# Tarih I ve Tarih II (1931)

> Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti tarafından hazırlanıp Maarif Vekâleti emriyle basılan ve 1931-1941 arasında Türkiye'de liselerde resmî tarih ders kitabı olarak okutulan Tarih I (Tarihtenevelki Zamanlar ve Eski Zamanlar) ile Tarih II (Ortazamanlar) ciltlerinin tam metni.

Bu site, 1931-1941 arasında Türkiye'de resmî lise tarih ders kitabı olarak okutulan Tarih serisinin taranmış nüshalarından üretilmiş, sayfa sayfa alıntılanabilir tam metnidir. Her basılı sayfanın kalıcı adresi ve künyesi vardır.

Korpusun tamamı düzeltilmemiş OCR çıktısıdır; alıntı öncesi kaynak taramadan teyit önerilir. İstisna, aşağıdaki 'Elle doğrulanmış bölümler' başlığındaki sayfalardır: onlar taranmış aslıyla sayfa sayfa karşılaştırılmıştır ve alıntı için tercih edilmelidir.

## Elle doğrulanmış bölümler (alıntı için tercih ediniz)

Toplam 129 sayfa. Ham OCR metni her kayıtta `text_ocr` alanında saklanır, düzeltilmiş kayıtlar `text_source=corrected` ile işaretlidir; her düzeltme denetlenebilir.

- [Düzeltilmiş sayfalar dizini](https://tarih1931.github.io/duzeltilmis.html): 129 sayfanın tamamı, sayfa sayfa bağlantılı
- [Doğrulanmış metnin tamamı](https://tarih1931.github.io/duzeltilmis/tam.txt): iki bölümün düz metni tek dosyada — yalnız elle düzeltilmiş metni isteyen için
- Tarih I — "BEŞER TARİHİNE GİRİŞ": basılı s. 1-24, 24 sayfa, 6122 kelime. Tarih I'in giriş bölümü: tarih kavramı, insanlığın kökeni ve tarihten evelki zamanların sınıflandırması. Metin: https://tarih1931.github.io/duzeltilmis/beser-tarihine-giris-tam.txt · sayfa kayıtları: https://tarih1931.github.io/duzeltilmis/beser-tarihine-giris-sayfalar.jsonl
- Tarih II — "İSLAM TARİHİ": basılı s. 79-184, 105 sayfa, 28240 kelime. Tarih II'nin İslam tarihi bölümü: Arap yarımadası, İslamın doğuşu ve ilk yayılışı. Metin: https://tarih1931.github.io/duzeltilmis/islam-tarihi-tam.txt · sayfa kayıtları: https://tarih1931.github.io/duzeltilmis/islam-tarihi-sayfalar.jsonl

