Möz ve Mozel ırmakları arasında yerleşmeleri.\n404. Garp imparatoru Honoryusun makam saltanatı Milandan Ravenna şehrine nakli.\n405. Hun ordusunun İtalyaya taarruz eden İslav ve Germenleri mağlûp ederek Romayı kurtarması.\n406. Germanyanın Alanlar tarafından istilâsı. •— Avrupayı yabancı kavimlerin istilâsı.\n409. Bir kısım Alanların İspanyaya girmeleri.", "n_chars": 1228, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 341", "page_id": "tarih-2-1931-p0341", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 230, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 230, "side": "verso", "printed_page": 342, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 589.05, 669.6], "page_width": 994.08, "page_height": 669.6, "text": "410. Romanın Alarik tarafından zaptı.\n411. Alanların İspanya yarımadasına hakim oluşları.\n424. Akhunlann Anayurttan çıkışları.\n425. Kuşhanlardan Kidaramn ülkesinin Akhunlar tarafından zaptı. — Akhunların Baktriyanı işgalleri.\n428. Akhunların İrana yaptıkları taarruzun Sasanilerden\nBehramgurun mukavemetile akim kalması. — Roma Şark İmparatorluğunda Aryos ve Nastoriyos\nmezhepleri münazaasının başgöstermesi.\n437. Attilânın hükümdar olması (Vefatı 453).\n451. Şalon Muharebesi.\n452. Attilânın Romaya gitmekten vazgeçerek geri çekilmesi.\n455. Vandalların Romayı istilâsı. — Ahkunlann Pencap\nüzerine yaptıkları tazyikin Guptalardan Skan Dagupta'nın müdafaasile neticesiz kalması.\n463. Odoakır'ın hun ordusunun başına geçmesi.\n476. Garbî Roma İmparatorluğunun nihayet bulması.\n480. Klodvik'in Paris havzasında Romalılara galebe edişi.\n482. İmparator Zenon'un Tuna Bulgarlannı yardıma çağırması.\n484. Akhunların Sasanilerden Firuzu Belh şarkında mağlûp etmesi.\n493. Odoakırm katli.\n499. Bulgarların Balkanlara ilk taarruzları. — Fransa\nKiralı Klovinin hıristiyanlığı kabulü.\n500. Akhunların Malvaya kadar istilâ sahalarını genişletmeleri.\n527. Jüstinyenin imparator oluşu (Vefatı 565).\n528. Akhunların Multan civarında Ucayini Racasına mağlûp olmaları.\n530. Hun istilâsile Gupta İmparatorluğunun parçalanması. — Bizansta Nika isyanı.\n552. Tümenin isyanı ve hükümet kurması.\n555. Muhanın Cücenleri büsbütün ortadan kaldırması.\n562. Avarların Macaristanda ve Panonyada yerleşmeleri.\n563 - 567. Muhanın Sasanî hükümdarı Nuşirevanla birleşmesi.\n566. Akhunlann Soğut kıt'asını terke mecbur kalmaları.\n568 - 569. Bizans İmparatoru Justin II. tarafından Garp Yab", "n_chars": 1650, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 342", "page_id": "tarih-2-1931-p0342", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 231, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 230, "side": "recto", "printed_page": 343, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJI", "page_confidence": "ocr", "clip": [589.05, 0.0, 994.08, 669.6], "page_width": 994.08, "page_height": 669.6, "text": "gusu İstemi Han nezdine Zemark'ın sefir olarak\ngönderilmesi.\n.569. Garbî Tukyu Devletinin sona ermesi.\n570. Muhammedin dünyaya gelmesi. — Gucarata Valaphiler Racalığının teessüsü.\n582. Tukyu İmparatorluğunun Şarkî ve Garbî olmak üzere ikiye bölünmesi.\n594. Muhammedin Hatice ile izdivacı.\n600. Bizanslılar ile Avarlar arasında muahede akti.\n602. Hazarların Voiga ile Turla ırmakları arasında Devlet kurmaları.\n606. Tanesvar Racası Harşavardhanamn tahta geçmesi.\n608. Pers Kiralı Nuşirevanın Anadoluyu zaptı.\n613. Harşavardhanamn Bengale kadar Ganj vadisini zaptederek payitahtını Konaça nakletmesi.\n622. Muhammedin Mekkeden Medineye hicreti.\nİmparator Herakliyüsün Ninova civarında İranlıları mağlûp etmesi.\n624. Bedir Muharebesi.\n625. Uhut Muharebesi.\n626. Bulgarların Avarlarla birlikte İstanbula taarruzları.\n627. Hazarların Azerbaycanı istilâları.\n628. Hudeybiye musalâhası.\n630. Şarkî Tukyu devletinin inkırazı. — İmparator Herakliyüsün Karpatlardan Sırpları ve Hırvatları getirerek Avarlarla kendi arasındaki hudutlara yerleştirmesi. — Mekkenin Muhammet tarafından\nzaptı.\n631. Tebük seferi.\n632. Halit bin Velidin Yemen seferi. — Muhammedin\nVeda haccı. — Muhammedin Vefan (8 Haziran)\n— Ebubekirin Hilâfete intihabı (8/9 Haziran),\n633. Şamın islâmlar tarafından zaptı.\n633. Basra civarında Sasanilerin İslâmlara mağlûp oluşu\nve Arapların Irakta yerleşmeleri.\n634. Ebubekirin vefatı. Ömerin halife intihabı. — Herakliyüsün Yermük civarında İslâmlara mağlûbiyeti.\n635. Kadisiye Muharebesi. — Kudüs ve Antakyanın İslâmlar tarafından zaptı.", "n_chars": 1541, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 343", "page_id": "tarih-2-1931-p0343", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 231, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 231, "side": "verso", "printed_page": 344, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 585.05, 668.88], "page_width": 994.08, "page_height": 668.88, "text": "TARİH\n635 - 641. Tuna Bulgarlarının Avarların hakimiyetinden kurtulmaları.\n641. Mısırın Araplar tarafından fethi.\n642. İranlıların Nihavent'te inhizamları ve Sasanî Devletinin sonu.\n644. Halife Ömerin vefan ve Osmanın halife intihabı.\n647. Şimalî Afrikanın Araplar tarafından zaptı.\n650. Hazarların Azak Denizi kenarlarına yerleşmeleri. —\nI I Karluklar memleketinin bir çin eyaleti haline düş- mesi.\n652. Akhunlar Devletinin inkırazı.\n656. Halife Osmanın öldürülmesi ve Alinin halife intihabı.\n657. Sıffin Muharebesi.\n659. Garbî Türk (Tukyu) Devletinin inkırazı.\n660. Kendini halife ilân etmiş olan Muaviyenin Emevî\ndevletini kurması (Vefatı 680).\n661. Halife Alinin öldürülmesi.\n670. Tibetlilerin Kâşgar taraflarına kadar memleketlerini\ngenişletmeleri. — Ukbe bin Nafi tarafından Kayruvan şehrinin tesisi. — Tuna Bulgarlarının Hazarların tazyiki ile cenuba çekilmeleri.\n671. Istanbulun Araplar tarafından ilk muhasarası.\n679. Garp Bulgarlarının Tuna ile Balkan dağları arasındaki salıaya yerleşmeleri.\n680 - 683. Emevilerden Halife Yezit zamanı. İntihap usulünün\nterki ve arap saltanatının cümhuriyetten hükümdarlığa tahvili.\n680. Kerbelâ vak'ası.\n681. Kutluk Hanın Şarkî Tukyu Devletini yeniden kurması (Vefatı 691). — Tuna Bulgarlarının kat'î\nolarak Balkanlarda yerleşmeleri.\n683 - 685. Emevilerden Halife Mervan zamanı.\n685 - 705. Emevilerden Halife Abdülrneük zamanı.\n699- Şarkî Tukyu hakanı Kapağan Hanın garp Tukyu\nmemleketlerini istilâsı.\n705. Kuteybenin Haccaç tarafından türkellerinin fethine\nmemur edilmesi ve Kuteybenin bu zengiıı ve mamur Türk memleketlerini yağma ve tahribe başlaması.\nVL", "n_chars": 1602, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 344", "page_id": "tarih-2-1931-p0344", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 232, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 231, "side": "recto", "printed_page": 345, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [585.05, 0.0, 994.08, 668.88], "page_width": 994.08, "page_height": 668.88, "text": "KRONOLOJİ\n706. Türkeşler Hanı Üçele'nin vefatı.\n707. Kuteybenin Baykende girmesi, şehri yağma ettikten\nsonra yakmaları.\n709. Gurak Hanın Semerkant Türkleri tarafından hanlığa\ngeçirilmesi.\n711. Tarık'ın ordusu ile İspanyaya geçmesi.—Türkeş Devletinin sonu. — Kuteybenin aln sene uğraştıktan sonra Semerkande girmesi.\n712. Halife Velit zamanında Mehmet bin Kasımın Hindistana sefer etmesi. — Tuleytule'nin zaptı.\n716. Halife Süleyman zamanında Bizansın Araplar tarafından tekrar muhasarası. — Sulu Kağan'in istiklâlini ilân etmesi.\n717. Kuteybenin idamı. •— Sulu Kagan'ın Araplar ve Tibetlilerle müştereken Çin aleyhine hareketlere başlaması.\n719- Saganyan Tekini Tiçe tarafından Tamuça adlı bir\ntürk âliminin Çin İmparatoru nezdine gönderilmesi.\n723. Hazarların Azerbaycanı istilâsı.\n729. Abdürrahmanül Gafiki'nin İspanya valisi olması.\n730. Nanto adlı türk âliminin sefaretle Toharistandan\nÇine gitmesi.\n732. Poatye'de Abdürrahmanül Gafiki ordusunun Franklara mağlûbiyeti. — Gültekin Abidesinin dikilmesi.\n735. Bilge Hakan Abidesinin dikilmesi.\n738. Sulu Kagan'ın Bağa Tarhan tarafından öldürülmesi.\n739. Garp Tukyularının çin hakimiyetini kabule mecbur\noluşları.\n740. Uygurların Tukyu Devletini yıkmaları.\n744. Bağa Tarhanm Çinliler tarafından idamı. — Uygurların Karabalagassunda hükümet kurmaları.\n745. Alfonsun Süev kiralı olması. — Şark Tukyu Devletine Uygurlar, Basmil ve Karlukların nihayet vermeleri.\n747. Şarlmanın gençliğinde bir manastıra çekilmesi.—Yusuf bin Abdürrahmanın Endülüs hâkimi intihabı.", "n_chars": 1509, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 345", "page_id": "tarih-2-1931-p0345", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 232, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 232, "side": "verso", "printed_page": 346, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 574.89, 668.16], "page_width": 993.6, "page_height": 668.16, "text": "346\n750. Bengalede hakimiyetin Budist Palalara geçmesi. —\nAbbasilerin Büyük Zap suyu kenarında Mervan\nidaresindeki emevî ordusunu mağlûp etmeleri.\n751. Emevî saltanatının sonu ve Abbasî saltanatının başlaması. — Çin ordusunun Talaş şehri civarında\nTürklere mağlûp oluşu.\n756. Abdürrahmamn Endülüs Emevî saltanatım kurması.\n756 - 757. Karlukların Uygurlarla mücadeleye başlamaları.\n762. Mani dininin Uygurlar arasında intişara başlaması.\nAbbasilerden Halife Mansur tarafından Bağdadin kurulması ve hükümet merkezinin bu şehre\nnakli.\n766. Karlukların Garp Tukyularına ait yerleri zaptetmeleri. Tokmak ve Talaş şehirleri mmtakasında\nKarlukların devlet kurmaları.\n768. Şarlmanın hükümdar olması (Vefan 814).\n770. Valaphilerin yerini Raçputlardan Çalukyalarm alması.\n771. Sicilya adasında Beni Medar emaretinin teessüsü.\n777. Şarlmanın İspanya üzerine yürümesi.\n786. Harunürreşidin halife olması (Vefatı 809).\n792 - 793. Karlukların Ferganadan çekilmeğe mecbur olmaları.\n— Tunusta Kayruvanda Beni Aglep Hükümetinin teessüsü.\n804. Tuna Bulgarları Hanı Kurmuş Hanın tahta geçmesi.\n810. Şarlmanın Danimarka seferi.\n811. Bizans İmparatoru Nikeforos'un katli ve Tuna Bulgarlarının Bizanslılar üzerine zaferleri.\n813. Tuna Bulgarlarının Edirneyi zaptetmeleri ve Çanakkaleye kadar ilerlemeleri.\n821. Horasan valisi Hüseyin oğlu Tahirin memleketinde\nistiklâl ilân etmesi.\n827. Tuna Bulgarlarının Şarkî Macaristanı istilâları altına\nalmaları.\n835. Mutasım tarafından Samra şehrinin tesisi.\n840. Uygurların Kırgızlara mağlûp olmaları.\n843. Verdön Muahedesi ve taksimi.\n863. Abbasî türk kumandanlarından Vasıf tarafından\nAnadolunun bazı yerlerinin zaptı.", "n_chars": 1638, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 346", "page_id": "tarih-2-1931-p0346", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 233, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 232, "side": "recto", "printed_page": 347, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJI", "page_confidence": "ocr", "clip": [574.89, 0.0, 993.6, 668.16], "page_width": 993.6, "page_height": 668.16, "text": "KRONOLOJİ\n863 - 889. Oğuzlarla Hazarların müşterek tazyikleri neticesinde\nPeçeneklerin Cenubî Rusya bozkırlarına ve Don\nboylarına yerleşmeleri.\nRorikin Novogorotta hükümet kurması.\nAhmedin Tulunlular devletini kurması. — Yakup\nbin Leys'in Seistanda Saffariye Devletini kurması.\n869. Roma ve Bizans kiliselerinin ayrılması (ortodoksluk\nve katolikliğin zuhuru).\n874. Abbasî türk kumandanlarından Asatekinin Musulda emîr olması. — Samanoğulları Devletinin kuruluşu.\n877. Sicilya adasının tamamile Arapların hakimiyetine geçmesi.\n880. Emîr Tekinin Irak idaresini ele alması\n884. Hamaraveyh'in Tulunlular hükümdarı olması. (Samda katli 896).\n885. Normanların Parisi muhasarası.\n892. Samanoğlu Nasırın vefan ve kardeşi İsmailin hükümeti ele alması (Vefatı 907).\n904. Rusların denizden Bizansa hücumları.\n905. Abbasilerin Tulunlular Devletini ortadan kaldırmaları.\n930. Aglebiler devletinin ortadan kaldırılması. — Afrikada Fatimiler Devletinin kuruluşu.\n913. Rusların Hazalara taarruzu.\n915. Peçeneklerle Ruslar arasında mücadele başlaması.\n916. Hataların Şimalî Çini zaptederek devlet kurmaları.\n919. Saksonya hanedanından müessis Hanri I. in tahta\ngeçmesi.\n921. Bulgar Hanı Elmassilkinin bütün tebeasile birlikte\nmüslüman oluşu.\n93?. Karahanlılar Devletinin müessisi hükümdar Abdülkerim Saltuk Bugrahanın vefan.\n93?. Leon kiralı Ramironun Madrit şehrini zaptı. — Karahanlıların devlet kurmaları.\n934. Iranda Büveyh ailesinin devlet kurması.\n935. Ebubekir Mehmedin Mısırda istiklâlini ilân etmesi\nve Ahşitler Devletinin kuruluşu.\n937. Abbasî halifelerinin Ebubekir Mehmede Ahşit unvanını vermeleri.", "n_chars": 1593, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 347", "page_id": "tarih-2-1931-p0347", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 233, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 233, "side": "verso", "printed_page": 348, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 567.02, 664.8], "page_width": 990.96, "page_height": 664.8, "text": "945. Büveyh ailesinin Bağdadi zaptetmesi.\n946. Suriyenin Mısır Ahşit Devletine ilâvesi.\n955. Alp Tekinin Samanoğulları hükümdarı Abdülmelik\ntarafından Horasan valiliğine tayini. — Oton I.\ntarafından Macarların inhizama uğratılması.\n961 - 965. Kilikya havalisinin Bizans İmparatoru Nikeforus Fokas tarafından oraya yerleşmiş olan Türklerden\no-eri alınması ve o havalideki Türklerin imhası.\n962. Büyük Oton I. in imparatorluk tacım giymesi. — Alp\nTekinin Gazne şehrini zaptederek orada yerleşmesi ve Gazneliler Devletini kurması.\n968 - 969. Kiyef Rus Prensi Sviatoslaf tarafından Hazarların\nmağlûp edilmesi.\n969. Fatimilerin Mısın zaptetmeleri ve Ahşitler Devletinin ortadan kaldırılması.\n972. Gaznelilerden Bilge Tekinin öldürülmesi.\n977. Sevük Tekinin Gazne tahtını ele geçirmesi.\n979. Sevük Tekinin Hint hükümdarlarından Çipali mağlûp etmesi.\n981. Uygurlarda Budizmin Mani dininin yerini tutması.\n985. Selçukun Centte vefatı.\n987. Hüg Kapenin kendisini kıral intihap ettirerek Karolenj sülâlesine nihayet vermesi ve Kape sülâlesinin kurulması.\n996. Ürgençte oturan abbasî valilerinden Me'munun eski\nHarzemşahlar sülâlesine nihayet vermesi.\n997. Sevük Tekinin vefan ve Gazneli Mahmudun tahta\ngeçmesi.\n999 Karahanlılar tarafından Buharanm zaptı ve Samanoğulları devletine nihayet verilmesi.\n1Ö00. Etyenin Macarları hıristiyan dinine sokması ve Papa tarafından larallık tacının kendisine verilmesi.\n1001, Hintte müslüman türk hakimiyetinin başlaması. (Gazneliler devri).\n1016. Kumanların Ruslara karşı akınlarına başlamaları. —\nHazar Devletinin nihayet bulması.\n1018. Endülüs hükümdarı Ali bin Hammutun öldürülmesi.\n1018 - 1019. Bulgarların Bizans hakimiyeti alana geçmeleri.\n1023. Endülüste Emevilerden Abdürrahman V. in Kurtubalılar tarafından iktidar mevkiine getirilmesi.", "n_chars": 1773, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 348", "page_id": "tarih-2-1931-p0348", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 234, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 233, "side": "recto", "printed_page": 349, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJI", "page_confidence": "ocr", "clip": [567.02, 0.0, 990.96, 664.8], "page_width": 990.96, "page_height": 664.8, "text": "1024. Alamanyada Frankonya hanedanının Saksonya hanedanı yerine geçmesi. — Endülüste Emevilerden\nMehmet Müstekfinin orduyu tahrik ederek Abdürrahmanı öldürtmesi ve yerine geçmesi .\n1025. İndüs havzası ile Pencap havalisinin Gazneliler Devletine ilhakı. — Beni Hammuttan Yahyanın ikinci\ndefa olarak Kurtuba tahtına geçmesi.\n1027. Hişam bin Mehmedin zorla Kurtubada hükümdar\nilân edilmesi. — Beni Hammuttan Yahyanın hakimiyetini tarsine çalışırken maktul düşmesi.\n1029. Oğuz kabilelerinin Horasandan garba ilerlemeleri.\n1030. Gazneli Mahmudun vefan. — Peçeneklerin Balkanlara akınlar icrasına başlamaları.\n1031. Hişamm hükümdarlıktan istifa ederek inzivaya çekilmesi ve Endülüste Tavaifi mülûk devrinin başlaması.\n1034. Ali Tekin ile Selçuklular arasında ihtilâflar çıkması.\n1037. Horasandan garba ilerliyen Oğuzların Van gölü kenarında Bizans ordusunu mağlûp etmeleri.\n1040. Tuğrul Beyin bütün Horasanı zaptederek Selçuk Devletinin esasını kurması. — Selçukluların Gazne\nhükümdarı Mesudu Dandenakan civarında mağlûp etmeleri.\n1041. Kerman Selçuk devletinin kuruluşu.\n1041 - 1042 Anadolunun şarkına gelen Oğuzların Ermenilere karşı muvaffakiyetli hareketleri.\n1043. Harzemin Selçuklular tarafından zaptı.\n1047 Karahanlılar Devletinin ikiye bölünmesi.\n1047 - 1049. Ermenistanın Türkler tarafından zaptı.\n1048. Taşkent ve Farap mıntakasının ötelerinde sakin\n200,000 ailenin hep birden müslüman olmaları.\n1052. Türkler tarafından Karsın zaptı.\n1053 - 1054, Van gölü civarında Ermeniler ve Gürcüler ile Türkler arasında muharebe.\n1055. Bağdatta Abbasî halifelerinin Selçuk sultanlarının\nhakimiyetleri alana girmeleri.\n1056 - 1057. Türkler tarafından Ermenistana yeni bir akın yapılması ve Malatyanın tahribi.\n1057. Tuğrul Beyin Bağdadi zapa.", "n_chars": 1735, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 349", "page_id": "tarih-2-1931-p0349", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 234, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 234, "side": "verso", "printed_page": 350, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 579.81, 668.88], "page_width": 993.36, "page_height": 668.88, "text": "1059. Tuğrulun Bağdadi ikinci defa zaptederek\nşark islâm dünyasını nüfuzu altına alması.\n•— Sıvasın Türkler tarafından zaptı.\n1060. Bengalede hakimiyetin Brahman Senalara geçmesi.\n1063. Tuğrul Beyin vefatı.\n1064. Ani şehrinin Türk orduları tarafından zabıt ve tahribi. — Hazarın şimalinden gelen Oğuzların Tunayı geçerek Bizans arazisine girmeleri.\n1065 - 1067. Urfadan Antakyaya kadar olan sahanın Türkler tarafından zaptı.\n1066. Fatih Giyyom'un İngiltereyi zaptetmesi.\n1067. Romanus Diyogenis'in Bizans İmparatoru olması. —\nKumanlann Özü kıyılarında yerleşmeleri. — Kayserinin Türkler tarafından zaptı.\n1068. Niksar ve Amoriumun Türkler tarafından zaptı.\n1069. Konyanın Türkler tarafından zaptı.\n1069 - 1070. Kutadgu Biliğ'in Yusuf Has Hacip tarafından yazılması.\n1071. Malazgirt meydan muharebesi (26 Ağustos).\n— Erzurumda Saltukoğulları Türk Devletinin kuruluşu. — Erzincanda Mengüçler devletinin kuruluşu. — Sıvasta Danişmentliler Türk Devletinin kuruluşu.\n1072. Alp Aslanın vefatı.\n1073. Bizans ordusunun Kayseri civarında Selçuk ordusu\ntarafından esir edilmesi.\n107-1 Mahmut Kâşgarinin Divanı Lûgatüttürkü yazması.—\nRusel dö Bayyöl idaresindeki Normanların Anadoluda kurmak teşebbüsünde bulunduktan Lâtin Devletine imparator Mihal ile Süleymanın mâni olmaları.\n1076. Papalarla imparatorlar mücadelesinin başlaması. —\nMelikşahm Kudüsü Fatimilerden zaptı.\n1077. Selçuk İmparatoru Melikşahın Anuştekini Harzem\nvaliliğine tayin etmesi. — Harzemşahlar devletinin kuruluşu.\n1078. Kumanlann Peçeneklere yardım için Balkanlara inmeleri.\n108 i. İznik şehrinin Türkler tarafından zaptı.", "n_chars": 1583, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 350", "page_id": "tarih-2-1931-p0350", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 235, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 234, "side": "recto", "printed_page": 351, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJI", "page_confidence": "ocr", "clip": [579.81, 0.0, 993.36, 668.88], "page_width": 993.36, "page_height": 668.88, "text": "1084. Melik Gazi Gümüş Tekinin Danişmentliler hükümdarı olması.\n1085. Antakyanın Melikşah tarafından Bizanslılardan\nzaptı. Leon ve Kastil kiralı Alfons VI. inin şimalî\nİspanyayı istilâ ederek Tuleytuleyi zaptetmesi ve\nhükümet merkezi yapması.\n1086. Murabıtin hükümdarlarından Yusuf un kuvvetli bir\nordu ile Endülüse geçmesi. — Süleymanın Suriye\nSelçuk hükümdarı Tutuşla harbederek mağlûp olması. — Yusuf bin Taşfin tarafından Alfons VI.\ninin hezimete uğratılması ve şimalî İspanyanın\nistirdadı.\n1087. Urfanın Melikşah tarafından Bizanslılardan zaptı.—\nPeçeneklerin Aleksi Komnen idaresindeki Bizans\nordusunu Silistre civarında mağlûp etmeleri.\n1090. Hasan bin Sabbahın Ismailiye mezhebini İranda Almut kalesinde tesisi — Yusuf bin Taşfinin tekrar\nEndülüse geçerek Endülüsü bir vilâyet halinde\nmemleketine ilhakı.\n109 L. Aleksi Komnenin Peçenekleri ezmek için Kumanlarla birleşmesi ve Peçenekleri imhası.\n1092. Melikşahın vefatı ve Selçuk hükümdarlığına Berkukun geçmesi.\n1095. Birinci Haçlı seferinin ilânı.\n1096. Birinci Haçlı ordusunun İstanbula vürudu.\n1097. Gümüş Tekinin Selçuk hükümdarı Kılıç Aslanla birlikte Anadoludan geçen Haçlılarla harbederek muzaffer olması.\n1098. Anuştekinin oğlu Kutbeddin Mehmedin Harzemşah\nunvanile Harzem valiliğine tayin olunması.\n1099. Birinci Haçlı ordusunun Kudüsü zaptı.\n1107. Kılıç Aslan I. in Anadoluyu nüfuzu altına alması ve\nMusulda kendi adına hutbe okutması.\n1117. Suriye Selçuk sultanlığının nihayet bulması.\n1118. Sultan Sancann kendisini Selçuk hükümdarı ilân\netmesi.\n1120. Fasta Muvahhidin Devletinin kurulması.\n1122. Alamanya İmparatoru Hanri V. ve Papa Kalikst II.\narasında, iki tarafın salâhiyetini tanzim eden\nWorms Muahedesinin akdi.", "n_chars": 1688, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 351", "page_id": "tarih-2-1931-p0351", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 235, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 235, "side": "verso", "printed_page": 352, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 564.33, 668.16], "page_width": 991.92, "page_height": 668.16, "text": "Peçeneklerin Tunayı geçerek Bizans arazisine hücumları.\nÇinde Liao sülâlesi namı altında bulunan Hatalar\ndevletinin Curcenler tarafından ortadan kaldınlması.\n1128 - 1133. Hataların Çin Türkelinde Karahanlılar hükümdarı\nAslan Han tarafından mağlûp edilmeleri.\n1130 Bir kısım Hataların Karahanlılardan Balasagunu\nalmaları. — Karahıtaylılar tarafından Şarkî Karahanlılar Devletinin inkıraza uğratılması. —\nBir kısım Normanların iki Sicilya Kırallığım\nkurmaları. — Muvahhidin devletinin Şimalî Afrikada Murabıtin devleti yerine kaim olması.\n1137. Garp Karahanlıları Sultanı Mahmudun Hocentte\nKarahatalara karşı mağlûp olması.\n1141. Sultan Sancarın Karahatalara Katvanda mağlûp olarak Maveraünnehirdeki hakimiyetini kaybetmesi.\n1142 - 1143. Danişmentliler devletinin parçalanması.\n1144. Musul Atabeyleri tarafından Urfanın hıristiyanlardan zaptı.\n114?. Endülüsün Muvahhidinin tabiiyeti altına girmesi.\n1147. İkinci Haçlı seferi.\n1148. Harzemşah Kutbeddin Mehmedin oğlu Atsızın Sultan Sancan tekrar metbu tanıması. — Gorlulann\ndevlet kurmaları.\n1149. İkinci Haçlı seferi neticesinde muvaffak olamıyan\nFransa kiralı Lui ve Alamanya imparatoru Konradın memleketlerine dönmeleri.\n1152. Peçeneklerin Tunayı geçerek Bizans arazisine hücumları. — Abbasî halifelerinin Selçuklular hakimiyetinden çıkmaları.\n1153. Sultan Sancarın Oğuzların eline esir düşmesi (Vefatı 1157).\n1134. Peçeneklerin Tunayı geçerek Bizans arazisine hücumları. — Musul Atabeylerinden Nureddin Zengi tarafından Şamın zaptı.\n1155. Temuçinin dünyaya gelmesi.\n1158. Ankara ve Amasya havalisi hükümdarı Danişmentli\nYağıbasanın Bizans İmparatoru Manüele birle", "n_chars": 1614, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 352", "page_id": "tarih-2-1931-p0352", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 236, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 235, "side": "recto", "printed_page": 353, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [564.33, 0.0, 991.92, 668.16], "page_width": 991.92, "page_height": 668.16, "text": "şerek Selçuk Sultanı Kılıç Aslan II. ile harpetmesi\nve Anadoluda büyük nüfuz sahibi olması.\n1161. Peçeneklerin Tunayı geçerek Bizans arazisine hücumları.\n1161. Gaznenin Gorlular tarafından zaptı.\n1164. Fatimî veziri Şaverin Kudüs kiralının yardımı ile\nŞirkûhu Mısırı tahliyeye mecbur etmesi.\n¡167. Şirkûh kumandasındaki bir ordu tarafından Mısırın\nFatımilerden zaptı.\n116°. Fatimî halifesi tarafından Şirkûhu vezir tayini.\n1171. Peçeneklerin Tunayı geçerek Bizans arazisine hücumları. — Şirhûkun yerine vezir olan Salâhaddinin Fatimî halifesini halederek, Abbasî halifesi\nnamına Mısırda hutbe okutması.\n1174. Nureddinin vefatı ve Salâhaddinin Suriyede biribirile mücadeleye girişen islâm emirlerinin daveti\nüzerine Şama girmesi.\n1174 - 1177. Selçuklular tarafından Anadoluda mevcut Danişmentliler Devleti şubelerine birer birer nihayet verilmesi.\n1175. Salâhaddinin Suriyeyi kat'î olarak zaptetmesi ve Abbasî halifesinin onun Mısır, Yemen, Hicaz, Mağrıp, Palestin ve Suriye üzerindeki hakimiyetini tanıması.\n1176. Fredrik Barbarosun İtalyadan çekilmesi. — Bizans\nİmparatoru Manüel Komnenüs ile Kılıç Aslan II.\narasında Miriokefalon harbi ve Bizanslıların hezimeti.\n1183 Son Gazne hükümdarı esir edilerek Gazneliler Devletinin Gorlular tarafından ortadan kaldırılması.\n1183 Salâhaddinin Nureddinin oğlu Ismailin elinde bıraktığı Halebi onun vefatından sonra zaptetmesi.\n1185. Musuiun Salâhaddini Eyyubî tarafından zaptı.\n1186. Hintte Gazneliler hakimiyetinin nihayet bulması ve\nGorlular hakimiyetinin başlaması. —- Kerman Selçuk Devletinin Oğuzlar tarafından ortadan kaldırılması.\n1187. Kudüsün Salâhaddini Eyyubî tarafından hıristiyanlardan zaptı.", "n_chars": 1647, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 353", "page_id": "tarih-2-1931-p0353", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 236, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 236, "side": "verso", "printed_page": 354, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 562.65, 669.36], "page_width": 992.88, "page_height": 669.36, "text": "1192. Aslan Yürekli Rişarın muvaffakiyet ümidini keserek\nîngiltereye dönmesi.\n1193. Gorlu Muizzüdinin Delhiyi zaptı.\n1193. Salâhaddini Eyyubinin vefatı.\n1193 - 1194. Sultan Alâeddin Tekeş'in Horasanı, Rey ve İsfahan\ntaraflarını zaptetmesi.\n1194. Büyük Selçuk İmparatorluğunun inkırazı. — Temuçinin Moğolistandaki kabileler arasında nüfuzunu\nçoğaltması.\n1196 -1204. Sultan Rükneddin Süleymanın kardeşlerini mağlûp\nederek Anadoluda vahdeti tekrar temin etmesi.\n1200. Dördüncü Haçlı seferi.\n1201. Temuçinin rakibi Camukanın ordusunu mağlûp ederek kuvvetlenmesi. — Anadolu Selçuk Sultanı\nRükneddin Süleymanşah tarafından Erzurumun\nzaptı ve Saltukoğulları devletine nihayet verilmesi.\n1202. Müslüman Türklerin Bengaleyi Senalardan zaptetmeleri.\n1203. Temuçinin Kerait hükümdarını mağlûp ederek Moğolistanın şarkındaki bütün kabileleri hükmü altına alması.\n1204. îstanbulda Lâtin İmparatorluğunun dördüncü Haçlı\nordusu tarafından tesisi.\n1206. Temuçinin Garbı Moğolistanı da ele geçirerek Cengiz unvanını alması (Vefatı 1227). —\nAybeyin Hindistanda istiklâlini ilân etmesi. —\nHintte Gorlular devrinin sonu ve Kölemenler denilen Türk ümera sülâlesi devrinin başlaması. —\nAntalyanın Gıyaseddin Keyhusrev I. tarafından\nzaptı.\n1207. Harzemşah Mehmedin Maveraünnehre hücumu. —\nCengizin Çinin garp hudutlarındaki Tangut devletile muharebe ederek galip gelmesi.\n1208. Gıyaseddin Keyhüsrev I. tarafından Kilikya Ermenilerine hücum edilerek Pertus kalesinin zaptı.\n1209. Uygur Îdikutunun Cengizi metbu tanıması.\n1210. Harzemşah Mehmedin Karahataları mağlûp ederek\nMaveraünnehri zaptetmesi. — Gıyaseddin Keyhusrevin Teodor Laskarisle yaptığı harpte maktul düşmesi.", "n_chars": 1648, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 354", "page_id": "tarih-2-1931-p0354", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 237, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 236, "side": "recto", "printed_page": 355, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [562.65, 0.0, 992.88, 669.36], "page_width": 992.88, "page_height": 669.36, "text": "1211. Cengizin Çindeki Kin İmparatorluğu ile mücadeleye başlaması. — Küçlük Hanın kendisini Gürhan\nilân etmesi. — Karluk hükümdarı Aslan Hanın\nCengizi metbu tanıması.\n1212 Garbî Karahanlılar Devletinin Semerkantte son hükümdarlarının Harzemşahlar tarafından idamı üzerine münkariz olması.\n1214. Selçuk hükümdarı îzzeddinin Trabzon Rum İmparatorluğundan Sinobu zaptetmesi ve bu devleti\nvergiye bağlaması.\n1215. Gaznede Gorlular Hükümetinin inkırazı.\n1216. Cengizin Pekini zaptetmesi. — İzzeddin Keykâvusun Ermeni Devletini Kilikyadaki geçitleri ve bazı mühim kaleleri Selçuklara bırakmak ve senelik bir vergi vermek şartile sulha mecbur etmesi.\n1217. Beşinci Haçlı seferi.\n1218. Karahataların son hükümdarı Küçlük Hanın Cengiz\norduları karşısında mağlûp olarak katledilmesi. —\nEyyubî İmparatoru Melikülâdil Seyfeddinin vefatı ve İmparatorluğun vahdetinin bozulması.\n1219. Cengizin *Harzem memleketlerine hücumu. — İzzeddin Keykâvusun vefatı.\n1220. Kutbeddin Mehmedin Hazar Denizinde bir adacıkta\nsefalet içinde vefatı.\n1220 - 1221. Alâeddin Keykubat I. in Ermenileri kendisini metbu tanımağa ve senelik vergiden başka Türk ordusuna asker vermeğe mecbur etmesi.\n1222. Alâeddin Keykubat I. in Kâhta ve Çemişgezeği zaptetmesi.\n1224. Celâleddin Harzemşahın tekrar İrana dönmesi. —\nİmparator Frederik tarafından Sicilyadan Arapların ihracı.\n1228. Altıncı Haçlı seferi. — Erzincanın Anadolu Selçuk\nhükümdarı Alâeddin Keykubat I. tarafından zaptı\nve Mengüçler Devletinin ortadan kaldırılması.\n1229. Celâleddin Harzemşahın Eyyubilerden Ahlâtı almaSI. Oktay Hanın Kurultay tarafından Kaan intihabı.", "n_chars": 1588, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 355", "page_id": "tarih-2-1931-p0355", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 237, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 237, "side": "verso", "printed_page": 356, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 564.46, 664.08], "page_width": 989.28, "page_height": 664.08, "text": "123C Celâleddin Harzemşahın Eyyubilerle Anadolu Selçuklarının müşterek ordusuna Erzincanda mağlûp\nolması (10 Ağustos).\n1231. Celâleddin Harzemşahın öldürülmesi.\n1232. Endülüste Beni Ahmer Devletinin kurulması.\n1234. Harputun Alâeddin ICeykubat I. tarafından zaptı.\n1235. Muvahhitlerin hıristiyanlara karşı Las Navas muharebesini kaybetmeleri.\n1236. Batu Han tarafından Volga Bulgar Devletine nihayet verilmesi.\n1237. Alâeddin Keykubat I. in vefatı.\n1241. Baba İshak tarafından Malatya havalisindeki Türkmen aşiretlerinin isyan ettirilmesi. — Bayçu idaresindeki bir moğol ordusu tarafından Erzurumun\nzaptı.\n1243. Keyhusrev ordusunun Bayçu idaresindeki moğol ordusuna Sivas civarında mağlûp olması (26 Haziran) .\n1245. Keyhusrevin Ermenilerin Kilikyada ele geçirmiş oldukları yerleri istirdat ederek Ermenileri tekrar\nvergi vermeğe mecbur etmesi.\n1246. Oktay Hanın vefatı üzerine Küyük Hanın Kaan intihabı. — Keyhusrev II. in oğlu Rükneddin Kılıç\nAslanın Cengizoğullarından Küyük'ü Büyük Han\nintihap edecek olan Kurultaya iştiraki.\n1248. Yedinci Haçlı seferi.\n1249. , Kılıç Aslan IV. ün Anadoluda Sultan olarak tanınması ve Sahip Şemseddini idam etmesi.\n1250. Meliküssalihin zevcesi Şeceretüddür Hanımın Eyyubî Hükümdarı ilânı ve hakimiyetin sultan unvanını almış olan Türk kumandanı Aybeyin eline\ngeçmesi.\n1251. Mengü Hanın Kaan intihabı.\n1252. Mengüçler Devletinin Divriği şubesinin Selçuklular\ntarafından ortadan kaldırılması.\n1253. Mengü Hanın Hulâgûyu kuvvetli bir ordu ile İrana\ngöndermesi.\n1254. İzzeddin Keykâvusun Rükneddini hapsederek tek başına Selçuk hükümdarı olması.", "n_chars": 1578, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 356", "page_id": "tarih-2-1931-p0356", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 238, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 237, "side": "recto", "printed_page": 357, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [564.46, 0.0, 989.28, 664.08], "page_width": 989.28, "page_height": 664.08, "text": "KRONOLOJİ\nAltınordu Hanlığını kuran Batu Hanın vefatı ve yerine Sartak Hanın geçmesi.\nBayçu ordusu ile yaptığı harpte mağlûp olan Rükneddinin İznik İmparatorluğuna kaçması.\nBerke Hanın Altınordu tahtına geçmesi.\nHulâgûnun Bağdadi zaptederek Abbasî halifesini\nöldürmesi ve Bağdatta Abbasî Hilâfetinin nihayet\nbulması.\n1259. Hulâgû ordusunun Halep ve Şamı zaptederek Suriyeyi ele geçirmesi.\n1260. Şam, Halep, Mezopotamya Eyyubî şubelerinin İlhanlıların istilâsı üzerine ortadan kalkması. — Sultan Beybarsın Mısır hükümdarı olması. — Mısır\nTürk hükümdarı Sultan Beybarsın İlhanlılar ordusunu Aynicalutta mağlûp ederek Suriyeyi geri alması.\n1260 - 1280. Kubilây Hanın Cenubî Çini de zaptederek Sung sülâlesinin hakimiyetine nihayet vermesi.\n1261. Cinevizlerin Bizanslılardan Galatayı zaptetmeleri. —\nİzzeddinin Antalya tarikile İstanbula kaçması, Selçuk Saltanatının Rükneddine kalması ve hakimiyetin Hulâgûnun naibi bulunan Pervanenin eline\ngeçmesi. — Bizans İmparatoru Mihal Paleoloğun\nIstanbulu Lâtinlerden zaptederek Bizans İmparatorluğunu tekrar kurması.\n1262. Hulâgûnun Altınordu üzerine yürüyerek mağlûp olması.\n1264. Rükneddinin Pervane tarafından öldürülmesi.\n1265 - 1266. Olgu Hanın bütün Ortaasyayı, Harzern ve Afganistanı ele geçirerek Çağatay ailesi idaresinde müstakil bir Ortaasya Devleti kurduktan sonra vefatı.\n1265 - 1268. Sultan Beybarsın Hayfa, Yafa ve Antakya şehirlerini\nLâtinlerden zaptetmesi.\n1266. Hulâgû ordusu ile Altınordu arasındaki ikinci harbin Berkenin vefatı ve ordusunun geri dönmesi\nüzerine neticesiz kalması.\n1269. Muvahhidin devletinin inkırazı.\n1270. Sekizinci Haçlı seferinde Fransa kiralı Sen Luinin\nTunusta vebadan vefatı ve seferlerin neticesiz nihayetlenmesi.\n8 M R Ü I ' Hfl", "n_chars": 1714, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 357", "page_id": "tarih-2-1931-p0357", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 238, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 238, "side": "verso", "printed_page": 358, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 569.62, 664.56], "page_width": 989.76, "page_height": 664.56, "text": "1271. Venedikli Markopolonun seyahata çıkması (Avdeti 1295).\n1273. Habsburg hanedanının banisi Rodolfun İmparatorluğu.\n1277. Mısır Türk Sultanı Beybarsın Kayseride büyük merasimle Selçuk tahtına cülûsu. — İlhan Abakanın\nSultan Gıyaseddin ile Muinüddin Pervaneyi Tebrize götürmesi ve Muinüddini öldürtmesi. —\nKonyada Cimri isyanı.\n1279. Sultan Kalavunun Mısır hükümdarı olması.\n1281. Sultan Kalavunun Lâtinlerle beraber Suriyeyi geri almak teşebbüsünde bulunan İlhan Abakanın ordusunu mağlûp etmesi.\n1282. İlhan hükümdarlarından Ahmet Hanın müslümanlığı kabulü.\n1283. Gıyaseddin Keyhusrev II. inin ilhanın emrile idamı.\n1290. Hintte Memlûkler devrinin sonu ve Kılciler hakimiyetinin başlaması.\n1292. İlhan Gayhatu'nun Anadolu işlerini tanzim için kuvvetli bir ordu ile gelerek Kastamonu civarındaki\nhareketleri kanlı bir surette bastırması.\n1298. İlhan Gazanın Selçuk hükümdarı Gıyaseddin Mesudu azlederek yerine Alâeddin Keykubat III. ü\ntahta geçirmesi.\n1295 Gazan Hanın müslümanların yardımı ile İlhanlılar\ntahtına geçmesi ve müslümanlığı ilhanlılar arasında süratle yayılması.\n1300. Menteşeoğulları tarafından Rodosun zaptı.\n1301. Keykubat III. ün Gazanın emrile İsfahana götürülerek idamı.\n1303. İlhanlıların Anadoluyu bir valii umumî ile idareye\nbaşlamaları. — Gıyaseddin Mesudun tekrar Selçuk tahtına oturtulması. — Gaazn tarafından Suriyenin zaptına gönderilen İlhanlılar ordusunun\nMemlûkler tarafından Mercüssoferde mağlûp edilerek Suriyenin istilâdan kurtarılması.\n1306 - 1307. Çağatay ailesinden Duvanın Ortaasyada hakimiyeti\nele alması.\n1307 - 1308. Aydın ve havalisinde Germiyan Beyliğini metbu tanıyan Aydınoğulları Beyliğinin teessüsü.", "n_chars": 1648, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 358", "page_id": "tarih-2-1931-p0358", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 239, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 238, "side": "recto", "printed_page": 359, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [569.62, 0.0, 989.76, 664.56], "page_width": 989.76, "page_height": 664.56, "text": "1308. Gıyasseddin Mesut II. inin Kayseride vefatı ve Selçuk Sultanlığının nihayet bulması.\n1310. Kudüste kurulmuş olan Hospitaliye şövalyelerinin\nRodosu zaptetmeleri ve Rodos şövalyeliğinin teessüsü.\n1311. Kılcilerden Alâeddinin Komorin burnuna kadar bütün Cenubî Hindistan! zaptetmesi.\n1312. Özbek Hanın Altınordu tahtına geçmesi ve müslümanlığın bu havalide yerleşmesi.\n1313. Saruhan Beyliğinin kurulması.\n1320, Hintte Kılciler devrinin sonu ve Tuğluklar saltanatının başlaması.\n1321. Son Kılci padişahının öldürülmesi ve Tuğluklann\niktidar mevkiine geçmesi.\n1324. Eşref oğulları Beyliğinin İlhanlıların Anadolu valisi\nÇobanoğlu Demirtaş tarafından ortadan kaldırılması.\n1326. İzmir civarının Aydınoğulları tarafından zaptı. —\nÇağatay hükümdarlarından Tarmaşirin islâmlığı\nkabul etmesi.\n1327. Emîr Çobanın katli ve Demirtaşın Mısıra kaçması.\n— Karamanoğullarmın esaslı surette devlet kurmaları. — İvanın Rusyada muhtelif prenslikleri\ntevhit ederek Moskovayı payitaht ittihaz etmesi.\n1335. İlhan Ebusaidin vefatı ve Anadoluda Moğol nüfuzunun nihayet bulması. — İlhan hükümdarı Ebusait Bahadır Hanın vefatı üzerine memleketin\nAzerbeycanda Emîr Çobanoğulları Bağdatta Celâyirler nüfuzu altında ikiye ayrılması.\n1336. Timurun doğması (11 Mart).\n1337. Fransa ve İngiltere arasında Yüz Sene muharebesinin\nbaşlaması. — Mehmet Tuğluk Şahın Tibete sefer\nyapması.\n1341 . 1342. Kutup ismindeki Türk şairi tarafından Altınorduda\nmanzum Husrev ve Şirin hikâyesinin yazılması.\n1346. Kazganın Semerkant ve havalisine yalnız başına hâkim olması.\n1346 - 1347. Çağatay Hanları ile Türk kumandanlar arasında mücadelelerin başlaması ve hakimiyetin kamilen kumandanlara geçmesi.", "n_chars": 1659, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 359", "page_id": "tarih-2-1931-p0359", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 239, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 239, "side": "verso", "printed_page": 360, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 565.54, 664.8], "page_width": 989.52, "page_height": 664.8, "text": "1347. îzmirin Papa, Venedik, Kıbrıs ve Rodos donanmaları tarafından zaptı.