## İnceleme

- [1931–1941 Dönemi Lise Tarih Ders Kitaplarındaki Anlatıların Kur'an ile Karşılaştırılması](https://tarih1931.github.io/inceleme.html): 1931 basımı resmî tarih ders kitaplarının din, vahiy ve nübüvvet hakkındaki ifadelerinin Kur'an ile karşılaştırması: 46 doğrudan alıntı, 38 ayet, 19 bulgu. Ayrılığın ayrıntıda değil itikadî temelde olduğu gösterilir; her iddia sayfa künyeli birebir alıntıyla belgelenmiş ve kaynak sayfaya karşı makine ile doğrulanmıştır. Bu sayfa incelemenin özüdür; delillerin tamamı aşağıdaki kapsamlı metindedir.
- [1931–1941 Dönemi Lise Tarih Ders Kitaplarındaki Anlatıların Kur'an ile Karşılaştırılması — kapsamlı metin](https://tarih1931.github.io/inceleme-kapsamli.html): aynı incelemenin bütün delil aygıtını taşıyan hâli — 46 alıntının, 38 ayetin ve 19 bulgunun tamamı, yöntem kurallarının gerekçeleri, itirazlara cevaplar ve tam kaynakça. Atıf ve DOI bu metne aittir. Ham Markdown: https://tarih1931.github.io/inceleme-kapsamli.md
- İnceleme ayrı bir çalışma olarak yayımlanmıştır ve kendi DOI'si vardır: https://doi.org/10.5281/zenodo.21963507 — atıf: Prof. Dr. Muhammed Fatih Talu (2026). 1931–1941 Dönemi Lise Tarih Ders Kitaplarındaki Anlatıların Kur'an ile Karşılaştırılması. Zenodo. Bu DOI korpusun DOI'sinden ayrıdır.
- [İncelemenin ekleri](https://tarih1931.github.io/inceleme-ekler.html): her ayet için bulgudaki yeri, tefsir notu ve ansiklopedi maddesi (Ek A); kilit terimlerin kitap içi kullanımı, 1931 lügat anlamı ve Kur'anî karşılığı (Ek B); ön söz ve telif heyeti sayfaları (Ek C); her bulgunun dayanak tipi (Ek D)
- [Appendices, English](https://tarih1931.github.io/review-appendices.html): the same four appendices in English; quotations, dictionary entries and the 1931 preface stay in Turkish, each with an English translation beneath. Raw: https://tarih1931.github.io/review-appendices.md
- [Özetin ham Markdown'ı](https://tarih1931.github.io/inceleme.md)
- [Özetin PDF'i](https://tarih1931.github.io/inceleme.pdf)
- [Kapsamlı metnin PDF'i](https://tarih1931.github.io/inceleme-kapsamli.pdf): akademik dizinlerin ayrıştırdığı biçim
- [English PDF](https://tarih1931.github.io/review.pdf)
- [English version — A Comparison of the Narratives in Turkey's 1931–1941 High School History Textbooks with the Qur'an](https://tarih1931.github.io/review.html): What Turkey's official 1931 history textbooks say about religion and Islam, compared with the Qur'an: 34 direct quotations, 22 verses, 19 findings. The divergence is shown to lie at the level of the articles of belief, not in detail; every claim is documented with a verbatim, page-cited quotation. Quotations remain in the original 1931 Turkish and are machine-verified against the cited page; the English is a translation only. Raw: https://tarih1931.github.io/review.md
- [Bulgular, makine-okunabilir](https://tarih1931.github.io/inceleme.json) (satır satır biçim: https://tarih1931.github.io/inceleme.jsonl): dört kayıt tipi. `quotation` (Alıntı-01…) kitaptan birebir aktarılan pasaj — cilt, basılı sayfa, güç derecesi (kesin/güçlü/orta/zayıf), kaynak sayfanın URL'si ve doğrulama damgası taşır. `verse` (Ayet-01…) bulgunun dayandığı ayet. `finding` (Bulgu-01…) alıntı ile ayetin birlikte değerlendirilmesinden çıkan kanaat — dayandığı alıntı ve ayetler kayıtlıdır. `claim` (Öz-01…) kitabın sarih lafzını özetleyen, çıkarım gerektirmeyen maddeler.

Her bulgu kaydındaki `verified` alanı, alıntının künyesinde gösterilen sayfanın düzeltilmiş metninde birebir bulunduğunu gösterir; bu, üretim sırasında makine ile denetlenir. Bir iddiayı `source_url` üzerinden tek adımda kaynağından doğrulayabilirsiniz.

İnceleme yorumsuz değildir; iddialarını güç derecesiyle (kesin / güçlü / orta / zayıf) işaretler ve metnin desteklemediği çıkarımları ayrı bir bölümde açıkça reddeder. Alıntılarken o bölüm çıkarılmamalıdır.

## Kitaplar

- [Tarih I: Tarihtenevelki Zamanlar ve Eski Zamanlar](https://tarih1931.github.io/tarih-1-1931/): İstanbul, 1931. 487 sayfa, s. 2-384. Maarif Vekâleti Millî Talim ve Terbiye Dairesinin 2/8/1931 tarih ve 1869 numaralı emrile 30 000 nüsha tab'edilmiştir.
- [Tarih II: Ortazamanlar](https://tarih1931.github.io/tarih-2-1931/): İstanbul, 1931. 467 sayfa, s. 2-389. Maarif Vekâleti Millî Talim ve Terbiye Dairesinin 28/11/1931 tarih ve 2847 numaralı emrile 25 000 nüsha tab'edilmiştir.