\n1352. Ertenanın vefatı.\n1353. Harzeminin Muhabbetnameyi yazması.\n1358. Kazganın öldürülmesi.\n1359. Çağataylardan Büyük Han Tuğluk Timurun şimalden inmesi.\n1369. Timurun Belhte hükümdar ilân edilmesi .\n1375. Çağatayoğullarının Timur tarafından Almalık civarındaki dağlara sürülmeleri. — Menteşe Beyliğinin vefat eden İbrahim Beyin oğullan arasında\nparçalanması. — Kilikyada, Kozanda son Ermeni\nhükümetinin inkırazı.\n1380. Toktamişın Altınordu Devletinin vahdetini yeniden\ntesise muvaffak olması.\n1382. Toktamişın Rusları mağlûp ederek Moskovayı zaptetmesi.\n1386. Timurun İsfahana girmesi.\n1390. Hamitoğullan Beyliğine ait İgridir havalisinin Osmanlılara geçmesi.\n1390. Yıldırım Bayazıdm Saruhanoğulları Devletine nihayet vermesi .\n1391. Beçin Emirliğinin inkırazı.\n1393. Bağdadin Timur ordusu tarafından zaptı.\n1398. Timurlengin Delhiyi zaptetmesi (18 Kânunuevvel).\n— Yıldırım Bayazıt tarafından Sıvastaki Kadı Bürhaneddin devletine nihayet verilmesi.\n1398 • 1399- Hindin Timurlular tarafından istilâsı.\n1399 Hintte ikinci defa Tuğluklar devrinin başlaması.\n1400. Sıvasın Timur tarafından zaptı.\n1401. Halebin ve Şamın Timur tarafından zaptı.\n1402. Timur ile Yıldırım Bayazıt arasında Ankara muharebesi ve Yıldırımın esir düşmesi (20 Temmuz).\n1403. Aydınoğulları Beyliğinin inkırazı.\n1405. Timurun vefatı (Şubat).\n1406. Timurdan kaçan Toktamişın Litvanyada ölmesi.\n1410. Balat Emirliğinin Osmanlıların himayesine girmesi.\nÇelebi Mehmet tarafından Ankara muharebesinden\nsora tekrar teessüs eden Saruhan Beyliğinin ortadan kaldırılması.", "n_chars": 1608, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 360", "page_id": "tarih-2-1931-p0360", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 240, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 239, "side": "recto", "printed_page": 361, "printed_roman": null, "running_head": "KRONOLOJi", "page_confidence": "ocr", "clip": [565.54, 0.0, 989.52, 664.8], "page_width": 989.52, "page_height": 664.8, "text": "1414. Hintte Tuğluklar devrinin sonu ve Seyyitler devrinin\nbaşlaması.\n1426. Kırım Hanlığının teessüsü.\n1426. Hamitoğullan Beyliğinin Antalya havalisinin Osmanlılara geçmesi.\n1428 Germiyan Beyliği arazisinin Osmanlılara intikali.\n1429. Fransada Jan Darkın muzafferiyeti.\n1440. Avrupada matbaanın icadı.\n1442. Belgradın Osmanlılar tarafından zaptı.\n1444. Osmanlıların Varna muzafferiyeti\n1450. Götenberg matbaacılığının başlaması.\n1451. Hintte Seyyitler devrinin sonu ve Lodiler devrinin\nbaşlaması.\n1453. İstanbulun Türkler tarafından zaptı ve Şarkî\nRoma İmparatorluğunun inkırazı.\n1459. Candaroğulları hükümetinin Osmanlılara geçmesi.\n1204- 1461. Trabzon Rum İmparatorluğunun inkırazı.\n1468 - 1514. Akkoyunlu Hükümetinin teessüsü.\n1480. Cem meselesinin zuhûru.\n1483. Babürün dünyaya gelmesi (14 Şubat).\n1487. Karamanoğulları Devletinin inkırazı.\n1492. Amerikanın Kristof Kolomb tarafından keşfi.\n1494. Babürün babası Ömer Şeyh Mirzanın vefatı.\n1497. Babürün Semerkandi zaptetmesi.\n1498. Portekizli Vasko dö Gamanın Ümit burnunu geçerek Hindistana vasıl olması.\n1500. Babürün Semerkandi ikinci defa zaptı.\n1504. Babürün Kâbili zaptı.\n1505. Şeybaninin Hive ve Belhi geri alması.\n1507. Şeybaninin Heratı alması ve Kandehara akın yapması:\n1510. Şah İsmailin Şeybaniyi mağlûp etmesi.\n1511. Babürün üçüncü defa Semerkandi alması.\n1516 Yavuz Selim tarafından Mercidabık meydan muharebesinin kazanılması (24 Ağustos).\n1517. Yavuz Selimin Mısırı zaptederek Kahireye girmesi\n(22 Nisan).\n1523 - 1.524. Babürün Lahoru zaptı.", "n_chars": 1511, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 361", "page_id": "tarih-2-1931-p0361", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 240, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 240, "side": "verso", "printed_page": 362, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 530.3, 665.04], "page_width": 988.8, "page_height": 665.04, "text": "1526. Hintte Lodiler devrinin sonu. — Babürün Delhiyi\nve Agrayı zaptı. — Büyük Hint-Türk İmparatorluğunun başlaması.\n1527. Babürün Raçputları mağlûp etmesi (16 Mart).\n1530. Babürün Ağrada vefatı (28 Kânunuevvel). — Humayunun Hint-Türk İmparatorluğuna geçmesi.\n1539 - 1540 Humayunun Kanoç civarında mağlûp olması.\n1555 Humayunun Şir Şahın vefatından sonra tekrar Delhiye İmparator olarak dönmesi.\n1556 Ekberin Hint-Türk İmparatoru olması.\n1605 Cihangirin Hint-Türk İmparatorluğuna geçmesi.\n1609 İspanyolların son Endülüslüleri İspanyadan çıkarılmaları.\n1627 • Şahcihanın Hint-Türk İmparatoru olması.\n1631 Şah Cihanın zevcesi Mümtaz Mahalin vefatı.\n1658 Evrenkzip'in Hint-Türk İmparatoru olması.\n1723 Dekkanın Haydar-Abat nizamının idaresinde istiklâl\nkazanması.\n1739, Nadirşahın Hindistana hücumu.\n1756. Afganistan hükümdarı Ahmet Şah Dürraninin Pençap ve Delhiye akını.\n1857 Hindistanda Sipahi isyanının vukuu Delhinin İngilizler tarafından zaptı ve Hint-Türk İmparatorluğuna nihayet verilmesi.\n1858 Hindistan idaresinin İngiliz ticaret şirketinden İngiliz hükümetine geçmesi.", "n_chars": 1076, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 362", "page_id": "tarih-2-1931-p0362", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 241, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 240, "side": "recto", "printed_page": 363, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": "inferred", "clip": [530.3, 0.0, 988.8, 665.04], "page_width": 988.8, "page_height": 665.04, "text": "İNDEKS\nAbdülmelik (Samanoğulları), 187\nAbbas, 108, 129 Abdürrahman I. 141, 149, 167, 168, 183\nAbbasî Devleti, 149, 151, 152, 153, 155, Abdürrahman ıı. 172, 173, 174\n157, 159, 192, 258 Abdürrahman ııı. 169, 173, 175, 176,\nAbbasî halifesi, 153, 156, 162, 164, 172, 177, 178\n185, 188, 282, 316 Abdürrahman V. 180\nAbbasî halifeliği, 140, 151, 160, 217, Abdürrahman (Kuteybenin kardeşi),\n235, 244, 250 144\nAbbasî idaresi, 2, 193 Abdürrahman bin Abdullahül Gafiki,\nAbbasî İmparatorluğu, 150, 152, 153, 138, 139 ,196\n159, 160, 161, 162 Abdürrahmanülmurtaza, 180\nAbbasî ordusu, 159 Acem edebiyatı, 223, 284\nAbbasî valileri, 194 Acem körfezi, 79\nAbbasiler, 58, 147, 148, 149, 152, 153, Acemler, 147\n154, 155, 156, 157, 158, 161, 163, 164, 165, 166, 167, 172, 183, 234, 248, 258, Acmir, 290, 334\n280, 296 Acmir-Kanoç, 294\nAbbat, 183 Adalar, 284\nAbdullah (Abdürrahmanın oğlu), 169, Adana, 159, 258\n170, 178 Aden körfezi, 79\nAbdullah (Muhammedin babası), 88, Adliye işleri, 237, 278\n104 Adriyatik, 36\nAbdullah (Münzerin kardeşi), 175 Aetyüs, 26, 34, 139\nAbdullah (Papak'in ordu kumandanı), Afganistan, 29, 47, 161, 162, 189, 235,\n158 242, 287, 292, 293, 296, 305, 307, 332.\nAbdullah (Abdürrahmanın oğlu), 178 334 ,335, 337\nAbdullah ibni Saad, 130 Aforoz, 41, 42\nAbdullah ibni Zübeyir, 126, 127 Afrika, 4, 8, 12, 15, 31, 33, 35, 36, 41, 43\nAbdülâziz (Hakem II. inin kardeşi), 179 81, 87, 121, 127, 129, 130, 133, 136,\nAbdülâziz (Musa bin Naşirin oğlu), 136, 152, 153, 168, 181 182, 194\n137, 138 Afrika kilisesi, 11\nAbdülkerim Satuk Bugrahan, 190 Afrikiye, 130, 131, 140\nAbdülmelik (Emevilerden), 127, 128, Afşin, 157, 158, 159\n131, 133, 141, 143 Afsine, 163", "n_chars": 1644, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 363", "page_id": "tarih-2-1931-p0363", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 241, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 241, "side": "verso", "printed_page": 364, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 527.15, 664.8], "page_width": 988.32, "page_height": 664.8, "text": "Afyon Karahisar, 85, 276 Alanlar, 21, 22, 23, 26, 35, 311\nAglebiler, 150, 152, 177 Alarik, 32, 33, 35\nAgra, 333, 340 Alaşehir, 263\nAgriboz adası, 275 Aleksandr III. 208\nAhlat, 236, 266 Aleksandr IV. 208, 210\nAhmedi, 286 Aleksi III. 228\nAhmet (Fergana valisi), 185 Aleksi Paleolog, 228, 230\nAhmet Gazi (Emîr), 274 Aleksis Komnenus, 72, 263\nAhmet (Mahmudun oğlu), 224 Alevî isyanları, 149, 150\nAhmet (Tulunoğlu), 152 193 Aleviler, 147 ,150, 156\nAhmet Han (İlhanlılardan), 244 Alfons (Belayin damadı), 140\nAhmet Şah (Hint), 337 Alfons III. 175\nAhmet Şah Durrani (Afgan), 337 Alfons VI. 181, 182\nAhmet Nagar, 336 Algu, 242\nAhmet Yesevî, 224 Ali, 89, 104, 106, 110, 111, 113, 115,\nAhşit (Akşit), 153, 194 118, 122, 123, 126, 153, 285\nAhşitler (İhişitler),l62, 164, 194, 248 Ali (Şair), 224\nAizze \"azizler\", 12 Ali Bey (Mahanda Aşiret Beyi), 304\nAkdeniz, 5, 11, 14, 22, 32, 35, 44, 77, Akabe, 80 228, 229, 245, 253, 254, 266, 278, 280, 81, 132, 137, 174, 178, 196, 214, 218, Ali bin Hamut, 180 Ali bin Zeryab, 172 Ali evlâdı, 153\n283 Alişiroğlu Yakup, 273\nAkhun devleti, 29, 30 Ali Şir Nevai, 329\nAkhunlar, 29, 47, 288, 289, 332 Ali Tekin, 216\nAkiley, 27 Allahın Kamçısı, 27\nAkitanya, 31, 33, 195, 196, 197, 198 Allahın Kılıcı, 119\nAkitenler, 15 Allahın Resulü, 90, 91, 92, 104, 109\nAkkâ, 193, 227, 230, 254, 320 Allahütaalâ, 84, 116\nAkkoyunlular, 255, 272 Almalık, 59, 245, 302, 307, 313\nAksak Timur, 299, 332 Almos (Almış), 70\nAksayişark, 49 Alsas, 32, 34, 201\nAksungar, 29 Alp Aslan, 75, 217, 218, 220, 260, 261\nAkşehir, 325 Alp dağları, 15, 17, 26, 27, 36, 77, 132,\nAlâeddin (Ertena), 272, 276 198, 209\nAlâeddin (Kılcilerden), 267, 295 Alp Tekin, 187\nAlâeddin Keykubat I. 266, 267, 281, 283 Al tay, 46, 49, 57\nAlâeddin Keykubat II. 261, 269 Altınordu, 66, 243, 244, 245, 246, 247,\nAlâeddin Keykubat III. 271 311, 312, 313, 314, 315\nAlâeddin Mahmut Şah I. 298 Altıntaş, 216, 234\nAlâeddin Tekeş, 235 Altın Yarak, 60\nAlâiye, 266, 283, 284 Amacur, 159\nAlamanya, 34, 61, 139, 207, 208, 209, Amalika Devleti, 81\n210, 226 Amasya, 129, 261, 262\nAlaman Dukalıkları, 205 Amerika, 2\nAlaman prensleri, 209 Amidülmülk, 220\nAlamanlar, 32, 34, 195, 196, 197, 321 Amori, 249\nAlan-Türkleri, 132, 140 Amoryum (Amuriye), 159, 260", "n_chars": 2208, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 364", "page_id": "tarih-2-1931-p0364", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 242, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 241, "side": "recto", "printed_page": 365, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [527.15, 0.0, 988.32, 664.8], "page_width": 988.32, "page_height": 664.8, "text": "Amr İbnülas, 104, 122 Arap lisanı, 86\nAmribni Hafs, 174, 178 Arap lügati, 86\nAmu (Ceyhun, Amuderya) ırmağı, 187, Arap olmıyanlar, 147\n304, 305, 307, 309, 310 Arapçılık siyaseti, 146\nAnadolu, 1, 16, 41, 45, 68, 72, 73, 75, Arap Yarımadası, 84, 85, 93, 102, 119,\n129, 159, 162, 165, 214, 217, 218, 224, 127\n225, 227, 244, 257, 258, 259, 262, 263, Araplar, 11, 33, 40, 45, 55, 60, 80, 82,\n264, 265, 267, 268, 271, 274, 277, 278, 84, 90, 91, 93, 101, 112, 114, 119,\n279, 281, 282, 286, 325 120, 121, 124, 128, 129, 141, 143, 144,\nAnadolu Beylikleri, 273, 277, 279, 286 145, 146, 147, 148, 154, 173, 174, 292\nAnadolu Selçuklan, 219, 236, 262, 265, 255, 325\nAnadolu Türk Devletleri, 258 Anadolu Türk kabileleri, 269, 282 266, 276, 277, 285, 286 Arabistan, 79, 80, 81, 82, 84, 86, 106, 110, 111, 116, 119, 143, 316\nAnadolu Türk vahdeti, 262 Aras ırmağı, 121, 158, 260\nAnadolusya, 35 Arpad, 70, 71\nAnastas, 40 Arbalet (oluklu ok), 229\nAnbese, 138 Aristo, 163, 167\nAndre II. 230 Ariyüs, 41\nAndican, 331 Ariyanizm, 41\nAngay, 49 Arık Boğa, 241\nAngıllar, 33, 77, 203 Arkadiyüs, 40, 41\nAngılo-Sakson kilisesi, 78 Artukoğulları, 219, 220, 267\nAngılo-Saksonlar, 76 Asatekin, 159\nAni, 260 Ashap, 116\nAnju Prensi Şarl, 210 Asilzadeler, 212\nAnkara, 129, 139, 159, 262, 273, 322, Askerî tımarlar, 279\n323, 325 Asla Uyumaz İmparator, 42\nAnkara ırmağı, 323 Aslan (Besasiri), 216, 217\nAnkara muharebesi, 273, 274, 275, 326 Aslan Han, 231, 233, 240\nAntakya, 44, 120, 218, 226, 227, 230, Aslanoğlu Tuğrul, 219\n254, 260, 262, 263 Aslanyürekli Rişar, 227\nAntakya prensliği, 266 Assam, 295\nAntalya, 265, 267, 273, 278, 280, 283, Asparuh (îsperih), 66\n284 Astıragan, 314\nAntitoros, 158 Asturye, 140, 170, 171, 173, 176, 181\nAntonin, 7 Asuriler, 51\nAnuştekin, 234 Asya, 31, 41, 44, 47, 50, 54, 55, 65, 88,\nApenin dağları, 15 142, 144, 164, 219, 235, 236, 245, 299,.\nAragon, 182 327\nAral gölü, 215, 240 ,309 Asva Sarmatyası, 21\nArap, 6, 147 Asya Türk İmparatorluğu, 143\nArap an'anesi, 85 Aşnas Vasıf, 159\nArap Beylikleri, 81 Atabey ildeniz, 219\nArap coğrafyacıları, 296 Atabeyler, 162, 219, 223, 236\nArap edebiyatı, 86 Ata dini, 84\nArap iştilâsi, 35, 142, 292 Atia-Kida, 27\nArap lehçeleri, 86 Atla-Mal, 27", "n_chars": 2175, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 365", "page_id": "tarih-2-1931-p0365", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 242, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 242, "side": "verso", "printed_page": 366, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 526.38, 664.8], "page_width": 989.04, "page_height": 664.8, "text": "Atlas denizi, 14, 22, 34, 126, 131, 132, Baba İshak, 268\n196 Babil, 80\nAtlı (Attilâ), 27 Babür, 289, 329, 331, 332, 333, 334, 335,\nAtolf, 33 337, 338\nAttilâ, 24, 25, 26, 27, 28, 32, 33, 34, Babür İmparatorluğu, 334\n36, 41, 62, 139 Babürname, 335\nAtsız, 232, 235 Badahşan, 331\nAvar Türk İmparatorluğu, 31 Badami, 291\nAvarlar, 38, 39, 45, 66, 199 Baden, 34\nAvarkunitler, 49 Bafra, 274\nAvasım, 156, 159, 258 Bağa Tarhan, 54, 55, 56\nAvgusta, 41 Bağdat, 64, 149, 151, 153, 154, 156, 157,\nAvrupa, 1, 3, 5, 11, 16, 18, 23, 24, 25, 159, 161, 164, 167, 194, 217, 218, 222,\n26, 30, 31, 32, 34, 38, 39, 41, 52, 61, 224, 317, 318, 320, 325, 327\n63, 70, 71, 73, 75, 76, 77, 78, 131, 150, Bağdat Abbasî Halifesi, 168, 199, 249\n163, 165, 175, 190, 209, 223, 225, 226, Bahadır Şah II. 337, 338\n229, 284, 297, 299, 311 321, 322, 327. Bahriye işleri, 278\n340 Bahtiyar, 161\nAvrupa hıristiyan devletleri, 244 Bahtiyaroğlu Mehmet, 295\nAvrupa tarihçileri, 190 Baktriyan, 47, 287, 288, 289\nAvul (Ağıl), 68 Balaban, 295, 298\nAyasluk, 263, 274, 284 Balagasun, 191, 192, 231, 232\nAyasofya, 43 Balamır, 23\nAyasofya Kütüphanesi, 43 Balancar, 63\nAybars, 24 Balat, 274, 289\nAybey (Memlûk), 251, 253 Balat Emirliği, 274\nAybey (Kutbeddin), 295, 298 Balbal, 50, 75\nAydın, 273, 274 Balebek, 120, 250\nAydınoğlu Mehmet Bey, 274 Balıkesir, 276\nAydınoğulları, 275, 284, 286 Balkanlar, 38, 41, 45, 66, 72, 73, 74,\nAyet, 90, 92, 119 77, 321\nAyıntap, 320 Baltu, 271\nAynıcalût, 244, 253 Barlas (Hacı), 299, 301, 302, 303\nAynüddevle, 262 Barlas kabilesi, 299, 300, 305, 307\nAyşe (Muhammedin zevcesi), 112, 113, Bamiyan (Badgis), 289\n115, 122 Barkul, 59\nAvşe (Endülüslü), 179 Barkuk, 257\nAzak denizi, 38, 72, 74 Barmakoğulları, 150, 156\nAzerbaycan, 63, 129, 158, 159, 216, 219, Baronluklar, 200\n243, 244, 246, 259, 312 Barselon (Barsilona), 35, 172\nAzerbaycan Atabeyleri, 236 Basit Şarl (Şarl III.), 201\nAzerbaycan Sovyet Cumhuriyeti, 296 Bask, 16\nÂlemgir I. 336 Basmiller, 56, 57\nÂlemgir II. 337 Basra, 119, 121, 122, 141, 152, 218\nAli Eİüvayh, 153, 161, 186, 217 Başkumandan, 117\nÂşık Paşa, 285 Batlabus, 181\nB Battal Gazi, 129, 285\nBabailer, 282 Batınî tarikati, 218", "n_chars": 2125, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 366", "page_id": "tarih-2-1931-p0366", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 243, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 242, "side": "recto", "printed_page": 367, "printed_roman": null, "running_head": "INDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [526.38, 0.0, 989.04, 664.8], "page_width": 989.04, "page_height": 664.8, "text": "Batu Han, 65, 66, 240, 243 Beni Hut, 181, 182\nBavarlar, 196 Beni Nasır, 182\nBavyera, 71, 199, 205 Beni Sumadih, 181\nBayan Han, 38 Beni Tücip, 181\nBayçu, 268, 269 Beni Ziri, 181\nBayazıt (Celairli), 303 Beni Zünnun, 181\nBayazıt (Kötürüm), 274 Benoa dö Norçiya (Benoît de Norcia),\nBayazıt I. (Yıldırım), 274, 276, 317, 319, 12\n321, 322, 323, 324, 325 Berar, 335\nBayazıt II. (Osmanlı), 255 Berberler (Berber-Hazar), 64, 120, 121,\nBaykal gölü, 73 126, 127, 131, 133, 134, 135, 150, 152,\nBaykent, 142, 144 165, 168, 170, 176, 177, 180, 183\nBazan, 81 Berka, 130, 131, 254\nBerke Han, 243\nBazileus \"Vasileüs\", 41 Berkyaruk, 218, 264\nBeçin, 274 Bermek (Barınak) ailesi, 151, 172\nBedehşan, 187 Besasiri, 217\nBedevî Araplar, 80 Besarabya, 67, 70\nBediüzzeman, 333 Besmele, 104\nBedir, 94, 95 Beşbalık, 57, 59, 232\nBedir muharebesi, 94 Beybars, 243, 244, 253, 254, 269, 316\nBehlûl Lodi, 297 Beffe, 195 Behramgur, 288 Bektasiler, 282 Beydoğan, 65 Bejler, 141 • Beylerbeyi, 277\nBel, 84 Beynelmilel ilim âlemi, 164\nBelay, 140 Bevoğlu, 321\nBeyşehir, 273\nBelediye teşkilâtı, 237 Beytülmal, 106\nBelen, 17 Bez kalesi, 158\nBelensiyt, 181 Biat, 116, 126\nBelçika, 21, 31 Bicapur, 337\nBelçika Golü, 16 Bihar, 338\nBelgrat, 25, 226 Bikicük (Beycik), 303, 306, 307\nBelh, 141, 142, 149, 187, 232, 289, 310, Bilge Hakan abidesi, 52\n333 Bil »e Tekin, 187\nBeljler, 14, 16 Belhli Ebu Zeyit, 163 Belizer, 42, 43, 44 Bingazi, 41, 120, 130, 254 Bitinya, 263\nBengale, 290, 295, 297, 334, 335, 337, 338 Birgi, 274 Birecik, 262\nBeni Abbat, 181 Bizans, 24, 25, 28, 38, 39, 40, 43, 45,\nBeni Ahmer (Beni Nasır) Devleti, 182, 49, 51, 52, 63, 64, 66, 67, 69, 71, 72,\n184 73, 74, 75, 76, 77, 84, 87, 110, 119,\nBeni Âmir, 181 120, 124, 125, 129, 139, 142, 149, 172,\nBeni Bekir, 106 246, 258, 260, 264, 279, 321, 325\nBeni Cevher, 181 Bizanslılar, 47, 65, 72, 127, 151, 162,\nBeni Eftas, 181 214, 218, 258, 259, 261, 262, 263, 264,\nBeni Hamut, 181 273, 275, 280", "n_chars": 1911, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 367", "page_id": "tarih-2-1931-p0367", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 243, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 243, "side": "verso", "printed_page": 368, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 530.22, 665.52], "page_width": 988.56, "page_height": 665.52, "text": "Bizansa akınlar, 72 Büvük Selçuk İmparatorluğu, 162, 215,\nBizans İmparatorluğu, 31, 38, 48, 88, 220, 276, 279, 282\n156, 158, 260, 275 Büyük tımarlar, 278\nBizans ortodoksluğu, 71 Büyük Zap, 148\nBizans parası, 128 Büveyhoğulları, 153, 161, 186, 217\nBleda (Buda), 24, 27 Brahmasutra, 288\nBohan, 49 Brahmanlar (din rüesası), 294\nBohemya, 38, 77 Bretonlar (Britler), 33, 76\nBonifas, 227, 228, 230 Britanya, 15, 32, 33, 76\nBordo, 138 Borotala, 54 C\nBosforus, 49 Cafer (Bermekî), 150\nBoyır Nor, 239 Caferülmansur, 168\nBozkırlar, 187, 215, 332 Cala, 295\nBozkır Türkleri, 60 Cami, 93\nBuda (Bleda), 24, 27 Camii Ömer, 120\nBuda, 162 Camiüttevarih, 246\nBudizm, 50 Camuka, 239\nBuhara, 142, 144, 145, 164, 167, 186, Candarlı, 276\n190, 192, 215, 216, 232, 311, 331 Caııdaroğulları, 272, 274, 284\nBurjuva, 212 Cani Bey Han, 243\nBulgarlar, 45, 63, 66, 67, 68, 70, 72, 73, Cavidaniye taifesi, 158\n77, 87, 228, 311 Cebelitarık, 134\nBulgaristan, 74 Cebrail, 85, 90\nBulgar Devleti, 65, 66, 75 Celâleddin Firuz Şah, 296\nBulgar şehri, 65 Celâleddin Harzem Şah, 236, 238, 240,\nBulgar-Türkleri, 44, 64, 65, 66, 69, 87 266\n162 Celâleddin Karatay, 269\nBurgunt, 195, 196, 201 Celâleddin Rumî (Mevlâna), 284\nBurguntlular, 24, 31, 32, 34 Celayirler, 244, 301, 302, 303, 307\nBursa, 272, 322, 325 Cemel (Deve) vak'ası, 122\nBusır mabedi, 149 Cengiz \"Çıngız\", 65, 66, 232, 235, 239,\nBuyuruk, 51 240, 242, 243, 247, 281, 284, 299\nBügüg Han, 60 Cenevizliler, 176, 274\nBülücistan, 187 Cengiz İmparatorluğu, 239\nBürhaneddin Ahmet (Kadı), 276, 317 Cengiz istilâsı, 246\nBüyük arazi sahipleri, 263 Cengizoğulları, 153, 241, 242, 268, 300,\nBüyük Atlas Denizi, 14, 22, 34, 126, 131, 301, 309, 310, 314\n132, 196 Cengiz orduları, 229, 266, 267\nBüyük Buğa, 158 Cengizin Yasası, 245\nBüyük Gregovar I. 77 Cenova, 15, 227, 229\nBüyük Hint Türk İmparatorları, 338 Cenova Cumhuriyeti, 321\nBüyük İmparator (Şarlman), 199 Cent, 215\nBüyük Kari (Şarlman), 38, 39, 195 Cenubî Anadolu, 265\nBüyük kervan yolları, 245 Cenubî Avrupa, 70\nBüyük Leon, 40, 41 Cenubî Kafkasya, 224, 259, 296\nBüvük Okyanus, 34 Cenubî Rusya, 71, 73, 75\nBüyük Oton I. 70, 71, 205, 206, 209 Cevherî, 163", "n_chars": 2117, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 368", "page_id": "tarih-2-1931-p0368", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 244, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 243, "side": "recto", "printed_page": 369, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [530.22, 0.0, 988.56, 665.52], "page_width": 988.56, "page_height": 665.52, "text": "Ceyhun, 47, 121, 141, 143, 145, 155,\n156, 218, 234 239, 240\nCezair, 129, 130, 179, 182 Çin Şeddi, 39, 326\nCihangir (Timurun oğlu), 309 Çin Türkeli, 29, 60, 240\nCihangir (Ekberin oğlu), 336, 339 Çin Türkleri, 47\nCihandar Şah, 337 Çipal, 188\nCimri, 270, 272 Çitor, 334\nCinevizliler, 283 Çivi yazısı, 119\nCinler, 91 Çu, 54, 215, 233\nCizye, 146, 280 Çur, 51\nCordane, 132 Çobanoğlu Demirtaş, 271, 273, 276, 283\nCucenler (Juan-juan), 46 Çohanlar, 290\nCuci, 240, 241, 243 Çola, 291\nCurcenler (Çurçitler), 231 Çorum, 261\nCülûs hediyeleri, 280 Çöl Arapları, 146\nCürcan, 214, 216 D\nDaçya, 32, 38\nÇağatay, 240, 241, 242, 300 Dagober, 2\nÇagatayoğulları, 311, 335 Dai \"Propagandacı\", 155\nÇağatay imparatorluğu, 242 Daimî yağmalar, 199\nÇağatay prensleri, 245 Dalmaçya, 36, 77, 199, 228\nÇağatay türk edebiyatt, 335 Dalmaçya Alpleri, 37\nÇağatay Ulusu, 242 Dakak, 215\nÇaha Bey, 264 Dandanakan, 216\nÇakır, 188, 216 Danimarka, 76, 198, 199, 202\nÇakıroğlu Süleyman, 217 Danlar (Danimarkalılar), 199\nÇalukyalar, 290, 291 Danişmentliler, 260, 264, 265\nÇanakkale, 25, 69, 276 Danişmentliler Devleti, 261, 262, 276\nÇandelalar, 290 Danişment Ahmet Gazi, 261, 276, 285\nÇandragupta II. 287 Danya, 181\nÇankırı, 261, 274 Dar, 339\nÇapar, 242 Darülhikme, 163\nÇardak, 265 Darünnedve, 82\nÇaşnigir, 277 Davagiri, 296\nÇekler, 77 Defterhane, 125\nÇelebi Mehmet, 275 Dehhanî, 285\nÇemişgezek, 266 Dehna, 79\nÇenu, 55 Dekkan, 291, 297, 335, 336, 337\nÇepniler, 282 Dekkan kavimleri, 288\nÇerçiz, 130 Delhi (Dehli), 290, 294, 295, 296, 318,\nÇerkezler, 72, 73 333, 335, 336, 337, 339, 340\nÇeu, 47 Delhi-Acmir Devleti, 290\nÇi-li-ku (Tirgu), 232 Delhi Türk sultanları, 163, 298\nÇin, 25, 29, 30,47, 49, 50, 51, 56, 57, 59, Demirhan, 276\n60, 141, 142, 143, 155, 233, 240, 245, Demir Devri, 16\n246, 297, 311, 326 Demirtaş(Çobanoğlu),271, 273, 276, 283\nÇin İmparatorluğu, 55, 154, 155, 241 Dengiz (Deniz), 27", "n_chars": 1857, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 369", "page_id": "tarih-2-1931-p0369", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 244, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 244, "side": "verso", "printed_page": 370, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 529.07, 664.56], "page_width": 988.08, "page_height": 664.56, "text": "Denizli, 276 Ebu Sait (İlhan), 271\nDerebeyler, 200, 212, 213 Ebu Sait Bahadır Han, 244, 276\nDerebeylik (Feodalite), 2, 8, 195, 200, Ebu Süleymanüttürki, 25 8\n205, 211, 229 Ebu ubeyde bin Cerrah, 98, 114, 119,\nDerbent (Demir kapı), 21, 63, 72 120\nDeveli Karahisar, 270 Ebubekir, 89, 90, 92, 95, 98, 106, 112,\nDevlet, 6 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120,\nDevletabat, 296 121, 122\nDevlet Han, 297, 333 Ebucehil, 97, 107\nDevlet hazinesi (Hulefayıraşidin), 124 Ebulabbas Abdullah (Seffah), 148, 149\nDicle, 235, 317 Ebülgazi, 264\nDimitri, 311 Ebulfadıl, 336\nDimyat, 228, 230 Ebülkasım, 261, 264\nDin âlimleri, 281 Ebumusel Eş'ari, 123\nDindar Lui, 200 Ebumüslim, 148, 149, 155, 156, 285\nDinî edebiyat (Bizans), 87 Eburreyhanibirunî, 163, 164\nDin hayatı, 13 Ebusüfyan, 94, 95, 100, 101, 102, 106,\nDini ilâhî, 336 107\nDinyeper (Özü), 36, 49 Ebutalip, 89, 90\nDivanı Lûgatüttürk, 224 Edekon, 36 ,\nDivan teşkilâtı, 277 Edirne, 69, 314\nDivriği, 261, 286 Edremit, 276\nDiyarbekir, 159, 217, 259, 266 Ecnadin, 88\nDiyoklesiyen, 2, 4, 7 Efes, 41\nDizdar, 278 Efgan, 128\nDobruca, 66, 67 Eflâk, 74, 275\nDokuz Oğuz, 60, 164 Eftalit, 29, 47\nDolikosefal, 15 Ege, 43, 125, 273, 275, 284\nDon, 62, 70, 71, 73, 311, 314 Ekberşah, 335, 336, 337, 338, 340\nDoneç, 73 Elbe, 32, 77\nDordonya ,138 Eibiruni (Harzemli), 293 ,297\nDördüncü Haçlı Seferi, 227 Elbistan, 261, 270\nDrava ırmağı, 25 Elbunt, 181\nDravitler, 291 Elcezire, 86, 219, 250, 259, 267, 279\nDruit, 17 Elkâhin, 127\nDuap lehçesi, 296 Elhamra Sarayı, 182\nDukas, 263 Elmas Han, 65\nDuva, 242 Elmalık, 240\nDük \"Herzug\", 200, 205, 211 Elmassikli, 162\nEmevî İmparatorluğu, 127\nE Emevî halifeleri, 128, 131, 133, 146, 148,\nEbr (İberus), ırmağı, 198 183\nEbu Abdullah, 177 Emevî Saltanatı, 125, 128, 129, 140, 148,\nEbu Abdullah Mehmet \"Abdullahüssa- 156, 175\ngir\", 182 Emeviler, 82, 121, 122, 124, 127, 128,\nEbu Bekir Mehmet, 194 141, 144, 145, 146, 147, 149, 154, 156,\nEbu îshak, 160 161, 165, 166, 167, 177, 180, 181, 183,\nEbu îshak İbrahim, 187 234, 280, 296", "n_chars": 1984, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 370", "page_id": "tarih-2-1931-p0370", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 245, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 244, "side": "recto", "printed_page": 371, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [529.07, 0.0, 988.08, 664.56], "page_width": 988.08, "page_height": 664.56, "text": "Emin, 151 Eşref oğulları Hükümeti, 273\nEmîr, 80, 169, 330 Eşres, 145\nEmîr Ahmet Gazi, 274 Etiyen (Macar), 71\nEmîr Çobanoğlu Demirtaş Bey, 271, 273, Etiyen II. (Papa), 197\n276, 283 Etzel, 27\nEmîr Çobanoğulları, 244 Etzelburgi, 27\nEmîr Musa, 306, 309 Evhadi (Kermanlı), 284\nEmîr Tekin, 159 Evrenkzip, 336, 337, 339\nEmiri ahur, 277 Evs, 82\nEmiri âriz, 277 Eyüp bin Habip, 138\nEmiri dat, 277 Eyüp (Ebueyyubülensari-Halit), 125\nEmiri şikâr, 277 Eyyubî Türk İmparatorluğu, 220\nEmirülmüminin (Endülüs), 169 Eyyubiler, 220, 236, 248, 250, 251, 252,\nEmirülümera, 153, 154, 161 253, 266, 267\nEmirüssevahil, 278 Ezzehra, 180\nEms, 32 F\nEndülüs, 35, 129 ,138, 153, 165, 170, Fadıl, 150\n171, 172, 173, 176, 177, 178, 184 Fahreddin Mubarekşah, 298\nEndülüs Emevileri, 141, 149, 169, 175, Fahruddini Razî, 164\n180 Fakihler, 154, 175\nEnez, 72 Farabî, 163\nEnsar Fırkası, 117 Fârâp (Faryap), 161, 163, 214\nEnsar (yardımcı), 93, 113 Fars, 219, 236, 296\nErdişir, 4 Fars Atabeyleri, 219\nEreğli, 226 Farisî lisanı, 246, 339\nErgenekon, 46, 51 Fas, 129, 127, 177, 179, 182\nErmanarik, 32 Fatiha Suresi, 92\nErmenak, 227, 272 Fatih Giyyom, 203\nErmeni kıralları, 279, 280 Fatimî halifeleri, 194\nErmeni Leon, 69 Fatimiler, 153, 217, 218, 222, 226, 248,\nErmeni patriki, 249, 251, 252\nErmeniler, 158, 254, 259, 262, 266, 272 Fatma, 106, 153\nErmenistan, 217, 259, 260 Ferave, 216\nErran (Karabağ, Cenubî Kafkasya), Ferdinant, 182, 183, 184\n158, 243 Fergana, 58, 156, 157, 164, 185, 187,\nErtena Alâeddin, 272, 276 194, 287, 331, 332, 333\nErzincan, 236, 258, 261, 266, 269, 278, Ferganalı Sadeddin, 284\n281, 320 Ferit Han (Şir Şah), 335\nErzurum, 259, 261, 265, 266, 268 286, Fenikeliler, 132\n319 Feodalite, 211\nEski Delhi, 298 Fetihpur, 334, 340\nEskişehir, 139 Filip Ogüst, 209, 227, 230\nEskişehir muharebesi, 230 Fino-Uğriyen, 69\nEskizaman, 1, 2, 13, 80 Firdevsi, 164, 180, 297\nEsüs, 17 Firuz, 289\nEssiyasetülmedeniye, 163 Fıkıh, 163\nEşmedeme, 69 Fırat, 79, 87, 122, 126, 249, 250, 251,\nEşref, 272 255, 317, 318", "n_chars": 1975, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 371", "page_id": "tarih-2-1931-p0371", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 245, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 245, "side": "verso", "printed_page": 372, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 531.07, 664.8], "page_width": 988.08, "page_height": 664.8, "text": "Foça, 275, 284 Gayrimüslimler (Anadolu Selçukları),\nFoçalılar, 17, 132 280\nFokas (Gasıp), 40 Gayrimüslim Türkler (Samanoğullan),\nFrank, 4, 38, 150, 171 186\nFrank kıratlığı, 195 Gazali, 224\nFrank Somo, 77 Gazan Han, 24, 254, 271\nFranklar, 11, 31, 32, 34, 35, 76, 78, 170, Gazne, 164, 166, 187, 188, 236, 294,\n171, 172, 173, 174, 197, 206 295, 332\nFrankonya Dukalığı, 205 Gazne sultanları, 190\nFrankonya Hanedanı, 207 Gazneli Mahmut, 190, 216, 234, 259, 293\nFransa, 15, 18, 22, 61, 76, 132, 137, 138, Gazneliler, 162, 164, 186, 187, 214, 215„\n170, 198, 201, 202, 204, 211, 226, 228 219, 221, 238, 290, 292, 293, 294, 296\nFransa Kiralı, 168, 245, 321 Gazze, 80\nFransız Hint Şirketi, 338 Genserik, 26, 35\nFransız kilisesi, 196 Germanya, 18, 19, 21, 76, 77, 78, 195,\nFransızlar, 26, 197, 321 196, 197, 201, 205\nFrederik, 209, 228 Germenler, 16, 17, 24, 25, 31, 32, 33,\nFrederik II. 208, 209, 210, 228, 230 37, 198\nFrederik Barbaros, 208, 227, 230 Germiyan, 272, 274, 276, 326\nFrenkler, 275 Germiyan Beyleri, 275\nFrikler, 85 Germiyan Türkleri, 273\nFrikya, 260, 263 Geza, 71\nFulk (Nöyi rahibi), 230 Gilgit, 288, 289\nFustat, 120, 193 Girit, 125, 172\nGiyyom (Sur piskoposu), 230\nG Gırnata, 181, 182, 184\nGagavus, 75 Giyaseddin (Gurlu), 164\nGalatlar, 16 Gıyaseddin (Tuğluklar), 296\nGalis, 182 Giyaseddin Keyhusrev I. 265\nGalip, 174, 175, 176 Gıyaseddin Keyhusrev II. 267\nGallaçya, 140 Giyaseddin Keyhusrev III. 269, 271\nGalya, 4, 26, 34, 77 Gıyasedin Mes'ut II. 271\nGanaim ayetleri, 95 Gobi, 59, 314\nGanj, 21, 288, 290, 291, 293, 295 Godfrua dö Buyyun, 226, 230, 262\nGandara, 287, 288, 289 Goey (Vey), 47\nGarbî Anadolu, 262 Gol (Galya), 14, 15, 16, 17, 18 ,21, 26„\nGarbî Got Kırallığı, 33 31, 32, 35, 36, 76, 195, 197\nGarbî Roma İmparatorluğu, 3, 24, 25, Golkonda, 336\n27, 33, 36, 37, 40, 76, 132, 199 Gol Sizalpin, 16, 17\nGarbî Tukyu İmparatorluğu, 63 Gollüler, 14, 15, 16, 17\nGarbî Türk Devleti, 141 Gor, 187\nGarbî Türkeli, 155 Gorbar, 307\nGaron ırmağı (Garonna), 15, 138 Gotlar-Gotlular (Kot), 19 ,32, 33, 34,\nGarp hıristiyanları, 225 35, 37, 66, 76, 132 ,133, 134, 140, 162,.\nGarp Hun Devleti, 23 164, 189, 219, 235, 293, 294, 298\nGarp Tukyuları, 47, 54, 55, 215 Got Devleti, 135, 138\nGassaniler, 81, 82, 110, 119 Göçebe Araplar, 88\nGayhatu, 271 Gök allahları, 17", "n_chars": 2257, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 372", "page_id": "tarih-2-1931-p0372", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 246, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 245, "side": "recto", "printed_page": 373, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [531.07, 0.0, 988.08, 664.8], "page_width": 988.08, "page_height": 664.8, "text": "Göktaş, 159 Hâkim, 117\nGöktürk, 8 Halep, 120, 217, 219, 220, 244, 250, 251,\nGölmarmarası, 276 263, 265, 320\nGreguar I. (Büyük), 77 Halk edebiyatı (Anadolu Selçukları),\nGreguar VII. 207, 208 285\nGreguar IX. 209 Halka askeri (Memlûkler), 256\nGreguar dö Tur (Grégoire de Tours), Haliç, 41\n13 Halife, 92, 114, 118, 124, 129, 130, 136,\nGrekler, 4, 139 137, 138, 148, 150, 153, 154, 165\nGuadyana ırmağı, 136 Halil, 327\nGucarat, 289, 290, 293, 335, 336 Halit bin Velit, 97, 98, 102, 103, 104,\nGudea, 80 107, 108, 111, 119\nGupta İmparatorluğu, 287, 288, 289 Halit ibni Abdülmelik, 163\nGurak Han, 144 Halit ibni Bermek \"Barmak\", 149, 150\nGurcara, 287, 289 Halle Darülfünunu, 1\nGürhan, 232 Hama, 256\nGur ırmağı, 158 Hamza, 285\nGurun (Garona), 138 Hamase, 86\nGuvadilkrvır \"Vadiülkebiı\", 132, 135 Hami, 59\nGülçur (Bağa Tarhan), 55 Hamitoğulları, 272, 273\nGültekin, 143 Hanbalık (Pekin), 241\nGültekin abidesi, 52 Hanif, 84, 90\nGümüş Tekin, 262 Hanri I. \"Müessis\", 205\nGürcü kıralları, 279 Hanri IV. 207, 208, 209\nGürcüler, 236, 259, 261, 318, 319 Hanri dö Saks, 70\nGürcüstan, 72, 217, 240, 259 Haraç, 146, 280\nHariciler, 129, 152\nH Haris, 159\nHabeşliler, 81 Hariuyi, 51\nHabeşistan, 84 Harput, 266, 278\nHabur Çayı, 264 Harşa, 292\nHacer, 85 Harşavardhana, 290\nHaceriesvet, 85 Harun (Bugrahan), 190\nHaccaç, 128, 143, 144 Harun (Altıntaşm oğlu), 216\nHacip Ebu Caferülmansur, 180 Harzem, 62, 64, 65, 144, 162, 163, 189,\nHacı Barlas, 299, 301, 302, 303 216, 232, 234, 236, 237, 238, 242, 243,\nHaç ayları, 103 245, 246, 247, 266, 267, 281, 285\nHaçlılar, 214, 218, 219, 228, 249, 251, Harzemli Elbiruni, 293, 297\nHarzemli Musa, 288\n262, 321 Harzemşah sülâlesi, 234, 236\nHaçlılar seferi, 198, 220, 226, 227, 229, Harzemşah Tekeş, 219\n245, 250, 254, 264, 280 Harzemşahlar, 162, 163, 191, 219, 296\nHadi, 149 Harzemşahlar Devleti, 235, 236, 237, 238\nHadis, 163 240\nHadramut kıt'ası, 79\nHafız \"Şirazlı\", 328 Hasan (Alinin oğlu), 125\nHakanbey (Hazarlar), 64 Hasan (Memlûk), 257\nHakem I. 170, 171, 172, 173 Hassa ordusu (Abbasiler), 151, 157\nHakem II. 178, 180 Haşimiler, 121, 125, 129, 147, 156", "n_chars": 2067, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 373", "page_id": "tarih-2-1931-p0373", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 246, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 246, "side": "verso", "printed_page": 374, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 527.83, 664.8], "page_width": 987.36, "page_height": 664.8, "text": "Haşimiye, 149 Hindu Prensleri, 336\nHatalar, 231 Hindukuş, 187, 305, 332\nHatay, 326 Hint, 21, 25, 49, 50, 51, 81, 141, 142,\nHatice, 89, 90, 179 143, 158, 161, 162, 163, 187, 188, 245,\nHatiroğlu Şerefeddin Mes'ut, 270 254, 292, 294, 296, 338\nHayber, 100, 105, 106 Hint Denizi, 79, 254, 332\nHaydarabat, 291, 337 Hint racaları, 318\nHayderî tarikatı, 282 Hint seferi (Babür), 333\nHayfa, 254 Hint seferi (Timur), 317\nHaymana ovası, 159 Hint transiti, 256\nHazar denizi, 14 ,15, 18, 19, 23, 47, 63, Hint-Türk İmparatorluğu, 337, 338\n132, 214, 236, 243 312, 314 ,317, 318 Hint-Türk mimarisi, 319\nHazar Devleti, 65, 71, 129 Hintliler, 336\nHazar hanları, 162 Hipodrom (Atmeydanı), 41, 42\nHazar Türkleri, 63, 65, 66, 72, 73, 87, Hire Hükümeti, 87\n120, 161 Hireliler, 82\nHazar ülkesi, 32, 72 Hişam (Emevi), 129, 149 167 183\nHazreç, 82, 115 Hişam I. (Endülüs), 167, 172\nHazreçliler, 81, 114 Hişam II. (Endülüs), 180\nHellespont (Çanakkale Boğazı), 25 Hişam III. (Endülüs), \"bin Mehmet\",\nHemedan, 153, 158, 216 181\nHendek hâdisesi, 101, 102\nHerakliyüs, 38, 45, 87, 88, 110, 111, 119 Hi-ya \"Si-hi-ya\", 240\nHerat, 141, 142, 185, 164, 166, 294, 301, Hive, 234, 304, 333\n302, 311, 331, 333 Hiyong-Nu (Hun), 46\nHerta (Erde), 20 Hiyung-nu,23, 46, 50, 59\nHeyatile ,29 Hısnıkeyfa, 266\nHidaye, 163 Hıttin Muharebesi, 250\nHicaz, 79, 81, 126, 138, 250, 310 Hıristiyan şövaliyeler, 325\nHicaz çölleri, 170 Hıristiyanlık, 4, 5, 6, 7, 77, 84, 87, 119,\nHicaz Peygamberi, 88 120, 162\nHicazlılar, 126 Hırvatistan, 38\nHicret, 90, 93 Hırvatlar, 38\nHildebrant, 208 Hilderik (Merovenj), 34 Hilderik III. 196, 197 Himyeriler Devleti, 81 Hibetülhakayik, 224 Hilâfet, 116, 118, 119, 121, 149 Hindi Çinî, 338 Hızır Bey, 275 Hızırşah Bey, 275 Hoca Dehhanî, 285 Hoço, 60 Hocent, 231, 242, 302 Hoca Ahmet Yesevi, 224 Hoca Mes'ut, 285\nHindistan, 29, 30, 162, 163, 188, 236, Holanda Hint Şirketi, 338\n287, 289, 290, 293, 294, 295, 297, 309, Honas, 265, 278\n317, 318, 332, 334, 335, 337, 338, 339 Honorya, 26\nHindistanî dili, 296 Horasan, 58, 121, 127, 129, 141, 143,\nHindu cemaati, 289, 336 145, 148, 150, 151, 152, 155, 156, 163,\nHindu edebiyatı, 339 185, 186, 187, 188, 189, 190, 214, 215,\nHindu mabetleri, 336, 337 216, 219, 222, 223, 224, 235, 259, 281,\nHindu müslümanlar, 295 286, 312, 315, 318, 327, 331", "n_chars": 2262, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 374", "page_id": "tarih-2-1931-p0374", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 247, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 246, "side": "recto", "printed_page": 375, "printed_roman": null, "running_head": "INDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [527.83, 0.0, 987.36, 664.8], "page_width": 987.36, "page_height": 664.8, "text": "Hore, 169 İdikut, 60, 233\nHotan, 232 İdincik, 276\nHua, 29 İdris Sağir, 172\nHudeybiye, 103, 105 İdrisiler, 177\nHudeybiye Musalâhası, 103, 104, 106, İğridir, 273\n107 İhşitler (Ahşitler), 162 164, 194, 248\nHukukî hükümler (Kuran), 92 İkesuslar, 88\nHulâgû, 118, 153, 154, 241, 243, 244, İki Sicilya Kıralhğı, 203, 207, 208, 210\n246, 269 İkrime, 107\nHulefairaşidin, 118, 124 İl, 84\nHumaraveyh, 193 İldeniz, 219\nHumus (Hıms), 110, 120, 249, 250, 254 İlgazi, 220\nHun (Hiyong-nu), 46 İlhan Abaka, 254, 270\nHun Devleti, 27, 28 İlhan Bumin, 46\nHuneyn Muharebesi, 108, 109 İlhan Devleti, 244, 311\nHuneyn vadisi, 108 İlhan Ebu Sait, 271\nHunlar, 21, 23, 24, 25, 26, 27, 32, 34, İlhan Gazan, 244, 254, 271\n36, 39, 62, 63, 288, 291 İlhanlılar, 243, 244, 251, 254, 269, 270,\nHurremiye Fırkası, 158 271, 272, 273, 274, 276, 280, 283,\nHusrev Nuşirevan, 88 286, 315\nHusrev Perviz, 87 İli, 54, 240, 242\nHusrev ve Şirin, 247 Hu-şe-lo, 54 Huzzalar, 81, 106 Huzistan, 216 İlikhan Nasır, 190 İlk cami, 93 İllirya, 4, 8\nHübel, 84 Hüg Kape, 204 İltutmuş, 295, 298 İlyas (Tuğluk Hanın oğlu İlyas Hoca),\nHüseyin (Alinin oğlu),126, 127 Hüseyin (Herat Emîri), 301 Hüseyin (Timurun kaynı), 303, 304, 305, ilyas Bey, 275 İmadeddin Zengi, 220 İmam Gazali, 224 303, 307, 308\n306, 307, 308, 309, 310 İmil, 231, 240\nHüseyin Baykara, 329, 331, 333 İmparator, 6, 209\nHüseyinoğlu Tahir, 152 İnci camii (Moti mesçidi), 340\nİ İnci ırmağı, 141, 292\nİber ırmağı, 137 İncil, 7, 170\nIber Yarımadası, 129, 132\nIberler, 132 İndüs, 49, 288 289, 292 293, 318\nİbni Sina, 163, 164, 297 İngiliz Hint Ticaret Şirketi, 338\nİbrahim (Emevilerden), 130 İngilizler, 203, 321\nİbrahim (Peygamber), 84, 85, 86, 92 İngiltere, 16, 61, 76, 77, 78, 202, 203, 338\nİbrahim (Lodi), 333 İnosan III. 209, 227, 230\nİbrahim Bey (Karamanoğlu), 272 İnosan IV. 209\nİbrahim Bey (Menteşe oğulları), 274 İran, 25, 29, 41, 50, 51, 55, 63, 65, 73,\nİbrahim ibni Aglep, 150 86, 87, 109, 119, 121, 125, 128, 129,\nİbrahim İnal, 217, 259 141, 142, 148, 152, 153, 162, 185,\nIbnürrüşt, 179 189, 217, 224, 235, 236, 241, 243,\nİçasya, 36 244, 259, 264, 281, 286, 288, 296,\nİçel dağları, 265 297, 315, 333, 337, 