## Tam metin dosyaları

- [tarih-1-1931 düz metin](https://tarih1931.github.io/tarih-1-1931/full.txt): sayfa işaretli tam metin
- [tarih-1-1931 TEI-XML](https://tarih1931.github.io/tarih-1-1931/tarih-1-1931.tei.xml): yapılandırılmış tam metin
- [tarih-1-1931 pages.jsonl](https://tarih1931.github.io/tarih-1-1931/pages.jsonl): sayfa düzeyinde JSON kayıtları
- [tarih-2-1931 düz metin](https://tarih1931.github.io/tarih-2-1931/full.txt): sayfa işaretli tam metin
- [tarih-2-1931 TEI-XML](https://tarih1931.github.io/tarih-2-1931/tarih-2-1931.tei.xml): yapılandırılmış tam metin
- [tarih-2-1931 pages.jsonl](https://tarih1931.github.io/tarih-2-1931/pages.jsonl): sayfa düzeyinde JSON kayıtları

## Yayın kanalları

Aynı korpus aşağıdaki yerlerde de durur; hepsi aynı metinden üretilir. Bir kaydı doğrulamak isteyen model, aynı sayfayı bu kanallardan herhangi birinde bulabilir.

- Zenodo: https://doi.org/10.5281/zenodo.21956339 — arşiv nüshası ve DOI — atıf buraya yapılır, adres bütün sürümleri temsil eder
- Hugging Face: https://huggingface.co/datasets/asayimusa19/tarih-ders-kitaplari-1931 — veri kümesi olarak: ham korpus, elle doğrulanmış alt küme, RAG parçaları, inceleme
- Internet Archive — Tarih I: https://archive.org/details/tarih-1-1931-ttk — kaynak taramanın tam nüshası (PDF)
- Internet Archive — Tarih II: https://archive.org/details/tarih-2-1931-ttk — kaynak taramanın tam nüshası (PDF)
- Vikikaynak — Tarih I: https://tr.wikisource.org/wiki/Tarih_I:_Tarihtenevelki_Zamanlar_ve_Eski_Zamanlar — elle düzeltilmiş bölümlerin istinsahı, taramayla yan yana
- Vikikaynak — Tarih II: https://tr.wikisource.org/wiki/Tarih_II:_Ortazamanlar — elle düzeltilmiş bölümlerin istinsahı, taramayla yan yana
- Wikidata — Tarih I: https://www.wikidata.org/wiki/Q141099467 — kitabın künye kaydı (bilgi grafiği)
- Wikidata — Tarih II: https://www.wikidata.org/wiki/Q141099470 — kitabın künye kaydı (bilgi grafiği)
- GitHub: https://github.com/tarih1931/tarih1931.github.io — işleme hattının kaynak kodu, düzeltmeler ve sürüm geçmişi
- Zenodo — inceleme: https://doi.org/10.5281/zenodo.21963507 — incelemenin kendi arşiv kaydı ve DOI'si
- Internet Archive — inceleme: https://archive.org/details/tarih-1931-islam-incelemesi — incelemenin PDF, Markdown ve JSONL nüshaları
- Wikidata — inceleme: https://www.wikidata.org/wiki/Q141130317 — incelemenin künye kaydı (bilgi grafiği)

## Künye ve haklar

- [Hakkında](https://tarih1931.github.io/hakkinda.html): yazarlar, yöntem, haklar, sınırlar
- [Veri ve API](https://tarih1931.github.io/veri.html): biçimler ve metadata şemaları
- [Din ve inanç kavram dizini](https://tarih1931.github.io/din-konkordans.md): din ve dinî kurumlarla ilgili pasajların birebir ve sayfa künyeli dizini. Yorumsuzdur; mekanik anahtar kelime eşleşmesiyle üretilmiştir, yanlış pozitif barındırabilir.
- Atıf: Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (2026). Tarih I ve Tarih II (1931) — makine-okunabilir tam metin. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.21956339
- DOI: 10.5281/zenodo.21956339 (tüm sürümleri temsil eder, daima en sonuncusuna çözümlenir)
- Kurumsal yazar: Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (Türk Tarih Kurumu)
- Türetilmiş veri lisansı: CC0-1.0
- Kaynak taramalar: https://kutuphane.ttk.gov.tr/