339", "n_chars": 2125, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 375", "page_id": "tarih-2-1931-p0375", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 247, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 247, "side": "verso", "printed_page": 376, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 529.59, 664.32], "page_width": 986.64, "page_height": 664.32, "text": "İran Moğolları, 246 Isperih (Asparuh), 66\nİranlılar, 40, 47, 81, 88, 101, 110, 141, İsrail (Aslan), 215\n145, 148, 156, 158, 163 İstanbul, 4, 5, 25, 41, 44, 45, 49, 52, 66,\nİren, 63 73, 87, 139, 172, 178, 179, 226, 228,\nİrlanda, 34 229, 230, 267, 269, 321, 325, 327, 333,\nİrtis, 62, 243 339, 340\nİsa, 4, 5, 6, 41, 42, 86, 91, 92, 150, 229, İstanbul kilisesi, 11\n339 İstanbul Lâtin İmparatorluğu, 74\nİsa Bey, 275 İstemi Han, 46, 47, 52\nIsanın ülûhiyeti, 41 İster, 49\nIsanın Vekiü, 5 İsviçre, 32\nİsaac Komnenus (Isak Komnenus), 263 İşbiliye, 132, 133, 135, 137, 138, 168,\nİsenboğa, 242 175, 181, 182, 183, 184\nIsfendiyar Bey, 274 İşnas, 159\nİshak Bey, 275 İştar, 84\nİshak bin Ümmiye, 178 İştihan, \\'42\nİtah, 159\nİshakî tarikati, 282 İtalya, 4, 11, 12, 16, 24, 26, 31, 33, 43,\nİskandinavya, 26, 27, 76, 202 44, 76, 77, 132, 178, 201, 205, 207,\nİskender, 88 208, 210, 227, 283, 284\nİskenderiye, 41, 120, 178, 254 İtil, 21, 23, 47, 63, 64, 65, 66, 73\nİskoçlar, 33 İtil Bulgarları, 243\nİskoçya, 33 İyon, 41\nİslâm, 88, 89, 93, 118, 133, 146, 147, İyonyalılar, 132\n148, 151, 159, 161, 164, 191, 192, 224, İzabel, 182, 183, 184\n245, 250, 251 İzak, 228\nİslâm hakimiyeti, 119, 196 İzmir, 263, 264, 275, 284, 325\nİslâm İmparatorluğu, 127, 133, 149, 150, İznik, 41, 226, 230, 264, 267, 279, 280,\nİslâm istilâsı, 234 İznik İmparatorluğu, 269\nİslâm medeniyeti, 163, 224 İzonzo, 27, 33\nİslâm tarihi, 94, 127 İzzeddin Keykâvus I. 265, 266\nİslâm tasavvufu, 284 İzzeddin Keykâvus II. 269, 270\nİslâmiyet, 2, 7, 12, 84, 86, 87, 93, 104,\n112, 124, 163 I\nİslav, 24, 25, 66, 67, 77, 78 Irak, 119, 120, 121, 125, 126, 129, 152,\nIslavlar, 38, 45, 62, 64, 66, 71, 77, 199 158, 159, 161, 162, 172, 216, 264\nİslavlaşmış Bulgarlar, 66 Irakı Acem, 188, 236\nİsmail (İbrahim oğlu), 85 Iraklılar, 125, 126\nİsmail (Nureddinin oğlu), 249, 250 Isfahan, 167, 216, 235, 271, 315\nİsmail (Safevî), 333 Isığ göl, 54\nİsmail (Samanoğulları), 185 İsparta, 273\nİsmaililer, 177, 244\nİspanya, 4, 11, 12, 15, 16, 21, 22, 32, J\n33, 35, 36, 43, 44, 77, 129, 131, 133, Jan dö Briyen, 230\n135, 136, 137, 138, 141, 149, 152, 168, Japonya, 49, 51, 241\n169, 170, 182, 183, 196, 198, 201 Jenev, 132", "n_chars": 2140, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 376", "page_id": "tarih-2-1931-p0376", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 248, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 247, "side": "recto", "printed_page": 377, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [529.59, 0.0, 986.64, 664.32], "page_width": 986.64, "page_height": 664.32, "text": "Jiil Sezar, 7 Kanişka, 287\nİülyanos ,133 Kanıklı, 311\nJüra dağlan, 15\nJüsten I. 40, 41 Kansu, 257\nJüsten ıı. 40, 52, 88 Kantakuzen, 275\nJüstiniyen I. 11, 40, 42, 43, 44 Kanunî Süleyman, 340\nJüstiniyen Sülâlesi, 40 Kao-siyen-çe, 57 154, 155\nK Kapadokya, 159, 260, 263\nKaan, 240 Kapağan, 54, 143\nKabar, 70, 72 Kape sülâlesi, 204\nKabardiya, 72, 73 Karabağ, 159, 318, 319\nKâbe, 84, 85, 86, 89, 102, 107, 109, 112, Kara Balgasun, 56, 59, 60, 195\n127 Karadeniz, 14, 21, 26, 32, 44, 65, 74,\nKâbil, 292, 293, 303, 305, 331, 332, 333, 245, 265, 278, 280, 283, 321\n334 Karahanlılar, 58, 161, 162, 186, 188, 190,\nKadirî tarikan, 282 191, 192, 214, 215, 216, 219, 231, 232\nKadis, 134, 135 Karahatalar (Karahıtaylar), 191, 219,\nKadisiye, 120 231, 232, 233, 235, 240\nKadı, 124, 237, 278 Karahıtay Devleti \"Karahatalar Devleti\",\nKadıköy (Kalkedon), 41, 42, 45, 87 231, 232, 233\nKadı Bürhaneddin Ahmet, 276, 317 Kafa vergisi (cizye), 336 Kara Hulâgû, 242\nKafkas (Kafkasya), 14, 15, 21, 44, 49, 63, Karakoyunlular, 255, 316\n64, 72, 120, 129, 161, 214, 218, 224, Karakurum, 240\n240, 244, 256, 259, 315, 318 Karaman, 272, 325\nKâfur,. 194 Karamanlılar, 271, 272\nKağan, 55 Karamanoğlu Mehmet Bey, 270\nKâhin, 84, 86, 91 Karamanoğulları, 270, 286\nKahire, 153, 167, 255, 256, 317 Kara Mustafa Paşa, 140\nKâhta, 266 Kara-Sarı Türkeşler mücadelesi, 56\nKaim Biemrillah, 217 Karataş, 85\nKait, 80 Kara Türkşerler, 55, 56, 145\nKalaçlar, 296 Karayim,, 65\nKalavun, 253, 254, 257 Kara Yusuf, 316, 318, 325\nKalenderi tarikatı, 282 Karasi, 273\nKalincar, 290, 293 Karasi Bey, 276\nKama, 63, 65 Karasi Beyliği, 276\nKamaya, 63 Karassona, 138\nKâmıran, 334, 335 Karaşar, 59\nKâmram oğlu Kuşeyle, 131 Karloman, 197\nKampanya, 36 Karluklar, 57, 58, 143, 155, 156, 161,\nKanara, 291 190, 215, 233, 240\nKanarya, 130 Karna, 80\nKandehar, 305, 304, 333 Karolenjler, 35, 195, 200, 202, 204\nKandelor, 266 Karolenj İmparatorluğu, 195, 200\nKandeş, 335 Karpat, 38, 72", "n_chars": 1910, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 377", "page_id": "tarih-2-1931-p0377", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 248, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 248, "side": "verso", "printed_page": 378, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 528.07, 665.04], "page_width": 988.08, "page_height": 665.04, "text": "Kars, 259 Kettame, 177\nKartaca, 11, 35, 127 Keyhusrev ıı. (Gıyaseddin), 267, 268\nKartacalıîar, 132 Keyhusrev ııı. (Gıyaseddin), 270\nKasım (Ali bin Hamudun kardeşi), 180 Keykâvus I. (İzzeddin), 267\nKasım (Münzerin oğlu), 175 Keykâvus ıı. (İzzeddin), 268\nKast, 17 Keykubat, I. 267\nKastamonu, 262, 271, 274 Kidara, 288\nKastiî, 136, 175, 181, 182, 211 Kilise, 6, 12, 13, 199, 205\nKastlar, 294 Kilise İmparatorluğu, 78\nKâşgar, 55, 128, 154, 161, 162, 191, 192, Kiliseyi ıslah, 207\n231, 232, 233 Kilikya, 127, 258, 262\nKşaharata sülâlesi, 287 Kilikya Ermenileri, 265, 267\nKşatrapa (Satrap), 287 Kimriler, 17\nKsatriya, 289 Kin İmparatorluğu, 240\nKat, 34 Kin sülâlesi, 239\nKât, 234 Kirenayik (Bingazi havalisi), 41\nKatalonya (Katalon), 26, 35, 139, 171 Kişin, 69\nKantiyavar Yarımadası, 289 Kişmir, 289, 294, 318\nKatolik, 71 Kitay (Hata), 231\nKatolik prensleri, 196 Kiyef, 64, 71, 74, 78, 240\nKatvan, 219, 232 Kıble, 93\nKavimler Kapısı, 19 Kıbrıs, 124, 125, 254, 275\nKavrut, 218, 219 Kılciler, 293, 295, 296\nKaydu, 242 Kılıç Aslan I. 226, 262, 264\nKayıtbay, 257 Kılıç Aslan II. 262, 265\nKaymaz, 153 Kılıç Aslan IV. 269\nKayruvan, 127, 130, 131, 150, 168 Kıleremon, 225\nKayseri, 262, 263, 268, 270, 271, 278, Kımız, 51\nKazak, 311 281, 286, 322 Kınık boyu, 215\nKazan, 66 Kıpçak, 62, 71, 72, 73, 240, 252, 256,\nKazan Han, 242 257, 311, 328\nKazgan, 300, 301 Kıpçak İmparatorluğu, 241\nKazvin, 217 Kapçaklar, 215, 243, 258\nKel Şarl, 200, 201 Kıraîlar, 200, 209\nKeltiber, 16 Kırgız, 53, 59, 73, 231, 232, 311\nKekler, 14, 16, 76, 132 Kıristof Kolomp, 327\nKemah, 261 Kırım, 47, 49, 65, 72, 283, 311, 314\nKerait, 239 Kısa Pepen, 35, 168, 195\nKerbela, 126, 147 Kızılbaşlar, 282\nKerimüddin Karaman, 272 Kızıl Buğa, 159\nKerkes (Kerkis), 73 Kızıldeniz, 79, 80\nKerman, 236 Kızıl ırmak, 260, 269, 322, 323\nKerman Selçuk Sultanlığı ,219 Klodvik, 34, 35\nKermanlı Evhadî, 284 Kolkit (Gürcüstan), 44\nKervansaraylar, 283 Komorin ,291, 295\nKeş, 299, 301, 302, 304, 305, 307, 309, Kongurtay, 270\n310 Konrat III. 226, 227, 265", "n_chars": 1992, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 378", "page_id": "tarih-2-1931-p0378", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 249, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 248, "side": "recto", "printed_page": 379, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [528.07, 0.0, 988.08, 665.04], "page_width": 988.08, "page_height": 665.04, "text": "Konstans sulhü, 208 Kutbeddin (Alâeddin) Mehmet. 234»\nKont, 200, 211 235, 236, 240\nKont Jülyanos, 133 Kuteybe bin Müslim, 128, 144, 145\nKonya, 226, 260, 268, 270, 281, 283, 286 Kutluk Devleti, 144\nKonya Selçukları, 165 Kutluk Han, 48, 54, 143\nKonyalı Sadreddin, 284 Kutrigurlar (Kutrugurlar), 62\nKora, 47 Kutulmuş, 259, 262\nKorsika, 15, 132 Kutup, 247\nKostantaniye, 41, 42 Kutupminar, 298\nKostantin, 4, 5, 6, 9, 25, 35, 88 Küfe, 120, 121, 122, 125, 126, 127, 141,.\nKostantin Kopronim, 63 148, 149\nKosova, 322 Küçükasya, 31, 318\nKosova Meydan Muharebesi, 321 Küçük Ermenistan, 254, 283\nKoşoçaydam gölü, 52 Küçlük, 232, 233, 240\nKöhistan, 216 Kiimüş Tekin, 153\nKölemenler, 293 Kütahya, 273\nKösedağ harbi (Mağlubiyeti), 268,279, Küyük, 241, 242, 268\nKötürüm Bayazıt Bey, 274 L\nKristof Kelner (Christophe Kellner), 1, Lâdik, 278\n2 Lâğımcı, 279\nKuça, 59 Lâhor, 189, 293, 333, 335\nKubadabat Kalesi, 268 Langır yaylâsı, 34\nKubilây, 241 Lasnavas muharebesi, 182\nKubilây sülâlesi, 311 Lat ,84\nKudüs, 88, 93, 120, 136, 218, 227, 230, Lâtin devletleri (Suriye), 249\n249 Lâtin İmparatorluğu, 228, 230\nKudüs Kırallığı, 226, 228, 250 Lâtince, 224\nKunduz ,29 Lâtinler, 267\nKuman (Kıpçak), 73 Lebine, 179\nKumanlar, 71, 72, 73, 74, 75 Leh, 34\nKuran, 86, 91, 92, 119, 122, 123, 163 Leon (Kırallık), 178, 181\nKureyş kabilesi, 82 Leon I. (Büyük), 40, 41\nKureyş reisleri, 101 Leon IV. 63\nKureyşliler, 85, 86, 89, 95, 96, 97, 98, Liao sülâlesi, 231\n99, 100, 101, 102, 104, 106, 107, 114, Liçinyüs, 5\n115 Ligiir, 14, 15, 16, 132\nKurmuş Han, 69 Litvanya, 243\nKurt, 50 Liyon (Lugdumm), 18, 138, 210\nKurtbaşlı sancak, 46 Lodiler, 293, 297, 333\nKurtuba, 132, 135, 137, 138, 140, 169. Lombartlar, 44, 76, 77, 78, 196, 197, 206,\n171, 172, 175, 179, 180, 181, 183 210\nKurtuba Emevileri Devleti, 169 Lombardiya, 76, 197, 198, 207, 208,\nKurultay, 239, 240, 301, 310 209\nKuşaniye, 142 Londra, 311\nKuşhanlar, 287, 288, 289 Loren, 32, 201\nKutatgu Bilig \"Saadet veren bilgi\", 192 Loter, 200, 201\nKutbeddin Ay Bey, 295, 298 Loyang, 60", "n_chars": 1997, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 379", "page_id": "tarih-2-1931-p0379", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 249, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 249, "side": "verso", "printed_page": 380, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 530.67, 664.56], "page_width": 986.88, "page_height": 664.56, "text": "Lui (Şarlmamn oğlu), 198, 200, 201 Mançuri, 231\nLui VII. 226, 227, 265 Mani dini (Maniheizm), 49, 60\nLuvar, 138, 139 Manisa, 275\nLuzitanya \"Portekiz\", 135 Mansur (Abbasî Halifesi), 149, 152, 157\nLütes (Lutetia), 26 Mansur (Nuhoğlu), 187\nM Mansure, 228, 230\nMacaristan, 16, 27, 35, 38, 39, 66, 67, Manş denizi, 14, 74\n69, 71, 199, 240, 314, 321 Manüel Paleologos, 321\nMacarlar, 39, 62, 66, 67, 69, 70, 71, Manuel Komnenus, 262, 265\n75, 200, 202, 205, 211, 228 Ma'rep, 81\nMadara, 67 Margüs, 25\nMadara kitabeleri, 68 Margüs muahedesi, 25\nMaden Devri, 16 Mark Orel, 10, 32\nMadrit \"Mecrit\", 178 Marmara, 214, 218\nMadura, 291 Marn, 15, 26\nMagadha, 288, 289 Marsilya, 17 ,18, 229\nMağrip, 131, 138, 170, 177, 183, 184, Marsiyanopol, 25\n250 Marsiyen, 40\nMagribiaksa, 130, 131 Massili (Marsilya), 17\nMahabharata, 61, 339 Matura, 337\nMahan, 304 Maveraünnehir, 55, 57, 141, 142, 143\nMahmut (Gazan), 244 144, 145, 146, 152, 161, 162, 163, 185,\nMahmut (Gaznevî), 164, 186, 188, 190, 186, 187, 189, 190, 191, 192, 215, 216,\n218, 332 219, 222, 223, 232, 235, 242, 243, 259,\nMahmut (İsfahan), 218 281, 285, 300, 328, 331, 332\nMahmut (Karahanlı), 232 Maviler, 42\nMahmut Kâşgarî, 295 Mayn ırmağı, 34\nMahmut Şah II. (Tuğluklar), 297 Mazdeizm, 49\nMahmut Yalavaç, 242 Mazdek mezhebi, 158\nMahra dağları, 79 Meclis, 277\nMahrat (Marat), 291 Mecmuaı eş'arı Babür Padişah, 335\nMaharaştra, 287, 291 Meç, 26, 195\nMahratlar, 336, 337, 339 Medine, 80, 81, 82, 87, 90, 92, 93, 94, 95,\nMaidei Süleyman, 136, 137 96, 97, 98, 105, 106 107, 110, 111, 112,\nMain, 80 113, 114, 115, 116, 117, 119, 120, 121,\nMaka (Mekke), 80 122, 125, 166, 170, 255\nMakedonya, 16, 32, 42, 72, 73, 74 Medinetüzzehra, 177, 178\nMalağa (Malaka), 174 ,181 Medya, 21\nMalatya, 156, 158, 258, 260, 261, 273, Medyen, 80\n278, 288 Mehdi, 149, 157\nMalazgirt, 75, 260, 261 Mehmet (Asnas Vasıf), 159\nMalazgirt Meydan Muharebesi, 217 Mehmet (Büyük Selçuk), 264\nMalik bin Enes, 170 Mehmet (Çelebi), 275\nMaiva, 289, 290, 294, 337 Mehmet (Danişmentli), 262\nMalva Sakaları, 287 Mehmet (Emevilerden Abdullahın oğlu),\nManastır hayatı, 12 175\nMancınıkçı, 279 Mehmet (Emevilerden Abdürrahman II.\nMançu, 61 nin oğlu), 174", "n_chars": 2141, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 380", "page_id": "tarih-2-1931-p0380", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 250, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 249, "side": "recto", "printed_page": 381, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [530.67, 0.0, 986.88, 664.56], "page_width": 986.88, "page_height": 664.56, "text": "Mehmet (Emevilerden Hişamın oğlu), Menteşeoğulları, 273, 284, 286\n180 Meraga, 246\nMehmet (Gazneli), 188 Mercidâbık muharebesi, 255, 257\nMehmet (Germiyanoğlu), 273 Mercissofer, 254\nMehmet (Harzemsah), 232 Merginan ,163\nMehmet (Karamanoğlu), 272 Merkür, 17\nMehmet (Melikşahın oğlu), 218 Merida, 136, 170, 173\nMehmet (Memluklerden), 257 Merove, 34\nMehmet (Muhammet), 131 Merovenjler, 34, 35, 195, 196, 197, 200\nMehmet (Musanın oğlu Harzemeli), 163 Mersiye, 181, 182\nMehmet (Timurun oğlu), 326 Mervan I. 126, 127\nMehmet (Tulun), 153 Mervan II. 130, 148\nMehmet Bey (Aydınoğlu), 275 Merv, 120, 141, 148, 216, 219, 223, 333\nMehmet bin Kasım ,292 Meryem, 41, 86\nMehmet İbnülkebir, 173 Mesina, 227\nMehmet İsmail, 163 Mesnevi, 284\nMehmet Müstekfi, 180 Mesut (Gazneli), 188, 189, 190, 216,\nMehmet Şah (Hint-Türk), 337 259\nMehmet Tuğluk Şah, 296, 297 Mesut (Hoca), 285\nMekke, 80, 82, 86, 87, 89, 90, 92, 93, 94, Mesut (Selçuk), 234\n95, 96, 99, 100, 101, 102, 103, 104, Mesut Bey (Mahmut Yalavacın oğlu),\n105, 106, 107, 108, 109, 110, 112, 113, 242\n115, 119, 121, 126, 255 Mesudi, 157\nMeleüıir Han, 69 Mevlâna Celâleddini Rumİ, 284\nMelik, 169, 277 Mevlevilik, 282\nMelik Danişment Ahmet Gazi, 261, 276, Mevalilik \"Kölelik\", 146, 147, 156\n285 Mezhep kavgaları, 222\nMelik Gazi Gümüş Tekin, 261, 262 Mezya (Moesya), 25, 38, 66, 67\nMelikülâdil Seyfeddin, 250 Mezopotamya, 41, 45, 79, 80, 82, 120,\nMelikülkâmil, 250 224, 250, 251, 286\nMeliküleşref (Türk Memluklerden), 254 Mihal VII, 263\nMeliküleşref Musa, 251 Mihail III. 172\nMelikülsalih, 250, 251, 253 Mihira kula, 30, 289\nMelikşah, 218, 219, 220, 223, 234, 263, 264 Milân, 27 Milas, 274\nMemlûkler, 220, 252, 255, 256, 257, 269, 278, 296 Milet, 43\nMe'mun ,58, 150, 151, 152, 156, 157, Mimar Sinan, 339, 340\n163, 172, 185, 234\nMenat, 84 Misyonerler ,78, 245\nMenemen, 275 Miyorka, 181\nMengü, 241, 244, 246 Mısır, 8, 41, 42, 45, 81, 84, 86, 87, 120,\nMengü Timur, 243 122, 124, 126, 127, 130, 131, 145, 148,\nMengüç Gazi, 261 152, 161, 162, 164, 172, 192, 193, 194,\nMengüçler, 260, 261 217, 218, 220, 222, 224, 226, 228, 249,\nMenşur, 185 250, 251, 252 ,253, 256, 257, 269, 271,\nMenteşe Beyi, 273 276, 283, 284, 316, 317, 318, 319\nMenteşe Beyi, 273, 274, 324 Moço, 54, 55", "n_chars": 2199, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 381", "page_id": "tarih-2-1931-p0381", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 250, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 250, "side": "verso", "printed_page": 382, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 527.35, 663.84], "page_width": 985.92, "page_height": 663.84, "text": "Moğollar, 59, 61, 66, 154, 232, 233, Musa (Timurun kayni Hüseyinin akra235, 236, 239, 245, 246, 247, 300, 304, basından), 306, 309\n305, 307, 308, 310, 311 Musa bin Naşir, 131, 133, 135, 136, 137,\nMoğolistan, 52 ,59, 239, 240, 241 138\nMoldavya, 70, 74 Musanın oğlu Mehmet (Harzemli), 163\nMora, 275 Musavva, 255\nMoris, 38, 40 Musran, 80\nMoritanya, 131 Mustafa (Yıldırımın oğlu), 325\nMorya İmparatorluğu, 287, 288 Musul, 64, 129, 148, 152, 159, 161, 217,\nMoskova, 240, 243, 311, 312, 314 219, 220, 226, 248, 250, 259, 264\nMoz ,32 Muta, 110, 112\nMozel, 32 ,34 Mutasım, 151, 157, 158, 159, 160\nMoz, 195 Mutemit, 152\nMualleka, 86 Mutezile, 151\nMuaviye, 122, 125, 126, 130, 14i Muvahhidin Devleti, 182, 184\nMuhabbetname, 247 Muzafferoğullan, 315\nMuhabere Divanı, 165 Mübin, 335\nMuhacirin, 93, 113, 115, 117 Mümtaz Mahal, 339\nMuhakemetüllûgateyn, 329 Münşii has, 277\nMuhammet, 6, 84, 87, 88, 89, 90, 91, 92, Münzer, 174, 175, 179\n93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, Müseyleme, 111, 112\n102, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 110, Müslümanların reisi, 118\n111, 112, 113, 114, 116, 117, 118, 119, Müslüman Türkler, 86, 145, 214, 240\n121, 122, 124, 129, 131, 146, 149 Müslümanlar, 93, 94, 102, 117, 145\nMuhan, 46, 47 Müspet ilimler, 163\nMusa (Yıldırımın oğlu), 325 Müstasım ,153, 154\nMuhasebat Divanı, 165 Müstencit, 153\nMuhiddini Arabi, 284 Müstevfi, 277\nMuhtarı Sakafî, 127 Müşrikler, 93, 108\nMuiniiddin pervane, 269 270 Müşriklik, 84, 89\nMuizziiddin, 294, 295 Mütevekkil, 151, 161\nMukaddes Roma Germen İmparatorlu- N\nğu, 205, 206 Nabatlar, 81\nMukaddes saray, 41 Nadir Şah, 337\nMukaddimetüledep, 238 Nagi sent Mikloş, 69\nMuktedir, 153, 162 Naip,' 277\nMuktefi, 153 Nanto, 143\nMultan, 188, 289, 297 Napoli, 203\nMuncuk (Boncuk), 24 Napolyon I. 206\nMuntasır, 151, 216 Narbon \"Arbona\", 17, 137, 138, 139\nMurabıtlar, 181, 182, 184 Narses, 42, 44\nMurat II. 273 Naşir bin Seyyar, 148\nMuriokefalon, 265 Nasır, 185\nMursiye, 171 Nasıreddin (Sevüktekin), 188\nMusa (Abbasî kumandanlarından), 152 Nasıreddin Mehmet (Memlûkler), 253\nMusa (Harzemli), 288 Natürist, 131 ,198\nMusa (Peygamber), 80, 84, 91, 92, 161 Navar, 171, 174, 181, 201\nMusa (Sarakosta valisi), 147 Nayissus (Niş), 25", "n_chars": 2158, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 382", "page_id": "tarih-2-1931-p0382", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 251, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 250, "side": "recto", "printed_page": 383, "printed_roman": null, "running_head": "INDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [527.35, 0.0, 985.92, 663.84], "page_width": 985.92, "page_height": 663.84, "text": "Naymanlar, 232 ,239 Oktay (Ogödey), 240, 242\nNebi, 91 Olcay Türkân (Hatun Ağa), 301, 303,\nNecit, 79 304, 309\nNeron, 4, 7 Omurtag Han, 69\nNesa, 216 Onboy Türkleri, 46\nNesef (Karşı), 242 Onogurlar ,62\nNestorî (Nesturi), 41, 162 Ordu kadısı, 278\nNestoriyüs, 41 Ordu lisanı ,339\nNibelungen, 27 Ordonno ıı. 176\nNicephorus Melissenis (Nikeforus Me- Orest, 36\nlisenis), 263 Oreliyen, 4, 7\nNicephorus Phocas ıı., (Nikeforus Fo- Orhon, 56\nkas), 258 Orhon kitabeleri, 50, 52\nNihavent, 120, 141 Orhon yazısı, 52, 61, 68\nNiğde, 278 ,281, 286 Orisa ,335, 338\nNikeforos I., 69 Orlean, 26, 139\nNiksar, 260, 261, 265, 278 Ortaanadolu, 263, 278\nNil, 250, 251 Ortaarabistan, 82\nNinova, 87 Ortaasya, 14, 16, 18, 19, 29, 35, 38, 46,\nNişabur (Neysabur), 164, 188, 219, 320 49, 73, 132, 190, 193 ,224, 234, 242,\nNiybolu, 321, 322 246, 286, 328, 331\nNizamülmülk, 165, 217, 218, 220, 222 Ortaavrupa 77\nNizamiye, 164 Ortazaman, 1, 2, 10, 13, 40, 62\nNormandiya, 202 Ortodoks kilisesi ,263\nNormanlar, 173, 174, 200, 201, 202, 203, Ortodoksluk, 67\n211, 263 Osman (Halife), 92, 106, 118, 121, 122,\nNöstriya, 195, 196, 202 130, 141\nNöyi Rahibi Fulk, 230 Osmanlılar, 75, 177, 221, 247, 255, 256,\nNubi kıt'ası, 255 271, 272, 273, 275, 276, 279, 280, 283,\nNufut, 79 318, 319, 321, 322, 327, 333\nNuh (Samanoğulîarından), 164, 185, 186 Osmanlı mimarisi ,339\nNuhoğîu Mansur, 187 Osmanlı Beyliği, 272, 273\nNu-şe-pi, 54 Ostrogotlar (Şark Gotları), 4, 23, 31,\nNuşirevan, 45, 47, 63, 87, 88 32, 36, 44\nNurata, 215, 216 Ostrazya, 195, 196, 202\nNureddin (Mahmut bin Zengi), 220, Oton I. (Büyük Oton), 70, 71, 205, 206,\n248, 249, 250, 251, 262 209\nO Otun, 138\nOdeı-, 34, 35, 77 Otrar, 235, 326, 245\nOdin (Votan), 20 Oviedo ,176\nOdoakır, 36 Ozan, 285\nOhri, 75 Ö\nOgur, 62 Öküz ırmağı, 292\nOgüst, 2 Ömer (Emevilerden), 129\nOğuzlar, 71, 72, 73, 155, 156, 159, 161, Ömer (Ferganalı), 159\n214, 215, 216, 219, 248, 258, 259, 271, Ömer (Halife), 89, 90, 106, 107, 111,\n295 113, 114, 115, 116, 117, 118, 120, 121,\nOktar, 24 124, 141", "n_chars": 1980, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 383", "page_id": "tarih-2-1931-p0383", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 251, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 251, "side": "verso", "printed_page": 384, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 528.43, 664.56], "page_width": 986.16, "page_height": 664.56, "text": "Ömer bin Şuayip, 172 Perut ırmağı, 23\nÖmer Şeyh, 312 Pervane, 277\nÖmer Şeyh Mirza, 331 Pervaneoğulları, 276\nÖnasya ,81, 87 Perviz (Hüsrev), 87\nÖsep (Eusebe), 5 Petra, 81\nÖşür, 280 Peygamber, 91, 114, 115, 116, 117, 124\nÖt, 204 Pier Lermit, 225, 226, 230\nÖtikes, 42 Piktiler, 33\nÖzbek (Münzerin oğlu), 175 Pir Mehmet \"Cihangirin oğlu\", 326, 327\nÖzbek Han, 243 Pirene dağlan, 14, 17, 21, 131, 137, 138,\nÖzbekler, 332 140, 168, 170, 172, 173, 176, 180, 196,\nÖzü (Dinyeper), 23, 64, 73, 74 Piskoposlar ,207\nP Pliska ,67\nPalalar, 290 Poatu, 34\nPalatina, 32, 34 Poatye, 35, 139, 140, 196\nPalatya^Balat ,284 Po, 27\nPalestin, 45 ,80, 81, 82, 158, 225, 226, Polonya, 74, 240\n228, 250, 251, 253, 267, 320 Polonyalılar (Polonezler), 77, 78\nPallavalar ,291 Portekiz, 173, 176\nPalovtzi, 73 Portekiz Hint Şirketi, 338\nPamir dağları ,332 Preslav, 67\nPandya, 291, 295 Priskos, 28\nPanipat, 294, 333 Puta tapıcılar, 6\nPanonya, 25, 38, 39, 70 Puta tapıcılık, 5\nPanteon, 17 Putyıkan (Gazneli Mahmut), 293\nPapa, 5 ,6, 11, 12, 173, 199, 207, 209, 275, 288 K\nPapa taraftarları, 208 Racalar, 294\nPapak (Babek), 158, 159 Raçputlar, 289, 291, 293, 296, 334, 335,\nPapalık, 2, 76, 117, 179, 198, 201, 208 336, 339\nPapalar, 77, 78, 207, 229, 245 Raçputana, 287, 289\nParamaralar, 290 Radkân, 224\nParis, 26, 34, 202, 204, 311 Rahipler, 209, 212, 213\nPart monarşisi, 4 Raka, 122\nPat (Pit), 51 Ramayana, 339\nPatriçiyüs, 36 Ramiro II. 178\nPeçenekier, 63, 65, 70, 71, 72, 73, 75, Ranasanka, 334\n215, 258 Rangún, 338\nPeçili, 241 Ravena, 43, 44\nPekin (Hanbalık), 241 Raziye, 295\nPencap, 29, 30, 188, 287, 289, 292, 293, Reis, 278\n297, 333, 337 Reka, 28\nPepen I. 195 Ren, 4, 14, 16, 17, 18, 24, 26, 27, 32, 33,\nPepen II. 195, 196 195, 196, 205\nPepen (Şarlmanın torunu), 200 Resul, 116\nPersler, 31 ,44, 45 Rey, 167, 217, 235\nPertus, 265 Reydan, 81", "n_chars": 1808, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 384", "page_id": "tarih-2-1931-p0384", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 252, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 251, "side": "recto", "printed_page": 385, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [528.43, 0.0, 986.16, 664.56], "page_width": 986.16, "page_height": 664.56, "text": "Ring, 199 Safad, 256\nRober ailesi, 204 Saffariye Devleti, 152\nRodos, 125, 274, 275 Saganyan, 143\nRodrik, 132, 133, 134, 135, 136, 138 Safvan, 107\nRollon, 202 Sahabe, 104\nRoma, 4, 5, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 18 ,25, 26, Sahih Buharî, 163\n27, 33, 34, 35, 36, 63, 77, 78, 81, 198, Sahipoğulları, 276\n206, 208, 339 Sahip Şemseddin, 268 ,269\nRoma hukuku, 6 Saka İmparatorluğu, 287\nRoma imparatorluğu, 1, 4, 8, 12, 14, 18, Sakla, 289\n31, 32, 35, 38, 43, 49, 52, 117 Sakalar, 287, 332\nRoma Kanunları, 42 Sakarya ırmağı, 159\nRoma kilisesi, 11 ,77, 78, 196 Sakarya Meydan Muharebesi, 139\nRoma Şark imparatorluğu, 1, 12, 24, 36, Saksonlar, 32, 33, 77, 203\n40, 41, 45, 86, 120, 131 ,14i, 142, 158, Saksonya, 139, 196, 197, 198, 199, 205,\nRomalılar, 4, 10, 14, 37, 81, 82, 85, 132, Salâhaddin (Eyyubî), 220, 227, 248,\n159 249, 250, 252\nRomen Diyojen (Romanus Diyogenis), Salduz, 301\n75, 217, 260, 263 Salgurlar, 219\nRomülüs Ogüstül, 36 Saltuk, 261\nRon, 37, 138 Saltuklar = Saltukoğulları, 260, 261\nRua, 24 Samanoğlu Eset, 185\nRudraman, 287 Samanoğulları, 58, 152, 161, 162, 164,\nRufai tarkati, 282 185, 186, 187, 188, 190, 215, 216, 221,\nRuhanî reis (Müslümanlık), 117 234\nRuhilhant, 337 Samî ırk, 80\nRumeli, 75, 258', 259, 275, 325 Samî lisanlar, 86\nRumlar, 65, 274 Samra, 151, 157, 160\nRus vakayinameleri, 73 Samsun, 274, 284\nRusl dö Bayyöl, 263 Sancar, 189, 218, 219, 232, 235\nRuslar, 65, 240, 243, 312 Sanskritçe, 339\nRusya, 23, 32, 49, 62, 69, 71, 73, 74, 75, Santarem, 178\n203, 245, 314 Sapor, 4\nRükneddin Kılıç Aslan IV. 268, 269 Sarakosta, 137, 140, 168, 174, 175, 184,\nRükneddin Süleyman, 261, 265 198\nRün, 19 Saray şehri, 243, 245, 312, 314\nRüten, 77 Saraycık, 245\nSardinya, 127, 169\nS Sansu, 313\nSaad İbni Ebivakkas, 120 Sarı Türkeşler, 55, 145\nSaad Ibni Ubade, 113 Sarkal, 63, 71\nSabiha, 180 Sarmat ovaları, 21, 203\nSabinler, 34 Saruhan, 273, 275, 326\nSadeddin Köpek, 267 Saruhanoğulları, 275, 284\nSadi (Şirazh), 332 Sasaniler, 29, 31, 44, 47, 49, 50, 51, 55,\nSadrazamlık, 165 63, 86, 87, 119, 120, 141, 280, 288,\nSadreddin (Konyalı), 284 289", "n_chars": 2038, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 385", "page_id": "tarih-2-1931-p0385", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 252, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 252, "side": "verso", "printed_page": 386, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 528.51, 664.8], "page_width": 986.4, "page_height": 664.8, "text": "Sebalılar, 80, 81 Seyyitler, 293, 297\nSeffah (kan dökücü), 149, 167, 168, 183 Sezar, 18\nSefideç köyü, 148 Sicilya, 8, 37, 77, 127, 169, 203, 209, 227\nSeistan (Secistan, Sakastan), 152, 127, Silifke, 227\n187, 214, 296, 305 Silistre, 72\nSekel (Çiğil), 39 Sina, 79, 84, 249\nSelânik, 43 Sindüs = Tarsus, 227\nSelçuk Devleti, 214, 217, 222, 223, 259, Singidon, 25\n262, 264, 265, 270, 272, 278, 283 Sinop, 265, 267, 274, 276, 278, 280, 283,\nSelçuk İmparatorluğu, 14, 153, 165, 215, 284\n218, 219, 220, 224, 235, 237, 248, 251, Sint, 47, 128 ,188, 294\n252, 259, 261, 268, 276, 279, 281, 282, Sipahi isyanı, 338\n284, 286 Sipahiler, 322\nSelçuk san'ati, 224 Sipehsalar, 186\nSelçuklar (Selçuklular), 72, 73, 75, 153: Sir (Seyhun) ırmağı, 29, 307, 312, 313,\n159, 161, 162, 164, 165, 191, 216, 219, 326\n225, 234, 238, 272, 274, 278, 280, 282, Sirk, 43\n296 Sirkasya (Çerkezistan), 73\nSelim I. (Yavuz), 255, 257 Sirmiyum, 25\nSelmanı Farisî, 101 Sit, 311\nSemender, 63 Site, 16, 18\nSemerkant, 142, 144, 145, 148, 167, 185, Sivaci, 336\n191, 192, 219, 232, 297, 299, 300, 301, Skan Dagupta, 288\n303, 304, 331, 332, 333, 305, 309, 310., Spalien, 62\n312, 314, 317, 318, 320, 325, 326, 327 Soason, 34, 197\nSenalar, 290 Sogdiyan (Soğut), 61, 142, 156, 287,\nSenato, 3, 16, 18 288\nSen, 15, 16 Sofranyüs, 120\nSen Arnul, 195 Somnat, 293\nSen Benova, 77 Som ırmağı, 34, 138\nSen Bernar, 226, 230 Son \"Sagunna\", 138\nSen Jan Şövaliyeleri, 274 Sorguç, 75\nSen Leon, 27 Stiliko, 33\nSen Lui, 210, 228, 230 Strazburg, 26\nSen Pier kilisesi, 207 Sviatoslaf, 64\nSenyör, 200, 211, 212, 213 Sıffin, 122, 125\nSepte boğazı, 131, 133, 134, 180 Sırbistan, 38\nSeptim Sever, 2, 7 Sırplar, 38, 321, 324\nSerahas, 216 Sivas, 260, 262, 268, 272 ,276, 278, 281,\nSeriler, 212 283, 286, 317, 319, 320, 322\nSerhas, 31 Su allahları, 17\nSeville, 132 Suap (Alamanya Dukalığı), 205, 207\nSevük Tekin, 161, 187, 188, 292, 293 209\nSevüktekinoğulları, 161 Subaşı, 215, 278\nSeyhun, 57, 128, 145, 154, 155, 156, 161, Subeytile, 130\n214, 215, 235 Suğdaklar \"Maveraunnehir Türkleri\",\nSeyit, 80 142, 143\nSeyitgazi, 129 Sultan, 277", "n_chars": 2059, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 386", "page_id": "tarih-2-1931-p0386", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 253, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 252, "side": "recto", "printed_page": 387, "printed_roman": null, "running_head": "iNDKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [528.51, 0.0, 986.4, 664.8], "page_width": 986.4, "page_height": 664.8, "text": "Sultan Ahmet (Celayir), 317, 318, 325 Şampanya, 34\nSulu Han, 55, 145 Şangtu, 241\nSummer, 80, 81, 84, 119 Şanse I. 179\nSung sülâlesi ,231, 241 Şapolyo, 47\nSur,'\"227, 230, 250 Şarant, 138\nSuraştra, 287 Şark Lâtinleri, 253, 254\nSure, 90, 92 Şark Tukyuları, 47, 48, 53, 56\nSuri ailesi, 335 Şarkî Karahisar, 261,\" 278\nSuriye, 12, 15, 41, 44, 45, 79, 81, 82, 86. Şarkî Roma İmparatorluğu 2, 11 ,24, 36,\n88, 89, 107, 109, 110, 111, 119, 120. 40, 41, 45, 86, 120, 130, 131, 141, 142,\n121, 122, 124, 127, 158, 192, 193, 218. 158, 159, 196\n219, 220, 222, 224, 225, 226, 244, 248. Şarkî Anadolu, 264\n249, 250, 251, 252, 253, 257, 279, 283- Şarkî Avrupa, 73\n284, 316, 317, 318, 319, 363, 364, 367, Şarkî Türkeli, 186, 213\n369 Şarl (Basit), 201\nSuriye Selçuk Sultanlığı ,219 Şarl (Kari) Martel, 35, 195, 196\nSuriyeliler ,8, 145 Şarl (Şişman), 201\nSuoko ,55 Şarlman, 150, 168, 170, 197, 198, 199,\nSutra, 60 200, 202, 205\nSus, 130 Şaş (Taşkent), 154, 155\nSüevler, 21, 22, 26, 35, 132, 140 Şat, 51\nSüheyl, 103, 104, 107 Şato, 211\nSülemiş, 27 Şato Türkleri, 60\nSüleyman (İbranî), 136 Şaver, 249\nSüleyman (Emevi), 12.9, 137, 145 Şecerretüddür, 251\nSüleyman (Endülüs), 169, 170, 180 Şehname, 189\nSülevman (Kutulmuş oğlu), 262, 263 Şehir reisi, 186, 237\n264 Şerefeddin Mes'ut (Hatiroğlu), 270\nSüleyman (Rükneddin), 261, 265 Şeria ırmağı, 119\nSüleyman (Yıldırımın oğlu), 324 Şe-ti-mi, 46\nSüleyman mabedi, 120 Şeybani, 332, 333\nSüleyman Paşa I. 274 Şeyh Gülşehri, 285\nSünnilik, 194, 222, 249, 282 Şeyh Hasan, 244\nŞeyh oğlu Nesimi, 286\nS Şiiler, 123 ,130, 147, 148, 153, 217, 222,\nŞah Alem I. 337 249, 251\nŞah Alem II. 337, 338 Şimal Denizi, 76, 201\nŞahcihan, 296, 336, 339, 340 Şimalî Afrika, 8, 152, 194\nŞah İsmail, 333 Şimalî Anadolu, 274\nŞah Muzaffer, 315 Şimalî Hint, 162\nŞahne, 278 Şimalî İtalya, 76\nŞahruh, 327 ,329 Şirkuh, 248, 249\nŞalon, 26, 34, 36, 139 Şiraz, 315\n145, 146, 148, 149, 156, 159, 166, 167 Şirvan, 217, 259\n193, 194, 227, 230, 244, 249, 320 Şişman Şarl, 201\nŞam Trabulusu, 226,227 254, 256 Şölen, 282\nŞaman, 86 Şövaliyeler, 212, 325\nŞamanî, 65, 162, 245, 282 Şukar meydan muharebesi, 176", "n_chars": 2087, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 387", "page_id": "tarih-2-1931-p0387", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 253, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 253, "side": "verso", "printed_page": 388, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": "ocr", "clip": [0.0, 0.0, 531.2, 664.32], "page_width": 985.44, "page_height": 664.32, "text": "Şumayşat (Şamat), 268 Tebriz, 245, 246, 270, 280, 283, 318,\nŞumnu, 68 320, 327\nŞuubiye, 147, 148 Tebük, 109, 110, 111\nŞükûh, 339 Tehame, 79\nTekeoğulları, 273\nT Tekin (beyzade), 48, 51, 157\nTaberistan, 216 Tekin (Emîr), 159\nTaberiye gölü, 250 Tekin Hatun, 299\nTaç Mahal, 339, 340 Tekü Sektem, 69\nTahir (Hüseyin oğlu), 152 Telugu, 291\nTahiriler, 185 Tembel Kırallar, 35 ,195\nTahtacılar, 282 Temuçin, 239\nTaif, 82, 109 Teodor Laskari, 265\nTaje ırmağı, 135, 137 Teodora, 42, 43\nTalaş (Taraz), 56, 57, 155, 232 Teodorik, 33, 36, 37\nTalaş suyu, 155 Teodos, 24, 32, 40, 41\nTalha, 113, 115, 122 Termopil, 25\nTalkan, 144 Teofilos \"İmparator\", 159\nTaman, 65 Tevhit dini, 92\nTamgacı, 51 Tevrat, 170\nTamuca, 143 Tiber II. 40\nTamuÎ, 291 Tibet, 295, 296\nTanca, 133, 170, 177 Tibetliler, 55, 58, 197\nTanesvar Racalığı, 290 Tiçe, 143\nTangut, 240\nTanjor, 291, 337 Timur (Gürganî, Timurlenk), 255, 297.\nTanrı (Tiyanşan) dağları, 190, 191, 218 299, 301, 302, 304, 305, 306, 307,\nTapgaç Buğra Karahan Ebu Ali Hasan 308, 309 ,310, 311, 312, 313, 314, 315,\n192 316, 320, 322, 324, 325, 326, 327, 328,\nTaran, 17 329, 330, 331, 332, 333, 340\nTaraş, 57 Timurlular, 296, 329\nTaraz \"Talaş\", 215 Timuroğulları, 332\nTarbagotay, 49, 240 Tini Bey Han, 247\nTardu, 47 Tire, 274\nTarhan (rütbeliler), 51, 64, 157 Tire Beyliği, 275\nTarhun, 144 Tisa ırmağı, 70\nTarık (Ziyadm oğlu), 133 ,134, 135, 136 Tiyanşan (Tanrı dağı), 190, 191, 218\n137, 138, 183 Tımar, 200, 211, 221\nTarmaşirin, 242 Tırak, 71\nTarsus, 156, 158, 159, 193, 258, 265 Tırnova, 74\nTartuşe, 181 Tobol ırmağı, 313\nTasavvuf cereyanı, 285 Todar Mal, 336\nTaşkent, 142, 161, 185, 332 Toharistan, 55, 141, 142, 143, 144, 145\nTatar, 66, 239 155, 156, 187 214\nTateu (Tardu), 47 Toka, 270, 322\nTavaf, 84 Tokmak, 54, 56, 57\nTavaifi Mülûk, 181, 183, 184 Toktamış, 243, 311, 312, 313, 314\nTavarik, 131, 133 Tolonoğlu Ahmet, 152", "n_chars": 1844, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 388", "page_id": "tarih-2-1931-p0388", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 254, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 253, "side": "recto", "printed_page": 389, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": "ocr", "clip": [531.2, 0.0, 985.44, 664.32], "page_width": 985.44, "page_height": 664.32, "text": "Tolonoğulları (Tulun), 152, 153, 159, Tunguz, 231\n161, 162, 164, 193 Tunus, 130, 229\nTolosa (Tulus), 138 Tur, 139\nTomaralar, 290 Turfan, 59\nTonyukuk kitabesi, 52 Turgay, 299 ,301\nToprak vergisi, 221 Turkantos (Tarhan), 49\nTor (Donar), 20, 35 Turla (Diııyester) ırmağı, 23, 63\nToraman, 29, 30, 289 Turova, 276\nTorki, 72 Tus, 224\nToroslar, 150, 158 Tusi mabedi, 142\nToskana, 76 Tutuş, 219, 263\nTotilâ, 44 Tuygaç, 194\nTötates, 17 Türk-Avar İmparatorluğu, 44\nTö tonlar, 17 Türk-Bulgarlar, 68\nTrabulusgarp, 121, 130 Türkeli, 120, 162, 163, 244\nTrabulusşam, 226, 227, 254, 256 Türkeli (Türkistan) İmparatorluğu, 241,\nTrabzon, 129, 279, 280 242\nTrabzon Rum İmparatorluğu, 265, 267 Türkelleri, 124, 127, 141, 143, 144, 146,\nTrakya, 25, 74, 75 148, 152, 162\nTransilvanya, 39, 70, 74 Türk Kultuk Devleti, 143\nTudun, 51 Türk Memlûk hükümdarları, 251\nTudun Han, 39 Tiirk-Moğol, 244, 246\nTuen-huang, 59, 61 Türk Musevileri, 65\nTuğluk Han, 302, 303 Türk Rönesansı, 338\nTuğluk Timur, 301 Türk san'ati, 257\nTuğluldar, 293, 296 Türk sofuları, 282\nTuğracı, 277 Tiırk-Uğur, 69\nTuğrul (Aslanoğlu), 219 Türkeş, 54, 55, 57, 145\nTuğrul (Selçuk), 188, 189, 216, 217: Türki Sultana, 340\n259, 260, 262 Türkistan, 163, 328\nTuğrul Han (Kerait), 239 Türkiye Cümhuriyeti, 118\nTuğrulşah, 265 Türkler, 2, 21, 25, 29, 36, 49, 52, 60,\nTu-ki-şe, 54 76, 78, 86, 131, 141, 146, 147, 150,\nTukyu İmparatorluğu, 46, 47, 59, 214 152, 155, 156, 157, 160, 161, 164, 166,\nTukyu Müttehidesi, 71 235, 238, 248, 252, 327\nTukyular, 29, 49, 50, 51, 57, 231, 289 Türkmen kabileleri, 256, 263, 268, 270,\nTuleytule \"Tolede\", 132, 135, 136, 138 282\n170, 171, 173, 174, 175, 176, 179, 181. Türkmen lehçeleri, 257\n182 Tümen, 330\nTu-lu, 54 Tüzükkât, 328\nTulunlular Devleti, 192, 193, 194, 248 U\nTuluy, 240\nTuluz, 33 Ubeydullah, 126, 177\nTümen (Bumin), 46 Ucayini, 287, 289, 290\nTuna, 4, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 23, 24; Uçele, 54, 55\n26, 32, 33 36, 37, 38, 45, 62, 64, 65, Udh, 337\n66, 70, 72, 73, 77, 321 Uğur, 62\nTuna Bulgarları, 67 Uhut, 95, 97, 98, 99", "n_chars": 1998, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), s. 389", "page_id": "tarih-2-1931-p0389", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 254, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 254, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TARİH", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 525.03, 657.84], "page_width": 975.84, "page_height": 657.84, "text": "Ukayloğlu, 263 Varona, 33\nUkbe bin Nafi, 130, 131, 140 Vasilisa, 41\nUkrayna, 240 Vasık, 151, 160\nUluğ Bey, 327, 329 Vasko dö Gama, 327\nUmay, 50 Veda Haccı, 112\nUmman Denizi, 79 Vedalar, 339\nUmur Bey, 275 Velit I. 128, 129, 133, 137\nUpanişat, 339 Velit ıı. 130\nUral dağları, 19, 22, 23, 27, 132, 240 Venedik, 176, 229, 275, 288, 299, 321\nUral ırmağı, 71, 313 Venedikliler, 228 ,265\nUrfa, 218, 226, 230, 260, 262 Venezya, 27\nUrgenç, 234, 245, 313 Vendes, 77\nUrus, 64, 311 Verdön, 201, 226\nUrus Han, 312 Verdön muahedesi, 201\nUslar, 81, 82, 102, 114, 115 Versengetoriks, 17\nUtigurlar, 49 Vey (Goey), 47\nUygurlar, 53, 56, 57, 58, 59, 60, 61, 155, Vezer, 196\n233, 240 Vezir, 186, 277\nUygur alfabesi, 61 Vicayanagar, 291\nUzakşark, 241, 245, 246, 254 Vidin, 74\nUzlar, 72, 73, 75 Viking (Deniz Kiralı), 202\nÜ Vilen, 213\nÜç Ok, 215 Villâ, 213\nÜmera sülâlesi, 293, 298 Vindhiya dağları, 295\nÜrben II. 225, 230 Vistül, 34, 77\nÜsame, 119 Vitikint (Vidukin), 198\nÜseyyit, 114 Viyana, 18, 140, 240\nÜsküdar, 41, 129, 260 Vizigotlar, 4, 26, 31, 32, 33, 36, 44, 78\nÜşrüsana, 156, 157, 158 Vladimir, 74\nÜrügen dağı, 46, 57 Volga, 27, 49, 63, 314\nV Volga Bulgarları, 67\nVotan (Odin), 35\nVahiy, 90, 91 Vürtemberg, 34\nVaiz, 91\nValantinos (Bizans elçisi), 48, 49 Y\nValantinyen I. 7 Yabgu, 46, 51, 215\nValantinyen ııı. 26 Yafa, 254\nValansiya, 170, 171 Yağı Basan, 262\nValaphiler, 290 Yağma Türkleri, 190\nValeriyen, 4 Yahudilik, 82, 119, 162\nValhalla, 20 Yahudiler, 8, 82, 88, 90, 95, 100, 101,\nValiler, 124 102, 105\nValkırılar, 20 Yahşi Bey, 276\nVandallar, 4, 21, 26, 31, 35, 43, 76, 132 Yahya, 150, 181\nVandalusya, 35 Yahya bin Hakem, 172\nVan Gölü, 259, 316 Yahya bin îdris, 177\nVardar, 75 Yakınşark, 246\nVarna, 25 Yakup bin Leys, 152", "n_chars": 1712, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 255v)", "page_id": "tarih-2-1931-u254v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 255, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 254, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "iNDEKS", "page_confidence": null, "clip": [525.03, 0.0, 975.84, 657.84], "page_width": 975.84, "page_height": 657.84, "text": "Yaşadharman, 289 Yunus Emre, 286\nYavuz (Selim), 255 Yusuf (Mimar), 339\nYayık (Ural), 21, 23, 26, 63, 65, 71, 73 Yusuf bin Abdürrahman, 140\nYedisu, 57, 156, 240 Yusuf bin Taşfin, 182\nYel tekin, 157 Yusuf Has Hacip, 192\nYemame, 79 Yusuf ve Züleyha, 224\nYemen, 79, 80, 82, 84, 87, 109, 111, 126, Yutlant, 76\n218, 250 Yutlar, 33, 76\nYeniçeriler, 322 Z\nYenikent, 215 Zabülistan, 187\nYenisey, 53, 231 Zahari (Papa), 197\nYer allahları, 17 Zafranbolu, 274\nYeraltı mabedi, 291 Zahireddin Mehmet Babür, 331\nYesrip (Medine), 80, 82, 93 Zalim Haccaç, 127\nYeşiller, 42 Zap (Büyük)', 148\nYeşilşehir (Keş), 299, 301, 302, 304, 305; Zara, 228, 230\n307, 309, 310 Zayiçe, 163\nYezdicert, 120, 141 Zelaka meydan muharebesi, 182\nYezit I. 126, 127, 130 Zemahşeri, 238\nYezit ıı. 125, 129 Zemark, 52\nYezit ııı. 129 Zemindaver, 187\nYisu-Mengü, 242 Zemzem, 85\nYıldırım Bayazıt, 274, 276, 317, 319, 321, Zenata, 168, 169, 177\n322, 323, 324, 325 Zenciler isyanı, 152\nYıllk haç, 102 Zengi, 248, 250\nYueçiler, 287, 332 Zenon, 40, 41, 66\nYuen, 241 Zerdüşt, 84, 87\nYuğ, 50 Zerefşan, 187\nYugoislavlar, 77 Zipetra (Zapetra), 159\nYuluğ Tekin, 53 Zirek, 159\nYumurtalık, 254, 283 Ziyadrn oğlu Tank ,133, 135, 136, 137,\nYunan, 16, 32, 33, 73 138, 183\nYunan alfabesi, 68 Ziyat İbni Salih, 57, 155\nYunan denizi, 275 Zübeyir, 113, 115, 122\nYunanlılar, 8 Zünnun, 262", "n_chars": 1324, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 255r)", "page_id": "tarih-2-1931-u254r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 255, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 255, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 476.44, 687.36], "page_width": 995.28, "page_height": 687.36, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 256v)", "page_id": "tarih-2-1931-u255v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 256, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 255, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [476.44, 0.0, 995.28, 687.36], "page_width": 995.28, "page_height": 687.36, "text": "H U N L A R\n1. B Ü Y Ü K H U N İMPARATORU ATTİLÂ.", "n_chars": 49, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 256r)", "page_id": "tarih-2-1931-u255r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 256, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 256, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HTNT AR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 494.07, 685.68], "page_width": 988.08, "page_height": 685.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 257v)", "page_id": "tarih-2-1931-u256v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 257, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 256, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HUNLAR", "page_confidence": null, "clip": [494.07, 0.0, 988.08, 685.68], "page_width": 988.08, "page_height": 685.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 257r)", "page_id": "tarih-2-1931-u256r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 257, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 257, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HUNLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 395.31, 680.88], "page_width": 997.92, "page_height": 680.88, "text": "M ! IU", "n_chars": 6, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 258v)", "page_id": "tarih-2-1931-u257v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 258, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 257, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "AVARLAR", "page_confidence": null, "clip": [395.31, 0.0, 997.92, 680.88], "page_width": 997.92, "page_height": 680.88, "text": "A Y A R L A R\nAvar san'at eserlerinden\n5. DEMİR KıLıÇ,\nUı W W\n<! Z H 1-1\n•c < « 6. KEMER TOKASI,\np •J z\n7. TUNÇ KÜPE,\nDEMIR BIR KıLıÇ", "n_chars": 133, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 258r)", "page_id": "tarih-2-1931-u257r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 258, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 258, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "AVARLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 557.14, 676.8], "page_width": 1003.44, "page_height": 676.8, "text": "9 . B E L KEMERİ TEZYİNATINDAN.\n1 0 . B E L KEMERI TEZYİNATINDAN.\nBu eserler son zamanlarda Panonyada Veszprem civarında \"Yutas ve\nÖskü,, de Avarlara ait mezarlarda yapılan ilmî tetkikatta bulunmuştur.", "n_chars": 201, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 259v)", "page_id": "tarih-2-1931-u258v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 259, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 258, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "AVARLAR", "page_confidence": null, "clip": [557.14, 0.0, 1003.44, 676.8], "page_width": 1003.44, "page_height": 676.8, "text": "1 2 . MACARİSTANDA NAG SENT MİKLOŞ'TA BULUNAN ALTIN\nKAPLAR ÜZERINDE GÖRÜLEN AVAR YAZıSı.", "n_chars": 88, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 259r)", "page_id": "tarih-2-1931-u258r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 259, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 259, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "SARKI ROMA", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 558.66, 674.4], "page_width": 1002.0, "page_height": 674.4, "text": "13- İMPARATOR JÜSTİNİYEN VE SARAYI ERKÂNI.\n«Ravenada San Vitale kilisesinin mozayiklerinden.»\n1 4 . ISTANBULDA AVASOFYA CAMIININ IÇI.", "n_chars": 133, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 260v)", "page_id": "tarih-2-1931-u259v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 260, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 259, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "SARKI ROMA", "page_confidence": null, "clip": [558.66, 0.0, 1002.0, 674.4], "page_width": 1002.0, "page_height": 674.4, "text": "1 5 . İSTANBULDA AYASOFYA CAMÜ.\n1 6 . İSTANBULDA SENT İREN Kilisesi.\n«Bugün Askerî Müzedir.»", "n_chars": 92, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 260r)", "page_id": "tarih-2-1931-u259r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 260, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 260, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUKYULAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 553.14, 676.32], "page_width": 1003.44, "page_height": 676.32, "text": "17. T U K Y U DEVRİNDE TÜRKLER TARAFıNDAN YAPıLMıŞ BIR LAHIT.\n1 8 . T U K Y U DEVRI TÜRKLERİNE AİT\nBIR MEZAR TAŞı.", "n_chars": 114, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 261v)", "page_id": "tarih-2-1931-u260v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 261, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 260, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUKYULAR", "page_confidence": null, "clip": [553.14, 0.0, 1003.44, 676.32], "page_width": 1003.44, "page_height": 676.32, "text": "1 9 . ORHON ABIDESININ HELSINGFOR M I L L Î MÜZESINDEKI BIR PARÇASı.", "n_chars": 68, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 261r)", "page_id": "tarih-2-1931-u260r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 261, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 261, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 546.9, 675.6], "page_width": 1002.72, "page_height": 675.6, "text": "12 T U K Y U L A R\n20. GÜLTEKÍN ABÍDESÍ. «Bugünkü hali.»", "n_chars": 56, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 262v)", "page_id": "tarih-2-1931-u261v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 262, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 261, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUKYULAR", "page_confidence": null, "clip": [546.9, 0.0, 1002.72, 675.6], "page_width": 1002.72, "page_height": 675.6, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 262r)", "page_id": "tarih-2-1931-u261r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 262, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 262, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "UYGURLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 501.5, 675.6], "page_width": 1001.52, "page_height": 675.6, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 263v)", "page_id": "tarih-2-1931-u262v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 263, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 262, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "UYGURLAR", "page_confidence": null, "clip": [501.5, 0.0, 1001.52, 675.6], "page_width": 1001.52, "page_height": 675.6, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 263r)", "page_id": "tarih-2-1931-u262r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 263, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 263, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "UYGURLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 465.5, 677.04], "page_width": 1001.52, "page_height": 677.04, "text": "U Y G U R L A R", "n_chars": 15, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 264v)", "page_id": "tarih-2-1931-u263v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 264, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 263, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "UYGURLAR", "page_confidence": null, "clip": [465.5, 0.0, 1001.52, 677.04], "page_width": 1001.52, "page_height": 677.04, "text": "2 8 . TURFAN CİVARINDA M U R\nTOK'TA BIR DUVAR RESMI.\n2 9 . KARAŞAR CIVARıNDA BIR\nUYGUR BUDIST MABEDINDE\nBULUNAN BIR RC.SIM.", "n_chars": 123, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 264r)", "page_id": "tarih-2-1931-u263r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 264, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 264, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "UYGURLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 580.5, 675.12], "page_width": 1001.52, "page_height": 675.12, "text": "30. HoÇA CİVARINDA MIJRTUK'TA BUDANIN HAYATINA AİT BİR DUVAR RESMİ.\n«IX.asir.»", "n_chars": 78, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 265v)", "page_id": "tarih-2-1931-u264v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 265, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 264, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "VOLGABULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [580.5, 0.0, 1001.52, 675.12], "page_width": 1001.52, "page_height": 675.12, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 265r)", "page_id": "tarih-2-1931-u264r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 265, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 265, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "WOICA BIILCARLARI", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 498.34, 674.88], "page_width": 1001.04, "page_height": 674.88, "text": "V O L G A B U L G A R L A R I", "n_chars": 29, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 266v)", "page_id": "tarih-2-1931-u265v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 266, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 265, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "VOLGA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [498.34, 0.0, 1001.04, 674.88], "page_width": 1001.04, "page_height": 674.88, "text": "V O L G A B U L G A R L A R I\n35. BULGAR ŞEHRİNDE «PLATA - KRARGAH» HAKABESİ.", "n_chars": 77, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 266r)", "page_id": "tarih-2-1931-u265r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 266, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 266, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 534.48, 681.36], "page_width": 1007.52, "page_height": 681.36, "text": "V O L G A B U L G A R L A R I\nS W Q\na » g N\nas « u S\no P j M M a a ta S3\n0 3 O z tfyi S\n°£ñ g\nc o BS", "n_chars": 100, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 267v)", "page_id": "tarih-2-1931-u266v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 267, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 266, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [534.48, 0.0, 1007.52, 681.36], "page_width": 1007.52, "page_height": 681.36, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 267r)", "page_id": "tarih-2-1931-u266r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 267, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 267, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 504.64, 678.48], "page_width": 1008.0, "page_height": 678.48, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 268v)", "page_id": "tarih-2-1931-u267v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 268, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 267, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNABULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [504.64, 0.0, 1008.0, 678.48], "page_width": 1008.0, "page_height": 678.48, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 268r)", "page_id": "tarih-2-1931-u267r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 268, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 268, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 576.88, 682.32], "page_width": 1008.72, "page_height": 682.32, "text": "T U N A B U L G A R L A R I\nf t 1«. ÎEPSâV VltMENONT ı;;,-«^' ¡¿VjyvSjigtfv «rfl» 'IBAníl^EKTCHPjft'íft\n<f*İCEJ 'ftAICINAr/^ ^sfsfio.'»!/ ' cncfî (, •. • üT/<:f)ı •.:): • f¡i¿y*. •\n•: ..i--;\" i^V \"î »CECÎT«,;. : i-' • r^S\n„ -icon^H'\n•'cr r.--- cenvıçeci;\nJ -iNOf 5 'PCTMroTEC^y ŞŞ\n4 1 . MADARA ABİDESİ.\nBugünkü Bulgaristanda Şumııu civarındu (Madara) da kayalar üzerine yapılan kabartma atlı ve kitabe. (IX. asır bidayetlerine ait).\nAtlı bir Türk hükümdarını temsil etmektedir. Atlının sol elinde bir\nkâse vardır. Türk kavimlerinde kâse hükümdarlığa mahsus kuvvet ve\nnüfuz alâmetidir. Türklerde ölenlerin hatırasına, elinde bir kâse tutan\nheykeller dikmek âdetti. Atın yanındaki aslana saplanan kargının ucunda at kuyruğundan bir tuğ (Bayrak) vardır. At kuyruğu, tuğ Türklerde umumidir.\nRum harflerde yazılmış olan kitabe Tuna Türk Bulgar hükümdarlarının Bizansa karsı zaferlerinden ve ilk Türk Bulgar hanlarının ahval ve harekâtından bahsetmektedir.\nKitabe biribirini müteakip gelen üç han (Kisin, Omurtağ ve Melemir) tarafından yapılmıştır.", "n_chars": 1042, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 269v)", "page_id": "tarih-2-1931-u268v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 269, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 268, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [576.88, 0.0, 1008.72, 682.32], "page_width": 1008.72, "page_height": 682.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 269r)", "page_id": "tarih-2-1931-u268r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 269, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 269, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TUNA BULGARLARI", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 505.43, 674.4], "page_width": 1010.4, "page_height": 674.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 270v)", "page_id": "tarih-2-1931-u269v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 270, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 269, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [505.43, 0.0, 1010.4, 674.4], "page_width": 1010.4, "page_height": 674.4, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 270r)", "page_id": "tarih-2-1931-u269r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 270, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 270, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 471.32, 676.32], "page_width": 1007.04, "page_height": 676.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 271v)", "page_id": "tarih-2-1931-u270v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 271, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 270, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [471.32, 0.0, 1007.04, 676.32], "page_width": 1007.04, "page_height": 676.32, "text": "4 8 . KAHİREDE K A Y İ T B E Y CAMİİ.", "n_chars": 37, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 271r)", "page_id": "tarih-2-1931-u270r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 271, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 271, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 535.04, 676.8], "page_width": 1009.2, "page_height": 676.8, "text": "İSLÂMLAR\niil II BEnfii\nI\nM, ŞB8WÎ\nr ^ - — * gm\nd . '*\" ^\n4 9 . ISFAHANDA BÎR CAMİ.", "n_chars": 82, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 272v)", "page_id": "tarih-2-1931-u271v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 272, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 271, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [535.04, 0.0, 1009.2, 676.8], "page_width": 1009.2, "page_height": 676.8, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 272r)", "page_id": "tarih-2-1931-u271r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 272, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 272, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 599.03, 674.16], "page_width": 1000.08, "page_height": 674.16, "text": "5 1 . ARAP ÜSLUBUNDA\nIBRIK VE KUPA.\n5 2 . ŞEFFAF VE RENKLİ NAKIŞLI\nKANDIL. «XIV. asır.»\n«Mısır memlûk hükümdarlarından Melik Nasır Hasan\ndevrine aittir. Mısırda yapılmıştır Konya müzesindedir.»\nSULTAN KALAVUNUN\nŞAMDANı.", "n_chars": 219, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 273v)", "page_id": "tarih-2-1931-u272v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 273, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 272, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [599.03, 0.0, 1000.08, 674.16], "page_width": 1000.08, "page_height": 674.16, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 273r)", "page_id": "tarih-2-1931-u272r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 273, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 273, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 502.14, 674.16], "page_width": 1003.44, "page_height": 674.16, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 274v)", "page_id": "tarih-2-1931-u273v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 274, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 273, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [502.14, 0.0, 1003.44, 674.16], "page_width": 1003.44, "page_height": 674.16, "text": "5 6 . ELHAMRADA BİR MİHRAI'.", "n_chars": 28, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 274r)", "page_id": "tarih-2-1931-u273r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 274, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 274, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ISLAMLAR", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 497.05, 664.56], "page_width": 994.08, "page_height": 664.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 275v)", "page_id": "tarih-2-1931-u274v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 275, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 274, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HARZEM", "page_confidence": null, "clip": [497.05, 0.0, 994.08, 664.56], "page_width": 994.08, "page_height": 664.56, "text": "2\n:p o —\nO S a N ¡a\nlO CO", "n_chars": 25, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 275r)", "page_id": "tarih-2-1931-u274r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 275, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 275, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOL", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 557.65, 664.8], "page_width": 992.88, "page_height": 664.8, "text": "5 9 . CENGİZ HAN.\n«1155 de doğmuş, 1206 da imparator olmuş, 1227 de ölmüştür. Bu resim Pekin sarayındaki imparatorlar albomundan alınmıştır.»", "n_chars": 141, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 276v)", "page_id": "tarih-2-1931-u275v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 276, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 275, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-N MOGOL", "page_confidence": null, "clip": [557.65, 0.0, 992.88, 664.8], "page_width": 992.88, "page_height": 664.8, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 276r)", "page_id": "tarih-2-1931-u275r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 276, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 276, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TURK MOGOL", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 460.57, 665.28], "page_width": 992.64, "page_height": 665.28, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 277v)", "page_id": "tarih-2-1931-u276v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 277, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 276, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-MOGOL", "page_confidence": null, "clip": [460.57, 0.0, 992.64, 665.28], "page_width": 992.64, "page_height": 665.28, "text": "6 2 . ALTINORDU HAINLIĞININ İDARE MERKEZÎ OLAN E S K İ SARAY\nŞEHRINDE KULLANıLAN TESHIN TARZı. «XIV. asır.»\n6 3 . E S K İ K I R I M ŞEHRINDE KÂİN BİR CAMÜN KİTABESİ.\n«1314 (=717) tarihli bu kitabenin yazısında Selçuk tesiri pek\nbariz görülmektedir, 85 inci resimle mukayese ediniz.»", "n_chars": 282, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 277r)", "page_id": "tarih-2-1931-u276r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 277, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 277, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TURK-N MOGOL", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 403.49, 665.76], "page_width": 992.4, "page_height": 665.76, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 278v)", "page_id": "tarih-2-1931-u277v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 278, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 277, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURiYE", "page_confidence": null, "clip": [403.49, 0.0, 992.4, 665.76], "page_width": 992.4, "page_height": 665.76, "text": "HH K/\nm\nM \"S a S\n• - w < S U\n<B = fcJO k e s\n-ü a o; O k k rs\n\"S » k ~\n5 S H «î •J ~\n-e e <*> . M\nS w — —\nw < ss -S", "n_chars": 115, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 278r)", "page_id": "tarih-2-1931-u277r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 278, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 278, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "MISIR-SURIYE", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 495.78, 665.52], "page_width": 990.24, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 279v)", "page_id": "tarih-2-1931-u278v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 279, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 278, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [495.78, 0.0, 990.24, 665.52], "page_width": 990.24, "page_height": 665.52, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 279r)", "page_id": "tarih-2-1931-u278r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 279, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 279, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 469.78, 667.2], "page_width": 990.24, "page_height": 667.2, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 280v)", "page_id": "tarih-2-1931-u279v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 280, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 279, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [469.78, 0.0, 990.24, 667.2], "page_width": 990.24, "page_height": 667.2, "text": "7 1 . ALAIYEDE SELÇUKLULARıN TERSANESI (1229 - 1236).\n7 2 . ALAİYE TERSANESİNİN İÇİ.", "n_chars": 84, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 280r)", "page_id": "tarih-2-1931-u279r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 280, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 280, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 447.46, 665.76], "page_width": 989.28, "page_height": 665.76, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 281v)", "page_id": "tarih-2-1931-u280v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 281, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 280, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [447.46, 0.0, 989.28, 665.76], "page_width": 989.28, "page_height": 665.76, "text": "7 5 . SULTAN HANININ\nHARICÎ DUVARı.\n7 6 . SULTAN HANININ\nBÜYÜK KAPıSıNıN\nUZAKTAN GÖRÜNÜŞÜ.\n7 7 . SULTAN HANINDA\nDAHILÎ BÖLMELER.", "n_chars": 128, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 281r)", "page_id": "tarih-2-1931-u280r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 281, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 281, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 495.38, 666.24], "page_width": 989.04, "page_height": 666.24, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 282v)", "page_id": "tarih-2-1931-u281v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 282, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 281, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [495.38, 0.0, 989.04, 666.24], "page_width": 989.04, "page_height": 666.24, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 282r)", "page_id": "tarih-2-1931-u281r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 282, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 282, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 566.07, 665.04], "page_width": 988.08, "page_height": 665.04, "text": "54 ANADOLU\n8 2 . SIVASTA GÖKMEDRESE.\n«Gıyaseddin Keyhusrev III. zamanında Başvezir Fahrüddevle Veddin\nAli tarafından 1271 de yaptırılmıştır.»", "n_chars": 141, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 283v)", "page_id": "tarih-2-1931-u282v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 283, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 282, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [566.07, 0.0, 988.08, 665.04], "page_width": 988.08, "page_height": 665.04, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 283r)", "page_id": "tarih-2-1931-u282r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 283, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 283, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 508.03, 678.72], "page_width": 1000.08, "page_height": 678.72, "text": "8 5 . KONYADA KARATAY MEDRESESİ KUBBESI.\n8 6 . SlVASTA ŞİFAİYE MEDRESESİ IÇINDE İzEDDİN KEYKÂVUS\nTÜRBESİNİN CEPHE K ı S M ı (1217).", "n_chars": 131, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 284v)", "page_id": "tarih-2-1931-u283v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 284, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 283, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOIII", "page_confidence": null, "clip": [508.03, 0.0, 1000.08, 678.72], "page_width": 1000.08, "page_height": 678.72, "text": "ANADOLU\n8 7 . SELÇUK ESERLERİNDE KANATLI İNSAN RESİMLERİLE TEZYİNAT (Melekler).\n«Konya Müzesindedir.»\n8 8 . SELÇUK ESERLERİNDE KANATLI HAYVAN RESİMLERİLE TEZYİNAT.\n«İstanbul Arkeoloji Müzesindedir.»", "n_chars": 198, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 284r)", "page_id": "tarih-2-1931-u283r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 284, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 284, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 549.67, 665.52], "page_width": 986.88, "page_height": 665.52, "text": "89. KONYADA ALÂEDDIN CAMİİ OYMA MİMBERİ (1155).", "n_chars": 47, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 285v)", "page_id": "tarih-2-1931-u284v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 285, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 284, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [549.67, 0.0, 986.88, 665.52], "page_width": 986.88, "page_height": 665.52, "text": "is w c w u 'ir- S.\nm -O e e\nw om < —s\n'3 D Z a ~ı\n< K < a <", "n_chars": 59, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 285r)", "page_id": "tarih-2-1931-u284r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 285, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 285, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "ANADOLU", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 505.51, 666.0], "page_width": 986.4, "page_height": 666.0, "text": "60 ANADOLU", "n_chars": 10, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 286v)", "page_id": "tarih-2-1931-u285v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 286, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 285, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [505.51, 0.0, 986.4, 666.0], "page_width": 986.4, "page_height": 666.0, "text": "k. * s c\na a Ol ^\nS s H •J 5 e \"8 -S 8 8\n< t— as S a s u < z \"ö CC e 8 3 'S ¡5 s K O) w =3 .. 8'- d) ı- 60\nö »o a\ni-.' g\nZ < a z\nhJ hJ -i 05 -a •A M \"ö -e w\n•a! < :3 « N\nm\nH « 8", "n_chars": 177, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 286r)", "page_id": "tarih-2-1931-u285r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 286, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 286, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 493.35, 665.28], "page_width": 985.92, "page_height": 665.28, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 287v)", "page_id": "tarih-2-1931-u286v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 287, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 286, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [493.35, 0.0, 985.92, 665.28], "page_width": 985.92, "page_height": 665.28, "text": "'55 'z Z w < w a <\n< z CS 6.\n. M f\na S :0 £ «\n\"z •S t\nQ> s 13 Oı - 3\nz < •s ;s> s\nA °E e\n«S 13\nW a w\nQ J w\nON ON", "n_chars": 112, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 287r)", "page_id": "tarih-2-1931-u286r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 287, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 287, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 492.8, 666.0], "page_width": 984.24, "page_height": 666.0, "text": "6 4 HİNT", "n_chars": 8, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 288v)", "page_id": "tarih-2-1931-u287v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 288, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 287, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [492.8, 0.0, 984.24, 666.0], "page_width": 984.24, "page_height": 666.0, "text": "I V . İMPARATOR BABÜRÜN GENÇLİĞİ.\n:XVI. asır Türk minyatürlerinden.»", "n_chars": 68, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 288r)", "page_id": "tarih-2-1931-u287r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 288, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 288, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 501.26, 684.48], "page_width": 1000.8, "page_height": 684.48, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 289v)", "page_id": "tarih-2-1931-u288v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 289, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 288, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR DEVRi", "page_confidence": null, "clip": [501.26, 0.0, 1000.8, 684.48], "page_width": 1000.8, "page_height": 684.48, "text": "T İ M U R D E V R İ 6 5\n1 0 2 . İMPARATOK TİMUR.\n(1336 — 1405)", "n_chars": 62, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 289r)", "page_id": "tarih-2-1931-u288r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 289, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 289, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR DEVRI", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 585.06, 666.24], "page_width": 978.96, "page_height": 666.24, "text": "1 0 3 . SEMERKANTTA\nTİMURUN SARA YI.\n1 0 4 . SEMERKANTTA TİMURUN TÜRBESININ UZAKTAN\nGÖRÜNÜŞÜ (1405).\n1 0 5 . TIMURUN TÜRBESININ i ç i .\n«Rus resamlarından biri tarafından yapılmış\nolan bu tablonun aslı Ankara Halk Evindedir.»", "n_chars": 225, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 290v)", "page_id": "tarih-2-1931-u289v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 290, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 289, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "TIMUR DEVRI", "page_confidence": null, "clip": [585.06, 0.0, 978.96, 666.24], "page_width": 978.96, "page_height": 666.24, "text": "d | m\n1 0 6 . HÜSEYIN BAYKARAYA AIT BIR MINYATÜR.", "n_chars": 49, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 290r)", "page_id": "tarih-2-1931-u289r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 290, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 290, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 492.64, 669.84], "page_width": 983.76, "page_height": 669.84, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 291v)", "page_id": "tarih-2-1931-u290v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 291, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 290, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [492.64, 0.0, 983.76, 669.84], "page_width": 983.76, "page_height": 669.84, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 291r)", "page_id": "tarih-2-1931-u290r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 291, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 291, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 499.16, 689.28], "page_width": 997.44, "page_height": 689.28, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 292v)", "page_id": "tarih-2-1931-u291v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 292, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 291, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "IMLAR", "page_confidence": null, "clip": [499.16, 0.0, 997.44, 689.28], "page_width": 997.44, "page_height": 689.28, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 292r)", "page_id": "tarih-2-1931-u291r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 292, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 292, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 495.38, 676.32], "page_width": 989.04, "page_height": 676.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 293v)", "page_id": "tarih-2-1931-u292v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 293, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 292, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [495.38, 0.0, 989.04, 676.32], "page_width": 989.04, "page_height": 676.32, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 293r)", "page_id": "tarih-2-1931-u292r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 293, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 293, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 514.62, 679.2], "page_width": 989.76, "page_height": 679.2, "text": "mmmmşHS\nmmmM\ntnv » -i\nm m m .\nmmmm\njj&sss", "n_chars": 41, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 294v)", "page_id": "tarih-2-1931-u293v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 294, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 293, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [514.62, 0.0, 989.76, 679.2], "page_width": 989.76, "page_height": 679.2, "text": "1 1 1 . DELHİDE İMPARATOR HUMAYUN'UN TÜRBESİ (1572).", "n_chars": 52, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 294r)", "page_id": "tarih-2-1931-u293r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 294, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 294, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": "HINT", "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 583.3, 677.04], "page_width": 988.8, "page_height": 677.04, "text": "1 1 2 . HİNT - T Ü R K İMPARATORLARINA AİT BÎR TAHT.\n«İstanbul Topkapı Sarayı Müzesindedir.»\n«Nadirşah tarafından Hint seferinde Delhide Türk imparatorlarının saraylarından alınmış ve sora Osmanlı padişahlarına hediye edilmiştir. 1 anlıs olarak §ah tsmaile izafe edilir.»\n1 1 3 . BİR TÜRK TOLGASı.", "n_chars": 297, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 295v)", "page_id": "tarih-2-1931-u294v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 295, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 294, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [583.3, 0.0, 988.8, 677.04], "page_width": 988.8, "page_height": 677.04, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 295r)", "page_id": "tarih-2-1931-u294r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 295, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 295, "side": "verso", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 502.06, 688.56], "page_width": 1003.2, "page_height": 688.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 296v)", "page_id": "tarih-2-1931-u295v", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 296, "side": "verso"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 295, "side": "recto", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [502.06, 0.0, 1003.2, 688.56], "page_width": 1003.2, "page_height": 688.56, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 296r)", "page_id": "tarih-2-1931-u295r", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 296, "side": "recto"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 296, "side": "single", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 473.28, 691.2], "page_width": 473.28, "page_height": 691.2, "text": "tvMfl\nll^SflííMl«\n; , , . : ' . • • '\n. • . m\n: 'vS'vV; • : i'«'-; -, • .v. • ; Q'-; • ' . v . ; ;v, ••'•.•••.-• ' • • .v.\n,Y ••..,.•. •\nV. • : :'Á '\n. y - . • : '\n. ' ' ^ ' - ' - <• •• »BB\nwmmtmm •• mam\nÉ WÊSÊ / y\nfyZys'S&ís'j.\n, - • 1 • ' ¡Ü8", "n_chars": 244, "is_empty": false, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 297s)", "page_id": "tarih-2-1931-u296s", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 297, "side": "single"}}
{"book": "tarih-2-1931", "pdf_page": 297, "side": "single", "printed_page": null, "printed_roman": null, "running_head": null, "page_confidence": null, "clip": [0.0, 0.0, 131.28, 697.68], "page_width": 131.28, "page_height": 697.68, "text": "", "n_chars": 0, "is_empty": true, "citation": "Tarih II (1931), numarasız sayfa (tarama 298s)", "page_id": "tarih-2-1931-u297s", "scan_ref": {"pdf_page_1based": 298, "side": "single"}}